Đề tài Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến việc xuất khẩu của thuỷ sản Việt Nam sang thị trường Mỹ

Thứ tư, các sản phẩm xuất khẩu mũi nhọn hiện nay của Việt Nam sang Mỹ là giày dép, nông hải sản và dệt may. Các sản phẩm này cũng được kỳ vọng là sẽ thúc đẩy mạnh kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, hiện nay, những mặt hàng này lại gặp không ít khó khăn trong tiếp cận thị trường, đặc biệt là khi phía Mỹ áp dụng hạn ngạch đối với hàng dệt may, và duy trì hạn ngạch thuế quan đối với hàng nông sản. Đối với mặt hàng hải sản, thực ra cơ hội mới không nhiều vì chênh lệch giữa mức thuế MFN (0%) và thuế phổ thông (1.7%) là không đáng kể. Mặt khác, chúng ta chỉ là bạn hàng mới trong nhiều bạn hàng truyền thống của Mỹ cho nên ta không dễ dàng mở rộng thị phần do nhiều yếu tố khác nhau tác động như tiếp thị, tiếp cận mạng lưới phân phối. Và, về mặt tâm lý, thì muốn tiến hành giao dịch với giá trị lớn thì phải có mối quan hệ kinh doanh bền vững và có đủ thời gian hiểu nhau cần thiết. Không những thế, thị hiếu tiêu dùng của khách hàng vốn quen với sản phẩm của các nước khác, không dễ gì có thể thay đổi ngay được trong khi hàng Việt Nam với chất lượng và giá cả chưa hấp dẫn một cách vượt trội. Tóm lại, Hiệp định thương mại Việt - Mỹ nói riêng và hội nhập nền kinh tế thế giới nói chung mang lại cho Việt Nam nhiều cơ hội cũng như nhiều thách thức. Vấn đề là chúng ta khai thác cơ hội, tháo gỡ khó khăn, thách thức như thế nào. 2. ĐẶC ĐIỂM CỦA THỊ TRƯỜNG MỸ ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT KHẨU CỦA VIỆT NAM.

doc77 trang | Chia sẻ: Dung Lona | Ngày: 09/08/2016 | Lượt xem: 114 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến việc xuất khẩu của thuỷ sản Việt Nam sang thị trường Mỹ, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Ỹ 1. CHIẾN LƯỢC XUẤT KHẨU THUỶ SẢN CỦA VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2001-2010 1.1 QUAN ĐIỂM ĐỀ XUẤT CHIẾN LƯỢC. - Xuất khẩu thuỷ sản tiếp tục là mũi nhọn trong phát triển kinh tế thuỷ sản, giữ vai trò và vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế đất nước. - Xuất khẩu và chế biến xuất khẩu thuỷ sản phải gắn bó mật thiết và trực tiếp với nhau, thúc đẩy sự phát triển của khai thác, nuôi trồng thuỷ sản, trên cơ sở cơ cấu hợp lý. - Xuất khẩu thuỷ sản phải chuyển sang kinh tế khai thác lao động kỹ thuật và công nghệ là chủ yếu, đổi mới công nghệ, kỹ thuật và trang thiết bị. - Cần đổi mới công tác quản lý trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu thuỷ sản, đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực. 1.2 PHƯƠNG HƯỚNG PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU THUỶ SẢN TRONG GIAI ĐOẠN TỚI. - Từng bước đưa ngành thuỷ sản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong nền kinh tế quốc dân. - Chú trọng phát triển nuôi trồng thuỷ sản, đổi mới phương thức khai thác hải sản. Từ đó có điều kiện thay đổi cơ cấu hàng thuỷ sản xuất khẩu. - Nâng cao khả năng cạnh tranh, mở rộng và đi từng bước vững chắc hội nhập kinh tế khu vực và quốc tế. - Áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ tiên tiến vào phát triển sản xuất, đa dạng hoá sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu. - Tăng cường công tác bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản. Sử dụng có hiệu quả nguồn vố đầu tư từ nước ngoài. - Đẩy mạnh cải cách hành chính, đổi mới bộ máy tổ chức, sắp xếp lại cán bộ để đáp ứng một cách có hiệu quả yêu cầu của giai đoạn mới. 1.3 MỤC TIÊU PHÁT TRIỂN XUẤT KHẨU THUỶ SẢN VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2010. 1.3.1 Mục tiêu ngắn hạn Gắn chế biến xuất khẩu với sản xuất nguyên liệu, tạo cơ sở vững chắc cho sản xuất quy mô lớn, giảm giá thành nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh. Giữ vững và phát triển thị trường tại các khu vực chính trên thế giới, tăng nhanh kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản đạt 2,25 tỷ đến 2,3 tỷ USD vào năm 2003, tăng 12– 15% so với năm 2002 và 3,5 tỷ USD vào năm 2010. Khai thác hợp lý nguồn tài nguyên, phấn đấu đưa tỷ trọng ngành thuỷ sản trong GDP lên 2,5-3% và bảo đảm tốc độ tăng tổng sản lượng bình quân của ngành 4,5-5,1%. Hạn chế khai thác trong thời kỳ 2000-2010, giữ mức tăng từ 1,2-1,4 triệu tấn. Tăng sản lượng nuôi trồng thuỷ sản từ 10-13%/năm. Lao động trực tiếp và phục vụ nghề cá tăng trung bình 2,65%/năm; 3,55 triệu lao động (năm 2002); 3,9 triệu lao động (năm 2005) và 4,4 triệu lao động năm 2010. Lao động nuôi trồng thuỷ sản, lao động chế biến thuỷ sản tăng gấp 2 lần. 1.3.2 Mục tiêu dài hạn - Không ngừng tăng phần đóng góp của ngành thuỷ sản vào công cuộc phát triển kinh tế xã hội của đất nước bằng việc tăng cường xuất khẩu, gia tăng thu nhập ngoại tệ và nâng cao vị thế của thuỷ sản trên trường quốc tế, giải quyết công ăn việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân. - Đưa ngành thuỷ sản trở thành một ngành kinh tế được công nghiệp hoá và hiện đại hoá với khoa học và kỹ thuật tiên tiến. - Xây dựng một ngành thuỷ sản được quản lý tốt, phát triển ổn định, bền vững. Không ngừng mở rộng thị trường quốc tế. 1.4 ĐỊNH HƯỚNG XUẤT KHẨU THUỶ SẢN VIỆT NAM SANG MỸ. Căn cứ vào tiềm năng của ngành thuỷ sản Việt Nam và triển vọng xuất khẩu sang thị trường Mỹ, chúng ta có thể tin tưởng khả năng tiếp cận và phát triển trên thị trường Mỹ của thuỷ sản Việt Nam sẽ trở thành hiện thực. Sản phẩm thủy sản của chúng ta có thể cạnh tranh được với các đối thủ khác trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, cần nỗ lực khắc phục những mặt còn tồn tại. Với dung lượng nhập khẩu hàng thuỷ sản khoảng 10 tỷ USD/năm, Mỹ là thị trường tiêu thụ rất lớn. Chỉ cần chiếm 5-6% giá trị nhập khẩu thuỷ sản của Mỹ, kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành thuỷ sản Việt Nam sẽ tăng lên đáng kể. Nếu có những bước tiếp cận và thâm nhập thích hợp vào thị trường này thì dự báo kim ngạch xuất khẩu sang thị trường Mỹ sẽ có mức tăng trưởng khả quan trong những năm tới. Sau khi Hiệp định thương mại Việt Nam–Mỹ đã chính thức đi vào thực tiễn thì kim ngạch nhập khẩu hàng thuỷ sản của Việt Nam năm 2002 đạt trên 655 triệu USD; năm 2005 dự báo đạt 850 triệu USD và đạt 1,3 tỷ USD vào năm 2010, với tốc độ tăng trưởng bình quân trên 15%/năm. Tuy nhiên, một khó khăn lớn nhất của Việt Nam trong xuất khẩu thuỷ sản sang Mỹ hiện nay đó là việc Tổng thống Mỹ G.Bush đã thông qua Luật HR 2330, trong đó có điều luật số SA 2000 quy định FDA (Cục thực phẩm và dược phẩm Mỹ). Theo quy định của Luật này, cá tra và cá basa của Việt Nam trong nhóm cá da trơn mang tên “catfish” sẽ không được FDA cấp phép nhập khẩu. Điều này, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến sức cạnh tranh và uy tín của thuỷ sản Việt Nam. Mặt khác, thị trường Mỹ cũng đòi hỏi phải đáp ứng các quy định chặt chẽ về sản phẩm theo Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9000, tuân thủ các quy định của Luật thương mại Mỹ về thủ tục xuất nhập khẩu, về nhãn hiệu hàng hoá và xuất xứ sản phẩm cũng như quy định khắt khe về thời hạn giao hàng. Từ ngày 18/12/1997, Mỹ đã áp dụng tiêu chuẩn HACCP cho việc nhập khẩu hàng thuỷ sản, điều này bắt buộc các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu thuỷ sản sang Mỹ phải tổ chức tạo nguồn thuỷ sản có chất lượng cao nếu không sẽ không xuất khẩu được. Bên cạnh đó, Trung Quốc đã chính thức trở thành thành viên của WTO với những lợi thế về xuất khẩu hàng thuỷ sản cũng gây nhiều khó khăn cho chúng ta. Mặc dù, phải đối phó với những khó khăn và thách thức nói trên, nhưng theo đánh giá thì khả năng đẩy mạnh xuất khẩu hàng thuỷ sản Việt Nam là khá lớn và nhu cầu của thị trường Mỹ vẫn còn xu hướng tăng trong những năm tới. Trong chiến lược phát triển xuất khẩu 2001-2010, với chủ trương tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu theo hướng đa phương hoá, đa dạng hoá các mối quan hệ đối ngoại, Việt Nam coi Mỹ là thị trường mang tính chất chiến lược và là thị trường đầy tiềm năng. Kim ngạch xuất khẩu hàng thuỷ sản Việt Nam vào thị trường Mỹ ước tính sẽ chiếm 25-28% tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành vào năm 2010. Và đưa thị phần lên 30-35% so với các thị trường khác của thuỷ sản Việt Nam. Tóm lại, với một chiến lược phát triển đúng đắn, ngành thuỷ sản Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao năng lực sản xuất cũng như năng lực cạnh tranh, hơn nữa thị trường Mỹ đang dần rộng mở với sức tiêu thụ rất lớn. Hai yếu tố khách quan và chủ quan đó đủ để ngành thuỷ sản Việt Nam có những triển vọng tốt đẹp trong tương lai. 2. MỘT SỐ BIỆN PHÁP THÚC ĐẨY XUẤT KHẨU THUỶ SẢN VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG MỸ. 2. 1 TẦM VI MÔ. 2.1.1 Tổ chức hệ thống thông tin phản ánh kịp thời sự thay đổi nhu cầu, thị hiếu. Có một câu nói rằng “biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”. Người Mỹ đã học và áp dụng rất nghiêm túc mưu kế trên, một phương trâm có giá trị cho tất cả mọi nhà kinh doanh muốn chiếm lĩnh thị trường. Mỹ là quốc gia phát triển mạnh nhất thế giới về công nghệ thông tin, có những tập đoàn xuyên quốc gia. Do đó, khi tham gia vào thị trường Mỹ, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ phải làm việc với những đối tác có thể hiểu rõ về mình nhờ thông tin bằng nhiều nguồn khác nhau. Trong khi đó, việc không nắm bắt được những thông tin về thị trường Mỹ vẫn đang là trở ngại lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam. Trước khi xuất quân bước chân vào thị trường Mỹ thì điều cốt yếu nhất là phải tìm hiểu và nắm rõ phong tục, tập quán, luật pháp, cơ chế tổ chức kinh doanh của một Hợp chủng quốc gồm 50 tiểu bang lớn nhỏ riêng biệt. Một số câu hỏi cần phải được trả lời một cách chính xác trước khi bước chân vào thị trường Mỹ đó là: Vì sao chất lượng là yếu tố hàng đầu trên thị trường Mỹ?. Đối tác nhập khẩu nào, công ty, siêu thị bách hoá nào là khách hàng tiềm năng?. Nhu cầu của thị trường Mỹ về mặt hàng này như thế nào? Đâu là nhu cầu thực sự và đâu là nhu cầu giả tạo?. Và nhu cầu đó doanh nghiệp có thể đáp ứng được hay không?. Ảnh hưởng của luật pháp Mỹ như thế nào đến những gì mà doanh nghiệp sẽ làm khi tiền hành xuất khẩu sang thị trường Mỹ?. Tình hình các đối thủ cạnh tranh hiện tại và tiềm ẩn như thế nào? Chính vì vậy, để có thể xây dựng được hệ thống thông tin này, các doanh nghiệp Việt Nam cần phải có sự liên kết, hỗ trợ, khai thác thông tin của các công ty bán lẻ trên thị trường Mỹ, nhanh chóng tiếp cận với phương thức thương mại điện tử (e-commerce) thông qua việc đưa vào và sử dụng hệ thống công nghệ thông tin, đặc biệt là Internet, để giúp doanh nghiệp thu thập, dự báo thông tin về thị trường nhanh chóng và có độ chính xác cao. Thông qua những hoạt động hỗ trợ của Chính phủ và của các trung tâm tư vấn, trung tâm phát triển ngoại thương, tổ chức tham quan, tham dự hội chợ hàng thuỷ sản các doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu nắm bắt thông tin về, những thông tin phản hồi từ thị trường của doanh nghiệp cũng như những bất cập để cùng tháo gỡ. 2.1.2 Hoàn thiện công tác thu mua, tạo nguồn hàng cho xuất khẩu. Nâng cao hiệu quả thu mua tạo nguồn hàng đối với xuất khẩu là một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm sự thành công của công tác xuất khẩu. Việc tạo nguồn hàng tốt, chất lượng cao, giá rẻ, giao hàng nhanh sẽ tạo điều kiện cho doanh nghiệp thực hiện hợp đồng xuất khẩu thuận lợi, đảm bảo uy tín đối với khách hàng. Trong thu mua hàng, vấn đề lựa chọn nguồn hàng rất quan trọng vì qua đây nó đáp ứng được các yêu cầu về chế biến và xuất khẩu. Do đó, để lựa chọn nguồn hàng phù hợp, doanh nghiệp Việt Nam nên căn cứ vào đặc điểm kinh doanh của mình, thị trường và yêu cầu của khách hàng. Cần lưu ý rằng, trong kinh doanh, người Mỹ có một đặc đIểm là: đầu tiên họ đặt hàng với khối lượng nhỏ để thăm dò dung lượng thị trường, nếu dung lượng thị trường tiêu thụ lớn họ sẽ đặt hàng với số lượng lớn, và doanh nghiệp có thể tạo được nguồn hàng đáp ứng được nhu cầu không?. Có 3 nguồn hàng chính nên khai thác như sau: Nguồn hàng do liên doanh liên kết; Nguồn hàng thu mua qua các đại lý; Nguồn ở các công ty, các cơ sở sản xuất chế biến. Trong đó, nguồn hàng ở các công ty, các cơ sở sản xuất- chế biến là nguồn hàng cơ bản, bảo đảm về số lượng và chất lượng. Tuy nhiên, giá cả thị trường thường cao hơn các nguồn hàng đại lý và việc ký kết hợp đồng mua hàng thường gắn với nhiều điều kiện do phía nguồn hàng đưa ra. Vì thế, nguồn hàng này chỉ phù hợp với những hợp đồng có khối lượng lớn, thời gian giao hàng dài. Nguồn hàng thu mua qua các đại lý có đặc điểm là cơ động, phù hợp với việc thực hiện các hợp đồng có lô hàng nhỏ. Nguồn hàng này thường được đảm bảo về số lượng, thời hạn giao hàng, giá cả tương đối rẻ. Tuy nhiên, thường không ổn định, mang tính manh mún, nhỏ lẻ. Vì vậy, để đảm bảo cho việc chủ động khai thác các nguồn hàng có tỷ lệ chế biến cao, đảm bảo về số lượng, chất lượng thì doanh nghiệp cần xây dựng thêm các cơ sở sản xuất để tạo ra nguồn hàng xuất khẩu dồi dào, tập trung, có chất lượng cao. Đồng thời, cũng cần có thêm nhiều chính sách, đầu tư, liên doanh, liên kết với các đơn vị chế biến sản xuất một cách thoả đáng. Để nâng cao công tác tạo nguồn hàng, các doanh nghiệp cần chú trọng một số vấn đề sau: - Lựa chọn nguồn hàng hợp lý, có khả năng về tài chính và năng lực sản xuất, đảm bảo việc thực hiện đầy đủ các hợp đồng kinh tế đã ký. - Thiết lập mạng lưới thu mua hàng cơ động, thuận tiện, đồng thời bố trí các kho một cách hợp lý và khoa học. - Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất cho công tác thu mua. Đặc biệt cần bổ sung thêm phương tiện vận chuyển, các thiết bị nhà kho, kiểm nghiệm hàng hoá. - Nâng cao hiệu quả công tác kiểm nghiệm chất lượng hàng hoá. - Nâng cao nghiệp vụ của cán bộ làm công tác thu mua. - Giảm tổn thất trong khâu thu hoạch. 2.1.3 Tăng cường đầu tư cho khâu chế biến. Để nâng cao chất lượng hàng hoá và từ đó tạo thêm sức cạnh tranh, giảm giá thành sản phẩm các doanh nghiệp cần cải tiến, đầu tư công nghệ chế biến cho phù hợp với nguồn nguyên liệu và yêu cầu về sản phẩm của thị trường Mỹ. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch chi tiết về đổi mới công nghệ chế biến: về thời gian thực hiện, loại hình công nghệ định chọn, công suất dự kiến của máy móc, mức đầu tư và nguồn vốn đầu tưLựa chọn công nghệ cũng phải dựa trên cơ sở phù hợp với đặc điểm vùng nguyên liệu, tuỳ theo là vùng nuôi trồng hay vùng đánh bắt. Các doanh nghiệp cần huy động tối đa nguồn vốn tự có để mua sắm, nâng cấp trang thiết bị, mặt bằng nhà xưởng, và tiếp đến là có thể đề nghị vay tín dụng hoặc kêu gọi đầu tư từ nước ngoài. Có chiến lược để đầu tư xây dựng tiêu chuẩn sản phẩm thuỷ sản của doanh nghiệp phù hợp với tiêu chuẩn HACCP, GMP; đảm bảo sản phẩm thuỷ sản đạt tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn thực phẩm. Liên doanh đầu tư với nước ngoài sản xuất hàng thuỷ sản dưới nhãn hiệu của các công ty đã có sẵn hệ thống kênh tiêu thụ tại thị trường Mỹ. Công nghệ bao bì cũng cần được chú trọng sao cho vừa đảm bảo vệ sinh, vừa hấp dẫn khách hàng và góp phần tạo lập thương hiệu. 2.1.4 Tập trung nâng cao chất lượng hàng thuỷ sản. Mỹ là một thị trường khó tính nhất thế giới trong việc nhập khẩu hàng thuỷ sản. Chất lượng là yếu tố hàng đầu trên thị trường Mỹ. Việc đảm bảo an toàn thực phẩm là điều kiện sống còn để hàng thuỷ sản có thể thâm nhập vào thị trường Mỹ. Vì vậy, các doanh nghiệp phải bảo đảm nâng cao chất lượng hàng thuỷ sản theo yêu cầu của thị trường Mỹ. Muốn vậy, các doanh nghiệp phải chú ý đến các vấn đề sau: a). Nâng cao chất lượng và hạ giá thành sản phẩm. Cần khẳng định rằng: chất lượng, giá cả hàng hoá và trình độ tiếp thị là những vấn đề có ý nghĩa quyết định đến sức cạnh tranh của hàng thuỷ sản và các doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam. Trong những năm tới, để đảm bảo hàng hoá đủ chất lượng xuất khẩu cần thực hiện đồng bộ các biện pháp. Nâng cao chất lượng nguyên liệu chế biến: Các doanh nghiệp nên xây dựng cho mình một nguồn nguyên liệu ổn định bằng cách ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm với người nuôi trồng, giúp đỡ ngư dân về kỹ thuật nuôi trồng, về giống. Cần có những hoạt động để phổ biến kỹ thuật xử lý, bảo quản nguyên liệu sau thu thu hoạch đối với ngư dân. Đây là biện pháp tốt nhất để doanh nghiệp có thể chủ động được nguyên liệu, có thể kiểm soát được chất lượng của nguồn nguyên liệu bởi chất lượng nguyên liệu là cơ sở đầu tiên và không thể thiếu để nâng cao chất lượng sản phẩm. Phấn đấu sản xuất nguyên liệu nội địa đảm bảo yêu cầu chất lượng. Nâng cao tỷ lệ sử dụng nguyên liệu trong nước, tăng tỷ lệ nội địa trong cơ cấu giá trị sản phẩm để hạ giá thành sản phẩm và được hưởng ưu đãi về thuế quan. Đầu tư thiết bị máy móc, công nghệ tiên tiến, hiện đại, đồng bộ. Áp dụng công nghệ mới để nâng cao chất lượng sản phẩm, nâng cao năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm. Cần nâng cao tỷ trọng hàng chế biến: Hàng thuỷ sản chế biến xuất khẩu vào thị trường Mỹ, nếu tăng được tỷ trọng thì chẳng những thu được nhiều ngoại tệ hơn, sử dụng nhân công rẻ, khai thác lợi thế về thuế nhập khẩu mà còn cho phép bảo quản chất lượng tốt hơn, hạ giá thành sản phẩm. Song song với các thay đổi về công nghệ, trang thiết bị, cần phải nâng cao ý thức và trình độ chuyên môn của mỗi công nhân, mỗi cán bộ. Phải có chương trình giáo dục, tuyên truyền đối với mọi cá nhân trong doanh nghiệp về yêu cầu và lợi ích của việc nâng cao chất lượng sản phẩm cũng như về vai trò của mỗi người trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, đào tạo cho công nhân các kỹ năng cần thiết để sử dụng có hiệu quả các thiết bị, phương tiện hiện đại, tiên tiến. Đối với cán bộ quản lý chất lượng, cần đào tạo nâng cao nghiệp vụ chuyên môn để họ thực hiện tốt các công tác quản lý chất lượng hàng hoá từ nhập nguyên liệu- quá trình chế biến- sản phẩm nghiệm thu. b).Xây dựng hệ thống quản lý chất lượng sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế. Để khắc phục tình trạng yếu kém về trình độ và thiếu điều kiện trang bị kiểm nghiệm đo lường để kiểm tra chất lượng sản phẩm thuỷ sản xuất khẩu. Các doanh nghiệp cần đầu tư xây dựng phòng thí nghiệm tại nhà máy có khả năng kiểm tra chất lượng sản phẩm thuỷ sản trước khi xuất khẩu, tránh tình trạng chỉ nghiệm thu đánh giá theo cảm nhận và kinh nghiệm. Nhằm đáp ứng yêu cầu về chất lượng khi xuất khẩu thuỷ sản sang thị trường Mỹ, từng doanh nghiệp phải chú trọng đầu tư cho công tác quản lý chất lượng hàng hoá bắt đầu từ nhập nguyên liệu - quy trình sản xuất – sản phẩm nghiệm thu. Tham gia hệ thống tiêu chuẩn quốc tế ISO 9000, tiêu chuẩn này đề cập đến các yếu tố chính trong quản lý chất lượng như: chính sách chỉ đạo về chất lượng; nghiên cứu thị trường; thiết kế triển khai sản phẩm; quá trình cung ứng, bao gói, phân phối, xem xét đánh giá nội bộ, dịch vụ sau khi bán hàng; kiểm soát tài liệu, đào tạo. Hiện nay, các doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam phần lớn là doanh nghiệp vừa và nhỏ đang gặp rất nhiều khó khăn về tài chính, cơ sở vật chất, kiến thức và kinh nghiệm khi đăng ký sản phẩm theo ISO 9000- ISO 9002 hay HACCP. Do đó, cần có sự giúp đỡ, khuyến khích để các doanh nghiệp xây dựng được hệ thống sản phẩm theo tiêu chuẩn chất lượng quốc tế như ưu đãi cho các doanh nghiệp đã được nhận chứng chỉ ISO 9000, HACCP hoặc giải thưởng chất lượng Việt Nam. Nhưng dù thế nào, thì các doanh nghiệp cũng cần chủ động phát huy nội lực là chính. 2.1.5 Đăng ký bảo hộ nhãn hiệu thương mại và giới thiệu sản phẩm Nhãn hiệu hàng hoá hay nhãn hiệu thương mại là một trong những tiêu chuẩn quan trọng để có thể hội nhập vào nền thương mại thế giới. Đối với thị trường Mỹ, có nhãn hiệu vẫn chưa đủ mà đó phải là nhãn hiệu nổi tiếng thì mới có giá trị thương mại. Đó chính là lý do giải thích tại sao trong các hiệp định thương mại song phương mà Mỹ ký kết với các nước thì nhãn hiệu hàng hoá luôn là một chương quan trọng của hiệp định. Đối với sản phẩm thuỷ sản Việt Nam, tuy đã xuất khẩu sang Mỹ là 655 triệu USD năm 2002 và có khoảng hơn 100 doanh nghiệp xuất khẩu thuỷ sản sang Mỹ nhưng những nhãn hiệu nổi tiếng chỉ tiếp cận với nhà nhập khẩu. Hàng bán lẻ chưa đến tay người tiêu dùng. Có một kinh nghiệm quý báu trong thời gian vừa qua đó là trường hợp xuất khẩu cá basa Việt Nam sang thị trường Mỹ: Mặt hàng cá basa Việt Nam nhanh chóng chiếm thị phần lớn ở Mỹ, nhưng khi bị các tập đoàn cạnh tranh phản công, vận động hành lang khiến Quốc hội Mỹ ra quyết định cấm nhập cá basa Việt Nam thì ngay lập tức bị điêu đứng. Và đến khi Bộ thương mại Mỹ ra quyết định đánh thuế cao hơn đối với mặt hàng cá tra và cá basa của ta thì khả năng xuất khẩu mặt hàng này sang thị trường Mỹ sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Điều đó cũng nói lên rằng, chúng ta muốn xuất khẩu thành công sang Mỹ thì phải hiểu luật chơi của Mỹ. Do đó, để cạnh tranh thành công trên thị trường Mỹ cũng như là để tránh được những thiệt hại có thể xảy ra do việc tranh chấp nhãn hiệu hàng hoá như sự kiện “cá tra, cá basa” vừa qua. Trước khi xuất khẩu hàng thuỷ sản sang thị trường Mỹ thì cần phải tiến hành đăng ký thương hiệu hàng hoá với Cục quản lý dược phẩm và thực phẩm Mỹ (FDA) theo đúng hiệp ước quốc tế mà Việt Nam tham gia. Việc làm này rất cần thiết và các doanh nghiệp cần tiến hành ngay vì những lợi ích thiết thực mà nó đem lại. Trong công tác giới thiệu sản phẩm với khách hàng, trong thời đại Internet hiện nay, các doanh nghiệp cần thấy được những ứng dụng quan trọng của công nghệ truyền số liệu qua hệ thống Internet toàn cầu để truyền thông tin tới khách hàng. Doanh nghiệp cần giới thiệu sản phẩm của mình thông qua việc thiết kế các trang Web và phát trên các mạng Internet lớn của Mỹ ngay trên đất Mỹ. Vì như vậy, các đối tác Mỹ mới có thể truy cập nhanh chóng được và có thể cạnh tranh được với các nguồn hàng xuất khẩu từ các nước khác. 2.1.6 Tăng cường liên doanh, liên kết với mục tiêu tăng sức cạnh tranh trên thị trường Mỹ. Các doanh nghiệp Việt Nam nói chung còn nhỏ bé về quy mô sản xuất, vốn kinh doanh, kinh nghiệm kinh doanh quốc tế. Trong khi đó, thị trường Mỹ rất rộng lớn, phức tạp, tính cạnh tranh cao với nhiều loại công ty từ nhỏ đến rất lớn, mới thành lập hay đã tồn tại hơn 100 năm. Môi trường cạnh tranh khắc nghiệt, yêu cầu chất lượng hàng hoá cao, đơn đặt hàng lớn, đòi hỏi giao hàng đúng hạn trong một khoảng thời gian eo hẹp tất cả những điều đó sẽ tác động đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam. Chính vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần tăng cường phối hợp, cộng tác với nhau để có thể đáp ứng các đòi hỏi của thị trường nhằm duy trì, củng cố và phát triển thị phần của mỗi doanh nghiệp nói riêng và của toàn thể các doanh nghiệp Việt Nam nói chung trên thị trường Mỹ, tạo nên sức mạnh tổng hợp. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng nên tiến hành liên doanh, liên kết với các đối tác nước ngoài từ đó hình thành nên một bộ phận các doanh nghiệp liên doanh có vốn đầu tư nước ngoài với những thế mạnh về công nghệ và vốn đầu tư, cho phép các doanh nghiệp đa dạng hoá chủng loại sản phẩm cũng như việc áp dụng các công nghệ hiện đại trong việc sản xuất và xuất khẩu nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng về sản phẩm thuỷ sản trên thị trường Mỹ. Ngành thuỷ sản tích cực tham gia các hiệp hội thuỷ sản trong khu vực và trên thế giới tạo thêm thuận lợi trong việc xuất khẩu thuỷ sản, tránh tình trạng bị chèn ép một cách phi lý của một số thị trường lớn. Một kinh nghiệm cho thấy rằng, mỗi doanh nghiệp chỉ cố gắng tạo dựng một hình ảnh riêng cho mình thì chưa đủ, bởi vì nếu cứ mạnh ai người ấy chạy thì các đối thủ cạnh tranh từ nước ngoài sẽ tập trung tẩy chay hàng hoá của doanh nghiệp ra khỏi thị trường. Vì vậy, các doanh nghiệp Việt Nam cần liên kết với nhau, một mặt nhằm tăng cường hợp lực, mặt khác để gây ấn tượng, thu hút sự quan tâm của khách hàng Mỹ. 2.1.7 Phát triển mạng lưới phân phối trên thị trường Mỹ. Thực trạng hoạt động xúc tiến xuất khẩu hiện nay ở các doanh nghiệp Việt Nam cho thấy hầu hết các doanh nghiệp đều thiếu các điều kiện cần thiết để làm công tác xúc tiến thương mại. Đó là: thiếu thông tin thương mại và tình báo kinh doanh, thiếu nguồn nhân lực có kiến thức và kỹ năng xúc tiến thương mại, thiếu nguồn lực tài chính và vật chất, thiếu mạng lưới bán hàng và các quan hệ Hầu hết các doanh nghiệp Việt Nam đều không có chiến lược Marketing xuất khẩu hoặc nếu có thì những chiến lược đó cũng không thực hiện được đầy đủ và chưa có hiệu quả cao. Vì vậy, trong thời gian tới các doanh nghiệp phải xây dựng cho mình một kế hoạch Marketing hoàn chỉnh và theo một vòng tròn khép kín từ nghiên cứu thị trường, xây dựng các chiến lược giá, phân phối, quảng cáođến khâu đánh giá, rút kinh nghiệm để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Một thực tế là trong hơn 100 doanh nghiệp có khả năng xuất khẩu trực tiếp hàng thủy sản sang thị trường thì số lượng các doanh nghiệp có văn phòng đại diện tại Mỹ phần lớn là chưa có. Chính vì vậy, để đẩy mạnh khả năng thâm nhập vào thị trường Mỹ, nhất là sau Hiệp định thương mại Việt Nam – Mỹ đã có hiệu lực, các doanh nghiệp cần phải mở các đại lý đăng ký kinh doanh ở tiểu bang nơi có cửa khẩu nhập hàng. Có như vậy mới đảm bảo hàng hoá Việt Nam khi nhập khẩu vào Mỹ được thông quan nhanh, như thế với có thể đáp ứng được yêu cầu về giao hàng đúng thời hạn của các đối tác Mỹ. Một vấn đề quan trọng nữa, đó là: về lâu dài, các doanh nghiệp Việt Nam cần mở rộng mạng lưới tiêu thụ thuỷ sản tại thị trường Mỹ để tạo thế đứng vững chắc cho thuỷ sản Việt Nam, nhằm chống chọi với những mưu mẹo cạnh tranh phức tạp và tinh vi của các đại gia nước ngoài. Để có thể mở rộng mạng lưới tiêu thụ trên thị trường Mỹ, ta có thể tận dụng lực lượng Việt kiều tại Mỹ. Hiện nay, số lượng bà con Việt Nam đang sống và làm việc tại Mỹ khá đông đảo. Với trình độ khoa học cao do được tiếp xúc với nền khoa học hiện đại, cộng với sự am hiểu về luật pháp Mỹ thì đây sẽ là một nguồn lực đáng kể cho các doanh nghiệp Việt Nam chú ý thu hút và tận dụng trong việc hợp tác kinh doanh hoặc sử dụng làm môi giới, trung gian với các đối tác Mỹ. Đồng thời, với số lượng trên 2 triệu người, lực lượng Việt kiều cũng sẽ là một thị trường tiêu thụ đáng kể hàng hoá Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ và qua đó, gián tiếp quảng bá hàng thuỷ sản Việt Nam. Như vậy, lực lượng Việt kiều ở Mỹ đang và sẽ trở thành những đối tác quan trọng của các doanh nghiệp Việt Nam – những người muốn xuất khẩu hàng thuỷ sản sang Mỹ trong giai đoạn đầu mới xâm nhập thị trường. Do đó, để phát huy vài trò của lực lượng này, các doanh nghiệp cần chủ động trong việc tìm kiếm, hợp tác, đồng thời phải có đối sách phù hợp để ưu đãi, kêu gọi và tạo điều kiện cho họ hợp tác kinh doanh, quay về đóng góp phục vụ quê hương. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần xây dựng quan hệ với các nhà phân phối ở Mỹ vì đây là thị trường có phân cấp bán buôn, bán lẻrõ ràng. Do đó, nắm chắc được mạng lưới phân phối hàng và có quan hệ tốt với các nhà phân phối sẽ là ưu thế rất quan trọng. Điều này, có hiệu quả không kém so với việc thành lập văn phòng đại diện tại Mỹ. Vì nếu làm ăn tốt thì chính những bạn hàng, nhà phân phối Mỹ sẽ là chân rết tốt nhất cho các doanh nghiệp của ta thâm nhập vào thị trường rộng lớn này. 2.1.8 Hoàn thiện phương thức xuất khẩu hàng thuỷ sản. Thực trạng cho thấy, gần như 100% các doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam xuất khẩu theo giá FOB sang thị trường Mỹ, cho nên toàn bộ việc giao hàng cho khách hàng là tại Việt Nam, toàn bộ hoạt động phân phối bán hàng ở thị trường Mỹ là do đối tác nắm giữ. Xuất khẩu thuần tuý như vậy về lâu dài khó duy trì và phát triển được một cách bền vững. Cần phải hoàn thiện phương thức xuất khẩu theo hướng từng bước tiến tới xuất khẩu trực tiếp, phân phối trực tiếp tại thị trường Mỹ. Để làm được điều này, đòi hỏi các doanh nghiệp phải nghiên cứu và nắm vững hệ thống phân phối hàng thuỷ sản trên thị trường Mỹ, học tập kinh nghiệm của các nước xuất khẩu thuỷ sản vào thị trường Mỹ. Bên cạnh đó, cần có sự tài trợ một phần của Nhà nước, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản xây dựng hoặc thuê mướn lâu dài kho bãi ở thị trường Mỹ để tổ chức tham gia bán buôn. Cần tận dụng đông đảo đội ngũ người Việt kiều, Hoa kiều để đưa hàng thuỷ sản của ta vào thị trường Mỹ. Một vấn đề nữa là, vừa qua Mỹ luôn viện những lý do không xác đáng để kiện các doanh nghiệp Việt Nam ( tiêu biểu là vụ cá tra, cá basa sắp tới là sản phẩm tôm). Nên chăng chúng ta cần áp dụng triệt để phương pháp hàng đổi hàng song song với xuất khẩu trực tiếp? Hoặc chúng ta mua công nghệ và con giống của Mỹ để chế biến thuỷ sản với điều kiện xuất sang Mỹ và cho Mỹ kiểm tra hàng trước khi niêm phong? Làm như thế chúng ta có thể hạn chế được sự kiện tụng vô cớ từ phía các doanh nghiệp Mỹ đưa ra. Vấn đề này cũng cần có sự hỗ trợ rất lớn từ phía Chính phủ. 2.1.9 Phát huy hơn nữa vai trò của Hiệp hội thuỷ sản Việt Nam. Hiệp hội thuỷ sản Việt Nam, với tư cách là một tổ chức đại diện cho các doanh nghiệp trong toàn ngành, cần phải tăng cường hoạt động góp phần từng bước khắc phục những yếu kém hiện nay của ngành thuỷ sản Việt Nam, nên cố gắng tạo lập thị trường nội bộ lành mạnh, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp cùng nhau phát triển, cùng liên kết hợp tác đối phó với các doanh nghiệp nước ngoài, hỗ trợ lẫn nhau trong kinh doanh, để tạo nên một sức mạnh tổng hợp, tránh tình trạng mạnh ai nấy lo, tranh giành thị phần lẫn nhauHiệp hội phải thể hiện được tiếng nói chung của các doanh nghiệp, phản ánh với Nhà nước tiến trình hoạt động, nguyện vọng, những kiến nghị và chính sách cần thiết để tăng khả năng xuất khẩu vào thị trường Mỹ. Mặt khác, hiệp hội cần tích cực cùng các tổ chức quốc tế và khu vực tham gia các hoạt động có liên quan đến ngành thuỷ sản để trao đổi thông tin, tạo tiếng nói riêng và những ảnh hưởng của mình trên thị trường quốc tế. 2.1.10 Tổ chức nghiên cứu và nắm vững hệ thống luật pháp hiện hành của Mỹ. Để thâm nhập thành công thị trường Mỹ, các doanh nghiệp không những phải nắm vững nhu cầu thị trường, thị hiếu của người tiêu dùng và đảm bảo sản phẩm có sức cạnh tranh về mọi mặt mà điều quan trọng không kém là phải thông thạo hệ thống luật pháp của Mỹ, nắm được hệ thống quản lý xuất nhập khẩu và hệ thống bảo hộ sản xuất trong nước của Mỹ. Sở dĩ như vậy là vì: hệ thống pháp luật của Mỹ vô cùng rắc rối, phức tạp và chặt chẽ. Mỗi bang có một hệ thống luật pháp riêng đặt trong hệ thống luật của liên bang, không thể tuỳ tiện áp dụng quy định của bang này ở một bang khác. Bên cạnh đó, Mỹ lại có những quy định về bảo hộ sản xuất trong nước hết sức khắt khe và rắc rối. Vì những nguyên nhân đó, mà các cán bộ trực tiếp điều hành hoạt động xuất khẩu cần phải tìm hiểu rõ và đầy đủ hệ thống pháp luật của Mỹ liên quan đến hoạt động xuất khẩu của mình như các thủ tục Hải quan, biểu thuế quan nhập khẩu, luật trách nhiệm sản phẩm, luật chống phá giá, vấn đề bảo hộ sở hữu trí tuệ, vấn đề ghi xuất xứ hàng hoá hay lập hoá đơn thương mạiTất cả đều có những quy định riêng rất nghiêm ngặt và buộc phải tuân thủ chặt chẽ. Doanh nghiệp có thể tiếp cận với các nguồn thông tin khác nhau để cập nhật các quy định luật pháp của Mỹ chi phối các hoạt động xuất khẩu của mình. Chẳng hạn như thông qua các đối tác Mỹ: yêu cầu họ cung cấp các quy định về đóng gói, về quy cách phẩm chất đối với sản phẩmNgoài ra, doanh nghiệp cũng có thể tìm hiểu thông qua các tổ chức như Bộ thuỷ sản, Bộ thương mại, Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam, Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), các nhà môi giới Hải quan Mỹ, cơ quan thương mại Mỹ tại Việt Nam Các doanh nghiệp thuỷ sản nếu đã có quan hệ làm ăn lâu dài và ổn định trên thị trường Mỹ, thì doanh nghiệp nên lập văn phòng đại diện tại Mỹ để cập nhật các thông tin về những biến đổi, điều chỉnh trong quy định Hải quan, biểu thuế, hạn ngạch, chế độ ưu đãi, các mặt hàng cấm và miễn thuế Tuy nhiên, khi lập một văn phòng đại diện như vậy thì doanh nghiệp phải hết sức chú ý tới vấn đề “Luật trách nhiệm sản phẩm”. Bởi vì, theo quy định của Mỹ thì một nhà sản xuất hay xuất khẩu nước ngoài chỉ phải ra hầu toà nếu có “mối liên hệ tối thiểu” nào đó đối với tiểu bang nơi vụ kiện bị khởi tố. Nếu một công ty nước ngoài không có mối liên hệ đầy đủ với tiểu bang thì Toà án tiểu bang không có quyền bắt họ ra hầu toà về các vụ kiện có liên quan tới trách nhiệm sản phẩm. Chính vì vậy, theo kinh nghiệm của các nhà xuất khẩu vào Mỹ thì tốt nhất là doanh nghiệp sử dụng luật sư và các dịch vụ tư vấn về pháp luật. Việc sử dụng các dịch vụ tư vấn về pháp luật lại càng có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp thuỷ sản Việt Nam bởi vì chúng ta mới thâm nhập vào thị trường Mỹ. Các văn phòng tư vấn sẽ đưa ra cho ta những lời khuyên, những hướng dẫn bổ ích giúp ta có được các cân nhắc và quyết định đúng đắn không những tránh được các rủi ro về pháp luật mà còn có thể lợi dụng được những ưu đãi trong luật pháp Mỹ. 2.1.11 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực bằng cách đào tạo và đào tạo lại . Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới và khu vực cho thấy, công tác đào tạo là một trong những nhân tố quyết định đến sự thành công đối với sự phát triển của một đất nước nói chung và một doanh nghiệp nói riêng. Ngày nay, nhân tố này lại càng có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh nền kinh tế tri thức đang hình thành và ảnh hưởng sâu rộng trong tư duy quản lý, tư duy kinh tế và phương thức quản lý kinh doanh. Con người là chủ thể của mọi hành động cho nên nó có tính quyết định đến sự thành bại của doanh nghiệp. Vì vậy, các doanh nghiệp cần phải chú trọng công tác đào tạo và đạo tạo lại nguồn nhân lực, coi đây là một nhiệm vụ mang tính chất chiến lược cả về trước mắt cũng như lâu dài. Nhất là hiện nay, tại thị trường Mỹ, các phương thức kinh doanh hiện đại qua mạng Internet như thương mại điện tử đang rất phổ biến, các hình thức kinh doanh rất đa dạng, phạm vi kinh doanh rộng, quy mô lớn thì việc nắm bắt kịp thời các công cụ, phương tiện, thành tựu của công nghệ hiện đại, các kiến thức chuyên môn mớilà vô cùng quan trọng. Có thể nói, tư duy kinh doanh, trình độ nghiệp vụ kinh doanh và phương thức kinh doanh của các doanh nghiệp Việt Nam nhìn chung còn ở trình độ thấp, có khoảng cách khá xa so với trình độ thế giới. Vì vậy, cần phải đào tạo và đào tạo lại nhằm nâng cao năng lực của các cán bộ quản lý và của các cán bộ kinh doanh cũng như của tầng lớp công nhân sao cho đáp ứng được các đòi hỏi của việc kinh doanh quốc tế: về trình độ chuyên môn, về ngoại ngữ, về sự am hiểu pháp luật trong nước và quốc tế Doanh nghiệp nên đầu tư và xây dựng một phòng nghiên cứu và triển khai để góp phần nâng cao trình độ nguồn nhân lực. Gửi nhân viên đi học tại các trung tâm, cơ sở đào tạo trong nước và quốc tế để cập nhật kiến thức mới. Có chế độ khuyến khích, động viên nâng cao tinh thần học tập của nhân viên 2.2 TẦM VĨ MÔ. 2.2.1 Tăng cường đầu tư và quản lý tốt việc đánh bắt xa bờ và nuôi trồng thuỷ sản để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu. Nguồn nguyên liệu dồi dào, ổn định, chất lượng cao là mục tiêu quan trọng đầu tiên của ngành chế biến thuỷ sản xuất khẩu. Nếu không giải quyết được vấn đề nguyên liệu thì sẽ không thể hạ giá thành để nâng cao hiệu quả sản xuất và nuôi trồng. Đối với nuôi trồng thuỷ sản: - Xây dựng chiến lược giống ở tầm quốc gia: Đầu tư xây dựng các trung tâm giống, quy hoạch hệ thống trại sản xuất giống, nhanh chóng xây dựng quy trình sản xuất giống. Lập bản đồ quy hoạch vùng nuôi trồng. Bên cạnh đó, là xây dựng chiến lược nhập khẩu nguyên liệu thuỷ sản từ nước ngoài để chế biến hàng xuất khẩu, thể chế hoá quy định nhập khẩu nguyên liệu thuỷ sản cũng như tiêu chuẩn hoá những quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm, xây dựng quy chế kiểm soát - Nhà nước cần nhanh chóng quy hoạch và đầu tư, hỗ trợ vốn và kỹ thuật các vùng nuôi trồng thuỷ sản tập trung, quy mô lớn, công nghệ tiên tiến theo mô hình sinh thái bền vững, tăng cường năng lực con người và thiết bị cho các cơ quan kiểm tra chất lượng môi trường các vùng nước nuôi trồng thuỷ sản, thường xuyên theo dõi và dự báo về chất lượng và dịch bệnh. - Rà soát quy hoạch các vùng nuôi trồng thuỷ sản, quy hoạch lại theo tình thần Nghị quyết 09/2000/ NQ-CP chuyển đổi mục đích nông nghiệp không có hiệu quả cao sang nuôi trồng thuỷ sản. Quy hoạch thuỷ lợi cho nuôi trồng thuỷ sản, sử dụng đất và mặt nước còn hoang hoá, đất cát ven biển miền Trung vào nuôi trồng thuỷ sản, bảo vệ môi trường sinh thái, tái tạo nguồn lợi thuỷ sản, phòng chống dịch bệnh. - Tận dụng diện tích, mở rộng phát triển nuôi tôm công nghiệp, nuôi bán thâm canh và nuôi sinh thái các đối tượng có thị trường như: tôm sú, tôm rảo, tôm heNuôi lồng, bè trên sông, trên biển, tập trung vào những đối tượng có giá trị xuất khẩu cao như cá basa, cá mú, cá hồng, tôm hùm, cá vược, cá cam, nghiêu, ngọc trai - Đầu tư các công trình nghiên cứu, các dự án sản xuất giống nhân tạo thay thế cho nhập khẩu và bảo vệ nguồn lợi giống tự nhiên các loại sò huyết, nghêu, ngao, điệpđưa ra những quy định bảo vệ hợp lý các bãi giống tự nhiên, nghiêm cấm mọi hình thức khai thác cạn kiệt không thể tái tạo lại. - Tăng cường hợp tác nghiên cứu với các nước có công nghệ cao trong khu vực nhất là công nghệ di truyền, chọn giống, công nghệ sinh học, công nghệ xử lý môi trường, công nghệ chuẩn đoán và phòng trừ dịch bệnh. - Có những biện pháp giáo dục, phổ biến cách thức nuôi trồng thuỷ sản cho người dân, các biện pháp kỹ thuật trong nuôi trồng để người dân nuôi trồng thuỷ sản có hiệu quả, có chất lượng. Đối với khai thác Hải sản. - Trong năm 2003, tất cả các tỉnh và thành phố ven biển và toàn ngành thuỷ sản cần tiến hành đánh giá lại một cách đầy đủ, toàn diện thực trạng khai thác hải sản, sự biến động, chuyển đổi ở vùng gần bờ và kết quả cũng như những vấn đề đang đặt ra trong thực hiện chủ trương khai thác hải sản xa bờ. - Phát triển năng lực và tổ chức khai thác xa bờ ở vùng Vịnh Bắc Bộ, Biển Trung Bộ và Tây Nam Bộ, phấn đấu đưa sản lượng khai thác xa bờ năm 2010 lên 300-400 nghìn tấn, chủ yếu là cá nổi giá trị cao. - Ưu tiên cho ngư dân được hưởng các khoản tín dụng ưu đãi trung và dài hạn, hỗ trợ ngư dân đóng tàu thuyền lớn. - Chọn lọc và ứng dụng công nghệ khai thác, nuôi trồng, chế biến tiên tiến phù hợp với điều kiện trong nước; chú trọng phát triển công nghệ sản xuất giống chất lượng tốt và những loài cá giá trị kinh tế cao; phát triển công nghệ khai thác xa bờ, vùng san hô, vùng đá ngầm. - Xây dựng các vùng đóng tàu đánh cá quốc doanh lớn, làm nhiệm vụ hướng dẫn kỹ thuật và hỗ trợ các dịch vụ hậu cần, đưa vào hoạt động có hiệu quả một số tàu hậu cần cho đội tàu xa bờ. Triển khai thực hiện dự án đội tàu công ích làm dịch vụ cho đánh bắt hải sản xa bờ. - Mở rộng hợp tác với các nước có nghề cá phát triển, tận dụng mọi khả năng về vốn, công nghệ để liên doanh hợp tác khai thác xa bờ. - Xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng cho việc đánh bắt, nuôi trồng như: bến cảng, công trình điện –nước, cung ứng nhiên liệu, nước đá, tổ chức lại và nâng cấp các cơ sở cơ khí đóng, sửa chữa tàu thuyền khai thác hải sản; xây dựng các cảng và hệ thống dịch vụ cho xuất khẩu ở một số vùng trọng điểm. 2.2.2 Hoàn thiện cơ chế chính sách xuất khẩu cũng như thủ tục hành chính. Để tạo điều kiện cho việc thực hiên thành công những nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian từ nay đến năm 2010, Nhà nước cần hoàn thiện môi trường pháp lý và cơ chế, chính sách xuất nhập khẩu theo hướng: - Rà soát lại hệ thống pháp luật để điều chỉnh các quy định không còn phù hợp, hoặc chưa được rõ. Trước hết là Luật thương mại, Luật đầu tư nước ngoài và Luật khuyến khích đầu tư trong nước. Về Luật thương mại, cần mở rộng phạm vi điều chỉnh cho phù hợp với các quy định của WTO. Về Luật đầu tư nước ngoài, cần đưa thêm các quy định để đảm bảo nguyên tắc đối xử quốc gia trong các lĩnh vực như các biện pháp về đầu tư có liên quan đến thương mại, dịch vụ. Về Luật khuyến khích đầu tư trong nước, cần quy định rõ hơn về nghề nghiệp khuyến khích đầu tư. - Ban hành các văn bản luật mới để điều chỉnh các quan hệ kinh tế mới phát sinh trên phương diện quốc tế và quốc gia như văn bản pháp luật về Tối huệ quốc (MFN ) và Đối xử quốc gia (NTR), Luật cạnh tranh và chống độc quyền, Luật chống bán phá giá và chống trợ cấp, Luật phòng vệ khẩn cấp. Vì điều này rất quan trọng cho việc thu hút có hiệu quả vồn đầu tư của các tập đoàn xuyên quốc gia vào nền kinh tế Việt Nam nói chung và ngành thuỷ sản nói riêng. - Công khai hoá và luật pháp hoá là việc đầu tiên cần làm trong tiến trình đổi mới công tác quản lý. Hiện nay, các doanh nghiệp rất thiếu các thông tin về các quy định của Nhà nước có liên quan đến việc kinh doanh cuả họ. Vì vậy, cần phải thông báo rộng rãi các văn bản pháp luật của Nhà nước trên các phương tiện thông tin đại chúng và cần phải có một khoảng thời gian hợp lý để các doanh nghiệp áp dụng mà không bị bất ngờ, bối rối. - Cần thúc đẩy sắp xếp, đổi mới cổ phần hoá doanh nghiệp, phát triển kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân: Năm 2003, Bộ thuỷ sản cần tập trung chỉ đạo đẩy nhanh sắp xếp đổi mới doanh nghiệp Nhà nước thuộc Bộ theo Nghị quyết Trung ương III khoá IX; triển khai Đề án thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 5 Ban chấp hành Trung ương khoá IX về kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân. - Nhanh chóng phê chuẩn Luật thuỷ sản: Quốc hội cần nhanh chóng thông qua luật thuỷ sản nhằm ổn định môi trường kinh doanh thuỷ sản. - Tăng cường công tác kiểm soát và quản lý chất lượng sản phẩm. Bộ Thuỷ sản và các cơ quan chức năng có liên quan như Tổng cục tiêu chuẩn đo lường chất lượng cần bổ xung những quy định cụ thể về tiêu chuẩn chất lượng và biện pháp kiểm tra, giám định sản phẩm đối với các doanh nghiệp sản xuất hàng thuỷ sản dựa trên các tiêu chuẩn HACCP, GMP. Đồng thời, hoàn thiện năng lực hoạt động của cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền về kiểm tra và chứng nhận vệ sinh thuỷ sản (Hiện nay là trung tâm kiểm tra chất lượng và vệ sinh thuỷ sản Việt Nam). Hoạt động của cơ quan này cần phải thường xuyên và toàn diện. Thêm vào đó, cũng cần phải thường xuyên tuyên truyền để các doanh nghiệp hiểu rõ tầm quan trọng của việc đảm bảo chất lượng sản phẩm thuỷ sản khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ. - Quy hoạch và quản lý thống nhất hệ thống công nghiệp chế biến thuỷ sản: giao việc cấp giấy phép đầu tư xây dựng mới và nâng cấp nhà máy chế biến thuỷ sản cho một đầu mối duy nhất là Bộ thuỷ sản, chuyển việc đầu tư luồng vốn theo lĩnh vực kỹ thuật là chính sang đầu tư toàn diện theo bốn chương trình mục tiêu đã xây dựng trong chiến lược xuất khẩu thuỷ sản: nuôi trồng, đánh bắt, sản xuất và xuất khẩu. - Có quy định cụ thể về những ưu đãi để khuyến khích các doanh nghiệp kinh doanh thuỷ sản mở rộng sản xuất, mở rộng thị trường kinh doanh như: ưu đãi cho vay vốn hoặc cho giữ lại vốn khấu hao để các doanh nghiệp tái đầu tư, cho trích lại một phần thuế xuất khẩu để trợ giúp các doanh nghiệp đổi mới công nghệ sản xuất, cho phép ngành thuỷ sản được trích lại 2-3% thuế xuất nhập khẩu để thành lập quỹ hỗ trợ xuất nhập khẩu của ngành. - Áp dụng một số giải pháp tài chính, tín dụng khuyến khích các doanh nghiệp xuất khẩu hàng thuỷ sản như: miễn hoặc giảm các loại thuế sản xuất và xuất khẩu cũng như nhập khẩu. Tăng cường hoạt động tài trợ xuất khẩu như: tài trợ trước khi giao hàng, tài trợ trong khi giao hàng và tín dụng sau giao hàng. Lập quỹ hỗ trợ sản xuất và xuất khẩu bởi vì những lý do như: hàng thuỷ sản thuộc nhóm hàng mà nguồn cung phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thiên nhiên, có tính chất thời vụ , rủi ro rất lớn và giá cả biến động thất thường. Điều hành lãi suất, tỷ giá hối đoái một cách linh hoạt để vừa đảm bảo sự ổn định kinh tế-xã hội trong nước, vừa có lợi cho xuất khẩu. - Phát hành, phổ biến rộng rãi những văn bản pháp luật liên quan đến hoạt động thương mại của Mỹ, những thông lệ buôn bán của người Mỹ. Hướng dẫn các doanh nghiệp tìm hiểu cặn kẽ luật pháp của Mỹ. 2.2.3 Đẩy mạnh các hoạt động xúc tiến thương mại hàng thuỷ sản trên thị trường Mỹ. Trong điều kiện xu thế hội nhập đang phát triển mạnh mẽ, nhiều tổ chức thương mại được hình thành và đang hoạt động khá rộng rãi như: tổ chức thương mại thế giới WTO, Liên minh kinh tế EU, Khu vực mậu dịch tự do ASEAN (AFTA)thị trường trở thành vấn đề sống còn đối với mỗi doanh nghiệp. Hiện nay, các nhà xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam chưa có điều kiện để tìm kiếm, tiếp xúc và thâm nhập thị trường Mỹ khổng lồ. Vì vậy, việc thành lập văn phòng đại diện thương mại thuỷ sản tại thị trường Mỹ để quản lý và định hướng cho hoạt động xuất khẩu có một ý nghĩa vô cùng quan trọng. Nhà nước cần thiết kế mạng lưới các cơ quan đại diện ngoại giao trên nước Mỹ, nhất là Tham tán thương mại phục vụ thiết thực cho việc mở rộng quan hệ kinh tế và thị trường tiêu thụ sản phẩm, tăng cường trách nhiệm của các bộ phận đó đối với việc cung cấp thông tin, hỗ trợ doanh nghiệp tìm kiếm bạn hàng. Bộ phận xúc tiến thương mại chịu trách nhiệm đảm bảo cung cấp cho các nhà xuất khẩu những thông tin về thị trường và điều kiện pháp lý khi xâm nhập thị trường Mỹ. Thường xuyên tổ chức các cuộc hội thảo chuyên đề về thị trường thuỷ sản Mỹ nhằm nâng cao trình độ hiểu biết và kinh nghiệm của nhà xuất khẩu Việt Nam khi tiếp cận thị trường này. Trước mắt, cần hoàn thành tốt các nhiệm vụ sau: - Đảm bảo cung cấp cho các doanh nghiệp trong nước những kết quả phân tích có chất lượng về điều kiện pháp lý và doanh nghiệp cuả thị trường Mỹ. - Ghép nối các doanh nghiệp tiềm năng giữa hai nước. - Trợ giúp kỹ thuật, nghiệp vụ cụ thể cho các thương vụ như: tiếp xúc, đàm phán, ký kết hợp đồng, thuê tàu, xin giấy phép mua bảo hiểm Nhà nước cần hình thành và phát triển Cục xúc tiến thương mại, cơ quan chịu trách nhiệm quản lý của Nhà nước trong việc điều hoà, phối hợp công tác xúc tiến thương mại trong cả nước. Nghiên cứu thành lập quỹ xúc tiến thương mại có sự đóng góp của các doanh nghiệp để tiến hành giúp đỡ các doanh nghiệp trong các hoạt động hội trợ, trưng bày, triển lãm Có chế độ khuyến khích thoả đáng đối với các tổ chức và cá nhân, bao gồm cả cơ quan đại diện ngoại giao, ngoại thương của ta ở nước ngoài tham gia vào hoạt động môi giới, trợ giúp tiếp cận và thâm nhập thị trường quốc tế. Bộ thuỷ sản cần xây dựng trang Web giới thiệu về ngành thuỷ sản Việt Nam, phối hợp Tổng cục du lịch và Bộ văn hoá thông tin, Tổng cục hàng không để giới thiệu văn hoá ẩm thực của Việt Nam, phối hợp với Bộ ngoại giao để các sứ quán của Việt Nam đóng ở Mỹ tham gia cung cấp thông tin về thị trường Mỹ và tìm kiếm đối tác, tổ chức các cuộc hội thảo khoa học quốc tế về giống, nuôi trồng, chế biến thuỷ sản nhiệt đới, tìm kiếm các cơ hội để thu hút các doanh nghiệp Mỹ đầu tư vào nuôi trồng, chế biến thủy sản của chúng ta. 2.2.4 Xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển hệ thống dịch vụ để tạo môi trường thuận lợi thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, thúc đẩy phát triển thương mại. Để tăng lực nội sinh nền kinh tế trong những năm tới, trong điều kiện Việt Nam còn thiếu vốn, công nghệ và kinh nghiệm quản lý, không thể không kể đến vai trò của đầu tư nước ngoài. Việt Nam cần tạo ra những điều kiện ưu đãi hơn so với nước khác ở những lĩnh vực mà Việt Nam cần ưu tiên phát triển. Các ưu đãi thể hiện trong việc miễn giảm các loại thuế, thời hạn liên doanh, mức thuế đất, thủ tục cấp phép, cải thiện cơ sở hạ tầng (điện nước, đường xá, thông tin liên lạc), hoàn thiện hệ thống tài chính - ngân hàng, mở ra khả năng chuyển nhượng vốn thông qua thị trường chứng khoán của các nhà đầu tư. Cần tiếp tục có những chính sách tự mình hoặc thu hút đầu tư nước ngoài phát triển cơ sở hạ tầng vật chất kỹ thuật như: đường xá, hệ thống sân bay, cảng biển, công nghệ viễn thông, hệ thống khách sạn và khu du lịch đủ tiêu quốc tế nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế nói chung và thuỷ sản nói riêng. Đồng thời, chú trọng công tác đào tạo để có được một đội ngũ những người lao động trẻ thích nghi với trình độ sản xuất kinh doanh ở quy mô lớn, hiện đại, tiên tiến. 2.2.5 Tạo điều kiện thuận lợi cho mọi thành phần kinh tế tham gia vào hoạt động xuất khẩu thuỷ sản sang thị trường Mỹ. Trong hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, Nhà nước vẫn kiên trì chính sách nhiều thành phần kinh tế cung tham gia, trong đó kinh tế quốc doanh đống vải trò chủ đạo. Hạn chế dần, tiến tới xoá bỏ độc quyền, mở rộng đầu mối kinh doanh xuất khẩu thuỷ sản, khuyến khích kinh tế ngoài quốc doanh tham gia xuất khẩu thuỷ sản, hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ, bảo đảm sự bình đẳng trong việc tiếp nhận các nhân tố đầu vào. Đối với các doanh nghiệp quốc doanh, cần thiết phải tiến hành cải cách theo hướng hiện đại hoá, chẳng hạn thông qua cổ phần hoá một cách phù hợp, có thể áp dụng một số biện pháp hỗ trợ về vốn, tín dung nhà nước. Tuy nhiên, cần khẳng định rõ đầu tư của nhà nước chỉ tập trung vào những xí nghiệp có thể tồn tại được sau khi không có hàng ào bảo hộ. Đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh, có thể áp dụng một số hình thức hỗ trợ như cấp tín dụng ưu đãi, khuyến khích đầu tư vào một số lĩnh vực phù hợp với quy mô nhỏ và dễ phát huy lợi thế của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, nhất là công nghiệp chế biến thuỷ sản xuất khẩu. KẾT LUẬN Thị trường thuỷ sản Mỹ là một trong những thị trường thuỷ sản lớn nhất thế giới, không những là thị trường có dung lượng lớn mà còn rất đa dạng và phong phú. Việt Nam coi thị trường này là một thị trường mang ý nghĩa chiến lược cho xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam, có một tầm quan trọng nhất định đối với sự phát triển của thuỷ sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Hiệp định thương mại Việt – Mỹ đã đi vào thực tiễn, mở ra không ít cơ hội cho xuất khẩu của thuỷ sản Việt Nam. Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi và những cơ hội cũng còn không ít khó khăn và thách thức. Việc tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhất để tận dụng những cơ hội và hạn chế những khó khăn, thách thức là hết sức cần thiết để thúc đẩy xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam vào thị trường Mỹ. Trên đây là một số giải pháp mà chúng em đưa ra trong đề tài nghiên cứu của mình nhằm đẩy mạnh xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam sang thị trường Mỹ. Cần lưu ý rằng, phải thực hiện song song và có sự kết hợp chặt chẽ những giải pháp trên ở cả tầm vi mô và vĩ mô thì mới thu được kết qủa tốt nhất. Những phân tích đánh giá và đề xuất phương hướng giải pháp của đề tài hy vọng sẽ góp phần nào đó vào nỗ lực của ngành thủy sản trong việc tiếp tục duy trì, ổn định về tốc độ phát triển và giá trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản vào thị trường Mỹ của Việt Nam trong giai đoạn tới. PHỤ LỤC CÁC CHỈ TIÊU KẾ HOẠCH CHỦ YẾU NĂM 2003 CỦA NGÀNH THUỶ SẢN 1. Tổng sản lượng thuỷ sản: 2.490.000 tấn. Trong đó: - Sản lượng khai thác: Giữ ổn định ở mức:1.400.000 tấn. - Sản lượng nuôi trồng: 1.090.000 tấn. 2. Giá trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản: 2,25 tỷ đến 2,3 tỷ USD tăng 12-15% so với thực hiện năm 2002. 3. Diện tích nuôi trồng thuỷ trồng thuỷ sản: 1.000.000 ha tăng 4,7% so với thực hiện năm 2002. Trong đó: - Diện tích nước mặn, lợ: 550.000 ha tăng 3,7% so với thực hiện năm 2002. - Diện tích nuôi nước ngọt: 450.000 ha tăng 5,8% so với thực hiện năm 2002 4. Vốn đầu tư xây dựng cơ bản: 6.001,067 tỷ đồng. Trong đó: - Trung ương quản lý: 525,97 tỷ đồng. - Địa phương quản lý: 5.475,093 tỷ đồng. 5. Đào tạo giáo dục: - Đại học tuyển mới: 400 người. - Trung học chuyên nghiệp: 1.560 người. - Đào tạo nghề dài hạn: 3.350 người. - Dạy nghề ngắn hạn: 8.000 người. - Bồi dưỡng công chức Nhà nước: 150 người. 6. Nộp ngân sách Nhà nước: 1.800 tỷ đồng. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Báo cáo của Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam 9/10/2000- Bộ thuỷ sản. 2. Chương trình nuôi trồng thuỷ sản thời kỳ 1999-2010- Bộ thuỷ sản 3. Chiến lược xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam thời kỳ 1996-2000- Bộ thuỷ sản 4. Dự báo xuất khẩu Việt Nam vào Hoa Kỳ, nguồn Thương vụ Việt Nam tại Hoa Kỳ 5. Hiệp định thương mại Việt Nam – Hoa Kỳ, Tháng 7/2000. 6. Phát triển kinh tế thuỷ sản và biện pháp phát triển kinh tế thời kỳ 1998-2010. 7. Tạp chí những vấn đề kinh tế thế giới, số 4/2000, 5/2001, các số năm 2002. 8. Tạp chí Phát triển kinh tế- các số 120/2000,124/2001,125/2001, 126/2001 9. Tạp chí Thương mại - các số 12/2001, 13/2001, 21/2001, 22/2001, 23/2002, 26/2002, 1/2003, 7/2003 10.Tạp chí Thủy sản – các số 1/2000, 4/2000, 6/2000,4/2001, 6/2001, 1/2002, 3/2002, 1/2003, 2/2003, 3/2003. 11.Thông tin chuyên đề thuỷ sản- các số 2/2000, 4/2000, 1/2001, 3/2001, 1/2002, 2/2002, 3/2002, 1/2003. 12.Thời báo kinh tế Việt Nam – Các số: 1/2001,3/2001, 15/2001, 25/2001, 35/2001,1/2002, 2/2002, 3/2003, 4/2003 13. PGS.TS Nguyễn Duy Bột - Thương mại Quốc tế - ĐH Kinh tế Quốc dân - Hà Nội - NXB Giáo Dục - 1997. 14.PGS.TS Đặng Đình Đào và PGS.TS Hoàng Đức Thân - Giáo trình - Kinh tế Thương mại - NXB Thống Kê - 2001 15.Philip Kotler - Marketing căn bản - NXB Thống Kê - 1997. 16.T.S Nguyễn Xuân Quang - Đại học Kinh tế Quốc dân - Hà Nội - Giáo trình Marketing căn bản - NXB Thống Kê - Hà Nội, 1999.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc8055.doc
Tài liệu liên quan