Đề án Nghiên cứu về hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại

LỜI MỞ ĐẦU PHẦN 1 KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại 1.1.1 Vai trũ của Ngõn hàng thương mại 1.1.1.1 Ngân hàng thương mại là nơi cấp vốn cho nền kinh tế 1.1.1.2 Ngân hàng thương mại là công cụ để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế 1.1.1.3 Ngõn hàng thương mại là cầu nối thị trường với các doanh nghiệp 1.1.1.4 Ngân hàng thương mại là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế 1.1.2 Chức năng của Ngân hàng thương mại 1.1.2.1 Chức năng tạo tiền cho nền kinh tế 1.1.2.2 Chức năng trung gian tài chớnh 1.1.2.3 Chức năng thanh toán và quản lý cỏc phương tiện thanh toán 1.2 Những hoạt động cơ bản của Ngân hang thương mại 1.2.1 Hoạt động huy động vốn 1.2.2 Hoạt động tín dụng 1.2.3 Dịch vụ thanh toỏn và ngõn quỹ 1.2.4 Các hoạt động khác PHẦN 2 HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.1 Vốn của ngân hàng thương mại 2.1.1 Vốn chủ sở hữu 2.1.2 Vốn nợ 2.2 Hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại 2.2.1 Huy động vốn từ tài khoản tiền gửi 2.2.1.1 Tiền gửi khụng kỳ hạn 2.2.1.2. Tiền gửi cú kỳ hạn 2.2.1.3 Tiền gửi tiết kiệm 2.2.2 Huy động vốn bằng phát hành các giấy tờ có giá 2.2.2.1 Phát hành trỏi phiếu 2.2.2.2 Phát hành kỳ phiếu 2.2.2.3 Phát hành chứng chỉ tiền gửi 2.2.2.4 Phát hành cỏc giấy tờ cú giỏ khỏc 2.2.3 Vay Ngân hàng nhà nước hoặc tổ chức tín dụng khác PHẦN 3 NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 3.1 Nhân tố chủ quan 3.2 Nhân tố khỏch quan KẾT LUẬN

doc19 trang | Chia sẻ: maiphuongtl | Ngày: 04/07/2013 | Lượt xem: 324 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Đề án Nghiên cứu về hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
LỜI MỞ ĐẦU Vốn là một yếu tố quan trọng để tiến hành bất cứ một hoạt động sản xuất kinh doanh nào, nó được coi là “chìa khóa” đảm bảo tăng trưởng và phát triển của mọi hình thái xã hội. Bằng việc huy động các khoản tiền nhàn rỗi trong nền kinh tế, hoạt động tín dụng của các tổ chức tín dụng đã góp phần không nhỏ trong việc thu hút lượng vốn lớn đáp ứng nhu cầu vay vốn của các doanh nghiệp, thực hiện tái đầu tư thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế. Trong số các kênh huy động vốn, huy động vốn qua các Ngân hàng thương mại có ý nghĩa hết sức quan trọng. Công tác huy động vốn không chỉ mang ý nghĩa quyết định tới thắng lợi trong hoạt động kinh doanh của bản thân Ngân hàng mà còn tác động và chi phối sự phát triển về mặt kinh tế xã hội của đất nước nói chung. Bên cạnh những thành công đã đạt được của hệ thống các Ngân hàng thương mại vẫn còn tồn tại nhiều yếu kém đó là nguồn vốn huy động có thời gian dài cho đầu tư còn thiếu, bất cập trong công tác huy động trong khi hoạt động cho vay để đầu tư thì tỉ lệ nợ quá hạn đang ở mức báo động, vốn cho vay bị sử dụng lãng phí… Do vậy, đứng trước yêu cầu của công cuộc đổi mới và những thách thức của thời đại, bài toán về giải pháp tăng cường huy động vốn ở các Ngân hàng thương mại nhằm bù đắp thiếu hụt vốn đầu tư là vấn đề quan tâm hàng đầu trong hoạt động của các Ngân hàng thương mại. Xuất phát từ thực tiễn trên, em đã chọn đề tài “Nghiên cứu về hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại” làm đề án môn học. Đề án gồm ba phần: Phần 1: Khái quát về các hoạt động cơ bản của Ngân hàng thương mại Phần 2: Hoạt động huy động vốn của Ngân hàng thương mại Phần 3: Nhân tố ảnh hưởng đến huy động vốn của Ngân hàng thương mại PHẦN 1 KHÁI QUÁT VỀ CÁC HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Khái niệm ngân hàng thương mại Ngân hàng có lịch sử phát triển lâu đời, gắn liền với nền sản xuất hàng hóa. Cùng với sự phát triển của xã hội, các quan hệ tín dụng ngày càng được mở rộng. Ngân hàng thương mại là một trung gian tài chính giữa người đi vay và người cho vay. Ngân hàng thương mại có vị trí quan trọng và là doanh nghiệp đặc thù, kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ thông qua các nghiệp vụ huy động vốn để cho vay, đầu tư và thực hiện các nghiệp vụ tài chính khác đồng thời giữ vai trò thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô do ngân hàng trung ương chỉ đạo. Để hiểu về Ngân hàng thương mại có rất nhiều định nghĩa khác nhau, nhưng ta có thể thấy ngân hàng thương mại không phải là các trung gian tài chính duy nhất do vậy cần dựa vào tính chất cơ bản của ngân hàng thương mại để phân biệt với các trung gian tài chính phi ngân hang Theo “ Luật các tổ chức tín dụng” được Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 2 thông qua ngày 12/12/1997, Tổ chức tín dụng được thành lập theo quy định của luật này và các quy định khác của pháp luật để hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng, cung cấp các dịch vụ thanh toán. Ngân hàng thương mại là loại hình tổ chức tín dụng được thực hiện toàn bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động kinh doanh khác có liên quan. Ngân hàng thương mại thuộc khu vực thể chế tài chính, hoạt động vì mục tiêu lợi nhuận, quan hệ hoạt động chủ yếu với các tổ chức, các nhân có nhu cầu về vốn và những dịch vụ ngân hàng khác. Ngân hàng thương mại có vai trò và chức năng rất quan trọng đối với nền kinh tế 1.1.1 Vai trò của Ngân hàng thương mại 1.1.1.1 Ngân hàng thương mại là nơi cấp vốn cho nền kinh tế Các đơn vị kinh tế muốn phát triển về kinh tế cần phải có một lượng vốn đầu tư nhất định cho hoạt động sản xuất kinh doanh và việc tập trung vốn nhàn rỗi ở mọi nơi để kịp thời cung ứng cho nơi cần vốn là điều hết sức cần thiết và cũng hết sức khó khăn. Bằng nguồn vốn huy động được trong xã hội thông qua hoạt động tín dụng, các Ngân hàng thương mại đã cung cấp vốn cho mọi hoạt động kinh tế, đáp ứng nhu cầu vốn kịp thời cho quá trinh sản xuất. Nhờ có hoạt động của hệ thống các Ngân hàng thương mại và đặc biệt là hoạt động tín dụng, các doanh nghiệp và cá nhân có điều kiện vay vốn để mở rộng sản xuất, cải tiến máy móc và công nghệ nhằm tăng năng suất lao động, nâng cao hiệu quả kinh tế và chất lượng sản phẩm xã hội. 1.1.1.2 Ngân hàng thương mại là công cụ để Nhà nước điều tiết vĩ mô nền kinh tế Cùng với sự vận động của nền kinh tế, hệ thống Ngân hàng chia làm hai cấp là Ngân hàng nhà nước và các Ngân hàng thương mại. Các Ngân hàng thương mại được sử dụng như công cụ quản lý hoạt động tiền tệ và điều tiết chính sách tiền tệ quốc gia của Nhà nước. Nhà nước điều tiết hoạt động của Ngân hàng, Ngân hàng dẫn dắt thị trường thông qua hoạt động tín dụng và thanh toán giữa các Ngân hàng thương mại trong hệ thống từ đó mở rộng khối lượng tiền cung ứng trong lưu thông và thông qua việc cung ứng tín dụng cho các ngành trong nền kinh tế. Ngân hàng thương mại thực hiện việc dẫn dắt các luồng tiền tập hợp và phân chia nguồn vốn của thị trường, điều khiển chúng một cách có hiệu quả. 1.1.1.3 Ngân hàng thương mại là cầu nối thị trường với các doanh nghiệp Trong nền kinh tế thị trường, sự phát triển của hoạt động tín dụng Ngân hàng đã làm biến đổi hoạt động của các nhà máy, xí nghiệp bằng các dây chuyền sản xuất hiện đại cho năng suất cao, thực hiện chuyển giao công nghệ từ các nước tiên tiến trên thế giới. Điều này không thể thực hiện khi chỉ bằng số vốn tự có rất ít của các doanh nghiệp mà chỉ có thể thực hiện bằng cách vay vốn từ Ngân hàng. Bên cạnh đó tín dụng Ngân hàng còn cung cấp một phần vốn không nhỏ trong việc tăng cường nguồn vốn lưu động của các doanh nghiệp. Hơn nữa, một vấn đề luôn là mối lo và cũng đòi hỏi sự có mặt của tín dụng Ngân hàng đối với doanh nghiệp là cần một ngân quỹ để đào tạo đội ngũ cán bộ lao động phù hợp với sự phát triển của khoa học kỹ thuật khi điều kiện nước ta vẫn thiếu những chuyên gia đầu ngành, những cán bộ có năng lực và công nhân lành nghề. 1.1.1.4 Ngân hàng thương mại là cầu nối nền tài chính quốc gia với nền tài chính quốc tế Nhận thức được tầm quan trọng của sự hội nhập kinh tế quốc gia với nền kinh tế thế giới đem lại những lợi ích kinh tế to lớn, thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững. Một trong những điều kiện quan trọng thúc đẩy sự hội nhập nền kinh tế quốc tế chính là nền tài chính quốc gia. Tài chính quốc gia là cầu nối với tài chính quốc tế thông qua hoạt động của Ngân hàng thương mại trong các lĩnh vực kinh doanh như nhận tiền gửi, cho vay, nghiệp vụ thanh toán, nghiệp vụ ngoại hối và các nghiệp vụ khác. Đặc biệt trong hoạt động thanh toán quốc tế, buôn bán ngoại hối, quan hệ tín dụng với các Ngân hàng nhà nước của Ngân hàng thương mại trực tiếp hoặc gián tiếp tác động góp phần thúc đấy hoạt động thanh toán xuất nhập khẩu và thông qua đó các Ngân hàng thương mại đã thực hiện được vai trò điều tiết tài chính trong nước phù hợp với sự vận động của nền tài chính quốc tế. 1.1.2 Chức năng của Ngân hàng thương mại 1.1.2.1 Chức năng tạo tiền cho nền kinh tế Được thực hiện thông qua các hoạt động tín dụng và đầu tư của các ngân hang thương mại trong mối quan hệ với ngân hàng nhà nước. 1.1.2.2 Chức năng trung gian tài chính Sử dụng đồng vốn tạm thời nhàn rỗi một cách hiệu quả và tài trợ vốn cho các hoạt động khác nhau trong nền kinh tế hay nói cách khác ngân hang thương mại làm cầu nối giữa người thừa vốn và người thiếu vốn. Đây là chức năng quan trọng nhất, nó quyết định sự duy trì và phát triển của ngân hang và là cơ sở để thực hiện các chức năng khác. 1.1.2.3 Chức năng thanh toán và quản lý các phương tiện thanh toán Ngân hàng đứng ra thanh toán hộ khách hàng bằng cách chuyển tiền từ tài khoản này sang tài khoản khác theo yêu cầu của họ. Khi nền kinh tế càng phát triển thì chức năng này càng được mở rộng. 1.2 Những hoạt động cơ bản của Ngân hang thương mại 1.2.1 Hoạt động huy động vốn Ngân hàng thương mại là tổ chức kinh doanh tiền tệ, nguồn vốn hoạt động là rất lớn song chủ yếu là được bổ sung từ bên ngoài và ngân hang có thể thực hiện nghiệp vụ này với tất cả các khu vực của nền kinh tế. Nguồn vốn được huy động dưới các dạng như: * Nhận tiền gửi của các tổ chức, cá nhân và các giấy tờ có giá khác * Vay vốn từ các tổ chức tín dụng khác * Vay vốn ngắn hạn của NHNN dưới hình thức tái cấp vốn * Các hình thức huy động khác theo quy định của NHNN 1.2.2 Hoạt động tín dụng Ngân hàng cấp tín dụng cho các tổ chức và cá nhân dưới hình thức cho vay, chiết khấu thương phiếu, các giấy tờ có giá khác, bảo lãnh và các hình thức khác theo quy định của NHNN 1.2.3 Dịch vụ thanh toán và ngân quỹ * Dịch vụ thanh toán: cung cấp các phương tiện thanh toán, thực hiện thu chi hộ,… * Mở tài khoản: Ngân hang thực hiện mở tài khoản cho khách hàng để giao dịch * Dịch vụ ngân quỹ: thực hiện thu và phát tiền mặt cho khách hang 1.2.4 Các hoạt động khác Ngoài các hoạt động chủ yếu trên, ngân hang thương mại còn tham gia vào nhiều dịch vụ khác như: Cung ứng các dịch vụ bảo hiểm, thực hiện dịch vụ ủy thác, dịch vụ bảo quản an toàn các tài sản có giá, tư vấn cho khách hàng trong lĩnh vực kinh doanh chứng khoán, dịch vụ kinh doanh ngoại hối… nhằm hỗ trợ và mở rộng hoạt động kinh doanh ngân hàng thương mại trong thị trường tài chính. PHẦN 2 HOẠT ĐỘNG HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2.1 Vốn của ngân hàng thương mại Hoạt động kinh doanh của Ngân hàng thương mại có những đặc thù riêng có mà các doanh nghiệp trong các ngành khác không có.Vốn vừa là phương tiện kinh doanh, đồng thời cũng là đối tượng kinh doanh của Ngân hàng thương mại.Vốn của ngân hàng được thể hiện dưới các dạng: vốn chủ sở hữu và nợ. Trong đó vốn chủ sở hữu chiếm một tỉ lệ rất nhỏ. 2.1.1 Vốn chủ sở hữu Vốn chủ sở hữu của ngân hàng thương mại là vốn tự có do ngân hàng tạo lập được thuộc sở hữu riêng của ngân hàng thông qua nguồn vốn bổ sung trong quá trình hoạt động hoặc hình thành từ kết quả kinh doanh. Vốn chủ sở hữu bao gồm các thành phần: * Vốn góp của chủ sở hữu để thành lập hay mở rộng hoạt động của doanh nghiệp * Nguồn từ lợi nhuận: trong điều kiện thu nhập ròng lớn hơn không, ngân hàng có xu hướng tăng vốn bằng cách chuyển một phần thu nhập ròng thành vốn đầu tư. * Các quỹ được hình thành trong quá trình hoạt động kinh doanh của ngân hàng theo cơ chế tài chính hoặc quyết định của chủ sở hữu vốn, bao gồm quỹ dự phòng tổn thất, quỹ đầu tư phát triển, quỹ bảo toàn vốn, quỹ thặng dư,… * Nguồn vay nợ có thể chuyển đổi thành cổ phần Nguồn vốn chủ sở hữu thường chiếm một tỉ lệ rất nhỏ trong tổng nguồn vốn của ngân hàng( khoảng dưới 10%), như chúng ta đã biết một ngân hàng muốn thành lập phải có đủ vốn ban đầu nhất định do ngân hàng nhà nước quy định. Nguồn vốn này thực hiện chức năng thành lập, bảo vệ và điều chỉnh đối với hoạt động của ngân hàng. Theo quy định của ngân hàng trung ương thì vốn chủ sở hữu của ngân hàng lớn hơn hoặc bằng 8% trên tổng tài sản rủi ro quy đổi, do vậy chức năng chủ yếu của khối lượng giới hạn vốn chủ sử hữu được xem như tài sản bảo vệ cho khách hàng gửi tiền. Chức năng bảo vệ không chỉ được xem như tài sản bảo vệc cho khách hàng gửi tiền khi ngân hàng vỡ nợ mà còn duy trì khả năng trả nợ bằng cách cung cấp một khoản tài sản có dự trữ giúp ngân hàng khỏi bị đe dọa bởi sự thua lỗ. Ngoài ra, dựa trên mức vốn chủ sở hữu của ngân hàng, các cơ quan quản lý sẽ xác định và điều chỉnh hoạt động cho ngân hàng. 2.1.2 Vốn nợ Đây là nguồn vốn chiếm tỉ trọng lớn nhất trong tổng vốn của ngân hàng. Nó là những giá trị tiền tệ mà ngân hàng huy động được từ các tổ chức kinh tế và các cá nhân trong xã hội thông qua các nghiệp vụ của ngân hàng. Bản chất vốn nợ là tài sản thuộc chủ sở hữu khác nhau, ngân hàng chỉ óc quyền sử dụng mà không có quyền sở hữu và có trách nhiệm hoàn trả đúng hạn cả gốc lẫn lãi khi đến kỳ hạn (nếu là tiền gửi có kỳ hạn) hoặc khi khách hàng có nhu cầu rút vốn (nếu là tiền gửi không kỳ hạn). Vốn nợ có vai trò rất quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng. Vốn nợ được ngân hàng thương mại huy động dưới các hình thức như: * Nhận tiền gửi bao gồm tiền gửi thanh toán, tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi tiết kiệm * Nguồn vốn đi vay như vay NHNN, vay các tổ chức tín dụng khác, vay trên thị trường vốn * Nguồn vay nợ khác gồm nguồn ủy thác, nguồn trong thanh toán và các nguồn khác Nguồn vốn của ngân hàng được hình thành từ nhiều nguồn khác nhau trong đó nguồn vốn huy động từ tiền gửi là rất quan trọng và chiếm tỉ trọng lớn nhất, khoảng từ 70% - 80% tổng nguồn vốn và nó có tính biến động. Đặc biệt tiền gửi ngắn hạn và tiền gửi không kỳ hạn thường nhạy cảm với các biến động về lãi suất, tỉ giá, thu nhập, chu kỳ chi tiêu và nhiều nhân tố khác. Do vậy ngân hàng cần nghiên cứu, đi sâu tìm hiểu và phân tích nguồn hình thành vốn này, dự đoán trước tính hình cung cầu vốn để có đối sách phù hợp. 2.2 Hoạt động huy động vốn của ngân hàng thương mại Huy động vốn là điều kiện cần đối với hoạt động của một ngân hàng, đảm bảo sự tồn tại của ngân hàng và thực hiện chức năng trung gian tài chính. Vốn huy động quyết định quy mô hoạt động và quy mô tín dụng của ngân hàng. Để tồn tại và ngày càng mở rộng quy mô hoạt động, đòi hỏi ngân hàng phải có uy tín trên thị trường. Do vậy vốn huy động quyết định đến khả năng thanh toán và đảm bảo uy tín của các ngân hàng trên thị trường trong nền kinh tế. Uy tín được thể hiện ở khả năng sẵn sàng thanh toán chi trả cho khách hàng, khả năng thanh toán của ngân hàng càng cao thì vốn khả dụng của ngân hàng càng lớn, đồng thời tạo cho hoạt động kinh doanh của ngân hàng với quy mô lớn, tiến hành các hoạt động cạnh tranh, đảm bảo uy tín, nâng cao danh thế của ngân hàng trên thị trường. 2.2.1 Huy động vốn từ tài khoản tiền gửi Tiền gửi của khách hàng là nguồn tài nguyên quan trọng và chiếm tỉ trọng lớn trong tổng nguồn tiền của ngân hàng thương mại. Trong môi trường cạnh tranh, để tăng nguồn tiền này cả về số lượng và chất lượng, các ngân hàng đã thực hiện nhiều hình thức huy động khác nhau 2.2.1.1 Tiền gửi không kỳ hạn Là loại tiền gửi khách hàng gửi vào ngân hàng mà không có thỏa thuận trước về thời gian rút tiền. Nhìn chung lãi suất của khoản tiền này là rất thấp hoặc bằng không bởi tiền gửi không kỳ hạn có tính biến động, khách hàng có thể rút ra bất cứ lúc nào do vậy ngân hàng không chủ động sử dụng số vốn này, và ngân hàng phải dự trữ một số tiền để đảm bảo có thể thanh toán ngay khi khách hàng có nhu cầu. Tiền gửi không kỳ hạn bao gồm 2 loại: Tiền gửi thanh toán: Đây là tiền của khách hàng gửi vào ngân hàng để nhờ ngân hàng giữ và thanh toán hộ về tiền mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác phát sinh trong quá trình hoạt động kinh doanh của khách hàng. Đứng trên góc độ là khách hàng thì đây là tiền khách hàng gửi vào ngân hàng để sử dụng các công cụ thanh toán không dùng tiền mặt: Séc, thẻ thanh toán, ủy nhiệm chi…Khách hàng có quyền rút ra bất kỳ lúc nào thông qua công cụ thanh toán. Đứng trên góc độ ngân hàng thì ngân hàng coi đây là một khoản tiền mà họ phải có trách nhiệm hoàn trả cho khách hàng bất kỳ lúc nào, tuy nhiên ngân hàng cần tận dụng loại tiền gửi này làm vốn kinh doanh của mình bởi trong quá trình lưu chuyển vốn của ngân hàng do có sự chênh lêch giữa các khoản tiền gửi vào và rút ra giữa các tài khoản của khách hàng. Tiền gửi không kỳ hạn thuần túy: Đây là loại tiền gửi khách hàng gửi vào ngân hàng nhằm đảm bảo an toàn về tài sản. Tiền gửi không kỳ hạn thuần túy cũng là tài sản của người ký thác, họ có quyền rút bất kỳ lúc nào, ngân hàng luôn phải đảm bảo có thể thanh toán, lãi suất tiền gửi không kỳ hạn thuần túy cao hơn lãi suất tiền gửi thanh toán.Mục đích của người gửi tiền là bảo đảm an toàn, khách hang không xác định được thời gian nhàn rỗi đối với số tiền của họ và không có nhu cầu sử dụng tiền gửi thanh toán không dùng tiền mặt của ngân hàng. 2.2.1.2. Tiền gửi có kỳ hạn Là loại tiền gửi khi khách hàng gửi tiền vào ngân hàng có sự thỏa thuận trước về thời hạn rút tiền. Đây là loại tiền gửi có tính ổn định vì ngân hàng xác định được thời gian rút tiền của khách hàng để thanh toán cho họ đúng thời hạn. Do vậy ngân hàng có thể chủ động sử dụng số tiền này vào mục đích kinh doanh trong thời gian ký kết. Đối với tiền gửi có kỳ hạn thì thời hạn gửi có rất nhiều loại, từ 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng,… Điều này tạo cho khách hàng có nhiều kỳ hạn gửi phù hợp với thời gian nhàn rỗi của khoản tiền họ có. Loại tiền gửi này thường được trả lãi suất cao hơn so với lãi suất của loại tiền gửi không kỳ hạn bởi ngân hàng có quyền sử dụng lượng tiền này trong thời gian nhất định. 2.2.1.3 Tiền gửi tiết kiệm Là loại tiền gửi mà khách hàng gửi vào ngân hàng nhằm hưởng lãi suất. Khi khách hàng mang tiền đến gửi sẽ được ngân hàng cấp cho một cuốn sổ và mỗi lần đến giao dịch ở ngân hàng thì khách hàng phải mang theo nó. Tài khoản tiền gửi tiết kiệm là một phần thu nhập cá nhân của người lao động mà họ chưa đưa vào tiêu dùng, đây là một dạng đặc biệt để tích lũy tiền tệ thay cho hình thức cất trữ vàng, hàng hóa. Có 3 loại tiền gửi tiết kiệm: * Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn: Là loại tiền gửi mà khách hàng có thể rút ra bất cứ lúc nào nhưng không được sử dụng các công cụ thanh toán để chi trả cho người khác. Số dư tiền gửi này không lớn nhưng nó ít biến động do vậy đối với loại tiền gửi này thì các ngân hàng thường trả lãi suất cao hơn tiền gửi thanh toán. * Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn: Là loại tiền gửi có sự thỏa thuận trước về thời gian gửi và thời hạn rút tiền, loại này có mức lãi suất cao hơn so với tiền gửi không kỳ hạn. Đây là loại hình tiết kiệm khá quen thuộc ở Việt Nam, các Ngân hàng thường huy động tiết kiệm với thời hạn từ ba tháng đến một năm. * Tiết kiệm dài hạn: Đây là loại tiền gửi có tính ổn định cao bởi thời gian gửi tiền từ một năm trở lên do vậy ngân hàng có thể chủ động sử dụng nguồn vốn này cho mục đích vốn dài hạn. Lãi suất trả cho loại tiền gửi tiết kiệm dài hạn này cao hơn so với 2 loại trên. 2.2.2 Huy động vốn bằng phát hành các giấy tờ có giá Giấy tờ có giá dùng để huy động vốn trong ngân hàng thực chất là các giấy nợ mà ngân hàng trao cho những người cho ngân hàng vay tiền xác nhận quyền đòi nợ của khách hàng đối với ngân hàng ở một mức lãi suất và ngày hoàn trả nhất định. Việc phát hành giấy tờ có giá nhằm hình thành nguồn vốn sử dụng có tính ổn định cao, và giải quyết những khoản vốn thiếu hụt có tính tình thế do khả năng thu hút bằng nguồn tiết kiệm hạn chế. 2.2.2.1 Phát hành trái phiếu Là một cam kết xác nhận nghĩa vụ trả nợ gốc và lãi của ngân hàng phat hành đối với người chủ sở hữu trái phiếu. Mục đích của ngân hàng khi phát hành tài phiếu là huy động vốn trung và dài hạn. Các ngân hàng thương mại chịu sự quản lý của Ngân hàn Trung Ương, các cơ quan quản lý trên thị trường chứng khoán khi phát hành trái phiếu. 2.2.2.2 Phát hành kỳ phiếu Kỳ phiếu là loại giấy tờ có giá ngắn hạn ( < 1 năm). Nó được sử dụng cho mục đích vay vốn ngắn hạn của ngân hàng. 2.2.2.3 Phát hành chứng chỉ tiền gửi Là những giấy tờ xác nhận tiền gửi định kỳ ở một ngân hàng, người sở hữu giấy này sẽ được thanh toán tiền lãi theo kỳ và nhận đủ vốn khi đến hạn và sau khi phát hành thì chứng chỉ sẽ được lưu thông trên thị trường tiền tệ. 2.2.2.4 Phát hành các giấy tờ có giá khác Hình thức phát hành phiếu nợ để thu hút vốn ở nước ngoài mà điển hình là phát hành EURO DOLLAR. Đặc điểm là chỉ huy động vốn bằng đô la và trả vốn gốc và lãi cũng bằng đô la. Ngân hàng thường sử dụng loại này để huy động vốn ngắn hạn. Quyền phát hành ở một số nước trong đó có Việt Nam được giới hạn ở một số ngân hàng đặc biệt như Ngân hàng Ngoại thương, Ngân hàng Xuất Nhập Khẩu được phép phát hành phiếu nợ này trong và nước ngoài còn với các ngân hàng khác chỉ được phát hành ở nước ngoài. Huy động vốn dưới hình thức này các Ngân hàng thương mại phải trả lãi suất cao hơn lãi suất tiền gửi do vậy khi phát hành các giấy tờ có giá thì các Ngân hàng thương mại phải căn cứ vào đầu ra để quyết định đến khối lượng huy động, mức lãi suất và thời hạn cũng như phương pháp huy động phù hợp. 2.2.3 Vay Ngân hàng nhà nước hoặc tổ chức tín dụng khác Thông qua quan hệ vay mượn giữa Ngân hàng thương mại với Ngân hàng Trung ương hoặc giữa các Ngân hàng thương mại với nhau hay với các tổ chức tín dụng khác mà nguồn vốn vay này có được. Vốn đi vay là nguồn vốn mà ngân hàng chịu chi phí cao hơn vốn huy động, do vậy chỉ trong trường hợp ngân hàng thiếu vốn khả dụng trong thời gian ngắn nào đó thì ngân hàng mới tìm đến các Ngân hàng thương mại khác để thỏa mãn nhu cầu vốn khả dụng. Trong trường hợp nếu không thỏa mãn được nhu cầu đó từ phía các Ngân hàng thương mại khác thì phương án tiếp theo sẽ là đi vay của Ngân hàng Trung Ương. Tùy vào mục đích sử dụng và hình thức vay mà các Ngân hàng thương mại có thể vay Ngân hàng Trung Ương các loại vốn như vốn vay ngắn hạn hoặc vốn vay để thanh toán giữa các Ngân hàng nhằm bù đắp những thiếu hụt tạm thời trong thanh toán hoặc các Ngân hàng thương mại mang các giấy tờ có giá đến Ngân hàng Trung Ương xin tái chiết khấu (tái cấp vốn). Ngân hàng Trung Ương thông qua nhu cầu vay vốn của Ngân hàng thương mại với Ngân hàng Trung Ương nhằm mục đích phát hành thêm tiền theo kế hoạch, bổ sung khối lượng vốn khả dụng cho Ngân hàng thương mại một cách thường xuyên và là cứu cánh cho vay cuối cùng nhằm cứu nguy cho các Ngân hàng thương mại khi cần thiết, nếu sự đổ vỡ của các Ngân hàng thương mại có thể gây ảnh hưởng đến sự an toàn của hệ thống Ngân hàng. PHẦN 3 NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HUY ĐỘNG VỐN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Hoạt động nguồn vốn ẩn chứa rất nhiều yếu tố rủi ro mà một trong những rủi ro lớn nhất là sự sút giảm nhanh nguồn vốn dẫn đến mất khả năng thanh toán của ngân hàng tại một thời điểm, có khi dẫn đến sự đổ bể khi không có sự trợ giúp. Hoạt động nguồn vốn chịu ảnh hưởng bởi rất nhiều nhân tố, có thể chia ra 2 nhóm nhân tố: 3.1 Nhân tố chủ quan Đây là nhóm nhân tố bên trong nằm trong sự kiểm soát của Ngân hàng thương mại, chiến lược với nhóm nhân tố này là xác định và phát huy những điểm mạnh, đồng thời khắc phục những điểm yếu. Nhóm nhân tố này bao gồm: * Các hình thức huy động vốn: Đây là một trong những nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến huy động vốn của Ngân hàng. Hình thức huy động vốn càng phong phú thì khả năng đáp ứng nhu cầu tiền gửi của dân cư sẽ tăng lên. * Chính sách lãi suất cạnh tranh: Lãi suất là nhân tố khiến hành vi gửi tiền của khách hàng, hay từ gửi từ ngân hàng này sang ngân hàng khác hoặc chuyển từ tiết kiệm sang đầu tư. * Chính sách khách hàng: Nếu ngân hàng có chính sách đối với khách hàng tốt thì khách hàng sẽ gửi tiền vào ngân hàng càng nhiều và ngược lại. * Công tác cân đối giữa huy động và cho vay: Nếu chiến lược sử dụng vốn đúng đắn và hiệu quả thì ngân hàng sẽ tăng cường huy động vốn và ngược lại. * Công nghệ ngân hàng và các chính sách quảng cáo: Không thể phủ nhận vai trò của công nghệ và quảng cáo tới khả năng huy động vốn của ngân hàng. Công nghệ không ngừng được cải tiến sẽ ngày một đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng. 3.2 Nhân tố khách quan * Môi trường pháp lý: Môi trường pháp lý ổn định sẽ là cơ sở pháp lý cho hoạt động của ngân hàng được đảm bảo thì người dân sẽ an tâm gửi tiền vào ngân hàng. * Nhân tố tiết kiệm của nền kinh tế: Nguồn vốn huy động của Ngân hàng chủ yếu là nguồn vốn của dân cư, tổ chức kinh tế do vậy các đơn vị này có tỷ lệ tiết kiệm cao thì nguồn vốn huy động của ngân hàng sẽ cao. * Thu nhập của dân cư: Người dân cớ thu nhập cao thì khả năng tiết kiệm càng cao và tiền gửi vào các tổ chức tài chính sẽ càng cao. * Tâm lý tiêu dùng: Tiêu dùng và tiết kiệm là hai nhân tố đối lập nhau nên khi tiêu dùng tăng thì tiết kiệm giảm và ngược lại. Do vậy, khi tâm lý thích tiêu dùng của khách hàng tăng thì lượng tiền họ gửi vào ngân hàng sẽ giảm. KẾT LUẬN Một lần nữa phải khẳng định hoạt động huy động vốn có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với hoạt động kinh doanh của các Ngân hàng thương mại nói riêng và của nền kinh tế nói chung. Đặc biệt đối với nước ta hiện nay, nhu cầu về vốn cho đầu tư phát triển đang là đòi hỏi cấp bách, các Ngân hàng thương mại cần phấn đấu, tìm tòi đổi mới phương thức huy động vốn, trọng tâm hơn cần đổi mới công tác huy động vốn. Tuy nhiên điều này còn phụ thuộc rất nhiều vào thời gian, đòi hỏi sự nghiên cứu kỹ lưỡng không những về mặt xây dựng chế độ, khảo sát thực tế tùy theo từng điều kiện vận dụng tại các Ngân hàng thương mại để có các giải pháp thiết thực. TÀI LIỆU THAM KHẢO Giáo trình Tài chính doanh nghiệp _ Chủ biên: PGS.TS Lưu Thị Hương Giáo trình Ngân hàng thương mại _ Chủ biên: PGS.TS Phan Thị Thu Hà Tạp chí Ngân hàng Tạp chí Tài chính tiền tệ Một số tài liệu khác

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc72793.DOC
Tài liệu liên quan