Đề tài Vai trò của Ngân hàng trung ương trong việc kiểm soát thị trường tiền tệ

lời mở đầu Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường, sự hình thành và phát triển của thị trường tài chính là một vấn đề rất quan trọng. Nếu trong nền kinh tế hàng hoá, thị trường nói chung là tiền đề của quá trình sản xuất kinh doanh thì trong nền kinh tế thị trường giai đoạn phát triển cao của kinh tế hàng hoá, tiền tệ – vốn ngày càng trở nên quan trọng. Sự phát triển năng động với tốc độ cao của kinh tế thị trường đã làm nảy sinh nhu cầu thường xuyên và to lớn về nguồn tài chính để đầu tư và tạo lập vốn kinh doanh hoặc đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong xã hội. Nói một cách khác thì sự phát triển của kinh tế thị trường làm xuất hiện các chủ thể cần nguồn tài chính. Chủ thể cần nguồn tài chính trước tiên là các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế, Nhà nước, các hộ gia đình .v.v Kinh tế càng phát triển thì quan hệ cung cầu nguồn tài chính lại càng tăng, các hoạt động về phát hành và mua bán lại các giấy tờ có giá cũng phát triển, hình thành một thị trường riêng nhằm làm cho cung cầu nguồn tài chính gặp nhau dễ dàng và thuận lợi hơn, đó là thị trường tài chính. Là một bộ phận của thị trường tài chính, thị trường tiền tệ được chuyên môn hoá đối với các nguồn tài chính được được trao quyền sử dụng ngắn hạn. Tuy nhiên quyền sử dụng các nguồn tài chính được trao cho chủ thể khác sử dụng trong thời hạn bao lâu được gọi là ngắn thì còn phụ thuộc vào mỗi nước. Nhưng thông thường trên thị trường tiền tệ người ta chuyển giao quyền sử dụng nguồn tài chính có thời hạn từ một ngày đến một năm. Chính vì tính chất ngắn hạn đó nên thị trường tiền tệ cung ứng các nguồn tài chính có khả năng thanh toán cao và những người tham dự ít bị rủi ro. Tham gia vào thị trường tiền tệ gồm có rất nhiều chủ thể với những mục đích khác nhau: Chủ thể phát hành, chủ thể đầu tư, chủ thể kiểm soát hoạt động của thị trường. Trong đó Ngân hàng trung ương là chủ thể quan trọng trên thị trường tiền tệ; Ngân hàng trung ương có nhiệm vụ cung cấp cho hệ thống ngân hàng khả năng thanh toán cần thiết để đáp ứng nhu cầu cho nền kinh tế, tương ứng với mục tiêu của chính sách tiền tệ. Ngân hàng trung ương giám sát hoạt động của các ngân hàng, điều hành vĩ mô thị trường tiền tệ thông qua các công cụ chủ yếu là nghiệp vụ thị trường mở, chính sách chiết khấu, tỉ lệ dự trữ bắt buộc, kiểm soát hạn mức tín dụng, quản lí lãi suất của các ngân hàng thương mại làm cho chính sách tiền tệ luôn được thực hiện theo đúng mục tiêu của nó. Tại tất cả các nước, Ngân hàng trung ương được sử dụng như một công cụ quan trọng trong điều chỉnh kinh tế của nhà nước vì ngân hàng trung ương nắm trong tay các mối liên hệ kinh tế quan trọng nhất. ở Việt Nam, cùng với quá trình chuyển dịch từ nền kinh tế hàng hoá tập trung bao cấp sang phát triển nền kinh tế thị trường, trong những năm qua thị trường Việt Nam đã được hình thành và từng bước hoàn thiện theo xu hướng năng động, tích cực phù hợp với xu hướng phát triển của nền kinh tế thế giới. Mặc dù đến nay quy mô của thị trường này còn rất khiêm tốn nhưng nó đã đóng vai trò nhất định trong việc kết nối cung cầu về vốn ngắn hạn cho các ngân hàng, doanh nghiệp .v.v Đặc biệt thị trường tiền tệ Việt Nam đã góp phần tháo gỡ khó khăn cho các ngân hàng trong việc bảo đảm khả năng thanh toán, an toàn hệ thống cũng như mở rộng hệ thống cho vay. Đạt được những kết quả đó, một phần lớn là do vai trò điều tiết tiền tệ của Ngân hàng trung ương. Những đổi mới trong quá trình điều tiết, kiểm soát tiền tệ trong , kiểm soát thị trường những năm qua đã góp phần quan trọng trong việc xây dựng hệ thống tài chính và phát triển thị trường tiền tệ. Tuy nhiên việc sử dụng các công cụ chính sách tiền tệ để thực hiện vai trò điều tiết tiền tệ của ngân hàng trung ương còn có những hạn chế. Những hạn chế này ở một chừng mực nhất định sẽ có ảnh hưởng đến việc thực hiện vai trò kiểm soát và điều tiết tiền tệ của Ngân hàng trung ương. Việc nghiên cứu tìm hiểu vai trò của Ngân hàng trung ương trong việc kiểm soát thị trường tiền tệ sẽ đi sâu vào những thực trạng, những mặt được và cần khắc phục để tăng cường hơn nữa phạm vi, hiệu quả điều tiết tiền tệ của Ngân hàng trung ương, đáp ứng yêu cầu đòi hỏi thực tiễn và phù hợp thông lệ, nhằm xây dựng một thị trường tiền tệ lành mạnh, hiệu quả và mở ra một vận hội lớn cho sự phát triển kinh tế đất nước khi bước vào thế kỷ 21 với chương trình đẩy mạnh sự nghiệp CNH-HĐH đất nước, tiến tới hoà nhập với kinh tế khu vực và thế giới. Chính vì thế mà em đã chọn đề tài “Vai trò của Ngân hàng trung ương trong việc kiểm soát thị trường tiền tệ.”

doc26 trang | Chia sẻ: maiphuongtl | Ngày: 01/07/2013 | Lượt xem: 152 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Đề tài Vai trò của Ngân hàng trung ương trong việc kiểm soát thị trường tiền tệ, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
quan träng trong ®iÒu chØnh kinh tÕ cña nhµ n­íc v× ng©n hµng trung ­¬ng n¾m trong tay c¸c mèi liªn hÖ kinh tÕ quan träng nhÊt. ë ViÖt Nam, cïng víi qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch tõ nÒn kinh tÕ hµng ho¸ tËp trung bao cÊp sang ph¸t triÓn nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, trong nh÷ng n¨m qua thÞ tr­êng ViÖt Nam ®· ®­îc h×nh thµnh vµ tõng b­íc hoµn thiÖn theo xu h­íng n¨ng ®éng, tÝch cùc phï hîp víi xu h­íng ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÕ giíi. MÆc dï ®Õn nay quy m« cña thÞ tr­êng nµy cßn rÊt khiªm tèn nh­ng nã ®· ®ãng vai trß nhÊt ®Þnh trong viÖc kÕt nèi cung cÇu vÒ vèn ng¾n h¹n cho c¸c ng©n hµng, doanh nghiÖp .v.v.. §Æc biÖt thÞ tr­êng tiÒn tÖ ViÖt Nam ®· gãp phÇn th¸o gì khã kh¨n cho c¸c ng©n hµng trong viÖc b¶o ®¶m kh¶ n¨ng thanh to¸n, an toµn hÖ thèng còng nh­ më réng hÖ thèng cho vay. §¹t ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ ®ã, mét phÇn lín lµ do vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña Ng©n hµng trung ­¬ng. Nh÷ng ®æi míi trong qu¸ tr×nh ®iÒu tiÕt, kiÓm so¸t tiÒn tÖ trong , kiÓm so¸t thÞ tr­êng nh÷ng n¨m qua ®· gãp phÇn quan träng trong viÖc x©y dùng hÖ thèng tµi chÝnh vµ ph¸t triÓn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Tuy nhiªn viÖc sö dông c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®Ó thùc hiÖn vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña ng©n hµng trung ­¬ng cßn cã nh÷ng h¹n chÕ. Nh÷ng h¹n chÕ nµy ë mét chõng mùc nhÊt ®Þnh sÏ cã ¶nh h­ëng ®Õn viÖc thùc hiÖn vai trß kiÓm so¸t vµ ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña Ng©n hµng trung ­¬ng. ViÖc nghiªn cøu t×m hiÓu vai trß cña Ng©n hµng trung ­¬ng trong viÖc kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ sÏ ®i s©u vµo nh÷ng thùc tr¹ng, nh÷ng mÆt ®­îc vµ cÇn kh¾c phôc ®Ó t¨ng c­êng h¬n n÷a ph¹m vi, hiÖu qu¶ ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña Ng©n hµng trung ­¬ng, ®¸p øng yªu cÇu ®ßi hái thùc tiÔn vµ phï hîp th«ng lÖ, nh»m x©y dùng mét thÞ tr­êng tiÒn tÖ lµnh m¹nh, hiÖu qu¶ vµ më ra mét vËn héi lín cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ ®Êt n­íc khi b­íc vµo thÕ kû 21 víi ch­¬ng tr×nh ®Èy m¹nh sù nghiÖp CNH-H§H ®Êt n­íc, tiÕn tíi hoµ nhËp víi kinh tÕ khu vùc vµ thÕ giíi. ChÝnh v× thÕ mµ em ®· chän ®Ò tµi “Vai trß cña Ng©n hµng trung ­¬ng trong viÖc kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ.” .§Ò tµi mang ý nghÜa to lín ®èi víi c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ cña n­íc ta hiÖn nay.§©y lµ mét ®Ò tµi cã tÝnh chÊt réng lín, víi kiÕn thøc h¹n hÑp cña m×nh ch¾c ch¾n bµi viÕt cña em kh«ng tr¸nh khái nhiÒu thiÕu sãt, rÊt mong cã ®­îc sù gãp ý, chØ b¶o cña c¸c thÇy c«. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n . Ng©n hµng trung ­¬ng vµ vai trß cña nã trong viÖc kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ I.Ng©n hµng trung ­¬ng Ng©n hµng trung ­¬ng lµ mét c¬ quan thuéc bé m¸y nhµ n­íc, ®­îc ®éc quyÒn ph¸t hµnh giÊy b¹c ng©n hµng vµ thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý nhµ n­íc vÒ ho¹t ®éng tiÒn tÖ, tÝn dông vµ ng©n hµng, víi môc tiªu c¬ b¶n lµ æn ®Þnh vµ an toµn trong ho¹t ®éng cña hÖ thèng ng©n hµng. Ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý kh«ng chØ ®¬n thuÇn b»ng c¸c luËt lÖ, c¸c biÖn ph¸p hµnh chÝnh, mµ cßn th«ng qua c¸c nghiÖp vô mang tÝnh kinh doanh sinh lêi. Ng©n hµng trung ­¬ng cã c¸c kho¶n thu nhËp tõ tµi s¶n cã cña m×nh nh­: chøng kho¸n chÝnh phñ, cho vay chiÕt khÊu, kinh doanh trªn thÞ tr­êng ngo¹i hèi… Hai mÆt qu¶n lý vµ kinh doanh g¾n chÆt víi nhau trong tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng kinh doanh chØ lµ ph­¬ng tiÖn ®Ó qu¶n lý, tù nã kh«ng ph¶i lµ môc ®Ých cña ng©n hµng trung ­¬ng. HÇu hÕt c¸c kho¶n thu nhËp cña ng©n hµng trung ­¬ng, sau khi trõ c¸c chi phÝ ho¹t ®éng, ®Òu ph¶i nép vµo ng©n s¸ch nhµ n­íc. 1.Chøc n¨ng cña ng©n hµng trung ­¬ng 1.1 Ph¸t hµnh giÊy b¹c ng©n hµng vµ ®iÒu tiÕt l­îng tiÒn cung øng. §i liÒn víi sù ra ®êi cña ng©n hµng trung ­¬ng th× toµn bé viÖc ph¸t hµnh tiÒn ®­îc tËp trung vµo ng©n hµng trung ­¬ng theo chÕ ®é nhµ n­íc ®éc quyÒn ph¸t hµnh tiÒn vµ cã trë thµnh trung t©m ph¸t hµnh tiÒn cña c¶ n­íc. GiÊy b¹c ng©n hµng do Ng©n hµng trung ­¬ng ph¸t hµnh lµ ph­¬ng tiÖn thanh to¸n hîp ph¸p, lµm chøc n¨ng ph­¬ng tiÖn l­u th«ng vµ ph­¬ng tiÖn thanh to¸n. Do ®ã, viÖc ph¸t hµnh tiÒn cña ng©n hµng trung ­¬ng cã t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn t×nh h×nh l­u th«ng tiÒn tÖ cña ®Êt n­íc. §Ó cho gi¸ trÞ ®ång tiÒn ®­îc æn ®Þnh, nã ®ßi hái viÖc ph¸t hµnh tiÒn ph¶i tu©n theo nh÷ng nguyªn t¾c nghiªm ngÆt. C¸c nguyªn t¾c c¬ b¶n cho viÖc ph¸t hµnh tiÒn tÖ ®· tõng ®­îc ®Æt ra lµ: Nguyªn t¾c ph¸t hµnh tiÒn ph¶i cã vµng b¶o ®¶m: Nguyªn t¾c nµy quy ®Þnh viÖc ph¸t hµnh giÊy b¹c ng©n hµng vµo l­u th«ng ph¶i ®­îc ®¶m b¶o b»ng tr÷ kim hiÖn h÷u n»m trong kho cña ng©n hµng trung ­¬ng. Ng©n hµng trung ­¬ng ph¶i ®¶m b¶o viÖc tù do ®æi giÊy b¹c ng©n hµng ra vµng theo luËt ®Þnh khi ng­êi cã giÊy b¹c yªu cÇu. Tuy nhiªn, vËn dông nguyªn t¾c nµy, mçi n­íc l¹i ph¶i cã sù co gi·n vÒ møc ®é b¶o ®¶m vµng kh¸c nhau, ®iÒu ®ã cßn tuú thuéc vµo ®iÒu kiÖn kinh tÕ, chÝnh trÞ cña mçi ®Êt n­íc. Nguyªn t¾c ph¸t hµnh giÊy b¹c ng©n hµng th«ng qua c¬ chÕ tÝn dông, ®­îc b¶o ®¶m b»ng gi¸ trÞ hµng ho¸ vµ dich vô. Theo c¬ chÕ nµy, viÖc ph¸t hµnh giÊy b¹c kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i cã vµng b¶o ®¶m, mµ ph¸t hµnh th«ng qua c¬ chÕ tÝn dông ng¾n h¹n, trªn c¬ së cã b¶o ®¶m gi¸ trÞ b»ng hµng ho¸, c«ng t¸c dÞch vô, thÓ hiÖn trªn kú phiÕu th­¬ng m¹i vµ c¸c chøng tõ nî kh¸c cã kh¶ n¨ng ho¸n chuyÓn thµnh tiÒn theo luËt ®Þnh. §ã lµ tÝn dông cña ng©n hµng trung ­¬ng, ®­îc thùc hiÖn b»ng ph­¬ng thøc t¸i cÊp vèn ®èi víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. ViÖc ph¸t hµnh giÊy b¹c ng©n hµng theo nguyªn t¾c nµy, mét mÆt nã xuÊt ph¸t tõ nhu cÇu tiÒn tÖ ph¸t sinh do sù t¨ng tr­ëng kinh tÕ; mÆt kh¸c tao ra kh¶ n¨ng ®Ó ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn viÖc kiÓm so¸t khèi l­îng tiÒn cung øng theo yªu cÇu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Ngµy nay, trong ®iÒu kiÖn l­u th«ng giÊy b¹c ng©n hµng kh«ng ®­îc tù do chuyÓn ®æi ra thµnh vµng theo luËt ®Þnh, c¸c ng©n hµng trªn thÕ giíi ®Òu chuyÓn sang chÕ dé ph¸t hµnh giÊy b¹c th«ng qua c¬ chÕ t¸i cÊp vèn cho c¸c ng©n hµng vµ ho¹t ®«ng trªn thÞ tr­êng më cña ng©n hµng trung ­¬ng. §ång thêi, trªn c¬ së ®éc hµnh ph¸t hµnh tiÒn, ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn viÖc kiÓm so¸t khèi l­îng tiÒn cung øng ®­îc t¹o ra tõ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, b»ng quy chÕ dù tr÷ b¾t buéc, l·i suÊt chiÕt khÊu… Nh­ vËy, ng©n hµng trung ­¬ng kh«ng chØ ®éc quyÒn ph¸t hµnh tiÒn tÖ, mµ cßn qu¶n lý vµ ®iÒu tiÕt l­îng tiÒn cung øng, thùc hiªn chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, b¶o ®¶m æn ®Þnh gi¸ trÞ ®èi néi vµ gi¸ trÞ ®èi ngo¹i cña ®ång b¶n tÖ. 1.2Ng©n hµng trung ­¬ng lµ ng©n hµng cña c¸c ng©n hµng Lµ ng©n hµng cña c¸c ng©n hµng, ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn mét sè nghiÖp vô sau ®©y: Më tµi kho¶n tiÒn göi vµ b¶o qu¶n dù tr÷ tiÒn tÖ cho c¸c ng©n hµng, c¸c tæ chøc tÝn dông. Trong ho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh, c¸c ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông ®Òu ph¶i më tµi kho¶n tiÒn göi vµ göi tiÒn vµo ng©n hµng trung ­¬ng, gåm cã hai lo¹i sau: +TiÒn göi thanh to¸n: §©y lµ kho¶n tiÒn göi cña c¸c ng©n hµng t¹i ng©n hµng trung ­¬ng nh»m ®¶m b¶o nhu cÇu chi tr¶ cho thanh to¸n gi÷a c¸c ng©n hµng vµ cho kh¸ch hµng. +TiÒn göi dù tr÷ b¾t buéc: Kho¶n tiÒn dù tr÷ nµy ¸p dung ®èi víi c¸c ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông cã huy ®éng tiÒn göi cña c«ng chóng. Møc tiÒn dù tr÷ nµy ®­îc ng©n hµng trung ­¬ng quy ®Þnh vµ b»ng mét tû lÖ nhÊt ®Þnh so víi tæng sè tiÒn göi cña kh¸ch hµng. §©y lµ mét c«ng cô cña ng©n hµng trung ­¬ng trong viÖc thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Do v©y, d÷ tr÷ b¾t buéc nµy sÏ thay ®æi theo yªu cÇu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong tõng thêi kú. Cho vay ®èi víi c¸c ng©n hµng vµ tæ chøc tÝn dông. Ng©n hµng trung ­¬ng cÊp tÝn dông cho ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông nh»m b¶o ®¶m cho nÒn kinh tÕ ®ñ ph­¬ng tiÖn thanh to¸n cÇn thiÕt trong tõng thêi kú nhÊt ®Þnh. MÆt kh¸c, th«ng qua viÖc cÊp vèn vµ l·i suÊt tÝn dông ®Ó ®iÒu tiÕt l­îng tiÒn cung øng trong nÒn kinh tÕ theo yªu cÇu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng tÝn dông cña m×nh, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ c¸c tæ chøc tÝn dông sö dông vèn tËp trung, huy ®éng ®­îc ®Ó cho vay ®èi víi nÒn kinh tÕ. Khi xuÊt hiÖn nhu cÇu tiÒn lµm ph­¬ng tiÖn thanh to¸n nh­ng l­îng tiÒn mÆt trong quü kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng chi tr¶, c¸c ng©n hµng nµy ®­îc ng©n hµng trung ­¬ng cÊp tÝn dông theo nh÷ng ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh, phï hîp yªu cÇu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Nh­ vËy, vÒ thùc chÊt lµ ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn cung øng tiÒn tÖ theo nhu cÇu ®ßi hái cña nÒn kinh tÕ, th«ng qua viÖc t¸i cÊp vèn cho c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ c¸c tæ chøc tÝn dông kh¸c b»ng nghiÖp vô chiÕt khÊu hoÆc t¸i chiÕt khÊu. Ng©n hµng trung ­¬ng cßn lµ trung t©m thanh to¸n cña hÖ thèng ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông. Ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô thanh to¸n nh­: +Thanh to¸n tõng lÇn: Mçi khi cã nhu cÇu thanh to¸n, c¸c ng©n hµng göi c¸c chøng tõ thanh to¸n ®Õn ng©n hµng trung ­¬ng, yªu cÇu trÝch tõ tiÒn tµi kho¶n cña m×nh ®Ó tr¶ cho ng©n hµng thô h­ëng. +Thanh to¸n bï trõ: Ng©n hµng trung ­¬ng lµ trung t©m tæ chøc thanh to¸n bï trõ gi÷a c¸c ng©n hµng, kÓ c¶ kho b¹c nhµ n­íc. ViÖc thanh to¸n bï trõ ®­îc tiÕn hµnh gi÷a c¸c ng©n hµng theo ®Þnh kú hoÆc cuèi mçi ngµy lµm viÖc. ViÖc thanh to¸n ®­îc dùa trªn c¬ së trao ®æi c¸c chøng tõ thanh to¸n nî kÌm theo b¶ng kª khai thanh to¸n bï trõ cña c¸c ng©n hµng hoÆc thùc hiÖn bï trõ th«ng qua hÖ thèng vi tÝnh, sè d­ cuèi cïng ®­îc thanh to¸n b»ng c¸ch trÝch tµi kho¶n cña ng­êi ph¶i tr¶ nî t¹i ng©n hµng trung ­¬ng. 1.3 Ng©n hµng trung ­¬ng lµ ng©n hµng cña nhµ n­íc Nãi chung, ng©n hµng trung ­¬ng lµ ng©n hµng thuéc së h÷u nhµ n­íc, ®­îc thµnh lËp vµ ho¹t ®«ng theo ph¸p luËt. Ng©n hµng trung ­¬ng võa thùc hiÖn chøc n¨ng qu¶n lý vÒ mÆt nhµ n­íc trªn lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông; ng©n hµng võa thùc hiÖn chøc n¨ng lµ ng©n hµng cña nhµ n­íc. ë ®©y, ng©n hµng trung ­¬ng thùc hiÖn c¸c nghiÖp vô chñ yÕu sau: Ng©n hµng trung ­¬ng lµ c¬ quan qu¶n lý vÒ mÆt nhµ n­íc c¸c ho¹t ®éng cña hÖ thèng ng©n hµng b»ng ph¸p luËt: + Xem xÐt, cÊp vµ thu håi giÊy phÐp ho¹t ®éng cho c¸c ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông. + KiÓm so¸t tÝn dông th«ng qua c¬ chÕ t¸i cÊp vèn vµ tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc. + Quy ®Þnh c¸c thÓ chÕ nghiÖp vô, c¸c hÖ sè an toµn trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña c¸c ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông. + Thanh tra vµ kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng cña toµn bé hÖ thèng ng©n hµng. ¸p dông c¸c chÕ tµi trong c¸c tr­êng hîp vi ph¹m ph¸p luËt, nh»m b¶o ®¶m cho c¶ hÖ thèng ng©n hµng ho¹t ®éng æn ®Þnh, an toµn vµ cã hiÖu qu¶. + QuyÕt ®Þnh ®×nh chØ ho¹t ®éng hoÆc gi¶i thÓ ®èi víi c¸c ng©n hµng vµ c¸c tæ chøc tÝn dông trong c¸c tr­êng hîp vi ph¹m nghiªm träng ph¸p luËt hoÆc mÊt kh¶ n¨ng thanh to¸n. Ng©n hµng trung ­¬ng cã tr¸ch nhiÖm ®èi víi kho b¹c nhµ n­íc: + Më tµi kho¶n, nhËn vµ tr¶ tiÒn göi cña kho b¹c nhµ n­íc. + Tæ chøc thanh to¸n cho kho b¹c nhµ n­íc trong quan hÖ thanh to¸n ®èi víi c¸c ng©n hµng. + Lµm ®¹i lý cho kho b¹c nhµ n­íc trong mét sè nghiÖp vô. + B¶o qu¶n dù tr÷ quèc gia vÒ ngo¹i hèi, c¸c chøng tõ cã gi¸. + Cho nhµ n­íc vay khi cÇn thiÕt… Ng©n hµng trung ­¬ng thay mÆt cho nhµ n­íc trong quan hÖ víi n­íc ngoµi trªn lÜnh vùc tiÒn tÖ, tÝn dông vµng©n hµng: + Ký kÕt c¸c hiÖp ®Þnh vÒ tiÒn tÖ, tÝn dông… víi n­íc ngoµi. + §¹i diÖn cho nhµ n­íc t¹i c¸c tæ chøc tµi chÝnh quèc tÕ mµ n­íc ®ã lµ thµnh viªn nh­ IMF, WB, ADB… Thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ: Ng©n hµng trung ­¬ng ®iÒu chÝnh møc cung tiÒn vµ c¸c tû lÖ l·i suÊt b»ng nhiÒu c«ng cô kh¸c nhau nh»m t¸c ®éng vµo l­îng tiÒn m¹nh vµ sè nh©n tiÒn tÖ. Ngoµi ra ng©n hµng trung ­¬ng cã thÓ trùc tiÕp kiÓm so¸t cã lùa chän mét sè kho¶n tÝn dông còng nh­ mét vµi biÖn ph¸p kh¸c. 2.C¸c c«ng cô qu¶n lý tiÒn tÖ th­êng dïng cña ng©n hµng trung ­¬ng lµ: 2.1NghiÖp vô thÞ tr­êng më. NghiÖp vô thÞ tr­êng më lµ viÖc ng©n hµng trung ­¬ng mua vµ b¸n c¸c chøng kho¸n cã gi¸, mµ chñ yÕu lµ tÝn phiÕu kho b¹c nhµ n­íc, nh»m lµm thay ®æi l­îng tiÒn cung øng. Së dÜ ng©n hµng trung ­¬ng tiÕn hµnh ®¹i bé phËn nghiÖp vô thÞ tr­êng më tù do cña m×nh víi tÝn phiÕu kho b¹c nhµ n­íc lµ v×: thÞ tr­êng tÝn phiÕu kho b¹c cã dung l­îng lín, tÝnh láng cao, rñi ro thÊp. Ng©n hµng trung ­¬ng mua b¸n chøng kho¸n trªn thÞ tr­êng sÏ lµm thay ®æi c¬ sè tiÒn tÖ (tiÒn ®ang l­u hµnh ngoµi hÖ thèng ng©n hµng vµ tiÒn dù tr÷ trong hÖ thèng ng©n hµng). §ã lµ nguån gèc chÝnh g©y nªn sù biÕn ®éng trong cung øng tiÒn tÖ. Khi ng©n hµng trung ­¬ng mua chøng kho¸n, lµm t¨ng c¬ sè tiÒn tÖ, qua ®ã lµm t¨ng l­îng tiÒn cung øng. Khi ng©n hµng trung ­¬ng b¸n chøng kho¸n, thu hÑp c¬ sè tiÒn tÖ, qua ®ã gi¶m l­îng tiÒn cung øng. ThÞ tr­êng më lµ c«ng cô quan träng nhÊt cña ng©n hµng trung ­¬ng trong viÖc ®iÒu tiÕt l­îng tiÒn cung øng, bëi nh÷ng ­u thÕ vèn cã cña nã: Ng©n hµng trung ­¬ng cã thÓ kiÓm so¸t ®­îc l­îng tiÒn l­u th«ng trªn thÞ tr­êng tù do. Linh ho¹t vµ chÝnh x¸c, cã thÓ ®­îc sö dông ë bÊt cø møc ®é nµo, ®iÒu chØnh mét l­îng tiÒn cung øng lín hay nhá. Ng©n hµng trung ­¬ng dÔ dµng ®¶o ng­îc ®­îc t×nh thÕ cña m×nh. Thùc hiÖn nhanh chãng, Ýt tèn kÐm vÒ chi phÝ vµ thêi gian… ChÝnh s¸ch chiÕt khÊu: ChÝnh s¸ch chiÕt khÊu lµ c«ng cô cña ng©n hµng trung ­¬ng trong viÖc thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, b»ng c¸ch cho vay t¸i cÊp vèn cho c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. Khi ng©n hµng trung ­¬ng cho vay c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i lµm t¨ng thªm tiÒn dù tr÷ cho hÖ thèng ng©n hµng, tõ ®ã lµm t¨ng thªm l­îng tiÒn cung øng. Ng©n hµng trung ­¬ng kiÓm so¸t c«ng cô nµy chñ yÕu b»ng c¸ch t¸c ®éng ®Õn gi¸ c¶ kho¶n vay (l·i suÊt cho vay t¸i chiÕt khÊu). Khi ng©n hµg trung ­¬ng n©ng l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu, tøc lµ lµm cho gi¸ cña kho¶n vay t¨ng, h¹n chÕ cho vay c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, lµm cho kh¶ n¨ng vay ®èi víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i gi¶m xuèng =>l­îng tiÒn cung øng gi¶m. Ng­îc l¹i, khi ng©n hµng trung ­¬ng gi¶m l·i suÊt cho vay t¸i chiÕt khÊu, gi¸ cña kho¶n vay rÎ h¬n, khuyÕn khÝch cho vay c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, lµm cho kh¶ n¨ng cho vay ®èi víi nÒn kinh tÕ t¨ng lªn, l­îng tiÒn cung øng t¨ng lªn. Nh÷ng kho¶n cho vay t¸i chiÕt khÊu cña ng©n hµng trung ­¬ng ®èi víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®­îc gäi lµ cöa sæ chiÕt khÊu. Ng©n hµng trung ­¬ng qu¶n lý cöa sæ chiÕt khÊu b»ng nhiÒu c¸ch ®Ó kho¶n vèn cho vay cña m×nh khái bÞ sö dông kh«ng ®óng vµ h¹n chÕ viÖc cho vay ®ã. C¸c ng©n hµng ®Õn vay chiÕt khÊu cña ng©n hµng trung ­¬ng th­êng ph¶i chÞu ba kho¶n chi phÝ: lîi tøc chiÕt khÊu, phÝ vÒ viÖc ph¶i lµm ®óng theo c¸c ®iÒu tra cña ng©n hµng trung ­¬ng vÒ kh¶ n¨ng thanh to¸n cña ng©n hµng khi ®Õn vay t¹i cöa sæ chiÕt khÊu, phÝ vÒ viªc rÊt cã thÓ bÞ ng©n hµng trung ­¬ng tõ chèi cho vay chiÕt khÊu v× ng©n hµng trung ­¬ng ®ang theo ®uæi mét chÝnh s¸ch th¾t chÆt tiÒn tÖ nh»m chèng l¹m ph¸t. Ngoµi viÖc ®­îc sö dông lµm mét c«ng cô ®Ó ¶nh h­ëng ®Õn c¬ sè tiÒn tÖ, chÝnh s¸ch chiÕt khÊu cßn quan träng ë chç nh»m tr¸nh khái nh÷ng c¬n ho¶ng lo¹n tµi chÝnh cho c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. Bëi v×, tiÒn dù tr÷ b¾t buéc ®­îc lËp tøc ®iÒu ®Õn c¸c ng©n hµng nµo cÇn thªm tiÒn dù tr÷ h¬n c¶. Ng©n hµng trung ­¬ng sö dông c«ng cô chiÕt khÊu ®Ó tr¸nh nh÷ng c¬n sôp ®æ tµi chÝnh b»ng c¸ch thùc hiÖn vai trß ng­êi cho vay cuèi cïng, lµ mét yªu cÇu quan träng ®Ó tiÕn hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ thµnh c«ng. ChÝnh s¸ch chiÕt khÊu lµ mét c«ng cô rÊt quan träng trong viÖc thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña ng©n hµng trung ­¬ng. Nã kh«ng chØ ®iÒu tiÕt l­îng tiÒn cung øng, mµ cßn ®Ó thùc hiÖn vai trß ng­êi cho vay cuèi cïng ®èi víi c¸c tæ chøc tÝn dông vµ t¸c ®éng ®Õn ®iÒu chØnh c¬ cÊu ®Çu t­ ®èi víi nÒn kinh tÕ. Tuy nhiªn, víi c«ng cô nµy, ng©n hµng trung ­¬ng th­êng bÞ ®éng trong viÖc ®iÒu tiÕt l­îng tiÒn cung øng. Bëi v×, ng©n hµng trung ­¬ng chØ cã thÓ thay ®æi l·i suÊt chiÕt khÊu nh­ng kh«ng thÓ b¾t buéc c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ph¶i vay chiÕt khÊu ë ng©n hµng trung ­¬ng. Dù tr÷ b¾t buéc. Dù tr÷ b¾t buéc lµ sè tiÒn mµ c¸c tæ chøc tÝn dông ph¶i gi÷ l¹i, mµ kh«ng ®­îc dïng ®Ó cho vay hoÆc ®Çu t­, møc dù tr÷ nµy do ng©n hµng trung ­¬ng quy ®Þnh vµ b»ng mét tû lÖ nhÊt ®Þnh so víi tæng sè tiÒn göi cña kh¸ch hµng t¹i c¸c tæ chøc tÝn dông. ChÕ dé dù tr÷ b¾t buéc ë c¸c n­íc kh¸c nhau, ë c¸c thêi kú kh¸c nhau th× cã thÓ kh¸c nhau. Song nh×n chung, dù tr÷ b¾t buéc ®Òu mang tÝnh ph¸p luËt, ®­îc göi ë ng©n hµng trung ­¬ng vµ kh«ng ®­îc h­ëng l·i. Ng©n hµng trung ­¬ng sö dông dù tr÷ b¾t buéc ®Ó t¸c ®éng ®Õn l­îng tiÒn cung øng trªn hai ph­¬ng diÖn: Thø nhÊt, tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc t¸c ®éng ®Õn c¬ chÕ t¹o tiÒn göi cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. Theo thuyÕt t¹o tiÒn, tõ l­îng tiÒn dù tr÷ ban ®Çu, hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i cã thÓ t¹o ra mét l­îng tiÒn göi lín gÊp nhiÒu lÇn, víi c«ng thøc tæng qu¸t: 1 TiÒn göi míi ®­îc t¹o ra= TiÒn dù tr÷ ban ®Çu x ------------------------- Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc Trong ®ã: 1 ------------------------- lµ hÖ sè nh©n tiÒn tÖ, víi hai gi¶ thiÕt: Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc +C¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i kh«ng cã tiÒn dù tr÷ d­ thõa so víi tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc mµ ng©n hµng trung ­¬ng yªu cÇu. + C¸c kho¶n tiÒn göi do c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i t¹o ra ®Òu ®­îc gi÷ l¹i trong hÖ thèng ng©n hµng. Do vËy, nÕu ng©n hµng trung ­¬ng quyÕt ®Þnh t¨ng hoÆc gi¶m tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc sÏ lµm cho hÖ sè t¹o tiÒn thu hÑp hoÆc t¨ng lªn. VÝ dô, nÕu tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc lµ 10%, th× víi mét l­îng tiÒn dù tr÷ ban ®Çu, hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i t¹o ra mét l­îng tiÒn göi lín gÊp 10 lÇn. T­¬ng tù nh­ vËy, nÕu tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc t¨ng lªn 20% th× l­îng tiÒn göi míi do ng©n hµng th­¬ng m¹i t¹o ra t¨ng 5 lÇn; nÕu dù tr÷ b¾t buéc gi¶m xuèng 5% th×, l­îng tiÒn göi míi do hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i t¹o ra t¨ng 20 lÇn… Thø hai, tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt cho vay cña hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i. Nh­ ®· nãi ë trªn, tiÒn dù tr÷ b¾t buéc ®Òu ph¶i më tµi kho¶n vµ göi ë ng©n hµng trung ­¬ng vµ kh«ng ®­îc h­ëng l·i, cho dï c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vÉn ph¶i tr¶ lîi tøc cho c¸c kho¶n tiÒn göi ë ng©n hµng cña m×nh. V× vËy, khi møc dù tr÷ t¨ng lªn, ®ßi hái c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ph¶i t¨ng l·i suÊt cho vay ®èi víi nÒn kinh tÕ, gi¸ c¸c kho¶n vay ®¾t h¬n, kh¶ n¨ng cho vay cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i gi¶m xuèng vµ theo ®ã l­îng tiÒn cung øng còng gi¶m xuèng. Ng­îc l¹i, khi tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc gi¶m xuèng, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i cã c¬ héi gi¶m l·i suÊt cho vay ®åi víi nÒn kinh tÕ, gi¸ c¸c kho¶n vay rÎ h¬n, t¨ng kh¶ n¨ng cho vay cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ do ®ã l­îng tiÒn cung øng t¨ng lªn. HiÖn nay, c«ng cô dù tr÷ b¾t buéc ®ãng mét vai trß kÐm phÇn quan träng trong qu¸ tr×nh thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña ng©n hµng trung ­¬ng, bëi nã phøc t¹p, kÐm linh ho¹t h¬n, ¶nh h­ëng ®Õn lîi nhuËn ng©n hµng kinh doanh… Ba c«ng cô trªn ®©y cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ th­êng ®­îc c¸c n­íc ph¸t triÓn theo c¬ chÕ thÞ tr­êng sö dông cã hiÖu qu¶. ë c¸c n­íc ch­a ph¸t triÓn, khi mµ c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trªn ®©y ®­îc sö dông cßn nhiÒu h¹n chÕ th×, trong qu¸ tr×nh thùc thi chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, c¸c n­íc ®ã cã thÓ sö dông mét sè c«ng cô bæ trî kh¸c nh­: kiÓm so¸t h¹n møc tÝn dông, kiÓm so¸t l·i suÊt cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. KiÓm so¸t h¹n møc tÝn dông. H¹n møc tÝn dông ®­îc x©y dùng trªn c¬ së chØ tiªu t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ chØ tiªu l¹m ph¸t dù kiÕn hµng n¨m, ngoµi ra cßn dùa vµo mét sè tÝn hiÖu thÞ tr­êng kh¸c: tû lÖ thÊt nghiÖp, th©m hôt ng©n s¸ch nhµ n­íc, tèc ®é l­u th«ng tiÒn tÖ…Trªn c¬ së ®ã, h¹n møc tÝn dông ®­îc ph©n bæ cho c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, cho tõng thêi kú phï hîp víi môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. §Ó h¹n chÕ viÖc t¹o tiÒn qu¸ møc cña ng©n hµng th­¬ng m¹i lµm t¨ng tæng khèi l­îng tiÒn trong nÒn kinh tÕ, ng©n hµng trung ­¬ng quy ®Þnh h¹n møc tÝn dông tèi ®a cho tõng ng©n hµng th­¬ng m¹i. Trong phÇn lín c¸c tr­êng hîp, nh÷ng h¹n møc nµy ®­îc x¸c ®Þnh c¨n cø vµo tû träng cho vay cña nã trong qu¸ khø so víi tæng møc cho vay cña hÖ thèng ng©n hµng. Ng©n hµng th­¬ng m¹i chØ ®­îc cÊp tÝn dông cho nÒn kinh tÕ tèi ®a b»ng h¹n møc tÝn dông ®­îc quy ®Þnh. H¹n møc tÝn dông ®­îc ng©n hµng trung ­¬ng sö dông nh­ mét c«ng cô quan träng cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, khi mµ c¸c c«ng cô truyÒn thèng kÐm hiÖu qu¶. Tuy nhiªn, khèng chÕ h¹n chÕ møc tÝn dông cã thÓ lµm cho l·i suÊt thÞ tr­êng t¨ng lªn, lµm gi¶m sù c¹nh tranh gi÷a c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, lµm lÖch l¹c c¬ cÊu ®Çu t­ cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, lµm ph¸t sinh c¸c thÞ tr­êng tµi chÝnh “ngÇm” ngoµi sù kiÓm so¸t cña ng©n hµng trung ­¬ng, g©y khã kh¨n vÒ vèn cho c¸c doanh nghiÖp nhá… Qu¶n lý l·i suÊt cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. Khi sö dông c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña ng©n hµng trung ­¬ng (thÞ tr­êng më,l·i suÊt chiÕt khÊu, tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc, h¹n møc tÝn dông) ®Òu cã t¸c ®éng ®Õn l·i suÊt cho vay cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®èi víi nÒn kinh tÕ. Trong ®ã, ®Æc biÖt lµ l·i suÊt chiÕt khÊu cña ng©n hµng trung ­¬ng t¸c ®éng m¹nh ®Õn l·i suÊt cho vay cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. Song khi c¸c c«ng cô trªn ®©y ho¹t ®éng ch­a cã hiÖu qu¶, th× ng©n hµng trung ­¬ng cã thÓ trùc tiÕp quy ®Þnh khung l·i suÊt hoÆc trÇn l·i suÊt cho vay cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. §Ó tr¸nh rñi ro, b¶o vÖ quyÒn lîi cña c¸c ng©n hµng, ng©n hµng trung ­¬ng th­êng quy ®Þnh møc l·i suÊt “sµn” tèi ®a cho tiÒn göi vµ l·i suÊt “trÇn” tèi thiÓu cho vay. NÕu nh»m b¶o ®¶m quyÒn lîi cho kh¸ch hµng cña ng©n hµng th­¬ng m¹i, th× ng©n hµng trung ­¬ng th­êng quy ®Þnh ng­îc l¹i: møc l·i suÊt tèi thiÓu cho tiÒn göi vµ møc tèi ®a cho tiÒn vay. Ng©n hµng trung ­¬ng muèn kiÓm so¸t ®­îc l·i suÊt, bëi v× l·i suÊt cã t¸c ®éng m¹nh ®Õn tiÕt kiÖm vµ ®Çu t­, qua ®ã t¸c ®éng vµo t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ gi¸ c¶. Tuy nhiªn, kiÓm so¸t l·i suÊt cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i sÏ triÖt tiªu c¹nh tranh trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng cña nã. HiÖn nay c¸c n­íc ph¸t triÓn vµ ®ang ph¸t triÓn ®· vµ ®ang chuyÓn sang qu¸ tr×nh tù do ho¸ l·i suÊt ng©n hµng. II. Vai trß ®iÒu tiÕt thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam. Trong nh÷ng n¨m qua, thÞ tr­êng tiÒn tÖ ViÖt Nam ®· ®­îc h×nh thµnh vµ tõng b­íc hoµn thiÖn theo xu h­íng n¨ng ®éng, tÝch cùc, phï hîp víi xu thÕ ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. MÆc dï ®Õn nay qui m« cña thÞ tr­êng nµy cßn rÊt khiªm tèn nh­ng nã ®· ®ãng vai trß nhÊt ®Þnh trong viÖc kÕt nèi cung cÇu vÒ vèn ng¾n h¹n cho c¸c ng©n hµng, c¸c doanh nghiÖp… §Æc biÖt, thÞ tr­êng tiÒn tÖ ViÖt Nam ®· gãp phÇn th¸o gì khã kh¨n cho c¸c ng©n hµng trong viÖc ®¶m b¶o kh¶ n¨ng thanh to¸n, an toµn hÖ thèng, còng nh­ më réng nguån vèn cho vay. Trong nh÷ng kÕt qu¶ ®ã, kh«ng thÓ kh«ng kÓ ®Õn vai trß cña ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam. 1.Vµi nÐt vÒ thùc tr¹ng thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Tr­íc hÕt ®¸nh gi¸ mét c¸c s¬ bé cã thÓ thÊy r»ng mÆc dï thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ViÖt Nam ch­a thùc sù ph¸t triÓn nh­ng c¸c bé phËn cÊu thµnh cña nã ®· h×nh thµnh ë mét møc ®é nhÊt ®Þnh. Tr­íc tiªn ph¶i kÓ ®Õn thÞ tr­êng néi tÖ vµ ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng, n¬i thùc hiÖn viÖc ®iÒu tiÕt vèn ng¾n h¹n b»ng VND vµ ngo¹i tÖ gi÷a c¸c ng©n hµng. Bªn c¹nh ®ã, ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ cßn bao gåm c¸c ho¹t ®éng cho vay cña ng©n hµng nhµ n­íc d­íi c¸c h×nh thøc: t¸i cÊp vèn, t¸i chiÕt khÊu…; ho¹t ®éng thÞ tr­êng më, nghiÖp vô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ nh»m môc ®Ých ®iÒu tiÕt, cung øng vèn kh¶ dông ng¾n h¹n cho c¸c ng©n hµng, ho¹t ®éng mua b¸n l¹i giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n. Thùc tÕ thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng ®­îc h×nh thµnh tõ n¨m 1993 d­íi h×nh thøc ban ®Çu lµ mét thÞ tr­êng tËp trung, cã tæ chøc qua ng©n hµng nhµ n­íc. Tuy nhiªn, tõ n¨m 1997, ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng nµy diÔn ra theo h×nh thøc c¸c ng©n hµng trùc tiÕp vay m­în lÉn nhau kh«ng th«ng qua trung gian lµ ng©n hµng nhµ n­íc. C¸c ng©n hµng th­êng cã quan hÖ víi nhau ®· dùa trªn møc ®é tÝn nhiÖm ®Ó tho¶ thuËn c¸c ph­¬ng thøc giao dÞch, thêi h¹n, l·i suÊt còng nh­ c¸c ®iÒu kiÖn ®¶m b¶o. Cho ®Õn nay, phÇn lín c¸c giao dÞch liªn ng©n hµng thùc hiÖn d­íi h×nh thøc tÝn chÊp, hoÆc ®¶m b¶o b»ng sè d­ tiÒn göi ®èi øng t¹i ng©n hµng cho vay. Mét sè ng©n hµng ®· thùc hiÖn quan hÖ vay m­în d­íi h×nh thøc göi tiÒn lÉn nhau. Mét ®iÓm ®¸ng l­u ý lµ trªn thÞ tr­êng ®· h×nh thµnh nhãm c¸c ng©n hµng th­êng cung øng nguån tiÒn §ång mµ chñ yÕu lµ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh; vµ ng­îc l¹i nhãm c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i cæ phÇn vµ chi nh¸nh ng©n hµng n­íc ngoµi, ng©n hµng liªn doanh th­êng cã thu cÇu vay tiÒn §ång. C¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i cæ phÇn cã quy m« nhá, ch­a t¹o lËp ®­îc uy tÝn, së h÷u rÊt Ýt c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n cã thÓ mua b¸n trªn thÞ tr­êng, l¹i th­êng gÆp khã kh¨n vÒ nguån vèn tiÒn §ång. Tõ thùc tÕ trªn cho thÊy, mÆc dï thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng ®· thùc hiÖn viÖc ®iÒu tiÕt vèn ng¾n h¹n trong c¸c ng©n hµng, nh­ng chøc n¨ng ph©n phèi, ®iÒu chuyÓn vèn kh¶ dông cña thÞ tr­êng ch­a ®­îc thùc hiÖn mét c¸ch hiÖu qu¶. ViÖc chuyÓn ®æi vèn chØ diÔn ra ®èi víi mét sè ng©n hµng cã quan hÖ vay m­în th­êng xuyªn vµ th­êng chØ theo mét chiÒu gi÷a c¸c nhãm ng©n hµng th­êng cho vay vµ nhãm ng©n hµng th­êng ®i vay. ThËm chÝ ë mét vµi ng©n hµng viÖc ®iÒu chØnh vèn trong hÖ thèng ch­a linh ho¹t, ®iÒu nµy còng lµm h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng. L·i suÊt thÞ tr­êng liªn ng©n hµng ViÖt Nam ch­a thùc sù ph¶n ¸nh cung cÇu vèn kh¶ dông ng¾n h¹n trªn thÞ tr­êng. ChÝnh v× vËy,l·i suÊt thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng, còng nh­ c¸c ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng ch­a thùc sù lµ nguån cung cÊp th«ng tin hiÖu qu¶ phôc vô cho viÖc ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ . VÒ phÝa ng©n hµng nhµ n­íc, viÖc thùc hiÖn vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ còng cßn cã mét sè h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. Mét sè c¸c quy ®Þnh tr­íc ®©y vÒ thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng kh«ng cßn phï hîp víi yªu cÇu thùc tiÔn hiÖn nay. HiÖn nay, ng©n hµng nhµ n­íc ®ang trong qu¸ tr×nh chØnh söa, hoµn thiÖn c¬ së ph¸p lý t¹o ®iÒu kiÖn cho thÞ tr­êng ho¹t ®éng n¨ng ®éng, hiÖu qu¶ h¬n. Trong khi ®ã, ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng nh÷ng n¨m qua ®· cã nh÷ng b­íc chuyÓn ®æi ®¸ng kÓ. ThÞ tr­êng ®· lµ n¬i kÕt nèi cung cÇu ngo¹i tÖ cña c¸c tæ chøc tÝn dông. Th«ng qua thÞ tr­êng, ng©n hµng nhµ n­íc ®· theo dâi ®­îc c¸c giao dÞch vÒ ngo¹i tÖ trong hÖ thèng ng©n hµng, n¾m b¾t diÔn biÕn cung cÇu, vµ tham gia thÞ tr­êng víi vai trß lµ ng­êi mua b¸n cuèi cïng ®Ó can thiÖp khi cÇn thiÕt nh»m thuùc hiÖn môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong tõng thêi kú. Thùc tÕ tõ n¨m 1997 ®Õn nay, bªn c¹nh viÖc ®iÒu chØnh linh ho¹t tû gi¸, viÖc ng©n hµng nhµ n­íc thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p can thiÖp kÞp thêi trªn thÞ tr­êng ®· ph¸t huy t¸c dông, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c ng©n hµng th¸o gì khã kh¨n trong c©n ®èi ngo¹i tÖ, gãp phÇn æn ®Þnh tû gi¸. Tuy nhiªn, cho ®Õn nay, c¸c thµnh viªn trªn thÞ tr­êng vÉn ch­a thùc sù chñ ®éng trong viÖc t×m kiÕm c¸c nguån ngo¹i tÖ khi cÇn thiÕt. Giao dÞch gi÷a c¸c ng©n hµng thùc hiÖn chñ yÕu d­íi h×nh thøc giao ngay. C¸c giao dÞch kú h¹n vµ ho¸n ®æi mang tÝnh phßng ngõa rñi ro l¹i ch­a ®­îc thùc hiÖn th­êng xuyªn. VÒ thÞ tr­êng ®Êu thÇu tÝn phiÕu kho b¹c. Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng trong nh÷ng n¨m qua, viÖc ®Êu thÇu tÝn phiÕu kho b¹c th«ng qua ng©n hµng nhµ n­íc ®· më ra mét kªnh huy ®éng vèn víi chi phÝ thÊp cho ng©n s¸ch nhµ n­íc. §Æc biÖt, tõ th¸ng 7/2000, thÞ tr­êng ®Êu thÇu tÝn phiÕu kho b¹c ®· trë thµnh nguån cung cÊp hµng ho¸ chñ yÕu cho ho¹t ®éng cña nghiÖp vô thÞ tr­êng më. Nh­ng cho ®Õn nay thÞ tr­êng vÉn ch­a thùc sù s«i ®éng, c¸c thµnhviªn chñ yÕu cña thÞ tr­êng vÉn chØ lµ c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh, c¸c ng©n hµng cã tiÒm n¨ng vÒ vèn VND. L·i suÊt tÝn phiÕu kho b¹c cßn bÞ lÖ thuéc bëi sù chØ ®¹o, ch­a ph¶n ¸nh l·i suÊt thÞ tr­êng. Kú h¹n cña tÝn phiÕu l¹i h¹n chÕ, chØ gåm mét kú h¹n duy nhÊt lµ 364 ngµy. Bªn c¹nh ®ã, thÞ tr­êng thø cÊp, thÞ tr­êng mua b¸n l¹i tÝn phiÕu kho b¹c ch­a thùc sù ph¸t triÓn, nªn viÖc sö dông tÝn phiÕu kho b¹c cña c¸c tæ chøc tÝn dông nh­ mét c«ng cô trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ cßn rÊt h¹n chÕ. Nh×n chung, cho ®Õn nay thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ViÖt Nam vÉn ph¸t triÓn ë møc ®é thÊp xÐt trªn c¶ gãc ®é quy m«, chñng lo¹i hµng ho¸, vµ c«ng cô giao dÞch. Theo luËt ng©n hµng nhµ n­íc,c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n ®­îc mua b¸n trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ bao gåm tÝn phiÕu kho b¹c, tÝn phiÕu ng©n hµng nhµ n­íc, chøng chØ tiÒn göi vµ c¸c lo¹i giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n kh¸c (ngoµi tÝn phiÕu kho b¹c, tÝn phiÕu ng©n hµng nhµ n­íc) ch­a ®­îc tiªu chuÈn ho¸ ®Ó giao dÞch trªn thÞ tr­êng. H¬n n÷a, nh­ ®· nªu ë trªn, c«ng cô chiÕm vÞ trÝ chñ ®¹o trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ lµ tÝn phiÕu kho b¹c còng cßn mét sè h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. Mét sè c«ng cô ®· ®­îc sö dông kh¸ phæ biÓn trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ c¸c n­íc nh­ th­¬ng phiÕu, tho¶ thuËn mua l¹i, chøng chØ tiÒn göi…nh­ng vÉn ch­a ®­îc h×nh thµnh ë ViÖt Nam hoÆc ®ang ë giai ®o¹n rÊt s¬ khai. Riªng ®èi víi th­¬ng phiÕu, mÆc dï ph¸p lÖnh th­¬ng phiÕu ®­îc ban hµnh tõ n¨m 1999 nh­ng qu¸ tr×nh triÓn khai so¹n th¶o c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn tiÕn hµnh cßn chËm. Th¸ng 7/2001 NghÞ ®Þnh h­íng dÉn thi hµnh Ph¸p lÖnh Th­¬ng phiÕu míi ®­îc ban hµnh vµ hiÖn nay ng©n hµng nhµ n­íc ®ang khÈn tr­¬ng x©y dùng c¸c v¨n b¶n h­íng dÉn ®Ó th­¬ng phiÕu sím trë thµnh mét trong nh÷ng c«ng cô hiÖu qu¶ trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Ngoµi ra, c¸c c«ng cô mang tÝnh phßng ngõa rñi ro cßn Ýt ®­îc ¸p dông, nhÊy lµ c¸c giao dÞch ho¸n ®æi víi c¸c h×nh thøc ®a d¹ng nh­ ho¸n ®æi ngo¹i tÖ, ho¸n ®æi l·i suÊt… Thùc tÕ, c¸c thµnh viªn tham gia thÞ tr­êng tiÒn tÖ ViÖt Nam cßn rÊt h¹n chÕ, b¶n th©n mét sè tæ chøc ch­a qu¶n lý vèn linh ho¹t vµ hiÖu qu¶, ch­a chñ ®éng tham gia thÞ tr­êng tiÒn tÖ ®Ó sinh lêi nguån vèn t¹m thêi nhµn rçi cña m×nh. NhÊt lµ hiÖn nay hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam ®ang trong giai ®o¹n c¶i c¸ch, cñng cè nªn còng ¶nh h­ëng ®Õn kh¶ n¨ng tham gia thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Ng©n hµng nhµ n­íc ch­a ph¸t huy tèt vai trß h­íng dÉn thÞ tr­êng, nªn viÖc tham gia thÞ tr­êng cña c¸c tæ chøc, c¸c c¸ nh©n cßn h¹n chÕ. Mét sè m« h×nh ®Þnh chÕ tµi chÝnh kh¸ thµnh c«ng trong viÖc ®Çu t­ trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ ë c¸c n­íc nh­ c¸c quü t­¬ng hç thÞ tr­êng tiÒn tÖ ch­a ®­îc t¹o diÒu kiÖn ®Ó h×nh thµnh. 2. Vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc ViÖt Nam. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, ®Ó kiÓm so¸t vµ ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ, ng©n hµng trung ­¬ng c¸c n­íc th­êng sö dông hÖ thèng c¸c c«ng cô nh­ dù tr÷ b¾t buéc, t¸i cÊp vèn, nghiÖp vô thÞ tr­êng më. §èi víi ViÖt Nam, hÖ thèng c¸c c«ng cô kiÓm so¸t vµ ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ ®· ®­îc h×nh thµnhvµ ph¸t triÓn cïng víi qu¸ tr×nh ®æi míi hÖ thèng ng©n hµng. XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn ViÖt Nam, ng©n hµng nhµ n­íc ®· thùc hiÖn viÖc kiÓm so¸t,®iÒu tiÕt tiÒn tÖ th«ng qua viÖc sö dông c¸c c«ng cô trùc tiÕp nh­: h¹n møc tÝn dông, l·i suÊt, tû gi¸, ®ång thêi thiÕt lËp vµ b­íc ®Çu sö dông c¸c c«ng cô gi¸n tiÕp nh­ dù tr÷ b¾t buéc, t¸i cÊp vèn, ngiÖp vô thÞ tr­êng më. T¨ng c­êng ph¹m vi vµ hiÖu qu¶ ®iÒu tiÕt, kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc lµ môc tiªu ®Æt ra trong qu¸ tr×nh c¶i c¸ch hÖ thèng ng©n hµng ViÖtt Nam. Nh÷ng ®æi míi trong qu¸ tr×nh ®iÒu tiÕt, kiÓm so¸t tiÒn tÖ trong nhiÒu n¨m qua cña ng©n hµng nhµ n­íc ®· cã nh÷ng ®ãng gãp nhÊt ®Þnh ®èi víi qu¸ tr×nh c¶i c¸ch hÖ thèng ng©n hµng, gãp phÇn quan träng trong æn ®Þnh hÖ thèng tµi chÝnh, æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«, t¹o vèn cho qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Thùc tÕ, hÖ thèng c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®· ph¸t huy t¸c dông, ngµy cµng n©ng cao vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc. §iÒu nµy cã thÓ thÊy ®­îc th«ng qua viÖc ®¸nh gi¸ c¸c b­íc ®æi míi c¨n b¶n ®èi víi c¸c c«ng cô dù tr÷ b¾t buéc, t¸i cÊp vèn, tû gi¸, l·i suÊt, viÖc ra ®êi cña nghiÖp vô thÞ tr­êng më th¸ng 7/2000 vµ viÖc thùc hiÖn nghiÖp vô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ tõ th¸ng 7/2001. §èi víi c«ng cô dù tr÷ b¾t buéc, tõ n¨m 1995 ®Õn nay, viÖc quy ®Þnh hÖ thèng nhÊt lµ tµi kho¶n tiÒn göi thanh to¸n vµ tiÒn göi dù tr÷ b¾t buéc vµo mét tµi kho¶n, tõng b­íc më réng ®èi t­îng ¸p dông cù tr÷ b¾t buéc vµ tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc ®­îc ¸p dông linh ho¹t ®èi víi tõng lo¹i h×nh tæ chøc tÝn dông ®· gãp phÇn n©ng cao kh¶ n¨ng dù ®o¸n ®­îc nhu cÇu dù tr÷ cña c¸c tæ chøc tÝn dông, qua ®ã t¨ng c­êng vai trß kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc. Bªn c¹nh ®ã, viÖc quy ®Þnh sè tiÒn dù tr÷ b¾t buéc ®­îc tÝnh b×nh qu©n thay cho quy ®Þnh khèng chÕ theo ngµy ®· thùc sù t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c ng©n hµng sö dông vèn linh ho¹t h¬n tr­íc ®©y. Tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc ®· liªn tôc ®­îc ®iÒu chØnh b¸m s¸t diÔn biÕn thÞ tr­êng, nhÊt lµ viÖc ®iÒu chØnh tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc b»ng ngo¹i tÖ vµ VND gÇn ®©y ®· ph¸t huy t¸c dông trong viÖc kh¾c phôc t×nh tr¹ng khan hiÕm VND, h¹n chÕ dßng chuyÓn ®æi tõ VND sang USD, gãp phÇn æn ®Þnh tiÒn tÖ vµ t¹o ®iÒu kiÖn sö lý mèi quan hÖ gi÷a l·i suÊt néi tÖ vµ l·i suÊt ngo¹i tÖ, gi÷a l·i suÊt vµ tû gi¸ trªn thÞ tr­êng. §èi víi c«ng cô t¸i cÊp vèn. Cã thÓ thÊy r»ng cïng víi viÖc ®æi míi ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ, c«ng cô t¸i cÊp vèn ®· ®­îc tõng b­íc ®æi míi theo h­íng thùc hiÖn vai trß lµ c«ng cô tÝn dông ng¾n h¹n cña ng©n hµng nhµ n­íc, vµ ng©n hµng nhµ n­íc thùc hiÖn vai trß “ng­êi cho vay cuèi cïng”. Cho ®Õn nay, viÖc vay t¸i cÊp vèn theo chØ ®Þnh ®· ngµy cµng h¹n chÕ. Thay vµo ®ã, t¸i cÊp vèn th­êng th«ng qua c¸c h×nh thøc kh¸c nhau nh­ cho vay cã b¶o ®¶m b»ng cÇm cè th­¬ng phiÕu vµ c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n, chiÕt khÊu , t¸i chiÕt khÊu th­¬ng phiÕu, giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n…®· ngµy cµng chiÕm tû träng lín trong tæng møc t¸i cÊp vèn tõ ng©n hµng nhµ n­íc cho c¸c ng©n hµng. Tõ n¨m 1997 ®Õn nay, l·i suÊt t¸i cÊp vèn ®· ®­îc x¸c ®Þnh møc cô thÓ thay cho viÖc quy ®Þnh theo tû lÖ phÇn tr¨m trªn l·i suÊt cho vay ¸p dông ®èi víi c¸c dù ¸n cho vay cña c¸c tæ chøc tÝn dông tr­íc ®©y. Tõ n¨m 1999, l·i suÊt t¸i cÊp vèn ®· ®­îc ®iÒu chØnh linh ho¹t cung cÊp tÝn hiÖu vÒ ®iÒu hµnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ vµ phï hîp víi diÔn biÕn trªn thÞ tr­êng. Bªn c¹nh viÖc cung øng vèn ng¾n h¹n cho c¸c ng©n hµng qua c¸c h×nh thøc t¸i cÊp vèn, tõ th¸ng 7/2000, nghiÖp vô thÞ tr­êng më chÝnh thøc ho¹t ®éng ®· më ra mét kªnh cung øng, ®iÒu tiÕt vèn kh¶ dông míi cho c¸c tæ chøc tÝn dông. Ng©n hµng nhµ n­íc b­íc ®Çu cã thªm mét c«ng cô míi ®Ó thùc hiÖn môc tiªu cña chÝnh s¸ch tiÒn tÖ. Tuy ®Õn nay mÆc dï quy m« ho¹t ®éng nghiÖp vô thÞ tr­êng më cßn h¹n chÕ, nh­ng viÖc ®­a nã ®i vµo ho¹t ®éng ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c tæ chøc tÝn dông thµnh viªn sö dông linh ho¹t c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n, gãp phÇn nhÊt ®Þnh ®èi víi viÖc ®iÒu chØnh vèn kh¶ dông cho c¸c tæ chøc tÝn dông thµnh viªn, ®Æc biÖt khi thiÕu hôt kh¶ n¨ng thanh to¸n. GÇn ®©y, viÖc ng©n hµng nhµ n­íc ®­a ra thùc hiÖn nghiÖp vô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ ®· gãp phÇn quan träng trong viÖc gióp c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i kh¾c phôc t×nh tr¹ng khan hiÕm tiÒn §ång. Sù ra ®êi cña c«ng cô nµy ®· më ®­êng cho c¸c tæ chøc tÝn dông th­êng së h÷u Ýt c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n trong viÖc tiÕp nhËn kªnh hç trî vèn tõ ng©n hµng nhµ n­íc khi cÇn thiÕt. Ngoµi ra cã thÓ thÊy r»ng mÆc dï ch­a thùc sù hoµn thiÖn, nh­ng c«ng cô l·i suÊt vµ tû gi¸ ®· ph¸t huy t¸c dông nhÊt ®Þnh trong viÖc thùc hiÖn vai trß ®iÒu tiÕt, kiÓm so¸t tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc trong nh÷ng n¨m qua. Trªn thùc tÕ, viÖc ®iÒu hµnh l·i suÊt cña ng©n hµng nhµ n­íc kh«ng ngõng ®­îc hoµn thiÖn theo h­íng tiÕn tíi “tù do ho¸ l·i suÊt” víi nh÷ng b­íc ®i thËn träng, phï hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ – x· héi, xu thÕ ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ, møc ®é héi nhËp cña nÒn kinh tÕ ViÖt Nam vµo thÞ tr­êng tµi chÝnh vµ khu vùc thÕ giíi. Tõ th¸ng 8/2000 víi viÖc thùc hiÖn l·i suÊt c¬ b¶n, c¬ chÕ l·i suÊt d· ®­îc ®iÒu hµnh linh ho¹t, g¾n chÆt víi yÕu tè thÞ tr­êng h¬n so víi c¬ chÕ “trÇn l·i suÊt cho vay”. NÕu nh­ tr­íc ®©y quy ®Þnh trÇn l·i suÊt cho vay cßn dùa vµo ý muèn chñ quan cña ng©n hµng nhµ n­íc, th× l·i suÊt c¬ b¶n ®· ®­îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së l·i suÊt thÞ tr­êng víi møc ®é rñi ro thÊp nhÊt. L·i suÊt c¬ b¶n ®· ®­íc coi lµ l·i suÊt ®Þnh h­íng, trªn c¬ së ®ã c¸c tæ chøc tÝn dông cã ®iÒu kiÖn chñ ®éng, linh ho¹t trong viÖc x¸c ®Þnh l·i suÊt phï hîp víi cung cÇu vÒ vèn trªn thÞ tr­êng. Mét mèc quan träng ®¸nh dÊu b­íc tiÕn trong ®iÒu hµnh l·i suÊt ®ã chÝnh lµ viÖc ng©n hµng nhµ n­íc thùc hiÖn tù do ho¸ l·i suÊt cho vay ngo¹i tÖ tõ 6/2001 trong bèi c¶nh l·i suÊt trªn thÕ giíi gi¶m thÊp, c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ – tiÒn tÖ trong n­íc ®· ®­îc n©ng cao. Cho ®Õn nay, viÖc tù do ho¸ l·i suÊt nµy ®· cã t¸c dông khuyÕn khÝch cho vay ngo¹i tÖ, gióp cho mèi quan hÖ tû gi¸ - l·i suÊt ®­îc x¸c lËp hîp lý h¬n, còng nh­ t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc ng©n hµng nhµ n­íc thùc hiÖn vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ th«ng qua c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ kh¸c. VÒ c«ng cô tû gi¸. Cïng víi sù ra ®êi vµ ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng, ng©n hµng nhµ n­íc ®· thùc hiÖn ®æi míi m¹nh mÏ c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸. §Æc biÖt trong c¸c n¨m 1997 – 1998, viÖc ng©n hµng nhµ n­íc chñ ®éng ®iÒu chØnh biªn ®é giao dÞch vµ sau ®ã Ên ®Þnh tû gi¸ chÝnh thøc trªn c¬ së tû gi¸ mua b¸n trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng, khiÕn cho tû gi¸ phï hîp h¬n víi t­¬ng quan nhu cÇu ngo¹i tÖ trªn thÞ tr­êng vµ kh¶ n¨ng t¨ng ®iÒu tiÕt thÞ tr­êng cña tû gi¸ do ng©n hµng nhµ n­íc c«ng bè. Thùc tÕ, viÖc ®iÒu hµnh tû gi¸ cña ng©n hµng nhµ n­íc ®· gãp phÇn h¹n chÕ ¶nh h­ëng cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc ®Õn kinh tÕ ViÖt Nam, gãp phÇn æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«, æn ®Þnh tiÒn tÖ. Tõ n¨m 1999 ®Õn nay, bªn c¹nh viÖc can thiÖp kÞp thêi cña ng©n hµng nhµ n­íc trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng, viÖc thùc hiÖn c¬ chÕ ®iÒu hµnh tû gi¸ theo c¸c nguyªn t¾c thÞ tr­êng (th«ng qua h×nh thøc hµng ngµy ng©n hµng nhµ n­íc c«ng bè tû gi¸ chÝnh thøc lµ tû gi¸ giao dÞch b×nh qu©n trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng cña ngµy giao dÞch tr­íc ®ã, quy ®Þnh tû gi¸ giao dÞch gi÷a VND vµ USD cña c¸c tæ chøc tÝn dông kh«ng v­ît qu¸ 0,1% so víi tû gi¸ do ng©n hµng nhµ n­íc vµ ®iÒu chØnh linh ho¹t víi møc trÇn gia t¨ng tû gi¸ ®èi víi c¸c giao dÞch kú h¹n, ho¸n ®æi…) ®· ph¸t huy t¸c dông, gãp phÇn æn ®Þnh thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Tuy nhiªn, nh×n nhËn mét c¸ch kh¸ch quan cã thÓ thÊy r»ng, viÖc sö dông c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®Ó thùc hiÖn vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc cßn cã mét sè h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. Cho ®Õn nay, vÒ c¬ b¶n nh÷ng quy ®Þnh hiÖn t¹i vÒ dù tr÷ b¾t buéc nh»m ®¶m b¶o tÝnh linh ho¹t trong viÖc sö dông vèn cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i. Tuy nhiªn tiÒn göi dù tr÷ b¾t buéc cßn quy ®Þnh h¹n hÑp ë lo¹i tiÒn göi cã kú h¹n 12 th¸ng trë xuèng nªn kh¶ n¨ng kiÓm so¸t vµ ®iÒu tiÕt khèi tiÒn tÖ M2 cña ng©n hµng nhµ n­íc cßn h¹n chÕ. Ng©n hµng nhµ n­íc tr¶ l·i cho tiÒn göi v­ît dù tr÷ b¾t buéc ®· kh«ng khuyÕn khÝch c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i tËn dông tèi ®a nguån vèn, dÉn ®Õn t×nh tr¹ng cã thêi kú c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i ®Ó dù tr÷ d­ thõa nhiÒu, h¹n chÕ c¸c ho¹t ®éng cho vay ng¾n h¹n, nhÊt lµ cho vay qua ®ªm trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Trong qu¸ tr×nh kiÕm so¸t vµ ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ, vai trß cña c«ng cô t¸i cÊp vèn vÉn cßn h¹n chÕ. MÆc dï c¬ chÕ t¸i cÊp vèn kh«ng cã sù ph©n biÖt ®èi víi c¸c ng©n hµng kh¸c nhau, nh­ng thùc tÕ t¸i cÊp vèn vÉn chñ yÕu thùc hiÖn ®èi víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh, c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i cæ phÇn Ýt ®­îc t¸i cÊp vèn do th­êng kh«ng ®ñ c¸c ®iÒu kiÖn t¸i cÊp vèn. L·i suÊt t¸i cÊp vèn ch­a g©y t¸c dông hiÖu øng víi l·i suÊt thÞ tr­êng vµ ch­a ph¸t huy tèt vai trß kÝch thÝch t¨ng gi¶m nhu cÇu tiÒn tÖ. §èi víi nghiÖp vô thÞ tr­êng më, do hµng ho¸ trªn thÞ tr­êng h¹n hÑp vÒ chñng lo¹i, thêi gian còng nh­ sè l­îng vµ sè tÝn phiÕu kho b¹c lµ c«ng cô chñ yÕu trªn thÞ tr­êng l¹i tËp trung vµo c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i quèc doanh, nªn thùc tÕ sè thµnh viªn tham gia c¸c phiªn giao dÞch rÊt h¹n chÕ. §iÒu nµy dÉn ®Õn t¸c ®éng cña ho¹t ®éng thÞ tr­êng më ®Õn vèn kh¶ dông cña c¸c tæ chøc tÝn dông vµ c¸c ®iÒu kiÖn thÞ tr­êng tiÒn tÖ nãi chung lµ ch­a ®¸ng kÓ. L·i suÊt trªn thÞ tr­êng më ch­a ph¶n ¸nh s¸t thùc quan hÖ cung cÇu vÒ vèn trªn thÞ tr­êng. Còng nh­ l·i suÊt t¸i cÊp vèn, l·i suÊt chiÕt khÊu, l·i suÊt trªn thÞ tr­êng më ch­a ph¸t huy vai trß l·i suÊt ®Þnh h­íng, chØ ®¹o thÞ tr­êng, t¸c ®éng ®Õn c¸c nhu cÇu vÒ dù tr÷ cña c¸c tæ chøc tÝn dông. C¸c møc l·i suÊt nµy ch­a cã mèi quan hÖ chÆt chÏ víi l·i suÊt trªn thÞ tr­êng liªn ng©n hµng. Vµ h¹n chÕ ®· nªu cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ, nhÊt lµ thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng ë mét chõng mùc nhÊt ®Þnh ®· cã ¶nh h­ëng ng­îc trë l¹i ®Õn viÖc thùc hiÖn vai trß kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc. III. Mét sè ®Þnh h­íng vµ gi¶i ph¸p ®Ó n©ng cao vai trß ®iÒu tiÕt thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc. §Ó t¨ng c­êng ph¹m vi, hiÖu qu¶ ®iÒu tiÕt cña ng©n hµng nhµ n­íc, ®¸p øng yªu cÇu ®ßi hái thùc tiÔn vµ phï hîp th«ng lÖ, viÖc tiÕp tôc ®Èy m¹nh qu¸ tr×nh chuyÓn ®æi ®iÒu hµnh c¸c c«ng cô trùc tiÕp sang gi¸n tiÕp cã ý nghÜa v« cïng quan träng. C«ng cô nghiÖp vô thÞ tr­êng më cÇn ®­îc tiÕp tôc hoµn thiÖn ®Ó trë thµnh c«ng cô ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ chñ yÕu. Theo ®ã, ng©n hµng nhµ n­íc cã thÓ thùc hiÖn linh ho¹t vÒ thêi ®iÓm vµ khèi l­îng giao dÞch ®Ó t¸c ®éng ®Õn tiÒn dù tr÷ cña hÖ thèng ng©n hµng vµ sau ®ã ®Õn l·i suÊt cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ. L·i suÊt trªn thÞ tr­êng më cÇn trë thµnh l·i suÊt tham chiÕu cho c¸c lo¹i l·i suÊt kh¸c. §Ó lµm ®­îc nh­ vËy, viÖc nghiªn cøu ®Ó më réng thªm nhiÒu lo¹i hµng cã thÓ giao dÞch trªn thÞ tr­êng lµ mét ®ßi hái bøc xóc : ®Ò nghÞ chÝnh phñ tr×nh quèc héi cho phÐp ®­îc sö dông c¸c lo¹i tr¸i phiÕu ®­îc giao dÞch trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ nãi chung vµ thÞ tr­êng më nãi riªng víi thêi h¹n ng¾n, nghiªn cøu kh¶ n¨ng sö dông c¸c lo¹i chøng kho¸n do c¸c tæ chøc tÝn dông nhµ n­íc ph¸t hµnh lµm c«ng cô cho nghiÖp vô thÞ tr­êng më. HiÖn nay, ng©n hµng nhµ n­íc ®ang tËp trung triÓn khai néi dung nµy bªn c¹nh viÖc rµ so¸t, nghiªn cøu c¸c v¨n b¶n ph¸p lý, c¸c c¬ chÕ, quy chÕ vÒ nghiÖp vô thÞ tr­êng më ®Ó kÞp thêi ®iÒu chØnh, söa ®æi theo h­íng t¹o ®iÒu kiÖn thu hót thµnh viªn tham gia thÞ tr­êng, còng nh­ tiÕp tôc tuyªn truyÒn, båi d­ìng kiÕn thøc nghiÖp vô thÞ tr­êng më cho c¸c tæ chøc tÝn dông. §Ó kh¾c phôc h¹n chÕ nh­ ®· nªu trªn cña c«ng cô dù tr÷ b¾t buéc, mét sè néi dung cÇn ®iÒu chØnh ®èi víi c«ng cô cù tr÷ b¾t buéc nh­ viÖc xem xÐt kh«ng tr¶ l·i cho tiÒn göi v­ît dù tr÷ b¾t buéc vµ tr¶ l·i cho tiÒn göi dù tr÷ b¾t buéc, më réng diÖn tiÒn göi ph¶i thùc hiÖn dù tr÷ b¾t buéc tõ 12 th¸ng ®Õn 24 th¸ng; ®ång thêi, tû lÖ dù tr÷ b¾t buéc cÇn ®­îc tiÕp tôc ®iÒu chØnh linh ho¹t, phèi hîp ®ång bé víi c¸c c«ng cô kh¸c nh­ t¸i cÊp vèn, nghiÖp vô thÞ tr­êng më. §èi víi c«ng cô t¸i cÊp vèn. §Ó c«ng cô nµy thùc sù ®ãng vai trß lµ c«ng cô cÊp tÝn dông ng¾n h¹n, ng©n hµng nhµ n­íc cung øng ph­¬ng tiÖn thanh to¸n cho c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i vµ thùc hiÖn vai trß “ng­êi cho vay cuèi cïng”, c«ng cô t¸i cÊp vèn cÇn ®­îc tiÕp tôc ®æi míi theo h­íng quy ®Þnh râ rµng c¸c h×nh tøc t¸i cÊp vèn nh­: H×nh thøc t¸i chiÕt khÊu cung cÊp nguån vèn cã tÝnh chÊt th­êng xuyªn h¬n cho c¸c ng©n hµng víi møc l·i suÊt thÊp cã thÓ thÊp h¬n l·i suÊt cho vay trªn thÞ tr­êng liªn ng©n hµng, t¹o nªn møc sµn trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Th«ng qua kªnh nµy, ng©n hµng nhµ n­íc thùc hiÖn vai trß ®iÒu tiÕt tiÒn tÖ, gi¶m ¸p lùc ng¾n h¹n vÒ dù tr÷ trªn thÞ tr­êng, còng nh­ tr¸nh c¸c ®ét biÕn vÒ l·i suÊt trªn thÞ tr­êng. H×nh thøc cho vay cã b¶o ®¶m b»ng c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n, cho vay theo hå s¬ tÝn dông nh»m ®¸p øng nhu cÇu vèn ng¾n h¹n cña c¸c ng©n hµng sau khi ®· sö dông hÕt h¹n møc chiÕt khÊu. L·i suÊt t¸i cÊp vèn d­íi h×nh thøc nµy cao h¬n møc l·i suÊt chiÕt khÊu vµ tuú theo môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong tõng thêi kú. H×nh thøc cho vay qua cöa sæ chiÕt khÊu ®Æc biÖt, hoÆc cho vay thÊu chi cã tµi s¶n b¶o ®¶m nh»m bï ®¾p thiÕu hôt vèn t¹m thêi ng¾n h¹n trong thanh to¸n cña c¸c ng©n hµng. Thêi h¹n cho vay cã thÓ rÊt ng¾n, th­êng lµ qua ®ªm víi møc l·i suÊt cã thÓ lµ møc trÇn trªn thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Bªn c¹nh ®ã, nghiÖp vô ho¸n ®æi cÇn tiÕp tôc hoµn thiÖn theo h­íng ®iÒu hµnh linh ho¹t tû gi¸ ho¸n ®æi, b¸m s¸t diÔn biÕn thÞ tr­êng vµ phï hîp víi môc tiªu chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong tõng thêi kú. §ång thêi, ho¸n ®æi ngo¹i tÖ cã thÓ sÏ ®­îc thùc hiÖn ®èi víi c¸c ngo¹i tÖ kh¸c ngoµi ®ång ®« la Mü. ViÖc ®Èy nhanh tèc ®é xö lý cña c¸c ng©n hµng nhµ n­íc ®èi víi ®Ò nghÞ cña c¸c ng©n hµng vÒ nghiÖp vô ho¸n ®æi cã ý nghÜa quan träng nh»m ®¶m b¶o cho ng©n hµng nhµ n­íc thùc hiÖn vai trß cung øng vèn VND kÞp thêi cho c¸c ng©n hµng. Ngoµi ra, c¸c c«ng cô l·i suÊt, tû gi¸ còng cÇn tiÕp tôc ®iÒu hµnh linh ho¹t theo h­íng tiÕn dÇn ®Õn môc tiªu tù do ho¸. ViÖc ®iÒu hµnh cÇn tiÕp tôc g¾n liÒn víi ®iÒu hµnh tû gi¸. §Æc biÖt, ®Ó kh¾c phôc mét sè h¹n chÕ cña l·i suÊt c¬ b¶n, hiÖn nay trong viÖc thùc hiÖn vai trß l·i suÊt mang tÝnh ®Þnh h­íng thÞ tr­êng, ng©n hµng nhµ n­íc cã thÓ tiÕn tíi sö dông l·i suÊt liªn ng©n hµng lµm l·i suÊt ®Þnh h­íng trªn c¬ së ph¸t triÓn thÞ tr­êng nµy. VÊn ®Ò quan träng lµ ng©n hµng nhµ n­íc cÇn tiÕp tôc nghiªn cøu ®Ó hoµn thiÖn c«ng cô l·i suÊt th«ng qua viÖc lùa chän l·i suÊt ®Þnh h­íng phï hîp víi møc ®é ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ c¸c quy ®Þnh cña 2 luËt Ng©n hµng. Mét sè ph­¬ng ¸n cã thÓ xem xÐt nh­: sö dông l·i suÊt t¸i cÊp vèn, l·i suÊt t¸i chiÕt khÊu lµm l·i suÊt ®Þnh h­íng; hoÆc kÕt hîp sö dông l·i suÊt chiÕt khÊu vµ l·i suÊt liªn ng©n hµng ®Þnh h­íng nh­ tr­êng hîp cña ng©n hµng dù tr÷ liªn bang Mü, ng©n hµng trung ­¬ng NhËt; hoÆc sö dông møc l·i suÊt tiÒn göi t¹i ng©n hµng trung ­¬ng vµ l·i suÊt cho vay cña ng©n hµng trung ­¬ng nh­ tr­êng hîp cña óc, New Zealands, ng©n hµng trung ­¬ng Ch©u ¢u; hoÆc sö dông l·i suÊt thÞ tr­êng më ph¸t triÓn. Riªng ®èi víi ®iÒu hµnh tû gi¸, cã thÓ xem xÐt g¾n tû gi¸ chÝnh thøc víi ‘‘ræ ’’ tiÒn tÖ (gåm USD vµ c¸c ®ång tiÒn cña b¹n hµng lín nh­ NhËt, EU…) vµ tiÕp tôc thùc hiÖn c¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng ®Ó tû gi¸ thùc sù do c¸c lùc l­îng thÞ tr­êng quyÕt ®Þnh. C¸c møc l·i suÊt vµ tû gi¸ chÝnh thøc do ng©n hµng nhµ n­íc c«ng bè sÏ ®­îc ®iÒu chØnh linh ho¹t trªn c¬ së ®¶m b¶o nguyªn t¾c mang tÝnh ®Þnh h­íng, chØ ®¹o ®èi víi thÞ tr­êng. Víi môc ®Ých n©ng cao hiÖu qu¶ viÖc ®iÒu tiÕt thÞ tr­êng tiÒn tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc th«ng qua sö dông c¸c c«ng cô gi¸n tiÕp, mét trong c¸c vÊn ®Ò mÊu chèt lµ cÇn tiÕp tôc thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p cñng cè, ph¸t triÓn thÞ tr­êng tiÒn tÖ nãi chung vµ thÞ tr­êng liªn ng©n hµng nãi riªng ®Ó kÕt nèi cung cÇu vÒ vèn gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông, ®Ó truyÒn t¶i hiÖu øng vÒ chÝnh s¸ch vµ vÒ l·i suÊt tíi toµn bé nÒn kinh tÕ. VÒ phÝa ng©n hµng nhµ n­íc, xuÊt ph¸t tõ thùc tr¹ng hiÖn nay cña thÞ tr­êng néi tÖ liªn ng©n hµng, viÖc sím huû bá c¸c v¨n b¶n cã liªn quan ®­îc ban hµnh tr­íc khi 2 LuËt Ng©n hµng ra ®êi nay kh«ng cßn phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ lµ rÊt cÇn thiÕt. §ång thêi, ng©n hµng nhµ n­íc cÇn t¨ng c­êng thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p thu thËp, thèng kª ®Ó n¾m b¾t th«ng tin kÞp thêi, ®Çy ®ñ vÒ c¸c ho¹t ®éng liªn ng©n hµng. Ngoµi ra, viÖc ®Èy nhanh tiÕn ®é hiÖn ®¹i ho¸ hÖ thèng thanh to¸n liªn ng©n hµng, thanh to¸n bï trõ ®¶m b¶o sù lu©n chuyÓn vèn nhanh gi÷a c¸c tæ chøc tÝn dông còng cã ý nghÜa rÊt quan träng. §èi víi thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng, ng©n hµng nhµ n­íc cÇn ph¸t huy vai trß h­íng dÉn thÞ tr­êng, khuyÕn khÝch c¸c thµnh viªn tham gia c¸c giao dÞch cã tÝnh chÊt phßng ngõa rñi ro vµ chñ ®éng t×m nguån ngo¹i tÖ trªn thÞ tr­êng, ng©n hµng nhµ n­íc chØ b¸n ngo¹i tÖ can thiÖp thÞ tr­êng khi thËt sù cÇn thiÕt tr¸nh sù û l¹i cña c¸c thµnh viªn vµo nguån ngo¹i tÖ cña ng©n hµng nhµ n­íc. §Ó ph¸t huy h¬n n÷a thÞ tr­êng tiÒn tÖ ViÖt Nam, ng©n hµng nhµ n­íc cÇn sím hoµn thiÖn c¸c khu«n khæ ph¸p lý cÇn thiÕt cho ho¹t ®éng thÞ tr­êng (nhÊt lµ c¸c quy ®Þnh vÒ th­¬ng phiÕu, giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n). Bªn c¹nh ®ã, ng©n hµng nhµ n­íc cÇn phèi hîp víi Bé tµi chÝnh c¶i tiÕn ®Êu thÇu tÝn phiÕu kho b¹c cÇn ®Ó cho thÞ tr­êng quyÕt ®Þnh vµ c¸c kú h¹n cña tÝn phiÕu cÇn ®a d¹ng h¬n ®Ó thu hót c¸c thµnh viªn tham gia còng nh­ t¹o ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn nghiÖp vô thÞ tr­êng më. Ngoµi ra, ®Ó thÞ tr­êng tiÒn tÖ ph¸t triÓn h¬n n÷a, viÖc tæ chøc phæ biÕn, h­íng dÉn c¸c thµnh viªn tiÕp cËn víi c¸c c«ng cô thÞ tr­êng tiÒn tÖ vµ c¸c m« h×nh ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng c¸c n­íc còng lµ mét vÊn ®Ò hÕt søc cÇn thiÕt. §Æc biÖt, vÒ phÝa c¸c tæ chøc tÝn dông, nh÷ng ®èi t¸c chñ yÕu trªn thÞ tr­êng cÇn xóc tiÕn m¹nh mÏ qu¸ tr×nh c¶i c¸ch, cñng cè ®Ó n©ng cao n¨ng lùc tµi chÝnh, kinh doanh, t¹o c¬ së v÷ng ch¾c cho sù ph¸t triÓn cña thÞ tr­êng. NhÊt lµ ®èi víi c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i, nh÷ng nç lùc cÇn tËp trung vµo viÖc thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p xö lý kho¶n vay kh«ng sinh lêi, ng¨n ngõa ph¸t sinh nî khã ®ßi, bá dÇn viÖc vay chÝnh s¸ch vµ ¸p dông c¸c ho¹t ®éng ng©n hµng trªn c¬ së th­¬ng m¹i, thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p cñng cè, s¸p nhËp…®èi víi mét sè ng©n hµng th­¬ng m¹i cæ phÇn nh»m x©y dùng mét hÖ thèng ng©n hµng lµnh m¹nh, hiÖu qu¶, s½n sµng tham gia vµo qu¸ tr×nh héi nhËp víi hÖ thèng tµi chÝnh khu vùc vµ thÕ giíi. KÕt luËn Trong giai ®o¹n hiÖn nay, khi mµ nÒn kinh tÕ trong khu vùc vµ thÕ giíi ®ang cã biÕn ®éng th× viÖc duy tr× mét sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ cã hiÖu qu¶ lµ rÊt quan träng vµ lµ mét ®iÒu mµ tÊt c¶ c¸c quèc gia ®Òu mong muèn. Vµ ®Ó ®¹t ®­îc ®iÒu ®ã, mét trong nh÷ng nhiÖm vô quan träng vµ cÊp b¸ch mµ c¸c quèc gia ph¶i lµm ®ã lµ ph¶i ®æi míi hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch vÜ m« vµ hoµn thiÖn c¸c c«ng cô cña nã cho phï hîp víi t×nh h×nh hiÖn nay, tõ ®ã sö dông phèi hîp cã hiÖu qu¶ c¸c c«ng cô qu¶n lÝ vÜ m«, ph¸t huy ®­îc nh÷ng mÆt m¹nh cña hÖ thèng c«ng cô qu¶n lÝ t¹o ra b­íc ph¸t triÓn cao h¬n. Do vËy viÖc ®æi míi c¸c chÝnh s¸ch tiÒn tÖ gi÷ vai trß rÊt quan träng. Vµ ®Ó cã nh÷ng thay ®æi ®ã th× kh«ng thÓ kh«ng kÓ ®Õn vai trß cña ng©n hµng trung ­¬ng trong viÖc kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ. PhÇn bµi viÕt ë trªn ®· cho chóng ta cã ®­îc mét c¸i nh×n kh¸i qu¸t vÒ vai trß vµ chøc n¨ng cña Ng©n hµng trung ­¬ng còng nh­ c«ng cô mµ Ng©n hµng trung ­¬ng dïng ®Ó kiÓm so¸t thÞ tr­êng tiÒn tÖ. Ng©n hµng trung ­¬ng ®iÒu tiÕt ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng tiÒn tÖ th«ng qua c¸c c«ng cô: NghiÖp vô thÞ tr­êng më, chÝnh s¸ch chiÕt khÊu, tØ lÖ dù tr÷ b¾t buéc, kiÓm so¸t h¹n møc tÝn dông, qu¶n lÝ l·i suÊt cña ng©n hµng th­¬ng m¹i. Vµ chÝnh nhê cã c¸c c«ng cô ®ã mµ Ng©n hµng trung ­¬ng ®· trë thµnh mét nh©n tè gãp phÇn quan träng trong æn ®Þnh hÖ thèng tµi chÝnh, æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«, t¹o vèn cho qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ t¹o ®iÒu kiÖn ®Ó thÞ tr­êng tiÒn tÖ ph¸t triÓn. ë ViÖt Nam, bªn c¹nh nh÷ng thµnh c«ng ®· ®¹t ®­îc th× viÖc ®iÒu hµnh c¸c c«ng cô chÝnh s¸ch tiÒn tÖ cña Ng©n hµng trung ­¬ng vÉn ch­a kÞp thêi ®¸p øng ®­îc nh÷ng biÕn ®éng cña thÞ tr­êng. NghiÖp vô thÞ tr­êng më vÉn ch­a ®­îc sö dông phæ biÕn hay dù tr÷ b¾t buéc theo quy ®Þnh ë ViÖt Nam hiÖn nay: Sè tiÒn ®­îc trÝch cña dù tr÷ b¾t buéc thùc tÕ cña c¸c tæ chøc tÝn dông dùa trªn c¬ së sè d­ tiÒn göi b×nh qu©n t¹i Ng©n hµng trung ­¬ng. Sè tiÒn mÆt t¹i quü hoÆc gi¸ trÞ cña c¸c giÊy tê cã gi¸ ng¾n h¹n cña ng©n hµng th­¬ng m¹i kh«ng ®­îc tÝnh vµo sè tiÒn dù tr÷ b¾t buéc thùc tÕ nÕu trªn gi¸c ®é t¹o ra tiÒn, c¸c tæ chøc tÝn dông sÏ kh«ng t¹o ra ®­îc béi sè tiÒn lín h¬n sè tiÒn mÆt t¹i quü hoÆc gi¸ trÞ cña giÊy tê cã gi¸ nÕu cã .v.v.. Do vËy ®Ó kh¾c phôc nh÷ng h¹n chÕ nµy ng©n hµng trung ­¬ng ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch linh ho¹t h¬n, cã hiÖu qu¶ h¬n trong viÖc ®iÒu hµnh thÞ tr­êng tiÒn tÖ.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docNH070.DOC
Tài liệu liên quan