Đề tài Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng ở Việt Nam

Mục lục Lời nói đầu Nội dung Chương I.Cơ sở lý luận. 1.Cạnh tranh là gì ? 2.Ngân hàng thương mại và các hoạt động cơ bản của ngân hàng thương mại 2.1.Ngân hàng thương mại. 2.2.Các hoạt động cơ bản của ngân hàng. 2.2.1.Nghiệp vụ nợ. 2.2.2.Nghiệp vụ có. 2.2.3.Nghiệp vụ trung gian. 3.Các yếu tố nâng cao năng lực cạnh tranh. 3.1.Quy mô vốn chủ sở hữu 3.2.Hệ thống thông tin. 3.3.Khả năng cung ứng công nghệ. 3.4.Chiến lược khách hàng. 3.5.Chất lượng nhân viên ngân hàng. 3.6.Các yếu tố khác. Chương II.Cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng ở Việt Nam 1.Hoạt động kinh doanh của ngân hàng thương mại Việt Nam 1.1.Tổng quan về hệ thống ngân hàng thương mại Việt Nam 1.2.Hoạt động cho vay của các ngân hàng thương mại 1.3.Các dịch vụ của ngân hàng thương mại 2.Cạnh tranh giữa các ngân hàng Chương III. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ở Việt nam 1.Giải pháp đối với các NHTM 1.1.Bổ sung tăng nguồn vốn chủ sở hữu 1.2.Hệ thống thông tin 1.3.Mở rộng các loại dịch vụ ngân hàng 1.4.Chiến lược khách hàng 1.5.Đào tạo cán bộ nhân viên ngân hàng 1.6.Cơ sở vật chất , địa điểm giao dịch, tác phong nhân viên 2.Vai trò của ngân hàng nhà nước trong hoạt động cạnh tranh ở các NHTM Kết luận

doc36 trang | Chia sẻ: maiphuongtl | Ngày: 05/07/2013 | Lượt xem: 239 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Đề tài Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh trong hoạt động kinh doanh ngân hàng ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Vèn ®iÒu lÖ ®­îc sö dông vµo môc ®Ých mua s¾m tµi s¶n, trang thiÕt bÞ ban ®Çu cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng ng©n hµng; ph¸t triÓn kü thuËt ng©n hµng; hïn vèn vµ liªn doanh; kinh doanh (cho vay) vµ c¸c dÞch vô kh¸c cña ng©n hµng. Vèn coi nh­ tù cã: bao gåm c¸c kho¶n vèn t¹m thêi nhµn rçi cña ng©n hµng. ThÝ dô nh­ : lîi nhuËn ch­a chia, tiÒn l­¬ng ch­a ®Õn h¹n thanh to¸n hoÆc c¸c quü chuyªn dïng ch­a sö dông ®Õn nh­ quü khen th­ëng, quü phóc lîi, quü khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh... Vèn dù tr÷ : ®­îc h×nh thµnh tõ lîi nhuËn rßng hµng n¨m cña ng©n hµng. Tõ vèn nµy c¸c nhµ ng©n hµng thµnh lËp hai quü: quü dù tr÷ ®Ó bæ sung vèn ®iÒu lÖ vµ quü ®Æc biÖt ®Ó bï ®¾p rñi ro. ViÖc h×nh thµnh c¸c quü nµy nh»m lµm t¨ng vèn tù cã cña ng©n hµng, ®ång thêi b¶o ®¶m an toµn trong kinh doanh. Vèn cña ng©n hµng th­êng chiÕm tØ träng nhá (kh«ng qu¸ 10%) trong tæng nguån vèn mµ ng©n hµng n¾m gi÷ nh­ng l¹i lµ nguån vèn cã ý nghÜa ®Æc biÖt v× nã ph¶n ¸nh thùc lùc tµi chÝnh cña ng©n hµng, do vËy nã quyÕt ®Þnh quy m« ho¹t ®éng cña ng©n hµng, lµ c¬ së ®Ó ng©n hµng tiÕn hµnh kinh doanh, thu hót nh÷ng nguån vèn kh¸c vµ cho vay. + Vèn huy ®éng: lµ nguån vèn quan träng nhÊt trong sè vèn thu hót tõ bªn ngoµi cña c¸c NHTM, chiÕm tØ träng ngµy cµng lín trong nguån vèn cña ng©n hµng. §©y lµ tµi s¶n cña c¸c chñ së h÷u, ng©n hµng ®­îc quyÒn sö dông cã thêi h¹n c¶ vèn lÉn l·i. Vèn nµy bao gåm: TiÒn göi kh«ng kú h¹n: lµ lo¹i tiÒn göi mµ ng­êi göi tiÒn cã thÓ rót ra bÊt cø lóc nµo. TiÒn göi kh«ng kú h¹n ®­îc ®Ó trong c¸c tµi kho¶n gäi lµ tµi kho¶n v·ng lai. Do tÝnh chÊt cã thÓ rót ra bÊt cø lóc nµo nªn d¹ng tiÒn göi nµy th­êng chØ ®­îc h­ëng l·i suÊt rÊt thÊp hoÆc kh«ng ®­îc ng©n hµng tr¶ l·i nh­ng ®æi l¹i ng­êi göi tiÒn ®­îc sö dông c¸c dÞch vô thanh to¸n qua ng©n hµng. Víi lo¹i tiÒn göi nµy, ng­êi göi kh«ng nh»m môc ®Ých h­ëng l·i mµ chñ yÕu lµ nh»m ®¶m b¶o an toµn cho kho¶n tiÒn. ChÝnh v× vËy mµ lo¹i tiÒn göi nµy cßn ®­îc gäi lµ tiÒn göi thanh to¸n. TiÒn göi kh«ng kú h¹n lµ mét nguån vèn quan träng cña ng©n hµng. Tuy nhiªn nguån vèn nµy th­êng xuyªn biÕn ®éng nªn ng©n hµng chñ yÕu dïng nã ®Ó cho vay ng¾n h¹n. TiÒn göi cã kú h¹n: lµ lo¹i tiÒn göi mµ ng­êi göi chØ ®­îc rót ra sau mét thêi h¹n nhÊt ®Þnh tõ mét vµi th¸nh ®Õn va× n¨m. Nh÷ng ng­êi göi tiÒn lo¹i nµy kh«ng ®­îc h­ëng dÞch vô thanh to¸n qua ng©n hµng, nh­ng ®­îc ng©n hµng tr¶ l¹i cao. Môc ®Ých chñ yÕu cña nh÷ng ng­êi göi tiÒn cã kú h¹n lµ ®Ó lÊy l·i. TiÒn göi tiÕt kiÖm: lµ kho¶n tiÒn ®Ó dµnh cña c¸ nh©n ®­îc gëi vµo ng©n hµng nh»m môc ®Ých h­ëng l·i theo ®Þnh kú. C¸c kú h¹n gëi th­êng lµ 1, 3, 6, 9, 12 th¸ng hoÆc trªn mét n¨m, c¸c møc l·i suÊt t­¬ng øng víi tõng kú h¹n göi ®­îc ng©n hµng c«ng bè s½n. Vèn huy ®éng lµ nguån vèn chñ yÕu ®Ó ng©n hµng kinh doanh. Nã ph¶n ¸nh b¶n chÊt cña ng©n hµng lµ ®i vay ®Ó cho vay. + Vèn ®i vay: bao gåm vay cña ng©n hµng nhµ n­íc; vay ng©n hµng n­íc ngoµi, vay c¸c tæ chøc tÝn dông, vay tõ thÞ tr­êng tµi chÝnh... NHTMcã tr¸ch nhiÖm sö dông ®óng môc ®Ých, cã hiÖu qu¶ kinh tÕ, ®em l¹i lîi nhuËn, hoµn tr¶ ®óng h¹n c¶ vèn vµ l·i. + C¸c nguån vèn kh¸c: Vèn tµi trî, vèn ®Çu t­ ph¸t triÓn, vèn uû th¸c ®Çu t­ ®Ó cho vay theo c¸c ch­¬ng tr×nh, dù ¸n x©y dùng c¬ b¶n tËp trung cña nhµ n­íc hoÆc trî gióp cho ®Çu t­ ph¸t triÓn nh÷ng ch­¬ng tr×nh dù ¸n cã môc tiªu riªng. Vèn h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng nghiÖp vô, sö dông theo quy ®Þnh cña ng©n hµng nhµ n­íc. 2.2.2.NghiÖp vô cã. NghiÖp vô nµy bao gåm c¸c nghiÖp vô liªn quan ®Õn viÖc sö dông c¸c kho¶n vèn cã ®­îc tõ nghiÖp vô tµi s¶n nî. + NghiÖp vô ng©n quü: víi môc ®Ých ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n th­êng xuyªn, ng©n hµng lu«n gi÷ mét l­îng tiÒn mÆt d­íi c¸c d¹ng: tiÒn mÆt t¹i quü cña ng©n hµng (®Ó thùc hiÖn chi tr¶ trong ngµy); tiÒn göi t¹i c¸c NHTM kh¸c (®Ó thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô thanh to¸n, chuyÓn tiÒn cho kh¸ch hµng); tiÒn göi t¹i ng©n hµng trung ­¬ng (bao gåm tiÒn göi dù tr÷ b¾t buéc vµ tiÒn göi thanh to¸n); tiÒn mÆt trong qu¸ tr×nh thu. Ngoµi ra ng©n hµng cßn gi÷ c¸c chøng kho¸n ng¾n h¹n, cã thÓ chuyÓn thµnh tiÒn mÆt nhanh chãng khi cÇn nh­ ng©n phiÕu, tÝn phiÕu, th­¬ng phiÕu... + NghiÖp vô cho vay vµ ®Çu t­ : - NghiÖp vô cho vay : chiÕm kho¶ng 2/3 tæng tµi s¶n cã, mang l¹i lîi nhuËn chñ yÕu cho NHTM. §©y lµ kho¶n môc sinh lêi cao nhÊt nh­ng nã còng chøa rÊt nhiÒu rñi ro. Tuú theo tõng gãc ®é mµ ng­êi ta chia thµnh nhiÒu lo¹i cho vay kh¸c nhau: C¨n cø vµo thêi h¹n ng­êi ta chia thµnh: Cho vay ng¾n h¹n víi thêi h¹n d­íi mét n¨m, chñ yÕu ®Êp øng nhu cÇu bæ sung cho vèn l­u ®éng ®Ó t¨ng thªm tµi s¶n l­u ®éng. Cho vay trung h¹n vµ cho vay dµi h¹n chñ yÕu ®¸p øng nhu cÇu bæ sung cho vèn cè ®Þnh ®Ó t¨ng thªm tµi s¶n cè ®Þnh. C¨n cø vµo ®èi t­îng s¶n xuÊt chia thµnh: Cho vay ®èi víi khu vùc s¶n xuÊt nh­ cho vay ®èi víi lÜnh vùc c«ng nghiÖp, s¶n xuÊt n«ng nghiÖp... T¹o ra s¶n phÈm. Cho vay ®èi víi khu vùc s¶n xuÊt l­u th«ng ph©n phèi trong lÜnh vùc th­¬ng nghiÖp hoÆc y tÕ, v¨n ho¸, thÓ thao.. trong lÜnh vùc hµnh chÝnh sù nghiÖp. C¨n cø vµo môc ®Ých sö dông tiÒn vay: Cho vay mang tÝnh chÊt ®Çu t­ lµ viÖc cung cÊp vèn ®¸p øng nhu cÇu ®Çu t­ ph¸t triÓn s¶n xuÊt, lµ h×nh thøc bæ sung thªm nguån vèn vµo qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña ng­êi cã nhu cÇu vay vèn. Cho vay mang tÝnh chÊt thanh to¸n chi tr¶: nh÷ng kho¶n vay nµy mang tÝnh chÊt t¹m thêi trong kho¶ng thêi gian doanh nghiÖp ch­a kÞp thu tiÒn b¸n hµng ho¸ ®Ó thanh to¸n cho viÖc mua hµng hay tr¶ dÞch vô. §©y lµ kho¶n bæ sung t¹m thêi gióp cho doanh nghiÖp ®ã thanh to¸n c¸c kho¶n nî nÇn chø kh«ng ph¶i lµm t¨ng nguån vè cña doanh nghiÖp. Cho vay mang tÝnh chÊt dù tr÷ : ng­êi cã nhu cÇu vay vèn kh«ng dïng vèn vay më réng s¶n xuÊt, mµ ®Ó thanh to¸n tiÒn hµng ho¸ víi thêi gian dµi nh»m phôc vô cho viÖc dù tr÷ hµng ho¸. C¨n cø vµo nghiÖp vô cho vay: Cho vay theo nghiÖp vô kú phiÕu tøc lµ thùc hiÖn cho vay b»ng viÖc chiÕt khÊu kú phiÕu th­¬ng m¹i khi c¸c kú phiÕu nµy ch­a ®Õn h¹n thanh to¸n. HoÆc th«ng qua c¸c kú phiÕu nµy dïng ®Ó ®¶m b¶o cho tiÒn vay lµ h×nh thøc cho vay theo nghiÖp vô cÇm cè kú phiÕu. Cho vay theo nghiÖp vô chøng kho¸n: ®©y lµ cÊp ph¸t vay kinh doanh chøng kho¸n. - NghiÖp vô ®Çu t­ : NHTM cã thÓ ®Çu t­ theo c¸c h×nh thøc gãp vèn liªn doanh, kinh doanh bÊt ®éng s¶n, l­u gi÷ chøng kho¸n. 2.2.3.NghiÖp vô trung gian: ë nghiÖp vô nµy NHTM kh«ng cho kh¸ch hµng vay mµ thùc hiÖn nhiÖm vô phôc vô kh¸ch nh­ thùc hiÖn c¸c uû th¸c, uû nhiÖm cña kh¸ch hµng trong kh©u thanh to¸n, ®ßi nî, gi÷ hé... ®Ó thu lÖ phÝ. NghiÖp vô chuyÓn tiÒn. Kh¸ch hµng mang tiÒn mÆt tíi ng©n hµng nhê chuyÓn ®Õn ng­êi thø ba, vÒ mÆt kü thuËt c¸c nghiÖp vô nµy ®­îc thùc hiÖn nhê c¸c chøng tõ chuyÓn tiÒn nh­ c¸c sÐc,phiÕu chuyÓn tiÒn... C¸c chøng tõ nµy lµ lÖnh cña mét ng©n hµng kh¸c cho tµi kho¶n cña ng©n hµng nµy më t¹i ®ã thanh to¸n sè tiÒn t­¬ng øng. NghiÖp vô thanh to¸n chøng tõ (cßn gäi lµ nghiÖp vô thu hé hay uû th¸c): Ng©n hµng thay mÆt kh¸ch thu tiÒn theo uû nhiÖm víi c¸c chøng tõ kÌm theo. NghiÖp vô th­ tÝn dông cã hai lo¹i: th­ tÝn dông hµng ho¸ vµ th­ tÝn dông tiÒn tÖ. Thùc hiÖn nghiÖp vô th­ tÝn dông hµng ho¸ lµ viÖc ng­êi mua hµng ho¸ kh«ng tr¶ trîc tiÕp tiÒn cho bªn b¸n mµ th«ng qua ng©n hµng, uû nhiÖm ng©n hµng tr¶ sè tiÒn ®ã víi ®iÒu kiÖn ®· nhËn hµng hay chøng tõ hµng ho¸ t­¬ng øng. NghiÖp vô th­ tÝn dông tiÒn tÖ kh¸c víi th­ tÝn dông hµng ho¸. Th­ tÝn dông tiÒn tÖ lµ mét chøng tõ ng©n hµng cÊp cho kh¸ch, chøng thùc viÖc kh¸ch hµng cã t¹i ng©n hµng mét kho¶n tiÒn, cã quyÒn nhËn trong giíi h¹n tæng sè tiÒn ®ã (toµn bé hay mét phÇn) ë c¸c thµnh phè kh¸c, n­íc kh¸c t¹i chi nh¸nh hay ®¹i lý cña ng©n hµng ®ã: Th­ tÝn dông tiÒn tÖ lµ mét lo¹i ®Æc biÖt cña chuyÓn tiÒn, ®­îc sö dông th«ng dông trong viÖc ®i du lÞch cña kh¸ch. C¸c nghiÖp vô thu hé lµ nghiÖp vô mµ ng©n hµng thay mÆt kh¸ch hµng nhËn tiÒn theo c¸c chøng kho¸n kh¸c nhau nh­ sÐc, kú phiÕu, c¸c chøng tõ hµng ho¸ vµ chøng kho¸n cã gi¸. Thu hé sÐc cã liªn quan ®Õn viÖc c¸c kh¸ch hµng nhËn chi tr¶ b»ng sÐc lËp t¹i ng©n hµng kh¸c. ViÖc chuyÓn sÐc ®Õn ng©n hµng thu hé cã nghÜa lµ kh¸ch hµng uû nhiÖm cho ng©n hµng cña m×nh nhËn tiÒn chi tr¶. Thu hé lµ nghiÖp vô trung gian víi diÒu kiÖn kÌm theo c¸c chøng tõ. §èi víi c¸c nghiÖp vô uû th¸c ng©n hµng thùc hiÖn uû nhiÖm cña c¸c kh¸ch hµng gåm cã: T¹m thêi qu¶n lý tµi s¶n hé kh¸ch hµng, thùc hiÖn c¸c uû nhiÖm vÒ chuyÓn quyÒn thõa kÕ tµi s¶n. NghiÖp vô ph¸t hµnh chøng kho¸n. §©y lµ nghiÖp vô quan träng nhÊt trong c¸c nghiÖp vô trung gian. C¸c c«ng ty cæ phÇn, c¸c doanh nghiÖp muèn ph¸t hµnh chøng kho¸n cã gi¸ trÞ nh­ cæ phiÕu, kú phiÕu ®Çu t­ cã môc ®Ých, tr¸i kho¸n xÝ nghiÖp nh»m thu hót vèn ®Ó t¨ng nguån vèn, bæ sung vµo vèn. Hay khi Nhµ n­íc ph¸t hµnh c«ng tr¸i th× th­êng nhê c¸c ng©n hµng, th«ng qua NHTM lµm trung gian tiªu thô c¸c chøng kho¸n cã gi¸ ®ã, vµ ®­îc nhËn sè tiÒn thï lao tû lÖ quy ®Þnh tõ ng­êi ph¸t hµnh. NghiÖp vô nµy ngµy cµng ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i. 3.C¸c yÕu tè n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh. Ho¹t ®éng cña c¸c NHTM rÊt phong phó vµ ®a d¹ng nªn cã rÊt nhiÒu yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña mçi ng©n hµng (bao gåm c¶ yÕu tè chñ quan vµ kh¸ch quan). H¬n n÷a, c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau còng sÏ dÉn ®Õn c¸c c¸ch ph©n chia yÕu tè n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña mçi ng©n hµng kh¸c nhau. V× khu«n khæ ®Ò ¸n cã h¹n vµ kiÕn thøc h¹n chÕ, em xin chØ ®Ò cËp ®Õn mét vµi yÕu tè c¬ b¶n sau: 3.1.Quy m« vèn chñ së h÷u: Vèn chñ së h÷u cña NHTM ®ãng vai trß sèng cßn trong viÖc duy tr× c¸c ho¹t ®éng th­êng nhËt vµ b¶o ®¶m cho ng©n hµng kh¶ n¨ng ph¸t triÓn l©u dµi. Nguån vèn nµy ®ãng vai trß lµ mét tÊm ®Öm gióp chèng l¹i rñi ro ph¸ s¶n, v× vèn gióp ng©n hµng trang tr¶i nh÷ng thua lç vÒ tµi chÝnh vµ nghiÖp vô cho tíi khi ban qu¶n lý cã thÓ tËp trung gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò vµ ®­a ng©n hµng trë l¹i tr¹ng th¸i ho¹t ®éng sinh lêi. Vèn t¹o niÒm tin cho c«ng chóng vµ lµ sù ®¶m b¶o ®èi víi chñ nî (kÓ c¶ ng­êi göi tiÒn) vÒ søc m¹nh tµi chÝnh cña ng©n hµng. Ng©n hµng cÇn ph¶i ®ñ m¹nh ®Ó cã thÓ ®¶m b¶o víi nh÷ng ng­êi ®i vay r»ng ng©n hµng cã thÓ ®¸p øng ®­îc c¸c nhu cÇu tÝn dông cña hä ngay c¶ trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ ®ang gÆp khã kh¨n. H¬n n÷a, quy m« vèn lín m¹nh sÏ gióp cho ng©n hµng huy déng ®­îc nhiÒu vèn h¬n, do c¸c kh¸ch hµng th­êng cã quan niÖm göi tiÒn vµo c¸c ng©n hµng lín th× sÏ yªn t©m h¬n. Vèn cung cÊp n¨ng lùc tµi chÝnh cho sù t¨ng tr­ëng vµ ph¸t triÓn cña c¸c h×nh thøc dÞch vô míi, cho nh÷ng ch­¬ng tr×nh vµ trang thiÕt bÞ míi. Khi mét ng©n hµng ph¸t triÓn, nã cÇn vè bæ sung ®Ó thóc ®¶y t¨ng tr­ëng vµ chÊp nhËn rñi ro g¾n víi sù ra ®êi cña nh÷ng dÞch vô míi vµ nh÷ng trang thiÕt bÞ míi. Sù bæ sung vèn sÏ cho phÐp ng©n hµng më réng trô së, x©y dùng thªm nh÷ng v¨n phßng chi nh¸nh ®Ó theo kÞp víi sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng vµ t¨ng c­êng chÊt l­îng phôc vô kh¸ch hµng. Vèn ®­îc xem nh­ mét ph­¬ng tiÖn ®iÒu tiÕt sù t¨ng tr­ëng, gióp ®¶m b¶o r»ng sù t¨ng tr­ëng cña mét ng©n hµng cã thÓ ®­îc duy tr× æn ®Þnh, l©u dµi. Cã nghÜa lµ vèn ng©n hµng cÇn ph¶i ®­îc ph¸t triÓn t­¬ng øng víi sù t¨ng tr­ëng cña danh môc cho vay vµ cña nh÷ng tµi s¶n rñi ro kh¸c. Ngoµi ra, quy m« vèn lín gióp cho ng©n hµng cã thÓ ®¸p øng ®­îc mäi nhu cÇu vÒ vèn cña doanh nghiÖp. Víi c¸c kho¶n cho vay kinh doanh gi¸ trÞ lín th× chØ cã nh÷ng ng©n hµng hµng ®Çu víi tr¹ng th¸i vèn chñ së h÷u dåi dµo míi cã thÓ ®¸p øng ®­îc. Nh÷ng ng©n hµng cã quy m« vèn gi¶m sót sÏ mÊt ®µn vÞ trÝ trªn thÞ tr­êng cho vay kinh doanh gi¸ trÞ lín. Nh­ vËy, quy m« vèn cña mét ng©n hµng cµng cao kh¶ n¨ng tham gia vµo thÞ tr­êng cµng lín vµ ng­îc l¹i. Hay nãi c¸ch kh¸c, quy m« vèn cña mét ng©n hµng x¸c ®Þnh ph¹m vi c¹nh tranh cña ng©n hµng ®ã. 3.2.HÖ thèng th«ng tin. Khã cã thÓ t­ëng t­îng næi mét doanh nghiÖp kinh doanh trong m«i tr­êng lu«n biÕn ®éng vµ c¹nh tranh gay g¾t nh­ ngµy nay mµ kh«ng cÇn ®Õn th«ng tin. Th«ng tin ®· trë thµnh vÊn ®Ò thiÕt yÕu, kh«ng thÓ thiÕu bëi c¸c lý do sau: Th«ng tin lµ c¬ së quan träng trong ho¹ch ®Þnh chiÕn l­îc kinh doanh còng nh­ x©y dùng kÕ ho¹ch t¸c nghiÖp mang tÝnh kh¶ thi cao. Th«ng qua th«ng tin ph¶n håi ng­êi qu¶n lý theo dâi ®­îc tèc ®é thùc hiÖn kÕ ho¹ch, ph¸t hiÖn nh÷ng lÖch l¹c trong x©y dùng vµ chØ ®¹o thùc hiÖn kÕ ho¹ch; tõ ®ã ®­a ra nh÷ng ®iÒu chØnh kÞp thêi. Dùa vµo th«ng tin trong qu¸ khø, hiªn t¹i vµ c¸c ph­¬ng ph¸p dù ®o¸n thÝch hîp, ng­êi qu¶n lý tiªn ®o¸n ®­îc hiÖn t­îng trong t­¬ng lai, gióp cho hä chñ ®éng h¬n trong ®iÒu hµnh c«ng viÖc. Cã hai luång th«ng tin c¬ b¶n mµ ng­êi qu¶n lý quan t©m. §ã lµ th«ng tin bªn ngoµi doanh nghiÖp vµ th«ng tin bªn trong doanh nghiÖp. Luång th«ng tin bªn ngoµi sÏ cung cÊp cho ng­êi qu¶n lý nh÷ng diÔn biÕn thay ®æi cña m«i tr­êng kinh tÕ, d©n sè, v¨n ho¸, x· héi, chÝnh trÞ, luËt ph¸p, tù nhiªn, c«ng nghÖ, ®èi thñ c¹nh tranh, nhu cÇu kh¸ch hµng... tõ ®ã ng­êi qu¶n lý sÏ thÊy ®­îc c¸c c¬ héi kinh doanh tèt còng nh­ nh÷ng mèi ®e do¹ ®èi víi ng©n hµng m×nh. Luång th«ng tin bªn trong cung cÊp cho ng­êi qu¶n lý biÕt râ c¸c ®iÓm m¹nh vµ ®iÓm yÕu cña c¸c nguån lùc kh¸c nhau trong ng©n hµng m×nh. Trªn c¬ së hai luång th«ng tin ®ã, ng­êi qu¶n lý cã thÓ dù ®o¸n tr­íc ®­îc nh÷ng ®iÒu g× sÏ x¶y ra ®èi víi ng©n hµng m×nh nÕu cø tiÕp tôc kinh doanh nh­ hiÖn t¹i vµ chñ ®éng ®Ò ra c¸c ph­¬ng ¸n huy ®éng c¸c nguån lùc mét c¸ch tèi ­u nhÊt, nh»m ®èi phã thµnh c«ng víi nh÷ng biÕn ®æi bÊt lîi cña m«i tr­êng kinh doanh, gi÷ v÷ng vÞ thÕ c¹nh tranh cña ng©n hµng m×nh. Ngµy nay th«ng tin ®­îc sö dông nh­ mét nguån lùc kinh tÕ, mét vò khÝ trong m«i tr­êng c¹nh tranh. C¸c tæ chøc kinh tÕ nãi chung, ng©n hµng nãi riªng ph¶i sö dông th«ng tin ngµy cµng nhiÒu ®Ó t¨ng n¨ng lùc, t¨ng hiÖu qu¶ trong ho¹t ®éng vµ ®em l¹i lîi Ých cho nÒn kinh tÕ còng nh­ cho ng©n hµng. 3.3.Kh¶ n¨ng cung øng dÞch vô ng©n hµng. Kh¶ n¨ng cung øng dÞch vô ng©n hµng thÓ hiÖn ë viÖc phôc vô kÞp thêi, thuËn tiªn vµ tÝnh linh ho¹t cña dÞch vô. Muèn vËy, c¸c ng©n hµng ph¶i më réng vµ n©ng cao chÊt l­îng, hiÖu qu¶ c¸c dÞch vô ng©n hµng hiÖn cã, ®ång thêi ®a d¹ng ho¸ c¸c s¶n phÈm cung cÊp cho nÒn kinh tÕ vµ c¸c kªnh ph©n phèi dÞch vô víi c«ng nghÖ tiªn tiÕn. C¸c ng©n hµng m¹nh kh«ng chØ thÓ hiÖn ë chç cung øng mét khèi l­îng tÝn dông lín cho thÞ tr­êng mµ lµ ë chç ph­¬ng thíc cÊp tÝn dông nh­ thÕ nµo. §èi víi c¸c ng©n hµng tiªn tiÕn, hä cÊp tÝn dông cho c¸c doanh nghiÖp víi mét l·i suÊt ®Çu vµo - ®Çu ra tèi thiÓu, bïl¹i hä cã rÊt nhiÒu nguån thu nhËp tõ c¸c dÞch vô kh¸c, gióp cho doanh nghiÖp chuyÓn t¶i vèn vay mét c¸ch kÞp thêi ®óng lóc, ®óng n¬i vµ tr«i ch¶y. H¬n n÷a mét doanh nghiÖp kinh doanh ®a n¨ng sÏ cã nhiÒu lîi thÕ trong n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh bëi v×: §a d¹ng ho¸ nghiÖp vô gióp ng©n hµng ph©n t¸n vµ gi¶m rñi ro. Theo nghiÖp vô truyÒn thèng vµ cæ ®iÓn, ng©n hµng thu lîi nhuËn chñ yÕu tõ ho¹t ®éng tÝn dông, nh­ng tÝn dông l¹i lµ lÜnh vùc chøa ®ùng nhiÒu rñi ro vµ bÊt tr¾c. V× thÕ, thùc hiÖn kinh doanh nhiÒu nghiÖp vô, dÞch vô ng©n hµng kh¸c bªn c¹nh nghiÖp vô tÝn dông sÏ gióp ph©n t¸n vµ gi¶m rñi ro. §a d¹ng ho¸ nghiÖp vô, dÞch vô ng©n hµng sÏ lµm t¨ng lîi nhuËn cña NHTM: khi thùc hiªn ®a d¹ng ho¸ nghiÖp vô, dÞch vô NHTM sÏ sö dông triÖt ®Ó, cã hiÖu qu¶ c¬ së vËt chÊt vµ ®éi ngò c¸n bé cña mçi ng©n hµng; do vËy gi¶m chi phÝ qu¶n lý vµ chi phÝ ho¹t ®éng, t¨ng lîi nhuËn tèi ®a cho doanh nghiÖp. ChØ khi thùc hiÖn ®a d¹ng ho¸ nghiÖp vô, dÞch vô ng©n hµng míi cung cÊp ®­îcnhiÒu lo¹i dÞch vô ng©n hµng mét c¸ch nhanh chãng, linh ho¹t, cã chÊt l­îng cho kh¸ch hµng vµ cho nÒn kinh tÕ. H¬n n÷a, viÖc phôc vô kh¸ch hµng theo ph­¬ng thøc “trän gãi” bao giê còng ­u viÖt h¬n ph­¬ng thøc riªng lÎ. T¨ng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña NHTM trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng: ®Ó thu hót ®­îc nhiÒu kh¸ch hµng h¬n, c¸c ng©n hµng ph¶i thay ®æi, c¶i tiÕn ho¹t ®éng sao cho ®¸p øng kÞp thêi, thu¹n tiªn c¸c nhu cÇu cña kh¸ch hµng. Nh÷ng ng©n hµng ho¹t ®éng ®¬n ®iªu dÔ bÞ ph¸ s¶n hoÆc tù ®ãng cöa do kh«ng dÔ dµng chuyÓn h­íng kinh doanh hay gi÷ cho ng©n hµng lu«n ho¹t ®éng æn ®Þnh. Ngoµi viÖc ®a d¹ng ho¸ dÞch vô th× ®a d¹ng ho¸ c¸c kªnh ph©n phèi còng lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng trong viÖc n©ng coa kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña mçi ng©n hµng. §a d¹ng ho¸ c¸c kªnh ph©n phèi sÏ gióp cho c¸c s¶n phÈm dÞch vô cña ng©n hµng nhanh chãng ®Õn tay kh¸ch hµng. 3.4.ChiÕn l­îc kh¸ch hµng. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, kh¸ch hµng chÝnh lµ ng­êi ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh sù tån t¹i hay kh«ng tån t¹i cña mét c«ng ty, mét tæ chøc hoÆc c¸ nh©n tiÕn hµnh kinh doanh, cung cÊp c¸c s¶n phÈm dÞch vô trong thÞ tr­êng. Kh¸ch hµng lµ ng­êi lùa chän s¶n phÈm, h·ng kinh doanh trªn thÞ tr­êng phï hîp víi nhu cÇu cña m×nh. NÕu doanh nghiÖp s¶n xuÊt ra nh÷ng s¶n phÈm kh«ng phï hîp víi thÞ tr­êng th× dï cho s¶n phÈm ®ã cã chÊt l­îng tèt ®Õn ®©u ®i ch¨ng n÷a nã còng kh«ng thÓ tiªu thô ®­îc, doanh nghiÖp sÏ lç thËm chÝ sÏ ph¸ s¶n. Trong kinh doanh ng©n hµng còng vËy, sù thµnh c«ng hay thÊt b¹i cña ng©n hµng ®Òu liªn quan ®Õn kh¸ch hµng. Kh¸ch hµng cã quyÒn chän bÊt kú mét ng©n hµng nµo ®Ó göi tiÒn, vay tiÒn hoÆc giao dÞch. Tr­íc ®©y, khi ch­a cã sù thay ®æi trong hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam, ng©n hµng quèc doanh gi÷ vai trß ®éc quyÒn. Kh¸ch hµng muèn cã vèn vay hoÆc ®Çu t­ b¾t buéc ph¶i ®Õn mét ng©n hµng nhÊt ®Þnh tuú theo tõng lÜnh vùc nh­ ng©n hµng C«ng th­¬ng ViÖt Nam chuyªn cho vay trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp, th­¬ng nghiÖp, ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam chuyªn cho vay trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp... Kh¸ch hµng kh«ng cã quyÒn lùa chän nªn c¸c ng©n hµng kh«ng cÇn ph¶i quan tam ®Õn kh¸ch hµng, hä chØ cung cÊp nh÷ng dÞch vô mµ hä cã. Ngµy nay, víi sù thay ®æi lín trong hÖ thèng ng©n hµng vµ sù xuÊt hiÖn cña hµng chôc ng©n hµng míi, c¹nh tranh trong kinh doanh ng©n hµng ngµy cµng trë nªn khèc liÖt. NÕu c¸c ng©n hµng kh«ng quan t©m ®Õn nhu cÇu cña kh¸ch hµng, ®Õn kh¶ n¨ng phôc vô, c¸ch tiÕp thÞ, giíi thiÖu s¶n phÈm vµ ng©n hµng m×nh... hay nãi ng¾n gän h¬n lµ quan t©m ®Õn chiÕn l­îc kh¸ch hµng, th× c¸c ng©n hµng ®ã khã mµ tån t¹i vµ ph¸t triÓn ®­îc. C¸c nhµ ng©n hµng buéc ph¶i chñ ®éng quan t©m ®Õn viÖc ®¸p øng nhu cÇu vµ mong muèn cña kh¸ch hµng, ng©n hµng cÇn ph¶i n¾m b¾t nhanh chãng, chÝnh x¸c nhu cµu cña kh¸ch hµng ®Ó cã thÓ ®¸p øng kÞp thêi. H¬n n÷a, s¶n phÈm mµ c¸c ng©n hµng cung cÊp cho kh¸ch hµng th­êng Ýt cã tÝnh kh¸c biÖt, v× vËy chØ cÇn ng©n hµng cã chiÕn l­îc kh¸ch hµng tèt nh­ th¸i ®é nh©n viªn hoµ nh·, dÞch vô thu©n tiÖn, qu¶ng c¸o réng r·i...th× ngay lËp tøc ng©n hµng sÏ thu hót ®­îc nhiÒu kh¸ch hµng h¬n. 3.5.ChÊt l­îng nh©n viªn ng©n hµng. Chóng ta ®Òu biÕt ng©n hµng thuéc ngµnh kinh doanh dÞch vô, v× vËy cã thÓ nãi chÊt l­îng nh©n viªn ng©n hµng lµ mét yÕu tè quan träng ®Ó kiÕn t¹o søc m¹nh c¹nh tranh cña c¸c NHTM. Nh©n viªn ng©n hµng lµ ng­êi trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c chiÕn l­îc kinh doanh (bao gåm c¶ chiÕn l­îc c¹nh tranh) cña c¸c NHTM. Trong qu¸ tr×nh giao dÞch trùc tiÕp víi kh¸ch hµng, nh©n viªn ng©n hµng chÝnh lµ mét “hiÖn h÷u” chñ yÕu cña dÞch vô. V× vËy víi kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm chuyªn m«n, nh©n viªn ng©n hµng cã thÓ lµm t¨ng thªm gi¸ trÞ cho dÞch vô còng nh­ lµm gi¶m ®i, thËm chÝ lµm háng gi¸ trÞ cña dÞch vô. B»ng viÖc g©y thiÖn c¶m víi kh¸ch hµng trong qu¸ tr×nh giao dÞch, nh©n viªn ng©n hµng ®· trùc tiÕp tham gia qu¸ tr×nh xóc tiÕn b¸n dÞch vô. §a sè c¸c ý t­ëng c¶i tiÕn dÞch vô hoÆc cung øng dÞch vô ®­îc ®Ò xuÊt bëi mét nh©n viªn ng©n hµng. Lµ lùc l­îng chñ yÕu chuyÓn t¶i nh÷ng th«ng tin tÝn hiÖu tõ thÞ tr­êng, tõ kh¸ch hµng, tõ ®èi thñ c¹nh tranh ®Õn c¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch ng©n hµng. Nh©n viªn ng©n hµng cã tr×nh ®é chuyªn m«n cao th× sÏ lµm gi¶m rñi ro trong c¸c kho¶n vay. Ngoµi ra, hä cßn cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn tèt vai trß t­ vÊn, gióp ®ì kh¸ch hµng trong viÖc thùc hiÖn c¸c dù ¸n, ph­¬ng ¸n s¶n xuÊt kinh doanh. Tãm l¹i, chÊt l­îng nh©n viªn ng©n hµng cµng cao, lîi thÕ c¹nh tranh cña ng©n hµng cµng lín. 3.6.C¸c yÕu tè kh¸c. - HiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ: hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ sÏ gióp cho ng©n hµng n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô, ®¶m b¶o phôc vô kh¸ch hµng mét c¸ch nhanh chãng, chÝnh x¸c. Ngoµi ra, c«ng nghÖ hiÖn ®¹i cßn gióp cho ng©n hµng më réng thªm lo¹i h×nh dÞch vô còng nh­ thÞ tr­êng ho¹t ®éng cña m×nh. - VÞ trÝ, ®Þa ®iÓm kinh doanh: ng©n hµng cã ®Þa ®iÓm kinh doanh tèt, ë nh÷ng n¬i tËp trung d©n c­, gÇn nh÷ng trung t©m th­¬ng m¹i lín sÏ cã nhiÒu kh¶ n¨ng tiÕp cËn víi kh¸ch hµng h¬n. NÕu ng©n hµng ®Æt trô së ë c¹nh ng©n hµng kh¸c cã nhiÒu ­u thÕ h¬n hoÆc n¬i ®Æt trô së kh«ng phï hîp th× sÏ g©y khã kh¨n cho ho¹t ®éng kinh doanh, ¶nh h­ëng ®Õn hiÖu qu¶ kinh doanh, lµm gi¶m kh¶ n¨ng c¹nh tranh. - Danh tiÕng vµ uy tÝn ng©n hµng: ®­îc t¹o ra tõ chÝnh møc ®é tho¶ m·n cña kh¸ch hµng trong c¸c lÇn giao dÞch tr­íc, tõ nh÷ng ng­êi quen biÕt, truyÒn miÖng, tõ qu¶ng c¸o... DÞch vô ng©n hµng lµ v« h×nh, kh¸ch hµng kh«ng thÓ thö tr­íc dÞch vô m×nh ®Þnh mua, v× vËy c¬ së dÉn ®Õn quyÕt ®Þnh giao dÞch víi ng©n hµng cña kh¸ch hµng lµ hoµn toµn dùa vµo danh tiÕng vµ uy tÝn cña ng©n hµng. V× thÕ ®©y lµ nguån lùc v« h×nh cã gi¸ trÞ lín lao t¹o nªn søc m¹nh c¹nh tranh cho c¸c NHTM. - Gi¸ c¶ dÞch vô: c¬ chÕ l·i suÊt hîp lý sÏ lµ mét c¬ héi ®Ó huy ®éng nguån vèn nhµn rçi trong nÒn kinh tÕ ®ång thêi NHTM sÏ ph¶i h¹ thÊp l·i suÊt ®Çu ra nh»m t¨ng tr­ëng tÝn dông trªn c¬ së h¹n chÕ tèi ®a c¸c chi phÝ kh«ng cÇn thiÕt. Ch­¬ng II : C¹nh tranh trong ho¹t ®éng kinh doanh Ng©n hµng ë viÖt nam 1. Ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTM ViÖt Nam. 1.1. Tæng quan vÒ hÖ thèng NHTM ViÖt Nam. HÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam ®· ph¸t triÓn vµ biÕn ®æi qua mét qu¸ tr×nh lÞch sö l©u dµi, ®Õn nay nã bao gåm nhiÒu lo¹i h×nh NHTM víi nh÷ng h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau, tæ chøc vµ ho¹t ®éng d­íi mét hµnh lang ph¸p lý víi v¨n b¶n quy ph¹m ph¸p luËt cao nhÊt lµ luËt c¸c tæ chøc tÝn dông. Theo luËt c¸c tæ chøc tÝn dông còng nh­ trªn thùc tiÔn hiÖn nay, hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam ®· bao gåm nhiÒu lo¹i h×nh ng©n hµng kh¸c nhau: ng©n hµng quèc doanh (100% së h÷u cña Nhµ n­íc); chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi (100% së h÷u cña ng©n hµng n­íc ngoµi); ng©n hµng liªn doanh (së h÷u hçn hîp gi÷a ng©n hµng ViÖt Nam vµ ng©n hµng n­íc ngoµi); ng©n hµng cæ phÇn (së h÷u cæ phÇn gi÷a Nhµ n­íc, nh©n d©n, cã thÓ cã së h÷u cæ phÇn cña n­íc ngoµi); ng©n hµng hîp t¸c (së h÷u tËp thÓ). TÝnh ®Õn thêi ®iÓm 31.7.1999, hÖ thèng NHTM ViÖt Nam cã 6 ng©n hµng quèc doanh, 51 NHTM cæ phÇn, 4 ng©n hµng liªn doanh vµ 22 chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi. Ng©n hµng quèc doanh: trong sè 6 ng©n hµng quèc doanh, chóng ta cã 4 NHTM quèc doanh (ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam, ng©n hµng C«ng th­¬ng ViÖt Nam, ng©n hµng N«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam, ng©n hµng §Çu t­ vµ ph¸t triÓn ViÖt Nam). C¸c NHTM quèc doanh ho¹t ®éng kinh doanh ®a n¨ng, phôc vô mäi ngµnh, mäi lÜnh vùc. Cßn 2 ng©n hµng quèc doanh lµ Ng©n hµng phôc vô ng­êi nghÌo vµ ng©n hµng ph¸t triÓn nhµ ®ång b»ng s«ng Cöu Long ®­îc thµnh lËp nh»m c¸c môc tiªu kinh tÕ x· héi cña ®Êt n­íc, ho¹t ®éng víi t­ c¸ch lµ ng©n hµng chuyªn doanh hoÆc ng©n hµng chÝnh s¸ch. Do ­u thÕ vÒ vèn, m¹ng l­íi vµ kinh nghiÖm ho¹t ®éng l©u n¨m víi ®é an toµn cao h¬n vµ lµ ng©n hµng cña ChÝnh phñ nªn c¸c ng©n hµng quèc doanh lu«n ph¸t huy ®­îc vai trß chñ ®¹o cña m×nh trong lÜnh vùc kinh doanh tiÒn tÖ vµ ho¹t ®éng ng©n hµng, gãp phÇn æn ®Þnh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ, chÝnh trÞ vµ thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña nhµ n­íc. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, c¸c ng©n hµng quèc doanh kh«ng ngõng hoµn thiÖn vµ ph¸t triÓn quy m«, vèn, tæ chøc vµ ho¹t ®éng, ®¸p øng nguån vèn cho nÒn kinh tÕ, ®a d¹ng ho¸ c¸c nghiÖp vô ng©n hµng, më réng quan hÖ quèc tÕ. C¸c ng©n hµng quèc doanh cã m¹ng l­íi réng kh¾p trong c¶ n­íc phôc vô cho ph¸t triÓn kinh tÕ, bªn c¹nh c¸c ho¹t ®éng kinh doanh ng©n hµng, c¸c ng©n hµng quèc doanh cßn thùc hiÖn c¸c môc tiªu chÝnh s¸ch kinh tÕ x· héi cña nhµ n­íc. Ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c ng©n hµng nµy ®Òu cã l·i, tuy nhiªn tØ lÖ l·i cã kh¸c nhau. C¸c ng©n hµng nµy ®Òu ®ãng gãp cho ng©n s¸ch nh÷ng kho¶n thu kh¸ lín. C¬ së vËt chÊt vµ c«ng nghÖ b­íc ®Çu ®· ®­îc hiÖn ®¹i ho¸. Ho¹t ®éng cña ng©n hµng quèc doanh hiÖn ®ang chiÕm trªn 70% thÞ phÇn trong ph¹m vi c¶ n­íc vÒ cung øng vèn vµ c¸c dÞch vô ng©n hµng. Tuy vËy, trong ®iÒu kiÖn c¹nh tranh ngµy cµng gay g¾t, c¸c ng©n hµng quèc doanh cÇn ph¶i nhanh chãng gi¶i quyÕt ®­îc nh÷ng tån ®äng vÒ c«ng nî, ph¶i t¨ng thªm vèn nhiÒu h¬n, ph¸t triÓn c«ng nghÖ vµ dÞch vô m¹nh h¬n míi duy tr× ®­îc vai trß chñ ®¹o cña m×nh. NHTM cæ phÇn: lµ mét lo¹i h×nh tµi chÝnh tÝn dông ®­îc tæ chøc d­íi h×nh thøc së h÷u cæ phÇn trong ®ã cã vèn gãp cña nhµ n­íc vµ nh©n d©n. Víi t­ c¸ch lµ NHTM, NHTM cæ phÇn ho¹t nh­ NHTM ®a n¨ng. C¸c ng©n hµng cæ phÇn hiÖn nay víi ho¹t ®éng chñ yÕu lµ nhËn tiÒn göi cña d©n ®Ó cho vay. Quy m« ng©n hµng nhá, ®Æc biÖt lµ c¸c ng©n hµng cæ phÇn n«ng th«n. Do ®ã, møc ®é rñi ro trong ho¹t ®éng kinh doanhcña c¸c ng©n hµng lo¹i nµy nh×n chung cao h¬n c¸c ng©n hµng quèc doanh. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng, c¸c ng©n hµng lu«n ph¸t triÓn c¶ vÒ quy m«, vÒ vèn , vÒ tæ chøc vµ ho¹t ®éng, ®¸p øng ®­îc mét sè lÜnh vùc ph¸t triÓn kinh tÕ trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸, kÓ c¶ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n. B­íc ®Çu më réng quan hÖ víi c¸c n­íc, ®a d¹ng ho¸ c¸c ho¹t ®éng ng©n hµng, qua ®ã t¨ng c­êng ®é an toµn trong ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng nµy. C¸c ng©n hµng cæ phÇn ®· cïng c¸c ng©n hµng quèc doanh h×nh thµnh hÖ thèng ng©n hµng ®ñ søc m¹nh c¹nh tranh víi c¸c lo¹i h×nh ng©n hµng kh¸c, gi÷ vai trß phôc vô s¶n xuÊt kinh doanh cho mäi thµnh phÇn kinh tÕ, qua ®ã ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n­íc vµ khi ®ã tÝnh héi nhËp cña c¸c ng©n hµng nµy sÏ ngµy cµng cao, còng nh­ kh¶ n¨ng héi nhËp cña hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam vµo céng ®ång tµi chÝnh quèc tÕ lµ rÊt lín. Chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi vµ liªn doanh: ng©n hµng liªn doanh lµ ng©n hµng ®­îc thµnh lËp b»ng vèn gãp cña bªn ng©n hµng ViÖt Nam vµ bªn ng©n hµng n­íc ngoµi, cã trô së t¹i ViÖt Nam, ho¹t ®éng theo ph¸p luËt ViÖt Nam. Ng©n hµng liªn doanh lµ mét ph¸p nh©n ®éc lËp, lµ ph¸p nh©n ViÖt Nam, lµ NHTM ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam. Ng©n hµng liªn doanh ë ViÖt Nam hiÖn nay lµ ng©n hµng IndoVina, ng©n hµng VidPublic, ng©n hµng FirstVina, ng©n hµng VinaSiam. C¸c ng©n hµng liªn doanh vµ c¸c chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi ®Òu ho¹t ®éng nh­ c¸c NHTM ®a n¨ng ë c¸c lÜnh vùc kh¸c nhau, ho¹t ®éng t¹i ViÖt Nam, theo ph¸p luËt ViÖt Nam. MÆc dï vèn ®iÒu lÖ hiÖn t¹i cña chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi lµ 15 triÖu USD, song do ®­îc ng©n hµng mÑ ë n­íc ngoµi b¶o l·nh nªn ®é an toµn kh¸ cao. Ngay kÓ c¶ ng©n hµng liªn doanh hiÖn nay, ngoµi vèn ®iÒu lÖ 15 triÖu USD (cã ng©n hµng 20 triÖu USD) ®Òu lµ liªn doanh gi÷a c¸c ng©n hµng quèc doanh víi c¸c ng©n hµng lín trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. Do vËy ®é an toµn cña c¸c ng©n hµng nµy còng rÊt cao. C¸c chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi vµ ng©n hµng liªn doanh hiÖn cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh rÊt lín víi c¸c ng©n hµng quèc doanh. Do ­u thÕ vÒ c«ng nghÖ vµ kü thuËt hiÖn ®¹i còng nh­ kh¶ n¨ng vµ tr×nh ®é qu¶n lý, kinh doanh tiÒn tÖ ng©n hµng cã nhiÒu nghiÖp vô ng©n hµng míi vµ hiÖn ®¹i. HiÖn nay ®Ó b¶o hé c¸c ng©n hµng ViÖt Nam ®ang ch­a thùc sù ®ñ m¹nh, ng©n hµng nhµ n­íc cã chÝnh s¸ch h¹n chÕ ho¹t ®éng cña c¸c chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi vµ ng©n hµng liªn doanh qua viÖc h¹n chÕ ho¹t ®éng b»ng §VN cña lo¹i h×nh nµy. Tuy nhiªn, c¸c h¹n chÕ nµy ®ang ®­îc më réng dÇn theo tõng nÊc cïng víi sù ph¸t triÓn cña c¸c ng©n hµng vµ thÞ tr­êng tµi chÝnh trong n­íc. ViÖc xuÊt hiÖn c¸c chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi vµ ng©n hµng liªn doanh ViÖt Nam lµ nh©n tè kÝch thÝch qu¸ tr×nh ®æi míi, ph¸t triÓn c«ng nghÖ ng©n hµng vµ kh¶ n¨ng ®¸p øng c¸c dÞch vô ng©n hµng cña c¸c NHTM ViÖt Nam, ®ång thêi thÓ hiÖn kh¶ n¨ng héi nhËp cña c¸c NHTM ViÖt Nam vµo céng ®ång tµi chÝnh quèc tÕ. 1.2.Ho¹t ®éng cho vay cña c¸c NHTM. KÓ tõ khi hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam chuyÓn tõ mét cÊp sang hai cÊp cïng víi sù xuÊt hiÖn cña c¸c ng©n hµng liªn doanh, chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi, ng©n hµng cæ phÇn. Ho¹t ®éng cho vay cña hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam ®· cã nhiÒu thay ®æi. Sè l­îng c¸c NHTM ngoµi quèc doanh ra ®êi vµ ph¸t triÓn nhanh, do ®ã 4 NHTM quèc doanh cña nhµ n­íc tõ chç ®éc quyÒn chiÕm 70 - 74% thÞ phÇn cho vay n¨m 1990, th× ®Õn hÕt n¨m 1999 chØ chiÕm kho¶ng 68% thÞ phÇn cho vay cña toµn ngµnh ng©n hµng. Sè l­îng c¸c NHTM t¨ng lªn còng gãp phÇn ®¸p øng tèt h¬n nguån vèn cho c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh còng ®ang ph¸t triÓn nhanh, ®ãng gãp ngay cµng lín vµo tØ träng GDP quèc gia. TØ träng cho vay gi÷a doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ kinh tÕ ngoµi quèc doanh trong tæng d­ nî cho vay cña hÖ thèng ng©n hµng ®· vµ ®ang thay ®æi nhanh chãng.Trong c¶ n­íc, ph©n tÝch xu h­íng diÔn biÕn tØ träng cho vay gi÷a doanh nghiÖp nhµ n­íc vµ kinh tÕ ngoµi quèc doanh trong m­êi n¨m qua (1990-2000) cã thÓ thÊy nh­ sau: N¨m 1991, d­ nî cho vay c¸c doanh nghiÖp nhµ n­íc chiÕm tØ träng 90%, khu vùc ngoµi quèc doanh chiÕm 10%, ®Õn n¨m 1993 tØ träng nµy lÇn l­ît lµ 68,5% vµ 31,5%; n¨m 2000 lµ 48,5% vµ 51.5%. Qua ®ã ta thÊy, tØ träng cho vay kinh tÕ ngoµi quèc doanh cña hÖ thèng ng©n hµng t¨ng nhanh, ®iÒu nµy phï hîp víi ®Þnh h­íng ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ë n­íc ta. Tuy nhiªn, thêi ®iÓm hiÖn nay thÞ tr­êng vèn cña nÒn kinh tÕ ®ang bÞ ø ®äng trong hÖ thèng ng©n hµng. L·i suÊt huy ®éng vèn vµ l·i suÊt cho vay gi¶m xuèng thÊp nhÊt tõ tr­íc tíi nay, mét bé phËn lín vèn bÞ khª ®äng trong c¸c doanh nghiÖp vµ luång vèn ngo¹i tÖ ®ang bÞ ch¶y ra n­íc ngoµi. Trong mÊy n¨m gÇn ®©y, mÆc dï l·i suÊt cho vay vµ l·i suÊt huy ®éng vèn gi¶m liªn tôc, gi¶m xuèng thÊp nhÊt tõ tr­íc tíi nay, nh­ng vèn huy ®éng vµo hÖ thèng ng©n hµng vÉn t¨ng nhanh, vèn cho vay gi¶m. ChØ riªng trong n¨m 1999, hÖ thèng ng©n hµng thùc hiÖn 5 ®ît gi¶m l·i suÊt cho vay vµ l·i suÊt huy ®éng vèn. Trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2000, l·i suÊt tiÕp tôc gi¶m, møc l·i suÊt huy ®éng vèn cao nhÊt cña hÖ thèng ng©n hµng chØ cã 0,4-0.5%/th¸ng,gi¶m 1/2 so víi møc l·i suÊt cña 2 n¨m tr­íc ®ã. L·i suÊt cho vay chung cña c¸c ng©n hµng gi¶m xuèng chØ cßn 0,85%/th¸ng, riªng l·i suÊt cho vay cña ng©n hµng Ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam gi¶m xuèng cßn 0,6- 0,65%/th¸ng, ng©n hµng §Çu t­ vµ Ph¸t triÓn ViÖt Nam vµ ng©n hµng C«ng th­¬ng ViÖt Nam gi¶m xuèng cßn 0,7- 0,8%/th¸ng.Thùc ra t×nh tr¹ng tØ träng vèn cho vay vµ ®Çu t­ ë møc ®é thÊp so víi tæng nguån vèn huy ®éng, hay t×nh tr¹ng thõa vèn ®· xuÊt hiÖn tõ trong hÖ thèng ng©n hµng tõ 2- 3 n¨m gÇn ®©y. Song trong thêi gian gÇn ®©y t×nh tr¹ng nµy cµng ®­îc quan t©m nhiÒu h¬n, v× l·i suÊt tiÕp tôc h¹ thÊp mµ vèn huy ®éng vµo hÖ thèng ng©n hµng vÉn t¨ng nhanh, vèn cho vay ra th× t¨ng chËm. N¨m 1998, tèc ®é t¨ng vèn huy ®éng cña toµn bé hÖ thèng ng©n hµng lµ 25,7%, nh­ng tèc ®é t¨ng d­ nî cho vay lµ 23%.N¨m 1999, vèn huy ®éng t¨ng 27,3%,d­ nî cho vay t¨ng 12,4%.Trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 2000, vèn huy ®éng t¨ng13.5%, trong khi d­ nî cho vay lµ 17,5%, riªng sè vèn huy ®éng b»ng ngo¹i tÖ t¨ng 24,8%. Nh­ vËy cã thÓ thÊy vèn huy ®éng lu«n lu«n t¨ng nhanh h¬n cho vay vµ ®Çu t­. §iÒu nµy lµm cho m«i tr­êng c¹nh tranh gi÷a c¸c ng©n hµng cµng trë nªn gay g¾t vµ quyÕt liÖt. 1.3.C¸c dÞch vô cña ng©n hµng th­¬ng m¹i T×nh h×nh ph¸t triÓn tÝn dông ng©n hµng thêi gian gÇn ®©y gÆp nhiÒu trë ng¹i ®· anh h­ëng lín ®Õn tµi chÝnh, doanh thu vµ sù t¨ng tr­ëng cña ng©n hµng. §Ó tho¸t ra khái khã kh¨n, duy tr× æn ®Þnh vµ t¨ng tr­ëng,hÖ thèng ng©n hµng ®ang trong qu¸ tr×nh c¬ cÊu l¹i, xö lý nî tån ®äng, t¨ng n¨ng lùc tµi chÝnh, n©ng cao hiÖu qu¶ ®iÒu hµnh, t¨ng c­êng c«ng t¸c kiÓm tra, kiÓm so¸t néi bé, ®¶m b¶o an toµn hÖ thèng; ®ång thêi x©y dùng chÊt l­îng t¨ng tr­ëng ho¹t ®éng kinh doanh dùa trªn c¬ së ®a d¹ng ho¸ s¶n ph¶am dÝch vô ng©n hµng. C¸c NHTM ®· vµ ®ang nç lùc n©ng cao chÊt l­îng dÞch vô vµ ph¸t triÓn hµng lo¹t dÞch vô míi t¹i ViÖt Nam. Chi nh¸nh Citibank t¹i ViÖt Nam cung cÊp dÞch vô bao gåm viÖc chi tr¶ vµ thu nhËn néi ®Þa paylink, expresspay, speed collect gióp kh¸ch hµng nhËn vµ chuyÓn tiÒn ngay trong ngµy ë c¶ 61 tØnh, thµnh phè.ANZ Bank cung cÊp dÞch vô ng©n hµng qua Internet (Internet banking), dÞch vô nµy cung cÊp cho kh¸ch hµng mét lo¹t tiÖn Ých trong giao dÞch nh­ kiÓm tra sè d­ tµi kho¶n, thanh to¸n chuyÓn tiÒn. Hongkong bank tung ra dÞch vô ng©n hµng ®iÖn tho¹i(Telephone Banking), dÞch vô nµy cho phÐp kh¸ch hµng truy cËp vµo tµi kho¶n 24/24giê cung cÊp ®Çy ®ñ th«ng tin vÒ tµi kho¶n, tØ gi¸,sè d­, sao kª.Vµ míi ®©y víi lîi thÕ cã hÖ thèng m¹ng l­íi réng cã dÞch vô hç trî doanh nghiÖp ViÖt Nam t×m ®èi t¸c kinh doanh, chØ trong thêi gian ng¾n, NHTM cæ phÇn ¸ Ch©u thu hót 50 doanh nghiÖp, NHTM cæ phÇn ¸ Ch©u còng ®­îc xem nh­ ®iÓn h×nh vÒ ph¸t triÓn dÞch vô ng©n hµng, ngµy 20/12/2000 ®· ph¸t hµnh thÎ tÝn dông néi ®Þa ®Çu tiªn ë n­íc ta víi m« h×nh míi vµ s¸ng t¹o: thÎ liªn kÕt Saigontourist-ACB vµ thÎ Saigonco.Op.ACB hiÖn cã h¬n 2000 ®¹i lý thanh to¸n. Míi ®©y, ng©n hµng nµy cung cÊp thªm dÞch vô “Ng©n hµng t¹i nhµ”, qua m¸y tÝnh c¸ nh©n t¹i nhµ kh¸ch hµng cã thÓ truy cËp c¸c th«ng tin cã liªn quan nh­ :sè d­ tµi kho¶n, l·i suÊt, c¸c s¶n phÈm dÞch vô cña ng©n hµng, biÓu phÝ dÞch vô. Ng©n hµng ®Çu t­ vµ ph¸t triÓn ViÖt Nam cung cÊp dÞch vô thanh to¸n thÎ, Ng©n hµng t¹i nhµ, thµnh lËp c«ng ty chøng kho¸n cung cÊp 5 lo¹i h×nh kinh doanh, tham gia ho¹t ®éng b¶o hiÓm d­íi h×nh thøc c«ng ty liªn doanh b¶o hiÓm VIDV-QBE. Ng©n hµng ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam ph¸t triÓn h×nh thøc ng©n hµng b¸n lÎ Vietcombank Vision 2010 cung cÊp nhiÒu dÞch vô hiÖn ®¹i: tr¶ l­¬ng tù ®éng, qu¶n lý vèn tù ®éng, thanh to¸n thÎ, dÞch vô ng©n hµng ®iÖn tö (e-banking) mang l¹i rÊt nhiÒu lîi Ých cho kh¸ch hµng: sö dông nguån vèn hiÖu qu¶ nhÊt, chuyÓn ®æi ngo¹i tÖ, më L/C kh«ng ph¶i ký quü, dÞch vô qu¶n lý vèn... Tuy nhiªn c¸c s¶n phÈm dÞch vô cña ng©n hµng vÉn ch­a th«ng dông. Ho¹t ®éng thanh to¸n qua ng©n hµng vÉn cßn bá ngá. Khèi l­îng thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt hiÖn nay ë n­íc ta cßn qu¸ lín so víi tæng ph­¬ng tiÖn thanh to¸n: 42% n¨m 1994; 34% n¨m 1995; 33% n¨m 1996 vµ 30% n¨m 1997. 2.C¹nh tranh gi÷a c¸c ng©n hµng. Trong lÜnh vùc ng©n hµng nhiÒu n¨m gÇn ®©y, c¸c doanh nghiÖp, ®«ng ®¶o kh¸ch hµng ®­îc chñ ®éng lùa chän NHTM ®Ó quan hÖ göi tiÒn, vay vèn, më L/C, thanh to¸n... Mét doanh nghiÖp cã thÓ cïng mét lóc quan hÖ víi nhiÒu NHTM kh¸c nhau. Ng­îc l¹i, c¸c NHTM còng ®· chñ ®éng ®Õn víi kh¸ch hµng, mêi chµo c¸c doanh nghiÖp vµ ®­a ra c¸c h×nh thøc khuyÕn m¹i kh¸c nhau. Trong kho¶ng thêi gian gi÷a n¨m 1998, khi ng©n hµng §Çu t­ vµ ph¸t triÓn ViÖt Nam tæ chøc vµ tæ chøc thµnh c«ng ®ît ph¸t hµnh 1000 tØ ®ång tr¸i phiÕu tr¶ l·i tr­íc víi l·i suÊt huy ®éng vèn thùc tÕ v­ît tréi h¬n c¸c ng©n hµng kh¸c, t­¬ng øng hoÆc cao h¬n c¶ l·i suÊt cho vay; ng©n hµng C«ng th­¬ng ViÖt Nam gi¶m 10 – 15% l·i suÊt cho vay ®èi víi c¸c tæng c«ng ty 90 – 91 vµ t¨ng l·i suÊt tiÒn göi cho c¸c tæng c«ng ty cã sè d­ nî tõ 10 tØ ®ång trë lªn; ngµnh b­u ®iÖn tr×nh chÝnh phñ ®Ò ¸n “DÞch vô tiÕt kiÖm qua b­u ®iÖn”, cïng c¸c h×nh thøc khuyÕn m¹i trong cho vay vµ huy ®éng vèn cña mét sè NHTM kkh¸c th× møc ®é c¹nh tranh trong ho¹t ®éng tiÒn tÖ – tÝn dông – ng©n hµng ë n­íc ta thùc sù b¾t ®Çu s«i ®éng. §Õn nay cã thÓ kh¼ng ®Þnh mét thùc tÕ lµ thùc tr¹ng c¹nh tranh gay g¾t trong ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ, tÝn dông vµ dÞch vô ng©n hµng v« cïng phøc t¹p, ®ã lµ sù c¹nh tranh gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông trong n­íc vµ ngoµi n­íc, c¹nh tranh gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông thuéc c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c nhau trong n­íc... ViÖc c¹nh tranh kh«ng chØ diÔn ra trªn b×nh diÖn c¶ n­íc, khu vùc mµ cßn diÔn ra trong ph¹m vi hÑp, trong mét vïng l·nh thæ, mét tØnh, mét huyÖn, thËm chÝ ngay trong tõng ®Þa bµn kinh tÕ hay khu vùc d©n c­ tËp trung. T×nh tr¹ng c¹nh tranh kh«ng chØ diÔn ra gi÷a nh÷ng tæ chøc tÝn dông kh¸c nhau mµ cßn diÔn ra gi­· c¸c tæ chøc tÝn dông cïng hÖ thèng trªn cïng mét ®Þa bµn ho¹t ®éng. Cã nhiÒu tæ chøc ®· ¸p dông c¸c biÖn ph¸p c¹nh tranh lµnh m¹nh nh­: §æi míi t¸c phong giao dÞch, ®æi míi th¸i ®é dèi víi kh¸ch hµng, thùc sù coi kh¸ch hµng lµ thµnh c«ng cña ng©n hµng; cã chiÕn l­îc tr­íc m¾t vµ l©u dµi trong viÖc më réng ®Þa bµn ho¹t ®éng ®Õn tËn vïng s©u, vïng xa,vïng d©n c­ tËp trung; kh«ng ngõng c¶i tiÕn theo h­íng ®¬n gi¶n ho¸ c¸c thñ tôc hµnh chÝnh, t¹o thuËn lîi tèi ®a cho kh¸ch hµng vay vèn, göi tiÒn còng nh­ sö dông c¸c tiÖn Ých kh¸c do dÞch vô ng©n hµng mang l¹i; Hîp t¸c víi c¸c tæ chøc héi ®oµn thÓ, phèi hîp víi c¸c cÊp chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng trong viÖc më réng cho vay; kh«ng ngõng nghiªn cøu ®Ó t×m tßi vµ ®¸p øng c¸c nhu cÇu vèn ph¸t sinh trªn mäi mÆt cña ®êi sèng kinh tÕ x· héi; cã chiÕn l­îc l·i suÊt phï hîp tõng thêi kú, huy ®éng vèn nhµn rçi tõ d©n c­ vµ c¸c ngu«ng vèn rÎ kh¸c ®Ó cã c¬ së thùc hiÖn l·i suÊt cho vay mang tÝnh c¹nh tranh cao, gióp c¸c doanh nghiÖp vµ kh¸ch hµng cã ®iÒu kiÖn gi¶m gi¸ thµnh; ®Èy m¹nh c«ng t¸c th«ng tin, tuyªn truyÒn, qu¶ng b¸ ho¹t ®éng cña ng©n hµng. Bªn c¹nh ®ã, cßn rÊt nhiÒu tr­êng hîp c¸c tæ chøc tÝn dông bÊt chÊp quy ®Þnh cña nhµ n­íc vµ cña ngµnh, t×m mäi c¸ch vµ b»ng mäi c¸ch l«i kÐo kh¸ch hµng dÆc biÖt lµ c¸c kh¸ch hµng lín vÒ víi m×nh. §µnh r»ng môc tiªu cuèi cïng trong ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp nãi chung vµ c¸c ng©n hµng nãi riªng lµ ®¹t ®­îc lîi nhuËn cao vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng, ngµy mét lín m¹nh song kh«ng v× thÕ mµ cã thÓ cho phÐp m×nh ¸p dông mäi h×nh thøc vµ biÖn ph¸p c¹nh tranh. Cã thÓ nªu mét vµi vÝ dô ®iÓn h×nh vÒ nh÷ng biÓu hiÖn cña c¹nh tranh bÊt hîp ph¸p trong ho¹t ®éng ng©n hµng nh­: BÊt chÊp c¸c quy ®Þnh cña nhµ n­íc vµ cña ngµnh, ®Æc biÖt lµ nh÷ng quy ®Þnh vÒ thÈm ®Þnh dù ¸n vay vèn. Cô thÓ lµ ®¸nh gi¸ gi¸ trÞ tµi s¶n thÕ chÊp, tµi s¶n ®¶m b¶o tiÒn vay kh«ng cã c¬ së ph¸p lý, g©y hËu qu¶ nghiªm träng, thËm chÝ dÉn ®Õn nguy c¬ mÊt vèn nh­ mét sè vô ¸n h×nh sù kinh tÕ lín liªn quan trùc tiÕp ®Õn cacs NHTM x¶y ra thêi gian qua. Nhá h¬n n÷a nh­ng l¹i v« cïng nhiÒu lµ t×nh tr¹ng kª hµng lo¹t tµi s¶n, khai t¨ng gi¸ trÞ tµi s¶n cña kh¸ch hµng vay vèn nh»m “gióp” kh¸ch hµng ®­îc vay theo yªu cÇu. Bªn c¹nh ®ã l¹i cßn coi th­êng viÖc n¾m th«ng tin kh¸ch hµng, th«ng tin vÒ doanh nghiÖp vay vèn tõ hÖ thèng th«ng tin tÝn dông; coi tµi s¶n thÕ chÊp lµ ­u tiªn trong viÖc xÐt duyÖt cho vay. Më réng ®Þa bµn ho¹t ®éng ng©n hµng ë nh÷ng ®Þa ph­¬ng ch­a ®­îc ®¸nh gi¸ kü tiÒm n¨ng kinh tÕ vµ nhu cÇu sö dông vèn cña nÒn kinh tÕ, kÌm theo viÖc co vay å ¹t b­íc ®Çu cã thÓ chiÕm lÜnh ®­îc mét phÇn thÞ phÇn tÝn dông, song nÕu kh«ng cã b­íc ®¸nh gi¸, tæng kÕt mét c¸ch nghiªm tóc sÏ dÉn ®Õn rñi ro sau nµy, ch­a nãi ®Õn chi phÝ cho viÖc më mét chi nh¸nh (x©y dùng c¬ b¶n, ®µo t¹o, tuyÓn dông...) kh«ng ph¶i lµ nhá. T×m mäi c¸ch nãi xÊu tæ chøc tÝn dông kh¸c kh«ng cã c¨n cø bªn c¹nh viÖc ca tông nh»m l«i kÐo kh¸ch hµng vÒ giao dÞch víi ®¬n vÞ m×nh. Tõ ®ã, lµm gi¶m sù tin t­ëng cña kh¸ch hµng ®èi víi hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam, ®Æc biÖt trong t×nh h×nh thùc lùc tµi chÝnh còng nh­ c¸c mÆt ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng n­íc ngoµi lín m¹nh h¬n c¸c tæ chøc tÝn dông ViÖt Nam nhiÒu lÇn. C¹nh tranh h¹ l·i suÊt chØ ®Ó gi÷ ch©n kh¸ch hµng. HiÖn nay l·i suÊt cho vay néi tÖ cña c¸c tæ chøc tÝn dông ë n­íc ta ®Òu s¸t vµ thÊp h¬n trÇn l·i suÊt quy ®Þnh cña ng©n hµng nhµ n­íc, thÊp hoÆc t­¬ng ®­¬ng víi l·i suÊt cho vay cña c¸c n­íc trong khu vùc. Theo quy ®Þnh cña ng©n hµng nhµ n­íc, l·i suÊt cho vay tèi ®a ë ®« thÞ hiÖn nay lµ 0,85%/ th¸ng hay 10,2%/n¨m, nh­ng nhiÒu NHTM chØ cho vay 0,6% - 0,7%/ th¸ng, nh×n chung ë møc 7%-9%/n¨m. ViÖc c¹nh tranh nh­ vËy ®ang lµ mèi ®e do¹ cho sù an toµn vµ hiÖu qu¶ cña c¸c NHTM. C¹nh tranh kh«ng chØ diÔn ra trªn lÜnh vùc tÝn dông, c¹nh tranh cung cÊp s¶n phÈm dÞch vô ng©n hµng còng ®ang diÔn ra s«i ®éng kh«ng chØ gi÷a c¸c NHTM mµ cßn víi c¶ c¸c tæ chøc cã ho¹t ®éng ng©n hµng (nh­ c¸c c«ng ty cho thuª tµi chÝnh, c¸c c«ng ty b¶o hiÓm vµ t¸i b¶o hiÓm, quü ®Çu t­ vµ ph¸t triÓn, c«ng ty dÞch vô cÇm ®å, dÞch vô kiÒu hèi). Sù xuÊt nhËp cña c¸c tæ chøc nµy ®· g©y ra sù suy gi¶m liªn tôc thÞ phÇn cña c¸c ng©n hµng. Ch­¬ng III. Gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh ë viÖt nam 1.Gi¶i ph¸p ®èi víi c¸c NHTM. 1.1.Bæ sung t¨ng vèn chñ së h÷u. C¸c ng©n hµng cã thÓ sö dông hai ph­¬ng ph¸p lµ: t¨ng vèn tõ nguån néi bé vµ t¨ng vèn tõ nguån bªn ngoµi. T¨ng vèn tõ nguån néi bé chñ yÕu lµ thu nhËp gi÷ l¹i. Nguån vèn nµy cã thuËn lîi lµ gióp ng©n hµng kh«ng ph¶i phô thuéc vµo thÞ tr­êng vèn nhê vËy tr¸nh ®­îc chi phÝ huy ®éng vèn. TØ lÖ thu nhËp gi÷ l¹i sÏ do ban gi¸m ®èc vµ héi ®ång qu¶n trÞ thèng nhÊt x¸c ®Þnh. T¨ng vèn tõ nguån bªn ngoµi, ng©n hµng cã thÓ sö dông c¸c c¸ch sau : B¸n cæ phiÕu th­êng, cæ phiÕu ­u ®·i: c¸c NHTM cã thÓ ph¸t hµnh cæ phiÕu ®Ó t¨ng nguån vèn sau khi ®­îc sù cho phÐp cña ng©n hµng Nhµ n­íc. Qua viÖc ph¸t hµnh cæ phiÕu quy m« vèn t¨ng lªn sÏ t¨ng c­êng kh¶ n¨ng vay nî trong t­¬ng lai cña ng©n hµng. B¸n tµi s¶n vµ thuª l¹i: c¸c ng©n hµng cã thÓ b¸n tÊt c¶ hoÆc mét phÇn ph­¬ng tiÖn v¨n phßng cña m×nh vµ thuª l¹i tõ ng­êi chñ míi ®Ó phôc vô cho c¸c ho¹t ®éng cña nã. Víi nh÷ng giao dÞch nh­ vËy, ng©n hµng th­êng thu vÒ nh÷ng dßng tiÒn mÆt rÊt lín (cã thÓ ®­îc t¸i ®Çu t­ víi l·i suÊt hiÖn t¹i) vµ cñng cè søc m¹nh vÒ vèn. Tuy nhiªn ë ViÖt Nam c¸c c«ng ty cho thuª tµi chÝnh ch­a ph¸t triÓn nªn khã sö dông ph­¬ng ph¸p nµy. Ngoµi ra, c¸c NHTM quèc doanh cã thÓ t¨ng thªm vèn chñ së h÷u b»ng c¸ch ®Ò nghÞ chÝnh phñ xem xÐt cÊp thªm vèn bæ sung. Ph­¬ng ¸n nµy cã ­u ®iÓm lµ t¹o nguån vèn kinh doanh míi, cñng cè tiÒm lùc tµi chÝnh vµ t¹o ®µ cho viÖc héi nhËp, c¹nh tranh cña ng©n hµng. 1.2.HÖ thèng th«ng tin. Ng©n hµng ph¶i kh«ng ngõng hoµn thiÖn hÖ thèng th«ng tin cña m×nh. Khi cho vay ng©n hµng ph¶i t×m kiÕm th«ng tin vÒ kh¸ch hµng cµng nhiÒu cµng tèt ®Ó tr¸nh rñi ro. Ng©n hµng ph¶i kh«ng ngõng theo dâi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt vµ kinh doanh cña kh¸ch hµng b»ng c¸ch ®Õn th¨m quan c¬ së s¶n xuÊt, th­êng xuyªn xem xÐt, ph©n tÝch c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh cña doanh nghiÖp vay vèn. Víi thÞ tr­êng bªn ngoµi, ng©n hµng ph¶i n¾m ®­îc c¸c th«ng tin vÒ ®èi thñ c¹nh tranh, c¸c lo¹ h×nh dÞch vô míi, c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn m¹i ­u ®·i cña hä ®Ó cã nh÷ng ph­¬ng ¸n xö lý thÝch hîp. Ngoµi ra cßn ph¶i theo dâi diÔn biÕn thÞ tr­êng, c¸c chÝnh s¸ch, chñ tr­¬ng cña nhµ n­íc ®Ó ®iÒu chØnh kinh doanh mét c¸ch hîp lý. §Ó thu thËp th«ng tin, ngoµi m¹ng l­íi nh©n viªn cña m×nh ng©n hµng cã thÓ sö dông c¸c c«ng nghÖ th«ng tin kh¸c nh­ m¸y tÝnh, m¹ng internet ®Ó thu thËp th«ng tin métc¸ch nhanh chãng vµ chÝnh x¸c h¬n. Ngoµi ra qua m¹ng internet ng©n hµng cã thÓ cung cÊp th«ng tin vÒ c¸c s¶n phÈm, dÞch vô ng©n hµng, ph©n tÝch cæ phiÕu... Nhê hÖ thèng nµy, yªu cÇu cña kh¸ch hµng cã thÓ ®­îc ®¸p øng mµ kh«ng cÇn sù tham gia cña con ng­êi víi vai trß nh­ mét thµnh phÇn trung gian. 1.3.Më réng c¸c lo¹i dÞch vô ng©n hµng. Thùc tÕ lµ cho ®Õn nay, s¶n phÈm mµ c¸c NHTM ®ang cung cÊp cho nÒn kinh tÕ lµ kh¸ ®¬n ®iÖu. V× vËy, ®Ó n©ng cao vÞ trÝ vµ vai trß cña NHTM trªn thÞ tr­êng tÝn dông, ®ång thêi cã thÓ ph©n t¸n vµ h¹n chÕ bít rñi ro thi b¶n th©n ng©n hµng ph¶i ®a d¹ng ho¸ c¸c s¶n phÈm víi biÖn ph¸p ®i kÌm lµ t¨ng c­êng trang bÞ c¸c ph­¬ng tiÖn hiÖn ®¹i vÒ c«ng nghÖ ng©n hµng, vÒ th«ng tin ®Ó ®¸p øng c¸c dÞch vô cho kh¸ch hµng cã yªu cÇu. Tr­íc hÕt ng©n hµng ph¶i më réng m¹ng l­íi tiÕp cËn kh¸ch hµng, ngoµi viÖc cho vay trùc tiÕp cßn cã thÓ cho vay theo h×nh thøc b¸n bu«n, cho vay th«ng qua c¸c tæ chøc kinh tÕ lµm trung gian. Ph¸t triÓn s¶n phÈm míi phï hîp víi nhu cÇu cña kh¸ch hµng. §Ó c¹nh tranh ng©n hµng ph¶i t×m c¸ch n©ng gi¸ c¶ ®Çu vµo (t¨ng l·i suÊt tiÕt kiÖm vµ h¹ gi¸ c¶ ®Çu ra (gi¶m l·i suÊt cho vay). §Ó bï ®¾p vµo kho¶n thu nhËp gi¶m do gi¶m l·i suÊt cho vay, ng©n hµng cã thÓ ¸p dông c¸c h×nh thøc thu nhá giät tõ phÝ chuyÓn tiÒn, ®æi tiÒn , më réng kinh doanh hèi ®o¸i, dÞch vô t­ vÊn... 1.4.ChiÕn l­îc kh¸ch hµng. X©y dùng mét chiÕn l­îc kh¸ch hµng ®óng ®¾n, ng©n hµng vµ kh¸ch hµng lu«n g¾n bã víi nhau, ph¶i t¹o ra, gi÷ v÷ng vµ ph¸t triÓn mèi quan hÖ l©u bÒn víi tÊt c¶ kh¸ch hµng. CÇn thiÕt ph¶i ®¸nh gi¸ cao kh¸ch hµng truyÒn thèng vµ kh¸ch hµng cã uy tÝn. §èi víi nh÷ng kh¸ch hµng nµy, khi x©y dùng chiÕn l­îc ng©n hµng ph¶i hÕt søc quan t©m, g¾n ho¹t ®éng cña ng©n hµng víi ho¹t ®éng kh¸ch hµng, thÈm ®Þnh vµ ®Çu t­ kÞp thêi c¸c dù ¸n cã hiÖu qu¶. CÇn x©y dùng trong lßng kh¸ch hµng nµy mét h×nh ¶nh ng©n hµng lu«n gÇn gòi vµ hç trî kÞp thêi ®Ó s¶n xuÊt nhiÒu s¶n phÈm cã chÊt l­îng cao. Cã chÝnh s¸ch l·i suÊt hîp lý, ­u ®·i vµ më réng thÞ tr­êng, thÞ phÇn th«ng qua ho¹t ®éng ng©n hµng. Ngoµi ra, c¸c ®Æc tÝnh s¶n phÈm tõ c¸c ng©n hµng kh¸c nhau ®Òu cã ®iÓm gièng nhau nªn t¹o ra sù kh¸c biÖt lµ ®iÓm tè quan träng. V× vËy ta ph¶i thùc hiÖn: Thø nhÊt lµ chiÕn l­îc thu hót tiÒn göi. Thùc chÊt, ®Ó thu hót tiÒn göi kh«ng chØ t¹o niÒm tin trong d©n c­ lµ ®· ®ñ mµ ph¶i t¹o cho hä mét th¸i ®é nghiªm tóc víi viÖc tiÕt kiÖm, vµ quan träng h¬n lµ cÇn cã kiÕn nghÞ víi chÝnh phñ ®Ó x©y dùng mét hÖ thèng thanh to¸n ®iÖn tö réng kh¾p nh»m t¹o cho nh©n d©n thãi quen sö dông tµi kho¶n ng©n hµng. Bªn c¹nh ®ã nh÷ng thñ tôc r¾c rèi ph¶i ®­îc chÊn chØnh l¹i vµ ®Æc biÖt lµ cÇn t¹o ra nhiÒu lo¹i h×nh tiÒn göi thËt linh ho¹t vµ tiÖn lîi. CÇn suy xÐt kü ®Ó cã h×nh thøc tiÕp thÞ thËt tÕ nhÞ vµ cã søc cuèn hót. T¨ng c­êng ho¹t ®éng trªn c¸c ph­¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng ®Ó ng©n hµng tù giíi thiÖu vÒ m×nh víi kh¸ch hµng. Thø hai lµ chiÕn l­îc ®Èy m¹nh tÝn dông hay nãi cô thÓ lµ l«i kÐo kh¸ch hµng vay. HiÖn nay, chÕ ®é tÝn dông cña c¸c ng©n hµng ViÖt nam vÉn ch­a thùc sù linh ho¹t. Ho¹t ®éng cho vay bÞ giíi h¹n bëi c¸c ®iiªï kiÖn vµ l·i suÊt cøng nh¾c xuÊt ph¸t tõ sù tr× trÖ cña c¸c c¸n bé tÝn dông. Ng©n hµng Nhµ n­íc chØ quy ®Þnh møc chªnh lÖch l·i suÊt tèi ®a ®Çu ra - ®Çu vµo mµ th«i chø kh«ng hÒ cã møc h¹n chÕ. Do ®ã nªn tù t¹o lÊy tÝnh linh ho¹t cho s¶n phÈm cña m×nh. §iÒu nµy cã thÓ thÓ hiÖn víi kh¸ch hµng cã tiÒm n¨ng mµ ng©n hµng muèn ®Æt quan hÖ l©u dµi b»ng c¸ch d­a ra ®iÒu kiÖn cho vay vµ l·i suÊt ­u ®·i h¬n theo tho¶ thuËn gi÷a hai bªn. 1.5.§µo t¹o c¸n bé, nh©n viªn ng©n hµng. Tr­íc hÕt ph¶i cñng cè, thõa kÕ vµ ph¸t huy søc m¹nh cña ®éi ngò c¸n bé ®ang cã. CÇn ph¶i cã kÕ ho¹ch n©ng cao tr×nh ®é nhËn thøc vÒ khoa häc tiÒn tÖ cho ®éi ngò nµy. Chóng ta cÇn ph¶i cã mét kÕ ho¹ch ®µo t¹o l¹i th­êng xuyªn ®èi víi ®éi ngò c¸n bé ng©n hµng ®­¬ng chøc nh»m gióp cho hä hiÓu mét c¸ch thÊu ®¸o vÒ lý luËn khoa häc tiÒn tÖ. Trªn c¬ së ®ã vËn dông mét c¸ch s¸ng t¹o c¸c c«ng nhÖ ng©n hµng míi vµo thùc tiÔn cã hiÖu qu¶. Bªn c¹nh viÖc ®µo t¹o l¹i vµ båi d­ìng cho ®éi ngò c¸n bé ®­¬ng chøc, cÇn ph¶i quan t©m ®µo t¹o ®éi ngò c¸n bé cã kh¶ n¨ng kÕ thõa vµ ph¸t huy kinh nghiÖm cña líp ng­êi ®i tr­íc, ®ång thêi tiÕp nhËn nh÷ng c«ng nghÖ míi cña thÕ giíi mét c¸ch tÝch cùc vµ cã hiÖu qu¶. §µo t¹o ®éi ngò c¸n bé míi cÇn ph¶i ®­îc thùc hiÖn theo mét quy tr×nh khoa häc bao gåm nh÷ng kiÕn thøc lý luËn kinh tÕ tiÒn tÖ c¬ b¶n lµm nÒn t¶ng vµ nh÷ng c«ng nghÖ ho¹t ®éng mang tÝnh thùc tiÔn g¾n liÒn víi ho¹t ®éng thùc tiÔn ë c¸c cÊp ng©n hµng. Ho¹t ®éng ng©n hµng hiÖn ®¹i lµ mét ho¹t ®éng bao trïm trªn toµn bé ho¹t ®éng c¸c ngµnh kinh tÕ x· héi. V× vËy cÇn trang bÞ cho häc viªn cña ngµnh ng©n hµng nhiÒu kiÕn thøc c¬ b¶n kh¸c nhau cña nhiÒu ngµnh kinh tÕ kh¸c nhau, nhiÒu lÜnh vùc kh¸c nhau, bªn c¹nh nh÷ng kiÕn thøc cña ngµnh ng©n hµng. 1.6.C¬ së vËt chÊt, ®Þa ®iÓm giao dÞch, t¸c phong nh©n viªn. Nãi chung, vÒ mÆt t©m lý, kh¸ch hµng lu«n mong muèn tiÕn hµnh giao dÞch, kinh doanh víi nh÷ng ng©n hµng cã trô së bÒ thÕ, kiªn cè vµ c¸c nh©n viªn lÞch sù, hoµ nh· vµ dÔ mÕn h¬n. V× vËy ph¶i x©y dùng nÕp sèng v¨n ho¸, c¬ quan v¨n minh lÞch sù. Nh©n viªn khi tr¶ lêi kh¸ch hµng ph¶i tõ tèn, ®Çy ®ñ th«ng tin, dÔ hiÓu vµ m¹ch l¹c. Trô së kiªn cè sÏ lµm kh¸ch hµng tin t­ëng vµo sù an toµn. C¸c ng©n hµng cÇn cã ®Þa ®iÓm giao dÞch ë nh÷ng n¬i thuËn lîi, ®«ng d©n c­. §Þa ®iÓm giao dÞch cã thÓ lµ trô së, chi nh¸nh, hoÆc bµn tiÕt kiÖm... Cã thÓ ®Æt t¹i c¸c tu ®iÓm d©n c­, khu tËp thÓ quy m« lín, hay c¸c nhµ m¸y cã ®«ng c«ng nh©n... C¸c ®Þa ®iiÓm giao dÞch ph¶i thuËn lîi, an toµn vÒ giao th«ng, n¬i ®Ôe... Vµ ph¶i ®­îc trang bÞ c¸c thiÕt bÞ hiÖn ®¹i ®Ó ®¶m b¶o an toµn tµi s¶n cña ng©n hµng vµ kh¸ch hµng, ®ång thêi n©ng cao chÊt l­îng phôc vô kh¸ch hµng. 2.Vai trß cña ng©n hµng nhµ n­íc trong ho¹t ®éng c¹nh tranh cña c¸c NHTM. Víi vai trß lµ “Ng©n hµng cña c¸c ng©n hµng”, ng©n hµng nhµ n­íc ph¶i h­íng tíi môc tiªu qu¶n lý vµ ®iÒu chØnh cã hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c NHTM theo ®óng ph¸p luËt, ®óng chñ tr­¬ng, chÝnh s¸ch cña ®¶ng vµ nhµ n­íc trong lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông, thanh to¸n, ®Êp øun kÞp thêi nhu cÇu vèn ®Çu t­ cho nÌn kinh tÕ. Víi chøc n¨ng lµ “trung t©m”, ng©n hµng Nhµ n­íc ph¶i h­íng c¸c NHTM vµo ho¹t ®éng c¹nh tranh lµnh m¹nh. Muèn vËy , ng©n hµng Nhµ n­íc ph¶i ®æi míi mét sè ho¹t ®éng nh­ sau: T¨ng c­êng gi¸m s¸t kiÓm tra ho¹t ®éng cña c¸c NHTM. X©y dùng mét ®éi ngò thanh tra cã chÊt l­îng cã tr×nh ®é, cã tr¸ch nhiÖm cao ®ñ søc thùc hiÖn nhiÖm vô. N©ng cao quyÒn h¹n cho c¸n bé thanh tra, ®Æc biÖt lµ tÝnh ®éc lËp trong c«ng t¸c thanh tra. Tiªn ph«ng trong lÜnh vùc hiÖn ®¹i ho¸ c«ng nghÖ ng©n hµng. X©y dùng c¸c ch­¬ng tr×nh øng dông cho c«ng t¸c gi¸m s¸t ho¹t ®éng kÞp thêi vµ cã hiÖu qu¶ cao. Chñ ®éng nghiªn cøu, söa ®æi, bæ sung c¸c quy chÕ, quy ®Þnh vÒ nghiÖp vô tÝn dông, huy ®éng vèn, thanh to¸n phï hîp víi t×nh h×nh kinh tÕ x· héi trong tõng thêi kú vµ yªu cÇu ®æi m¬i kinh tÕ thÞ tr­êng. Ph¶i thÓ hiÖn tÝnh chñ ®éng, kh¸ch quan, trung thùc trong c«ng t¸c thanh tra, kiÓm tra, trong gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò tranh chÊp kh¸ch hµng gi÷a c¸c NHTM trªn ®Þa bµn. KÕt luËn Qua qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ò ¸n vÒ gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c NHTM, em ®· rót ra mét sè vÊn ®Ò sau: Tõ lý luËn chung vÒ c¹nh tranh, cã thÓ cho thÊy c¹nh tranh lµ ®iÒu tÊt yÕu trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng. C¹nh tranh trong giai ®o¹n nµy sÏ gióp cho c¸c ng©n hµng ph¸t triÓn nhanh h¬n, tù hoµn thiÖn m×nh ®Ó phôc vô kh¸ch hµng tèt h¬n. §Ò ¸n cã nghiªn cøu vÒ lý luËn chung cña ng©n hµng, trªn c¬ së ®ã nªu ra c¸c yÕu tè ¶nh h­ëng chñ yÕu ®Õn qu¸ tr×nh c¹nh tranh cña c¸c NHTM. Qua viÖc nªu lªn mét sè thùc tiÔn vÒ ngµnh ng©n hµgn ë ViÖt Nam hiÖn nay, ®Ò ¸n ®· ®Ò cËp ®Õn mét sè gi¶i ph¸p n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh. Tãm l¹i qua qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ò ¸n ta cã thÓ thÊy ®­îc viÖc n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c NHTM lµ yÕu tè sèng cßn trong thêi ®¹i hiªn nay. Nã lµ ®iiªï kiÖn ®¶m b¶o cho NHTM tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Mét lÇn n÷a em xin ch©n thµnh c¶m ¬n thÇy gi¸o TrÇn §¨ng Kh©m ®· cung cÊp phÇn lín kiÕn thøc vµ ph­¬ng ph¸p luËn ®Ó em hoµn thµnh ®Ò ¸n nµy. Tuy nhiªn trong qu¸ trinh thùc hiÖn ®Ò ¸n sÏ kh«ng thÓ kh«ng cã nh÷ng sai sãt vÒ kiÕn thøc, vÒ c¸ch tr×nh bµy, em mong thÇy th«ng c¶m.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc72309.DOC
Tài liệu liên quan