Đề tài Vai trò kinh tế của nhà nước trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước ở Việt Nam

MỤC LỤC PHẦN I- GIỚI THIỆU CHUNG 2 PHẦN II- NỘI DUNG 5 1. Nhà nước và chức năng kinh tế của Nhà nước 5 1.1. Nhà nước 5 1.2. Chức năng của Nhà nước 6 1.3. Những quan điểm và học thuyết bàn về chức năng kinh tế của Nhà nước 6 1.4. Kết luận 10 2. Đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam 11 2.1. Đặc điểm của nền kinh tế nước ta bước đổi mới 11 2.2. Đặc điểm của nền kinh tế hàng hoá vận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước 12 2.3. Những đặc trưng của cơ chế kinh tế chúng ta đang hướng tới 13 3. Các mục tiêu và chức năng quản lý vĩ mô của Nhà nước 15 3.1. Mục tiêu 15 3.2. Chức năng quản lý vĩ mô 16 4. Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước 17 PHẦN III- KẾT LUẬN 23

doc23 trang | Chia sẻ: maiphuongtl | Ngày: 21/06/2013 | Lượt xem: 182 | Lượt tải: 0download
Tóm tắt tài liệu Đề tài Vai trò kinh tế của nhà nước trong nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước ở Việt Nam, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
vai trß kinh tÕ cña Nhµ n­íc trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc ë ViÖt Nam Môc lôc Trang PhÇn I- Giíi thiÖu chung 2 PhÇn II- Néi dung 5 1. Nhµ n­íc vµ chøc n¨ng kinh tÕ cña Nhµ n­íc 5 1.1. Nhµ n­íc 5 1.2. Chøc n¨ng cña Nhµ n­íc 6 1.3. Nh÷ng quan ®iÓm vµ häc thuyÕt bµn vÒ chøc n¨ng kinh tÕ cña Nhµ n­íc 6 1.4. KÕt luËn 10 2. §Æc tr­ng c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam 11 2.1. §Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ n­íc ta b­íc ®æi míi 11 2.2. §Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc 12 2.3. Nh÷ng ®Æc tr­ng cña c¬ chÕ kinh tÕ chóng ta ®ang h­íng tíi 13 3. C¸c môc tiªu vµ chøc n¨ng qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc 15 3.1. Môc tiªu 15 3.2. Chøc n¨ng qu¶n lý vÜ m« 16 4. Mét sè gi¶i ph¸p nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ vai trß qu¶n lý kinh tÕ cña Nhµ n­íc 17 PhÇn III- KÕt luËn 23 PhÇn I Giíi thiÖu Thêi kú Ph¸p thuéc (1858 - 1945), ViÖt Nam ®­îc xÕp lµ mét trong nh÷ng quèc gia cã nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn thÊp kÐm nhÊt trªn thÕ giíi, ®ã lµ mét nÒn kinh tÕ quÌ quÆt, l¹c hËu, s¶n xuÊt nhá, lÎ, vµ n«ng nghiÖp lµ chñ yÕu. Nh­ng ë thêi kú nµy, víi sù xuÊt hiÖn cña c¸c nhµ t­ b¶n Ph¸p, c¸c C«ng ty cña Ph¸p, cïng víi sù giao l­u hµng ho¸ gi÷a n­íc ViÖt Nam thuéc ®Þa víi c¸c n­íc kh¸c th× nÒn kinh tÕ ViÖt Nam còng ®· ®­îc coi lµ mét nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ë d¹ng s¬ khai. C¸ch m¹ng Th¸ng 8 (8/1945) thµnh c«ng, Nhµ n­íc ViÖt Nam D©n chñ céng hoµ ra ®êi, nh­ng kh«ng gièng c¸c quèc gia kh¸c chóng ta kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®Ó kh«i phôc vµ x©y dùng kinh tÕ mµ gÇn nh­ ngay lËp tøc chóng ta l¹i ph¶i chÞu ®ùng c¶nh chiÕn tranh. Trong suèt thêi kú kh¸ng chiÕn chèng thùc d©n Ph¸p x©m l­îc (1946 - 1954) nÒn kinh tÕ cña chóng ta kh«ng thÓ ph¸t triÓn mét c¸ch toµn diÖn, mµ ®ã chØ lµ mét nÒn kinh tÕ khÐp kÝn, tù cung, tù cÊp, lÊy s¶n xuÊt n«ng nghiÖp vµ thñ c«ng nghiÖp lµ chÝnh víi môc ®Ých tr­íc tiªn lµ phôc vô kh¸ng chiÕn. HiÖp ®Þnh Gi¬ nev¬ vÒ chÊm døt chiÕn tranh ë §«ng D­¬ng ®­îc ký kÕt, nh­ng t­ëng chóng ta ®­îc sèng trong hoµ b×nh ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ, nh­ng kh«ng chóng ta l¹i ph¶i tr¶i qua mét cuéc chiÕn tranh dµi 20 n¨m (1955- 1975) ®Êt n­íc bÞ chia c¾t lµm hai miÒn B¾c, Nam víi hai chÕ ®é chÝnh trÞ, hai m« h×nh kinh tÕ kh¸c nhau. MiÒn B¾c ®i lªn x· héi chñ nghÜa víi m« h×nh kinh tÕ qu¶n lý tËp trung bao cÊp bao cÊp gièng c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa kh¸c, miÒn Nam ®i theo m« h×nh kinh tÕ thÞ tr­êng t­ b¶n chñ nghÜa. Tuy vËy trong ®iÒu kiÖn bÞ chi phèi bëi qui luËt cña chiÕn tranh hai m« h×nh nµy còng kh«ng mang ®Çy ®ñ ®Æc tr­ng vµ ý nghÜa cña nã. ë miÒn B¾c chóng ta kh«ng thÓ tËp trung toµn bé søc lùc cho ph¸t triÓn kinh tÕ mµ chóng ta ph¶i chi viÖn lín vÒ ng­êi vµ cña cho miÒn Nam, h¬n n÷a miÒn B¾c còng ph¶i chÞu sù tÊn c«ng b»ng h¶i qu©n vµ kh«ng qu©n Mü, trong ®iÒu kiÖn khã kh¨n ®ã qu¸ tr×nh thùc hiÖn môc tiªu kinh tÕ nhiÒu khi kh«ng ®­îc thùc hiÖn ®Èy ®ñ vµ ®óng ®¾n. Cßn ë miÒn Nam th× ®©y còng ch­a thùc sù lµ mét nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ph¸t triÓn v× søc s¶n xuÊt trong n­íc cßn rÊt yÕu, thùc chÊt miÒn Nam chØ lµ thÞ tr­êng tiªu thô hµng ho¸ cña Mü vµ c¸c n­íc ta b¶n kh¸c. Sau chiÕn th¾ng (1975), n­íc nhµ thèng nhÊt c¶ n­íc b¾t tay vµo x©y dùng mét nÌn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa thèng nhÊt trªn c¶ n­íc. Còng chÝnh trong thêi kú nµy m« h×nh kinh tÕ tËp trung bao cÊp b¾t ®Çu béc lé khiÕm khuyÕt cña nã kh«ng chØ ë ViÖt Nam mµ ë tÊt c¶ c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa kh¸c. Tuy r»ng m« h×nh nµy cã thÓ tËp trung ®­îc søc ng­êi, søc cña cho môc ®Ých ph¸t triÓn trong mét giai ®o¹n nhÊt ®Þnh nh­ng v× nã kh«ng ®Ò cao tíi lîi Ých c¸ nh©n cho nªn sau mét thêi kú dµi ph¸t triÓn ®iÒu nµy ®· lµm triÖt tiªu ®éng lùc cña mçi c¸ nh©n, tÝnh Ých kû cña mçi c¸ nh©n b¾t ®Çu træi dËy. H¬n n÷a, trong nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung cao ®é nh÷ng qui luËt cña kinh tÕ nh­ qui luËt cung cÇu, qui luËt gi¸ trÞ, qui luËt ph©n phèi bÞ biÕn d¹ng ®i, nÒn kinh tÕ hµng ho¸ chØ tån t¹i trªn danh nghÜa, l­u th«ng hµng ho¸ bÞ ®×nh trÖ. ChÝnh v× nh÷ng lý do nµy mµ sau giai ®o¹n ph¸t triÓn rùc rì (nh÷ng n¨m 60 cña thÕ kû 20) th× tíi nh÷ng n¨m cuèi cña thËp kû 70 ë nh÷ng n­íc x· héi chñ nghÜa ®· cã nh÷ng dÊu hiÖu ch÷ng l¹i vµ ®ång thêi nh÷ng t­ t­ëng vÒ c¶i c¸ch b¾t ®Çu xuÊt hiÖn. Sù xuÊt hiÖn nh÷ng t­ t­ëng vÒ c¶i c¸ch lµ tÊt yÕu v× trong mét nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn cao nh­ vËy trªn thÕ giíi nÕu vÉn gi÷ nguyªn m« h×nh cò th× c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa sÏ bÞ bá xa trªn con ®­êng ph¸t triÓn vµ quèc gia ®i tiªn phong trong vÊn ®Ò c¶i c¸ch lµ Trung Quèc. §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®· sím nhËn biÕt ®­îc xu h­íng ph¸t triÓn nµy vµ nh÷ng t­ t­ëng vÒ c¶i c¸ch kinh tÕ ®· ®­îc ®Ò cÊp tíi tõ §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø V (3/1982) vµ ®­îc chÝnh thøc quyÕt ®Þnh ®­a vµo thùc tiÔn t¹i ®¹i héi VI (12/1986), trong c¸c kú ®¹i héi VII, VIII tiÕp theo vÊn ®Ò c¶i c¸ch tiÕp tôc ®­îc bæ sung vµ hoµn thiÖn. Nh­ vËy viÖc chuyÓn ®æi nÒn kinh tÕ n­íc ta tõ m« h×nh kÕ ho¹ch ho¸ tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng lµ mét b­íc ®i ®óng ®¾n, ph¶n ¸nh ®óng qui luËt kh¸ch quan vµ xu thÕ cña thêi ®¹i. Chóng ta kh¼ng ®Þnh r»ng chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc lµ mét tÊt yÕu, nh­ng sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc ®èi víi nÒn kinh tÕ ë møc ®é nµo, th«ng qua nh÷ng c«ng cô g× lµ mét vÊn ®Ò kh«ng dÔ gi¶i quyÕt. Trong lÞch sö nh©n lo¹i cã nh÷ng thêi kú Nhµ n­íc hÇu nh­ kh«ng can thiÖp vµo nÒn kinh tÕ - thêi kú chñ nghÜa t­ b¶n tù do c¹nh tranh, hoÆc can thiÖp rÊt s©u vµo nÒn kinh tÕ nh­ trong m« h×nh kinh tÕ tËp trung ë c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa hay ë c¸c n­íc t­ b¶n chñ nghÜa sau khñng ho¶ng 1929 - 1933 theo lý thuyÕt Keynes nh­ng nh÷ng thµnh c«ng do chóng mang l¹i chØ mang tÝnh lÞch sö, nã kh«ng lµ mét m« h×nh cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ tíi nay c¸c nhµ kinh tÕ thèng nhÊt víi nhau r»ng cÇn thiÕt cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc ®èi víi nÒn kinh tÕ trong mét c¬ chÕ thÞ tr­êng ®Çy n¨ng ®éng. NÒn kinh tÕ lu«n vËn ®éng vµ ph¸t triÓn trong mçi thêi kú nã l¹i cã mät sã tÝnh chÊt ®Æc tr­ng ®ßi hái sù can thiÖp cña Nhµ n­íc ë møc ®é phï hîp, chÝnh v× vËy khi ViÖt Nam chóng ta khi chuyÓn sang nÒn kinh tÕ míi th× vai trß cña Nhµ n­íc lµ quan träng vµ viÖc nghiªn cøu vÊn ®Ò qu¶n lý Nhµ n­íc ®èi víi nÒn kinh tÕ lµ vÊn ®Ò quan träng ë n­íc ta hiÖn nay. PhÇn II Néi dung 1. Nhµ n­íc vµ chøc n¨ng kinh tÕ cña Nhµ n­íc 1.1. Nhµ n­íc. Nhµ n­íc kh«ng xuÊt hiÖn cïng víi con ng­êi mµ chØ khi x· héi loµi ng­êi ph¸t triÓn tíi mét møc ®é nhÊt ®Þnh th× Nhµ n­íc míi ra ®êi. Trong suèt thêi kú céng s¶n nguyªn thuû khi mµ nh÷ng mèi quan hÖ x· héi cßn ë møc gi¶n ®¬n - mèi quan hÖ chñ yÕu dùa trªn quan hÖ truyÒn thèng, trong x· héi kh«ng cã sù ph©n chia ®¼ng cÊp, mäi ng­êi ®Òu b×nh ®¼ng víi nhau vÒ quuyÒn vµ nghÜa vô th× lóc ®ã Nhµ n­íc còng kh«ng tån t¹i. §Õn cuèi thêi kú céng s¶n nguyªn thuû khi mµ lùc l­îng s¶n xuÊt ®· ph¸t triÓn h¬n trong x· héi ®· xuÊt hiÖn ng­êi giµu vµ ng­êi nghÌo th× còng lµ lóc tiÒn ®Ò cho sù xuÊt hiÖn vµ tån t¹i cña Nhµ n­íc còng b¾t ®Çu n¶y sinh. Theo qui luËt cña tù nhiªn nh÷ng ng­êi nghÌo sù tån t¹i hä ph¶i vay m­în, lÖ thuéc vµo nh÷ng ng­êi giµu do ®ã ng­êi nghÌo sÏ bÞ nghÌo h¬n, ng­êi giµu sÏ giµu h¬n, trong x· héi h×nh thµnh hai tÇng líp ng­êi cã ®¼ng cÊp kh¸c h¼n nhau. Nh÷ng ng­êi nghÌo hä còng kh«ng chÞu ®øng yªn mét chç, trong con ng­êi hä lu«n cã t­ t­ëng ph¶n kh¸ng l¹i, nh÷ng ng­êi giµu ®Ó b¶o vÖ lîi Ých cña tÇng líp m×nh hä cÇn ph¶i cã mét c¸i g× ®ã ®ñ søc m¹nh trÊn ¸p l¹i sù chèng ®èi cña tÇng líp ®èi kh¸ng vµ c¸i tÊt yÕu ph¶i ®­îc t¹o ra ®Êy chÝnh lµ Nhµ n­íc. Nhµ n­íc ®­îc ®Þnh nghÜa lµ: "Nhµ n­íc lµ mét m¸y c­ìng chÕ ®Æc biÖt n»m trong tay giai cÊp thèng trÞ, ®­îc giai cÊp thèng trÞ t¹o ra ®Ó b¶o vÖ lîi Ých cho giai cÊp m×nh". Nh­ vËy Nhµ n­íc chØ xuÊt hiÖn khi x· héi ®· ph©n chia giai cÊp mµ nguyªn nh©n s©u xa ®ã chÝnh lµ tõ lîi Ých kinh tÕ cña mçi giai cÊp trong x· héi. Ngay tõ khi xuÊt hiÖn th× Nhµ n­íc, kinh tÕ ®· g¾n bã mËt thiÕt vµ trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña Nhµ n­íc sau nµy hai mÆt nµy kh«ng thÓ t¸ch víi nhau. 1.2. Chøc n¨ng cña Nhµ n­íc. Tõ lý luËn vÒ Nhµ n­íc ta ®· thÊy Nhµ n­íc lµ c«ng cô cña giai cÊp thèng trÞ dïng ®Ó ®iÒu tiÕt c¸c quan hÖ x· héi nh»m b¶o vÖ lîi Ých cña giai cÊp m×nh. Khi ®Ò cËp tíi chøc n¨ng cña Nhµ n­íc c¸c nhµ nghiªn cøu thèng nhÊt r»ng Nhµ n­íc cã hai chøc n¨ng chÝnh lµ chøc n¨ng ®èi néi vµ chøc n¨ng ®èi ngo¹i. - VÒ chøc n¨ng ®èi néi bao gåm hai bé phËn chÝnh lµ chøc n¨ng kinh tÕ vµ chøc n¨ng gi÷ v÷ng an ninh, chÝnh trÞ, trËt tù an toµn x· héi, trÊn ¸p sù chèng ®èi cña c¸c giai cÊp kh¸c vµ c¸c ©m m­u ph¶n ®éng. Trong hai chøc n¨ng nµy th× chøc n¨ng kinh tÕ ®­îc ®­a lªn hµng ®Çu v× nã lµ c¸i ®Ó cho mét Nhµ n­íc cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn. - Chøc n¨ng ®èi ngo¹i cña Nhµ n­íc còng bao gåm hai chøc n¨ng chÝnh lµ chøc n¨ng b¶o vÖ tæ quèc vµ chøc n¨ng cñng cè më réng quan hÖ hîp t¸c h÷u nghÞ víi c¸c n­íc kh¸c. Trong ®iÒu kiÖn ngay nay chøc n¨ng ®èi ngo¹i cã vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng. 1.3. Nh÷ng quan ®iÓm vµ häc thuyÕt bµn vÒ chøc n¨ng kinh tÕ (vai trß kinh tÕ) cña Nhµ n­íc. ë phÇn lý luËn vÒ Nhµ n­íc chóng ta ®· thÊy chøc n¨ng kinh tÕ lµ mét trong nh÷ng chøc n¨ng quan träng cña Nhµ n­íc. VËy chøc n¨ng nµy ®­îc quan t©m ë møc ®é nµo trong lÞch sö. Sù thùc trong thêi kú chiÕm h÷u n« lÖ th× nh÷ng häc thuyÕt bµn vÒ kinh tÕ vµ chøc n¨ng kinh tÕ cña nã hÇu nh­ kh«ng cã, nh­ng Nhµ n­íc ®­îc giai cÊp chñ n« sö dông mét c¸ch trùc tiÕp ®Ó can thiÖp vµo x· héi, phôc vô lîi Ých cña giai cÊp m×nh. Sang thêi kú x· héi phong kiÕn do cã sù kh¸c nhau vÒ c¸ch thøc tæ chøc x· héi vµ ph©n chia ruéng ®Êt mµ gi÷a ph­¬ng §«ng vµ ph­¬ng T©y, nh÷ng quan ®iÓm vÒ quan hÖ gi÷a Nhµ n­íc vµ kinh tÕ còng kh¸c nhau. ë ph­¬ng T©y víi sù ph©n chia l·nh thæ quèc gia thµnh c¸c l·nh ®Þa riªng biÖt do c¸c l·nh chóa cai qu¶n víi ph­¬ng thøc s¶n xuÊt khÐp kÝn, tù cung, tù cÊp trong tõng l·nh ®Þa ®· lµm cho vai trß cña Nhµ n­íc hoµn toµn bÞ lu mê. Tr¸i l¹i ë ph­¬ng §«ng víi quan niÖm toµn bé ®Êt ®ai thuéc vÒ nhµ Vua cho nªn mèi quan hÖ gi÷a Nhµ n­íc mµ ng­êi ®¹i diÖn lµ Vua víi vÊn ®Ò kinh tÕ trë nªn kh¨ng khÝt h¬n. ChÝnh v× vËy trong giai ®o¹n nµy ë ph­¬ng §«ng ®· cã mét sè quan ®iÓm vÒ vai trß kinh tÕ cña Nhµ n­íc kh¸ ®éc ®¸o. Bµn vÒ vÊn ®Ò nµy, ngay tõ thêi chiÕn quèc (476-221 TCN) ë Trung Quèc, trong häc thuyÕt "b×nh d©n kinh tÕ chñ nghÜa" M¹nh Tö cho r»ng: chÝnh s¸ch kinh tÕ cña Nhµ n­íc ph¶i h­íng ®Õn lµm giµu cho d©n. D©n giµu th× n­íc m¹nh, kh«ng cã n­íc nµo d©n giµu mµ n­íc l¹i nghÌo, ng­îc l¹i cã thÓ cã n­íc giµu, cña c¶i chÊt ®Çy kho mµ d©n l¹i nghÌo. VÒ c¬ b¶n t­¬ng t­ëng kinh tÕ cña M¹nh Tö lµ: b¶n chÊt lîi Ých cña c¸ nh©n thèng nhÊt víi lîi Ých toµn x· héi, mäi ng­êi khi lµm giµu cho m×nh th× còng lµm giµu cho toµn x· héi. Tõ ®ã ®Æt lªn vai trß cña Nhµ n­íc ph¶i ®iÒu hoµ, s¾p xÕp c¸c quan hÖ lîi Ých sao cho sù xung ®ét lîi Ých c¸ nh©n kh«ng lµm thñ tiªu lîi Ých x· héi mµ ph¶i thóc ®Èy lîi Ých x· héi. Nh­ vËy ta thÊy, tõ thêi M¹nh Tö Nhµ n­íc ®· can thiÖp vµo nÒn kinh tÕ ®Æc biÖt trong lÜnh vùc ph©n phèi s¶n phÈm mµ tr­íc hÕt lµ kh©u ph©n phèi t­ liÖu s¶n xuÊt. ë ViÖt Nam t­ t­ëng Nhµ n­íc can thiÖp vµo nÒn kinh tÕ xuÊt hiÖn rÊt sím. Trªn thùc tÕ Nhµ n­íc ®· can thiÖp vµo nÒn kinh tÕ vµ ®· thu ®­îc nh÷ng thµnh c«ng còng nh­ kh«ng thµnh c«ng. Sù xuÊt hiÖn sím nhÊt vÒ can thiÖp Nhµ n­íc vµo nÒn kinh tÕ b¾t ®Çu tõ thêi nhµ Lý. ChÕ ®é phong cÊp ruéng ®Êt cña nhµ Lý cho c¸c quan l¹i ®· dÉn tíi sù h×nh thµnh c¸c th¸i Êp, nh­ng chØ cã rÊt Ýt ruéng ®Êt biÕn thµnh ruéng ®Êt t­ mµ phÇn lín c¸c ruéng ®Êt vÉn lµ ruéng ®Êt c«ng thuéc quyÒn së h÷u cña nhµ Vua, ng­êi ®­îc phong ®Êt chØ cã quyÒn chiÕm gi÷ vµ sö dông, viÖc bãc lét cña chñ th¸i Êp vÉn chÞu sù kh«ng chÕ c¶u Nhµ n­íc Trung ­¬ng. Bªn c¹nh Nhµ n­íc trung ­¬ng ®· huy ®éng søc d©n tiÕn hµnh khai hoang, ®¾p ®ª. Nh­ vËy ngoµi ®Æc ®iÓm chung víi c¸c Nhµ n­íc phong kiÕn ph­¬ng T©y, Nhµ n­íc phong kiÕn ViÖt Nam ngay tõ ®Çu ®· nhËn thøc rÊt râ vÒ quyÒn së h÷u vµ quyÒn sö dông ruéng ®Êt nãi riªng vµ cña c¶i nãi chung. Do ®ã, mét mÆt Nhµ n­íc trao quyÒn sö dông cho quan l¹i, mÆt kh¸c Nhµ n­íc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p ®Ó cñng cè quyÒn së h÷u vµ kiÓm so¸t ®­îc ho¹t ®éng cña quan l¹i. Tuy ®· cã ý thøc kiÓm so¸t ho¹t ®éng trong c¸c th¸i Êp nh­ng trªn thùc tÕ Nhµ n­íc trung ­¬ng kh«ng thÓ kiÓm so¸t ®­îc toµn bé ho¹t ®éng cña hä. N¨m 1397 Hå Quý Ly ban hµnh chÝnh s¸ch "h¹n ®iÒn" vµ "h¹n n«" víi néi dung lµ h¹n chÕ ruéng ®Êt cÊp cho quan l¹i vµ sè n« t× mµ c¸c quan cã thÓ cã nh»m tr¸nh l·ng phÝ, tËp trung søc m¹nh kinh tÕ cho Nhµ n­íc. N¨m 1429, sau khi ®¸nh th¾ng giÆc minh, nhµ Lª ban hµnh chÕ ®é qu©n ®iÒn vµ n¨m 1477 ban hµnh chÕ ®é léc ®iÒn. Thùc chÊt ®©y lµ chÝnh s¸ch xo¸ bá kinh tÕ ®iÒn trang th¸i Êp h×nh thµnh tõ thêi nhµ Lý. ChÕ ®é Léc ®iÒn lµ h×nh thøc cÊp l­¬ng cho quan l¹i b»ng quyÒn sö dông mét diÖn tÝch ruéng ®Êt nµo ®ã tuú theo cÊp bËc, cßn Qu©n ®iÒn lµ chÕ ®é ph©n phèi ruéng ®Êt cho d©n tuú theo cÊp bËc, cßn Qu©n ®iÒn lµ chÕ ®é ph©n phèi ruéng ®Êt cho d©n tuú theo thø bËc trong x· héi. Sù suy tµn cña Nhµ n­íc phong kiÕn ë ph­¬ng T©y (thÕ kû XV) g¾n liÒn víi sù h×nh thµnh Nhµ n­íc t­ s¶n, qu¸ tr×nh tÝch luü t­ b¶n ®­îc b¾t ®Çu thùc hiÖn - nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng còng b¾t ®Çu ®­îc h×nh thµnh. Trong thêi kú nµy ®Ó cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn nhanh giai cÊp t­ s¶n cÇn ph¶i cã sù trî gióp cña "bµ ®ì" tøc lµ cÇn cã sù gióp ®ì cña Nhµ n­íc. ChÝnh v× vËy vai trß qu¶n lý cña Nhµ n­íc ®­îc x¸c lËp vµ n©ng cao. ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn trong t­ t­ëng kinh tÕ cña nh÷ng ng­êi theo tr­êng ph¸i träng th­on­g. Cô thÓ Nhµ n­íc dïng chÝnh s¸ch tiÒn tÖ nghiªm ngÆt, t×m mäi c¸ch ®Ó tÝch luü tiÒn tÖ (tiÒn vµng), kh«ng cho tiÒn tÖ ch¶y ra n­íc ngoµi, hä còng cã nh÷ng qui ®Þnh nghiªm ngÆt ®èi víi c¸c th­¬ng gia. Trong chÝnh s¸ch ngo¹i th­¬ng hä ®Èy m¹nh xuÊt khÈu thµnh phÈm, kh«ng xuÊt khÈu s¶n phÈm dë dang, nguyªn liÖu th«, trî gi¸ gióp ®ì cho xuÊt khÈu trong khi ®ã l¹i dïng hµng rµo thuÕ quan, h¹n ng¹ch nhËp khÈu ®Ó h¹n chÕ nhËp khÈu. còng nhê nh÷ng chÝnh s¸ch nµy cña Nhµ n­íc mµ trong giai ®o¹n tÝch luü nguyªn thuû Nhµ n­íc t­ s¶n ®· tÝch luü ®­îc mét l­îng cña c¶i rÊt lín. X· héi ph¸t triÓn lªn cïng víi sù ph¸t triÓn cña lùc l­îng s¶n xuÊt víi quan hÖ s¶n xuÊt míi th× kiÓu mua rÎ, b¸n ®¾t, nÒn kinh tÕ qu¸ chó träng vµo th­¬ng nghiÖp kh«ng cßn phï hîp n÷a. Mét quèc gia muèn ph¸t triÓn th× ph¶i t¨ng c­êng søc s¶n xuÊt trong n­íc th«ng qua t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, x· héi lóc nµy cÇn mét m«i tr­êng kinh tÕ tù do h¬n gióp c¸c nhµ s¶n xuÊt cã thÓ ph¸t huy hÕt kh¶ n¨ng cña m×nh. ë thêi kú ®ã ®· d©ng lªn mét lµn sãng ñng hé tù do c¹nh tranh mµ ng­êi tiªu biÓu nhÊt lµ nhµ kinh tÕ häc cæ ®iÓn Anh - Adam SmÝt (1723 - 1790) víi häc thuyÕt "bµn tay v« h×nh" vµ nguyªn lý"Nhµ n­íc kh«ng can thiÖp" vµo ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ. ¤ng r»ng viÖc tæ chøc nÒn kinh tÕ hµng ho¸ cÇn theo nguyªn t¾c tù do. Sù ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ lµ do c¸c qui luËt kh¸ch quan tù ph¸t chi phèi, sù vËn ®éng trªn thÞ tr­êng lµ do quan hÖ cung - cÇu vµ sù biÕn ®æi tù ph¸t cña gi¸ c¶ hµng ho¸ trªn thÞ tr­êng quyÕt ®Þnh quan hÖ gi÷a ng­êi víi ng­êi lµ quan hÖ lîi Ých kinh tÕ. Con ng­êi ho¹t ®éng chØ nh»m lîi nhuËn siªu ng¹ch. Song do "bµn tay v« h×nh" chi phèi buéc ng­êi ta ph¶i tu©n theo tû suÊt lîi nhuËn b×nh qu©n. §Ó cho nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng ®¹t hiÖu qu¶ Nhµ n­íc kh«ng nªn can thiÖp vµo kinh tÕ thÞ tr­êng vµ ho¹t ®éng doanh nghiÖp. Nhµ n­íc chØ nªn can thiÖp vµo nh÷ng vÊn ®Ò, nh÷ng mÆt mµ søc cña mét doanh nghiÖp kh«ng thÓ víi tíi nh­ x©y dùng ®­êng x¸, bÕn c¶ng.... Sù thùc trong thêi kú chñ nghÜa t­ b¶n c¹nh tranh, nÒn kinh tÕ ®· vËn hµnh mét c¸ch n¨ng ®éng vµ ®¹t hiÖu qu¶ cao. Nh­ng sù ph¸t triÓn cña tù do c¹nh tranh ®· dÉn ®Õn sù h×nh thµnh c¸c tæ chøc ®éc quyÒn lµm gi¶m hiÖu qu¶ ph¸t triÓn vµ mét vÊn ®Ò mµ c¸c nhµ kinh tÕ häc cæ ®iÓn kh«ng nghÜ tíi ®ã lµ khñng ho¶ng kinh tÕ. Liªn tiÕp trong c¸c n¨m cuèi thÕ kû XIX vµ ®Çu thÕ kû XX khñng ho¶ng kinh tÕ liªn tiÕp x¶y ra theo chu kú vµ c¸c chu kú ngµy cµng rót ng¾n mµ ®Ønh cao lµ cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ thÕ giíi 1929 - 1933. ThuyÕt "bµn tay v« h×nh" kh«ng cßn ®ñ søc ®¶m b¶o cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn æn ®Þnh vµ c©n b»ng n÷a, thùc tiÔn ®ßi hái ph¶i cã mät lý thuyÕt kinh tÕ míi phï hîp h¬n. Vµ vµo thêi ®iÓm nµy, J.M Keynes (1884 - 1946) ®· ®­a ra lý thuyÕt Nhµ n­íc ®iÒu biÕt nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng víi mét thuyÕt cã tªn gäi "bµn tay h÷u h×nh". Theo lý thuyÕt Keynes Nhµ n­íc can thiÖp vµo nÒn kinh tÕ ë c¶ tÇm vÜ m« vµ vi m«. ë tÇm vÜ m« Nhµ n­íc sö dông c¸c c«ng cô nh­ l·i suÊt, chÝnh s¸ch tÝn dông ®iÒu tiÕt l­u th«ng tiÒn tÖ, l¹m ph¸p, thuÕ, b¶o hiÓm , trî cÊp ®Çu t­ ph¸t triÓn... ë tÈm vÜ m«, Nhµ n­íc trùc tiÕp ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh vµ dÞch vô c«ng céng. J.M Keynes vµ nh÷ng ng­êi ñng hé lý thuyÕt cña «ng tin t­ëng r»ng sù can thiÖp nh­ vËy cña Nhµ n­íc vµo nÒn kinh tÕ sÏ kh¾c phôc ®­îc t×nh tr¹ng khñng ho¶ng, thÊt nghiÖp, t¹o ra sù æn ®Þnh cho ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. Nh­ng thùc tÕ nh÷ng chÊn ®éng trong kinh tÕ x· héi vÉn diÔn ra, thÊt nghiÖp, l¹m ph¸p, khñng ho¶ng kh«ng ®­îc c¶i thiÖn. §iÒu nµy ®· lµm t¨ng thªm lµn sãng ph¶n ®èn Keynes vµ xuÊt hiÖn t­ t­ëng ph¶i phèi hîp "bµn tay v« h×nh" víi "bµn tay h÷u h×nh"®Ó ®iÒu chØnh nÒn kinh tÕ. §ã còng lµ quan ®iÓm cña c¸c nhµ kinh tÕ häc hiÖn ®¹i P.Samuelson cho r»ng "®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ chóng ta ph¶i sö dông c¶ "bµn tay v« h×nh" vµ "bµn tay h÷u h×nh". NÕu chóng ta chØ sö dông mét "bµn tay v«n h×nh" hoÆc "bµn tay h÷u h×nh" th× ch¼ng kh¸c nµo ng­êi ta væ tay chØ b»ng mét bµn tay. Theo quan ®iÓm cña c¸c nhµ kinh tÕ häc hiÖn ®¹i th× Nhµ n­íc kh«ng ph¶i lµ c¸i g× ®ã ®øng ngoµi nÒn kinh tÕ mµ nã còng lµ mét trong nh÷ng chñ thÓ cña nÒn kinh tÕ, ®iÒu nµy ®­îc thÓ hiÖn trong s¬ ®å sau: ThÞ tr­êng hµng ho¸ vµ dÞch vô Hé gia ®×nh C«ng ty ChÝnh phñ ThÞ tr­êng c¸c yÕu tè s¶n xuÊt ë ®©y ChÝnh phñ tham gia vµo ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ c¶ víi t­ c¸ch lµ ng­êi ®iÒu tiÕt cïng víi c¸c qui luËt kinh tÕ kh¸ch quan b»ng c¸ch ®Ò ra hµnh lang ph¸p lý cho c¸c chñ thÓ kh¸c cña nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng, c¸c chÝnh s¸ch vÒ lao ®éng viÖc lµm, l·i suÊt tÝn dông, qu¶n lý ngo¹i hèi... vµ víi t­ c¸ch lµ chñ thÓ trùc tiÕp tham gia ho¹t ®éng kinh tÕ b»ng c¸ch tiªu thô s¶n phÈm cña c¸c c«ng ty, thu thuÕ, ®Çu t­ ph¸t triÓn c¸c lÜnh vùc cÇn thiÕt trong nÒn kinh tÕ... Nh­ vËy c¸c nhµ kinh tÕ häc hiÖn ®¹i thõa nhËn r»ng: c¸c nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i muèn ph¸t triÓn ®­îc ph¶i dùa vµo c¶ c¬ chÕ thÞ tr­êng còng nh­ sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc. 1.4. KÕt luËn. Tõ khi Nhµ n­íc xuÊt hiÖn th× vÊn ®Ò Nhµ n­íc vµ kinh tÕ lµ hai mÆt kh«ng thÓ t¸ch rêi nhau. Nhµ n­íc tån t¹i trªn nÒn t¶ng lîi Ých kinh tÕ vµ ng­îc l¹i Nhµ n­íc t¸c ®éng l¹i nÒn kinh tÕ th«ng qua c¸c chÝnh s¸ch, biÖn ph¸p, c«ng cô kh¸c nhau nh»m duy tr× mét nÒn kinh tÕ v÷ng m¹nh ®Ó th«ng qua ®ã duy tr× sù tån t¹i cña chÝnh c¸i Nhµ n­íc ®ang tån t¹i trªn c¬ së nÒn kinh tÕ Êy. Trong suèt lÞch sö ph¸t triÓn cña Nhµ n­íc tuy r»ng møc ®é can thiÖp cña Nhµ n­íc cã møc ®é kh¸c nhau nh­ng mét ®iÒu tÊt yÕu lµ Nhµ n­íc ph¶i can thiÖp vµo nÒn kinh tÕ. Còng chÝnh v× vËy mét trong nh÷ng chøc n¨ng quan träng cña Nhµ n­íc lµ chøc n¨ng kinh tÕ, nÕu lµm tèt chøc n¨ng nµy th× nh÷ng chøc n¨ng cßn l¹i míi cã c¬ së ®Ó hoµn thµnh ®­îc. 2. §Æc tr­ng c¬ b¶n cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa ë ViÖt Nam. 2.1. §Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ n­íc ta tr­íc ®æi míi. N­íc nhµ hoµn toµn ®éc lËp (1975), nh©n d©n ta b¾t tay vµo x©y dùng nhiÖm vô chiÕn l­îc thø hai mµ ngay tõ khi §¶ng céng s¶n ViÖt Nam ®­îc thµnh lËp chóng ta ®· ®Ò ra lµ x©y dùng n­íc ta trë thµnh mét n­íc x· héi bá qua giai ®o¹n ph¸t triÓn t­ b¶n chñ nghÜa. §©y lµ ®iÒu mµ ®· ®­îc nh÷ng nhµ kinh ®iÓn chñ nghÜa M¸c dù ®o¸n vµ n©ng nã thµnh lý luËn, muèn lµm ®­îc ®iÒu nµy chóng ta ph¶i x©y dùng ®­îc mét nÒn kinh tÕ qu¸ ®é víi nhiÖm t¹o c¬ së vËt chÊt kü thuËt cÇn thiÕt cho chñ nghÜa x· héi. ë thêi kú nµy ta ¸p dông mét c¸ch triÖt ®Ó m« h×nh kinh tÕ cña c¸c n­íc x· héi chñ nghÜa - m« h×nh tËp trung, bao cÊp. Ta cã thÓ kh¸i qu¸t ®Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ n­íc ta thêi kú ®ã lµ: Mét nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch ho¸ cao ®é, Nhµ n­íc can thiÖp rÊt s©u vµo mäi lÜnh vùc cña nÒn kinh tÕ, cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt tõ kh©u s¶n xuÊt tíi kh©u ph©n phèi s¶n phÈm th«ng qua c¸c kÕ ho¹ch giap nép, cÊp ph¸t cô thÓ tíi tõng ®¬n vÞ kinh tÕ. ChÝnh ®iÒu nµy ®· lµm cho qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kh«ng hiÖu qu¶, nÒn kinh tÕ thô ®éng, kinh tÕ hµng ho¸ chØ tån t¹i trªn danh nghÜa, nh÷ng qui luËt kinh tÕ bÞ lµm cho mÐo mã. Trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp nÕu nh­ trong thêi kú chiÕn tranh víi viÖc vµo hîp t¸c x· chóng ta ®· tËp trung ®­îc rÊt lín søc ng­êi, søc cña vµo s¶n xuÊt lµm cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¸t triÓn lªn, chi viÖc rÊt lín cho miÒn Nam gãp phÇn vµo chiÕn th¾ng cña d©n té th× ®Õn thêi kú nµy vÉn víi chÕ ®é c«ng ®iÓm cò khi mµ tÝnh Ých kû cña mçi c¸ nh©n sau mét thêi bÞ l·ng quªn nay l¹i træi dËy ®· dÉn tíi t×nh tr¹ng "cha chung kh«ng ai khãc" lµm cho s¶n xuÊt n«ng nghiÖp kh«ng ph¸t triÓn ®­îc. Cßn trong lÜnh vùc c«ng nghiÖp - lÜnh vùc mµ s¶n phÈm cña nã g¾n chÆt víi thÞ tr­êng th× trong thêi kú nµy còng kh«ng ph¸t triÓn nh­ mong ®îi. Nãi chung, nÒn kinh tÕ cña chóng ta ph¸t triÓn khk«ng ®¸p øng ®­îc ®ßi hái cña thùc tiÔn. ë thêi kú nµy, còng ®· cã nh÷ng t­ t­ëng vÒ ®æi míi nh­ng míi chØ dõng l¹i ë tõng ngµnh, ®Þa ph­¬ng riªng lÎ chø ch­a mang tÝnh ®ång bé. §©y chÝnh lµ nh÷ng tiÒn ®Ò cÇn thiÕt cho sù ®æi míi. 2.2. §Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ vËn hµnh theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc. §¹i héi VI cña §¶ng lµ mét b­íc ngoÆt quan träng trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cña n­íc ta, ®¸nh dÊu mét sù thay ®æi quan träng trong viÖc thay ®æi m« h×nh ph¸t triÓn kinh tÕ, chóng ta chñ tr­¬ng chuyÓn tõ m« h×nh kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc víi mét nÒn kinh tÕ cã nh÷ng ®Æc ®iÓm sau: NÒn kinh tÕ n­íc ta ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn biÕn tõ nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, mang n¨ng tÝnh tù tóc tù cÊp sang nÒn kinh tÕ hµng ho¸ vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng. NÒn kinh tÕ hµng ho¸ dùa trªn c¬ së nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®ã lµ do cßn nhiÒu h×nh thøc së h÷u kh¸c nhau vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt. §¹i héi §¶ng toµn quèc lÇn thø VII ®· kh¼ng ®Þnh c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®ang tån t¹i kh¸ch quan t­¬ng øng víi tÝnh chÊt vµ tr×nh ®é cña lùc l­îng s¶n xuÊt, trong giai ®o¹n nµy nÒn kinh tÕ bao gåm 5 thµnh phÇn, quèc doanh, tËp thÓ, c¸ thÓ, t­ nh©n t­ b¶n chñ nghÜa vµ t­ b¶n Nhµ n­íc. NÒn kinh tÕ nhiÒu tthµnh phÇn trong c¬ chÕ thÞ tr­êng ë n­íc ta sÏ lµ nguån lùc tæng hîp ®Ó ®­a nÒn kinh tÕ n­íc ta v­ît ra khái t×nh tr¹ng thÊp kÐm ®­a nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ph¸t triÓn. NÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo h­íng më réng quan hÖ kinh tÕ víi n­íc ngoµi b»ng nhiÒu h×nh thøc. Mét nÒn kinh tÕ khÐp kÝn g¾n liÒn víi ph­¬ng thøc s¶n xuÊt phong kiÕn, mét nÒn kinh tÕ nhá, lÎ, tù cung tù cÊp.., nãi chung ®ã lµ mét nÒn kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, b¶o thñ, tr× trÖ. Sù ra ®êi cña kinh tÕ hµng ho¸ ®· ph¸ vì c¸c quan hÖ kinh tÕ truyÒn thèng cña nÒn kinh tÕ truyÒn thèng, lµm cho thÞ tr­êng d©n téc g¾n víi thÞ tr­êng quèc tÕ, c¸c quèc gia muèn s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶ ph¶i dùa trªn lîi thÕ so s¸nh cña m×nh ®èi víi c¸c quèc gia kh¸c. Trªn thùc tÕ viÖc ra ®êi kinh tÕ hµng ho¸ ®· lµm cho c¸c quèc gia ph¸t triÓn nhanh chãng. Do vËy, viÖc më réng quan hÖ kinh tÕ víi n­íc ngoµi lµ mét tÊt yÕu ®èi víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn ë ta. Chóng ta më réng quan hÖ kinh tÕ víi n­íc ngoµi b»ng nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau nh­ liªn doanh liªn kÕt ®Ó thu hót vèn ®Çu t­, dùa vµo søc m¹nh cña c¸c n­íc tranh thñ n¾m b¾t lîi thÕ so s¸nh t­¬ng ®èi ®Ó lµm cho nh÷ng s¶n phÈm nµy cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr­êng thÕ giíi, ®­a nÒn kinh tÕ n­íc ta nhanh chãng héi nhËp víi kinh tÕ khu vùc vµ kinh tÕ thÕ giíi. NÒn kinh tÕ ph¸t triÓn theo ®Þnh h­íng x· héi th«ng qua b¶n chÊt vµ vai trß qu¶n lý cña Nhµ n­íc. ThÓ chÕ ®· chøng minh r»ng kinh tÕ thÞ tr­êng thuÇn tuý kh«ng thÓ nµo gi¶i quyÕt ®­îc nh÷ng vÊn ®Ò do chÝnh b¶n th©n nã ®Æt ra cho x· héi nh­ t×nh tr¹ng l¹m ph¸t, thÊt nghiÖp, khñng ho¶ng, « nhiÔm m«i tr­êng vµ nh÷ng vÊn ®Ò x· héi kh¸c. Nh÷ng vÊn ®Ò nµy sÏ lµm c¶n trë sù ph¸t triÓn cña x· héi, nã kh«ng thÓ t¹o c¬ së v÷ng ch¾c cho sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. H¬n n÷a c¸i ®Ých mµ chóng ta ®ang h­íng tíi lµ mét x· héi trong ®ã nh÷ng vÊn ®Ò x· héi rÊt ®­îc coi träng mµ nh÷ng vÊn ®Ò x· héi chØ cã thÓ ®­îc gi¶i quyÕt nhê vµo sù can thiÖp cña Nhµ n­íc. Do vËy chóng ta chuyÓn sang nÒn kinh tÕ vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr­êng tÊt yÕu ph¶i cÇn tíi sù qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc. 2.3. Nh÷ng ®Æc tr­ng cña c¬ chÕ kinh tÕ mµ chóng ta ®¸ng h­íng tíi. Nh÷ng nÐt tæng qu¸t cña c¬ chÕ thÞ tr­êng mµ chóng ta ®ang h­íng tíi ®ã lµ: ThÕ chÕ kinh tÕ mµ trong ®ã thÞ tr­êng vµ c¸c quan hÖ thÞ tr­êng ngµy cµng ®ãng vai trß quyÕt ®Þnh ®èi víi s¶n xuÊt kinh doanh vµ ph©n phèi tµi nguyªn quèc gia víi sù qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc, nÒn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn th«ng qua c¹nh tranh, liªn kÕt hîp t¸c, cã tr×nh ®é x· héi ho¸ cao, nÒn kinh tÕ vËn hµng theo c¸c qui luËt kinh tÕ kh¸ch quan vµ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ phï hîp b¶o ®¶m thÞ tr­êng thèng nhÊt vµ më réng, phôc vô c¸c môc tiªu t¨ng tr­ëng, hiÖu qu¶, c©n b»ng vµ æn ®Þnh. Nhµ n­íc dïng luËt ph¸p, kÕ ho¹ch ®Þnh h­íng vµ chÝnh s¸ch kinh tÕ dÉn d¾t thÞ tr­êng ph¸t triÓn lµnh m¹nh, dïng chÝnh s¸ch ph©n phèi vµ ®iÒu tiÕt ®Ó ®¶m b¶o phóc lîi cho toµn x· héi. Theo m« h×nh nµy th× ta thÊy nh÷ng ®Æc tr­ng c¬ b¶n cña thÕ chÕ kinh tÕ mµ chóng ta ®ang h­íng tíi lµ: §ã lµ thÓ chÕ kinh tÕ cña c¸c chñ thÓ tù chñ, tù do kinh doanh theo ph¸p luËt, c¸c thµnh phÇn kinh tÕ võa c¹nh tranh, võa liªn kÕt hîp t¸c ph¸t triÓn ®¹t møc ®é x· héi ho¸ cao. TÝn hiÖu thÞ tr­êng ngµy cµng ®ãng vai trß trùc tiÕp h­íng dÉn ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh vµ ph©n phèi tµi s¶n quèc gia. Kinh tÕ quèc doanh ®­îc cñng cè ph¸t triÓn ë nh÷ng kh©u, vÞ trÝ then chèt, së h÷u c¸ nh©n ®­îc t«n träng. Gi¸ tù do tøc gi¸ thÞ tr­êng, tù do ho¸ th­¬ng m¹i (ban ®Çu ë trong n­íc dÇn dÇn më réng quan hÖ tù do th­¬ng m¹i ®èi víi c¸c n­íc trªn thÕ giíi vµ c¹nh tranh t¹o mäi kh¶ n¨ng cho thÞ tr­êng ph¸t huy vai trß tù s¶n xuÊt kinh doanh vµ cung cÊp hµng ho¸. Trong ®iÒu hµnh c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ, c¸c mÖnh lÖnh hµnh chÝnh ®­îc gi¶m thiÓu ®Ó cho c¸c ho¹t ®éng thÞ tr­êng diÔn ra chñ yÕu dùa trªn sù h­íng dÉn cña c¸c qui luËt gi¸ trÞ qui luËt cung, cÇu, qui luËt c¹nh tranh ®¶m b¶o nguyªn t¾c vËn hµnh chñ yÕu cña nÒn kinh tÕ lµ nguyªn t¾c thÞ tr­êng. Nh­ng thÞ tr­êng kh«ng ph¶i lµ thÞ tr­êng tù ph¸t mµ lµ thÞ tr­êng phôc vô c¸c môc tiªu cña toµn x· héi. Do vËy c¸c quan hÖ thÞ tr­êng ho¹t ®éng kh«ng hoµn toµn biÖt lËp víi kÕ ho¹ch ®Þnh h­íng vµ víi c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ cña Nhµ n­íc. Mäi yÕu tè s¶n xuÊt (vËt t­, vËt liÖu, nguyªn liÖu, nh©n lùc, c«ng nghÖ, s¶n phÈm....) ph¶i dùa vµo thÞ tr­êng v× chØ cã dùa vµo thÞ tr­êng th× c¸c ngµnh s¶n xuÊt míi tÝch cùc nghiªn cøu, c¶i tiÕn, lµm t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm... gióp cho nÒn kinh tÕ vËn hµnh mét c¸ch hiÖu qu¶ h¬n. Mét nÒn kinh tÕ lÊy con ng­êi lµm trung t©m. Trong mét nÒn kinh tÕ hiÖn ®¹i c¸i mµ chóng ta cÇn lµ nh÷ng con ng­êi víi nh÷ng tr×nh ®é kh¸c nahu nh­ng hä cã thÓ ph¸t huy n¨ng lùc, sù s¸ng t¹o cña m×nh trong vÞ trÝ cña hä, muèn vËy chóng ta ph¶i ®Æt c¸ nh©n vµo ®óng vÞ trÝ cña nã. H¬n n÷a ®Æc tr­ng x· héi còng nh­ vai trß x· héi to lín cña Nhµ n­íc x· héi chñ nghÜa trë thµnh ®Æc ®iÓm næi bËt cñathÕ chÕ kinh tÕ thÞ tr­êng ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Cho nªn m« h×nh kinh tÕ mµ chóng ta x©y dùng lµ m« h×nh kinh tÕ lÊy con ng­êi lµm trung t©m. 3. C¸c môc tiªu vµ chøc n¨ng qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc. ë phÇn trªn chóng ta ®· tr×nh bµy vÒ ®Æc ®iÓm cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa víi mét c¬ chÕ kinh tÕ gióp cho nÒn kinh tÕ nµy ho¹t ®éng. VËy trong nÒn kinh tÕ nh­ vËy Nhµ n­íc ph¶i lµm g× hay vai trß cña Nhµ n­íc nh­ thÕ nµo. §iÒu nµy thÓ hiÖn qua môc tiªu vµ vai trß qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc. 3.1. Môc tiªu. §¶m b¶o cho nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn æn ®Þnh tr¸nh nh÷ng th¨ng trÇm, nh÷ng ®ét biÕn xÊu lµ môc tiªu ®Çu tiªn vµ quan träng mµ bÊt cø ChÝnh phñ nµo còng ph¶i tÝnh ®Õn. Mét nÒn kinh tÕ æn ®Þnh, lµ mét nÒn kinh tÕ víi nh÷ng b­íc ph¸t triÓn v÷ng ch¾c, kho¶ng chªnh lÖch gi÷a ®Ønh vµ ®¸y trong chu kú ph¸t triÓn kh«ng lín. Mét nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn æn ®Þnh gióp cho ng­êi lao ®éng cã thÓ ph¸t huy hÕt n¨ng lùc lao ®éng cña m×nh, nh÷ng nhµ ®Çu t­ cã thÓ tÝnh to¸n ®­îc lîi tøc cña m×nh, sÏ yªn t©m ®Çu t­ tõ ®ã sÏ thu hót ®­îc nhiÒu dù ¸n ®Çu t­ h¬n. H¬n n÷a mét nÒn kinh tÕ æn ®Þnh sÏ gãp phÇn lµm æn ®Þnh chÝnh trÞ, x· héi. §¶m b¶o hiÖu qu¶ kinh tÕ- x· héi. Mçi doanh nghiÖp ho¹t ®éng trªn thÞ tr­êng ®Òu theo ®uæi môc ®Ých lîi nhuËn tèi ®a, chÝnh ®iÒu nµy cã thÓ g©y ra nh÷ng tæn thÊt ®ãi víi x· héi nh­ « nhiÔm m«i tr­êng, do c¹nh tranh mµ c¸c C«ng ty s¸t nhËp víi nhau thµnh c¸c tËp ®oµn ®éc quyÒn dÉn tíi hiÖn t­îng Ðp gi¸ lµm tæn thÊt tíi lîi Ých cña ng­êi tiªu dïng vµ cña toµn x· héi, v× ch¹y theo lîi nhuËn thÊp hay kh«ng cã lîi nhuËn (c©y xanh, m«i tr­êng ®« thÞ) sÏ kh«ng ®­îc ®Çu t­, ®iÒu nµy sÏ g©y ¶nh h­ëng lín tíi søc khoÎ cña con ng­êi vµ c¶nh quan m«i tr­êng hay còng v× lîi nhuËn mµ c¸c doanh nghiÖp t×m mäi c¸ch ®Ó trèn thuÕ g©y ¶nh h­ëng nghiªm träng tíi viÖc thu chi ng©n s¸ch vµ kiÓm so¸t m«i tr­êng. §¶m b¶o c¸c môc tiªu x· héi. Sù t¸c ®éng cña c¬ chÕ thÞ tr­êng cã thÓ ®­a ®Õn nhiÒu hËu qu¶ tiªu cùc vÒ mÆt x· héi nh­ lµm bÇn cïng ho¸ mét sè ng­êi, thÊt nghiÖp, bÊt b×nh ®¼ng trong x· héi, t¨ng kho¶ng c¸ch giµu nghÌo gi÷a nh÷ng tÇn líp ng­êi trong x· héi. Nh÷ng vÊn ®Ò nµy nÕu ®Ó ph¸t triÓn lªn sÏ dÉn tíi sù ®¶o lén vÒ mÆt x· héi. Sù kh«ng æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ do vËy Nhµ n­íc ph¶i th«ng qua c¸c chÝnh s¸ch cña m×nh ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ®ã. 3.2. Chøc n¨ng qu¶n lý vÜ m« cña Nhµ n­íc. Chøc n¨ng t¹o m«i tr­êng vµ ®iÒu kiÖn cho ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp nh­ b¶o ®¶m sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ, kinh tÕ, x· héi, duy tr× luËt ph¸p ®Ó c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng thuËn lîi. Mçi mét ChÝnh phñ míi khi lªn n¾m quyÒn ®Òu sÏ cã nh÷ng chÝnh s¸ch míi vÒ kinh tÕ, nÕu sù thay ®æi ChÝnh phñ diÔn ra hoµ b×nh vµ ®óng ph¸p luËt th× nã sÏ t¹o nªn mét b­íc chuyÓn biÕn tÝch cùc ®èi víi nÒn kinh tÕ, ng­îc l¹i sù thay ®æi ChÝnh phñ do sù kh«ng æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ sÏ lµm cho c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ kh«ng nhÊt qu¸n, ®iÒu nµy sÏ lµm cho c¸c nhµ ®Çu t­ kh«ng d¸m ®Çu t­, c¸c doanh nghiÖp sÏ kh«ng thÓ ho¹ch ®Þnh chiÕn l­îc kinh doanh cña m×nh ®­îc, do vËy hiÖu qu¶ kinh tÕ sÏ kh«ng cao. C¸c yÕu tè kinh tÕ, x· héi sÏ còng cã t¸c ®éng t­¬ng tù nh­ vËy. H¬n n÷a mét C«ng ty khi ho¹t ®éng trong mét quèc gia nµo ®ã sÏ ph¶i tu©n thñ luËt ph¸p cña n­íc ®ã. Do ®ã mét hµnh lang ph¸p lý th«ng tho¸ng sÏ gióp cho c¸c doanh nghiÖp ho¹t ®éng hiÖu qu¶ h¬n vµ ng­îc l¹i mét hÖ thèng ph¸p luËt kh«ng ®Èy ®ñ vµ ®ång bä sÏ h¹n chÕ sù ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp. Chøc n¨ng æn ®Þnh m«i tr­êng kinh tÕ vÜ m« nh­ khèng chÕ l¹m ph¸t, thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p chèng khñng ho¶ng, ng¨n ngõa nh÷ng ®ét biÕn xuÊt cña nÒn kinh tÕ. L¹m ph¸t lu«n tån t¹i trong c¸c n­íc cã nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, nã chØ trë nªn nguy hiÓm khi l¹m ph¸t ë møc mµ ChÝnh phñ kh«ng dù tÝnh vµ kiÓm so¸t ®­îc vµ ®iÒu nµy hay x¶y ra ®èi víi c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn. NÕu ®Ó l¹m ph¸t ngoµi tÇm kiÓm so¸t c¸c doanh nghiÖp sÏ kh«ng h¹ch to¸n ®­îc kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh, c¸c nhµ ®Çu t­ kh«ng tiÕp tôc ®Çu t­, ®êi sèng x· héi bÞ ®¶o lén, n¹n ®Çu c¬ hoµnh hµnh vµ nã dÔ dÉn tíi nh÷ng khñng ho¶ng kinh tÕ. VÉn biÕt khñng ho¶ng lµ c¨n bÖnh cè h÷u cña kinh tÕ thÞ tr­êng nh­ng chóng ta cÇn sím dù b¸o ®Ó cã nh÷n chuÈn bÞ cÇn thiÕt, gi¶m tèi ®a sù t¸c ®éng cña khñng ho¶ng. X©y dùng c¬ së h¹ tÇng, ®¶m b¶o ®iÒu kiÖn c¬ b¶n cho ho¹t ®éng kinh tÕ c¬ së h¹ tÇng nh­ ®iÖn, n­íc, giao th«ng vËn t¶i, nhµ cöa, kho tµng, bÕn b·i... lµ nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ. §Ó ph¸t triÓn kinh tÕ vµ thu hót ®Çu t­ tõ n­íc ngoµi chóng ta ph¶i tÝch cùc ®Çu t­ ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng, c¬ së h¹ tÇng ph¶i ®i tr­íc mét b­íc. KiÓm so¸t viÖc sö dông tµi s¶n quèc gia. Mét quèc gia dï cã giµu tµi nguyªn ®Õn ®©u th× còng kh«ng ®ñ cho toµn bé nÒn kinh tÕ kÓ c¶ vÒ sè l­îng vµ chñng lo¹i. Do ®ã Nhµ n­íc ph¶i cã chÝnh s¸ch kiÓm so¸t viÖc sö dông tµi s¶n quèc gia hîp lý, tÝnh l·ng phÝ ®Ó t¹o hiÖu qu¶ cao vµ cã nguån tÝch luü cho thÕ hÖ mai sau. V¹ch ra vµ thùc hiÖn chÝnh s¸ch x· héi: ph¸t triÓn kinh tÕ kh«ng thÓ xa rêi víi viÖc ph¸t triÓn x· héi. Nhµ n­íc ph¶i cã nh÷ng chÝnh s¸ch x· héi phï hîp trong tõng thêi kú, tõng ®Þa ph­¬ng ®Ó t¹o ®éng lùc vµ c¬ së cho ph¸t triÓn kinh tÕ. §Ó thùc hiÖn nh÷ng môc tiªu nµy Nhµ n­íc ph¶i sö dông ®ång bé mét lo¹t c¸c c«ng cô nh­ thuÕ, l·i suÊt, chÝnh s¸ch tÝn dông tiÒn tÖ.... 4. Mét sè gi¶i ph¸p. Chóng ta ®æi míi nÒn kinh tÕ tõ nÒn kinh tÕ tËp trung quan liªu bao cÊp sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa lµ mét viÖc lµm ®óng ®¾n vµ ch­a cã tiÒn lÖ trong lÞch sö. Do vËy trong viÖc tiÕn hµnh ®æi míi chóng ta kh«ng cã ®­îc nh÷ng kinh nghiÖm cña nh÷ng ng­êi ®i tr­íc mµ chóng ta võa lµm võa ph¶i rót kinh nghiÖm. Sau h¬n m­êi n¨m ®æi míi chóng ta ®· thu ®­îc nh÷ng thµnh tùu lín nh­ng vÉn cßn mét sè vÊn ®Ò tån t¹i nh­: C¬ chÕ thÞ tr­êng cßn thiÕu ®ång bé, mang nhiÒu yÕu tè tù ph¸t, rèi lo¹n, ®· cã sù chuyÓn biÕn m¹nh mÏ trªn thÞ tr­êng hµng ho¸ dÞch vô trong khi ®ã l¹i cã sù l¹c hËu kh¸ lín trong thÞ tr­êng c¸c nh©n tè s¶n xuÊt. Kinh tÕ cña ta vÉn ch­a ®i lªn mét nÒn kinh tÕ lín, bé m¸y qu¶n lý Nhµ n­íc cßn cång kÒnh, kÐm hiÖu qu¶, tÖ quan liªu, thiÕu hiÓu biÕt cßn phæ biÕn t­ duy vµ con ng­êi tr× trÖ tr­íc b­íc ngoÆc cña sù chuyÓn biÕn kinh tÕ. §Ó ®¹t ®­îc thµnh c«ng chóng ta ph¶i thùc hiÖn mét c¸ch ®ång bé mét lo¹t c¸c biÖn ph¸p. Nh÷ng biÖn ph¸p cã thÓ lµ: + TiÕp tôc qu¸ tr×nh tù do ho¸ gi¸ c¶, th­¬ng m¹i ho¸ nÒn kinh tÕ mét c¸ch triÖt ®Ó h¬n. Tr­íc kia chóng ta chèng c¹nh tranh th× nay chóng ta ph¶i ®Ò cao c¹nh tranh, tr­íc kia chóng ta khuyÕn khÝch ®éc quyÒn th× hiÖn nay chóng ta ph¶i cã biÖn ph¸p kh¾c phôc. §éc quyÒn ë ta h×nh thµnh kh«ng ph¶i do kÕt qu¶ cña qu¸ tr×nh tÝch tô vµ tËp trung t­ b¶n mµ do c¸c quyÕt ®Þnh chñ quan cña Nhµ n­íc th«ng qua viÖc cho phÐp thµnh lËp c¸c doanh nghiÖp cã vÞ trÝ chi phèi trong c¶ n­íc hay tõng ®Þa ph­¬ng. NÕu chóng ta cø ®Ó ®éc quyÒn nh­ hiÖn nay th× thÞ tr­êng sÏ kh«ng ph¸t huy ®­îc hiÖu qu¶ do ®ã chóng ta ph¶i xo¸ bá ngay nh÷ng tæ chøc trung gian nh­ tæng c«ng ty, liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp nÕu nh­ chóng kh«ng cã t¸c dông thùc sù, chóng ta chØ gi÷ l¹i c¸c C«ng ty ®éc quyÒn cã vÞ trÝ quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n nh­ng nay ®èi víi c¸c C«ng ty nµy Nhµ n­íc còng cÇn cã chÝnh s¸ch qu¶n lý vÒ gi¸ c¶, s¶n phÈm vµ trong t­¬ng lai chóng ta còng ph¶i xo¸ bá dÇn vÞ trÝ ®éc quyÒn b»ng c¸ch t¹o ra c¬ chÕ c¹nh tranh trong néi bé c¸c C«ng ty trong lÜnh vùc ®éc quyÒn. §èi víi gi¸ c¶ ngoµi thÞ tr­êng ngoµi viÖc ®Ó cho qui luËt cung cÇu tù ®iÒu tiÕt, Nhµ n­íc cÇn cã chÝnh s¸ch gi¸ c¶ hîp lý nh­ qui ®Þnh gi¸ trÇn, sµn ®èi víi mét sè mÆt hµng ®Ó tr¸nh cho ng­êi tiªu dïng còng nh­ ng­êi s¶n xuÊt tr¸nh bÞ thiÖt thßi vµ nh÷ng ®ét biÕn xÊu trong x· héi. §ång thêi ph¶i chuÈn bÞ nh÷ng b­íc ®i cÇn thiÕt ®Ó h×nh thµnh ®Çy ®ñ c¸c thÞ tr­êng cÇn thiÕt cho viÖc th­¬ng m¹i ho¸ nÒn kinh tÕ nh­ thÞ tr­êng vèn, thÞ tr­êng lao ®éng, thÞ tr­êng chøng kho¸n vµ sím ®­a c¸c thÞ tr­êng nµy voµ ho¹t ®éng ®Ó t¨ng c­êng kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña nÒn kinh tÕ th«ng qua chÝnh s¸ch më cöa. + TiÕp tôc ®a d¹ng ho¸ chÕ ®é së h÷u theo h­íng ph¸t triÓn doanh nghiÖp t­ nh©n, ®æi míi ph­¬ng thøc ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp Nhµ n­íc cho phï hîp víi c¬ chÕ thÞ tr­êng. ChÕ ®é së h÷u lµ vÊn ®Ò quan träng nhÊt cña mét chÕ ®é kinh tÕ x· héi. Trong thêi kú qu¸ ®é §¶ng ta x¸c ®Þnh n­íc ta cã n¨m h×nh thøc së h÷u lµ së h÷u Nhµ n­íc, së h÷u tËp thÓ së h÷u t­ nh©n t­ b¶n chñ nghÜa, së h÷u t­ b¶n Nhµ n­íc vµ së h÷u c¸ thÓ t­¬ng øng víi nã lµ 5 thµnh phÇn kinh tÕ. Trong mçi thµnh phÇn kinh tÕ Nhµ n­íc cÇn cã sù qu¶n lý vµ ®Þnh h­íng ®óng ®¾n. §èi víi thµnh phÇn kinh tÕ Nhµ n­íc chóng ta chØ gi÷ l¹i c¸c doanh nghiÖp lµm ¨n thùc sù cã hiÖu qu¶ ®Ó lµm nªn søc m¹nh kinh tÕ cña thµnh phÇn nµy vµ nh÷ng doanh nghiÖp cã vÞ trÝ ®Æc biÖt quan träng ®èi víi kinh tÕ, an ninh cßn l¹i chóng ta sÏ tiÕn hµnh cæ phÇn ho¸ c¸c doanh nghiÖp hoÆc cho gi¶i thÓ nÕu thÊy cÇn thiÕt, ®Ó cho kinh tÕ Nhµ n­íc cã thÓ dÉn d¾t vµ thóc ®Èy c¸c thµnh phÇn kinh tÕ kh¸c ph¸t triÓn ®¹t môc tiªu. Kinh tÕ t­ b¶n Nhµ n­íc cÇn t¨ng c­êng ph¸t triÓn th«ng qua c¸c h×nh thøc liªn doanh, liªn kÕt, x©y dùng khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghiÖp tËp trung nh»m tranh thñ sù tiÕn bé vÒ c«ng nghÖ s¶n xuÊt, vÒ tr×nh ®é qu¶n lý ®ång thêi t¹o tÝch luü cho nÒn kinh tÕ. Víi c¸c thµnh phÇn kh¸c cÇn cã nh÷ng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch chóng ph¸t triÓn. + T¨ng c­êng sù kiÓm so¸t cña Nhµ n­íc ®èi víi ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp. Nhµ n­íc kh«ng h¹n chÕ kh¶ n¨ng s¶n xuÊt cña c¸c doanh nghiÖp nh­ng ph¶i lu«n t¨ng c­êng kiÓm so¸t ®Ó ®¶m b¶o m«i tr­êng kinh doanh lu«n trong s¹ch vµ th«ng qua ®ã mµ t¨ng nguån thu cho ng©n s¸ch. §Ó lµm viÖc nµy Nhµ n­íc ph¶i t¨ng c­êng kh¶ n¨ng lËp ph¸p t¹o hµnh lang ph¸p lý cho c¸c doanh nghiÖp tù do kinh doanh, t¨ng c­êng ho¹t ®éng kiÓm to¸n ®èi víi c¸c C«ng ty th«ng qua c¬ quan kiÓm to¸n cña ChÝnh phñ vµ c¸c C«ng ty kiÓm to¸n t­ nh©n ®­îc sù cho phÐp cña Nhµ n­íc, ®ång thêi sím thùc hiÖn mét chÕ ®é kÕ to¸n nghiªm ngÆt vµ thèng nhÊt. + C¶i c¸ch bé m¸y hµnh chÝnh, hiÖn ®¹i ho¸ Nhµ n­íc. Bé m¸y hµnh chÝnh lµ c¸c c¬ quan quyÒn lùc Nhµ n­íc tõ Trung ­¬ng tíi ®Þa ph­¬ng cã nhiÖm vô qu¶n lý mäi mÆt cña ®êi sèng x· héi. HiÖn nay bé m¸y nµy cßn rÊt cång kÒnh vµ ho¹t ®éng kÐm hiÖu qu¶ do ®ã chóng ta ph¶i c¶i c¸ch bé m¸y nµy th«ng qua viÖc tinh gi¶m bé m¸y hµnh chÝnh ®Õn møc hîp lý, t¨ng c­êng kh¶ n¨ng ho¹t ®éng cña bé m¸y nµy b»ng c¸ch chän läc kü l­ìng ®éi ngò c¸n bé hµnh chÝnh, viÖc ph©n nhiÖm ph¶i râ rµng, tr¸nh hiÖn t­îng chång chÐo lªn nhau gi÷a c¸c ®¬n vÞ, c¸c ngµnh, ban... + §èi víi c«ng t¸c kÕ ho¹ch hãa theo xu h­íng kÕ ho¹ch ho¸ ®Þnh h­íng, ®ång thêi thay ®æi hÖ thèng môc tiªu. Môc tiªu lín nhÊt cña chóng ta lµ x©y dùng thµnh c«ng mét nÒn s¶n xuÊt lín s¶n xuÊt chñ nghÜa lµ môc tiªu bÊt biÕn hay nã lµ môc tiªu chiÕn l­îc. Tõ viÖc x¸c ®Þnh ®­îc môc tiªu chóng ta ph¶i x©y dùng ®­îc chiÕn l­îc ph¸t triÓn râ rµng. Râ rµng ë ®©y tøc lµ trong chiÕn l­îc ph¸t triÓn nµy chóng ta ph¶i chia ra tõng thêi kú mçi thêi kú sÏ cã nh÷ng nhiÖm vô, môc tiªu kh¸c nhau phï hîp víi t×nh h×nh kinh tÕ x· héi ë thêi kú ®ã víi mét c¸ch thøc ®Ó ®¹t ®­îc nh÷ng môc tiªu ®ã. §Ó lµm ®­îc ®iÒu nµy chóng ta ph¶i cã sù thay ®æi lín mµ tr­íc hÕt lµ ph¶i thay ®æi vÒ t­ duy, c¸ch nghÜ cña nh÷ng ng­êi lËp kÕ ho¹ch tr¸nh hiÖn t­îng chñ quan chung ý chÝ ®Æt môc tiªu v­ît qu¸ kh¶ n¨ng cña ®Êt n­íc hay kÕ ho¹ch qu¸ chi tiÕt nh­ng l¹i kh«ng mang hiÖu qu¶. + §èi víi hÖ thèng th«ng tin kinh tÕ- th«ng tin qu¶n lý theo yªu cÇu cña c¬ chÕ thÞ tr­êng. Khi nÒn kinh tÕ n­íc ta chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng cã sù ®iÒu tiÕt th× hÖ thèng th«ng tin kinh tÕ - qu¶n lý còng ph¶i thay ®æi theo. Tr­íc kia nh÷ng th«ng tin chñ yÕu mang tÝnh mÖnh lÖnh hµnh chÝnh tøc lµ th«ng tin mét chiÒu, nh÷ng th«ng tin tõ d­íi lªn hoÆc lµ kh«ng chÝnh x¸c hoÆc lµ kh«ng cã nh­ vËy nh÷ng th«ng tin kinh tÕ - qu¶n lý ®Òu kh«ng xuÊt ph¸t tõ thÞ tr­êng. §iÒu nµy dÉn ®Õn t×nh tr¹ng nh÷ng ng­êi qu¶n lý thùc sù kh«ng biÕt thÞ tr­êng ®ang ho¹t ®éng nh­ thÕ nµo. Kh¾c phôc ®iÒu nµy chóng ta ph¶i ®æi míi hÖ thèng th«ng tin sao cho nh÷ng th«ng tin ph¶i ®­îc b¾t nguån tõ nh÷ng tÝn hiÖu cña thÞ tr­êng, c¸c kªnh th«ng tin xu«i vµ ng­îc ®­îc th«ng suèt. + §èi víi c¸ch thøc sö dông c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ theo yªu cÇu cña kinh tÕ thÞ tr­êng, t¹o ra mét c¬ chÕ phï hîp víi chÝnh s¸ch æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. Nhµ n­íc ph¶i ph©n lo¹i, hÖ thèng ho¸ c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ thµnh c¸c nhãm ®Ó xö lý theo t×nh huèng, c¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ nay cã liªn quan víi nhau theo nguyªn t¾c d©y chuyÒn ®Ó khi dïng mät chÝnh s¸ch cã thÓ gióp c¸c chÝnh s¸ch kh¸c t¸c ®éng vµo nÒn kinh tÕ theo h­íng cã lîi. C¸c chÝnh s¸ch mµ Nhµ n­íc sö dông ë ®©y lµ c¸c chÝnh s¸ch vÜ m«- tøc nã cã t¸c ®éng tíi toµn bé nÒn kinh tÕ phï hîp víi yªu cÇu ®Æt ra c¶u thÞ tr­êng nh»m môc ®Ých æn ®Þnh nÒn kinh tÕ. + §æi míi ho¹t ®éng ph¸p chÕ kinh tÕ theo h­íng dÉn chñ ho¸ nÒn kinh tÕ. Trong giai ®o¹n hiÖn nay chóng ta ph¶i t¹p lËp mét hÖ thèng ph¸p luËt trong ®ã c¬ chÕ ph¸p lý ph¶i ph¶n ¸nh sù ®a d¹ng cña c¸c chñ thÓ kinh doanh, b¶o vÖ lîi Ých cña ng­êi kinh doanh nh­ng l¹i ph¶i gi÷ ®­îc æn ®Þnh vµ c«ng b»ng x· héi, Do vËy trong c«ng t¸c lËp ph¸p chóng ta kh«ng ®­îc nãng véi, ch¾p nhÆt nh÷ng ®iÒu luËt cña n­íc ngoµi nh÷ng qui ®Þnh luËt ph¸p kh«ng ph¶n ¸nh ®óng ®­îc thùc tr¹ng x· héi vµ kh«ng mang tÝnh gi¸o dôc ng¨n ngõa. H¬n n÷a trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn luËt ph¸p ph¶i luon cã sù kiÓm tra, kiÓm so¸t, thu nhËp th«ng tin ph¶n håi ®Ó t×m ra nh÷ng thiÕu sãt cña luËt, tÝch cùc n©ng cao n¨ng lùc lµm luËt cña c¸c ®Þa biÓu Quèc héi ®Ó dÇn tiÕn tíi mét hÖ thèng ph¸p luËt ®ång bé vµ ®Çy ®ñ. + Hoµn thiÖn vµ ®æi míi qu¶n lý Nhµ n­íc vÒ tiÒn tÖ - tÝn dông ng©n hµng. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ ®­îc xem lµ lÜnh vùc quan träng hµng ®Çu trong c¸c lÜnh vùc cña kinh tÕ vÜ m«, nã lµ néi bé ®ßn bÈy ®Ó kÝch thÝch kinh tÕ ph¸t triÓn vµ ®Ó ®iÒu tiÕt nÒn kinh tÕ ®i ®óng h­íng. Tuú theo thùc tr¹ng cña nÒn kinh tÕ mµ trong tõng thêi kú ph¶i cã chÝnh s¸ch tiÒn tÖ lµ níi láng hay th¾t chÆt, sao cho khèi l­îng tiÒn tÖ ph¶n ¸nh ®óng quan hÖ cung - cÇu tiÒn tÖ trªn thÞ tr­êng, t¨ng nhanh tèc ®é l­u chuyÓn cña tiÒn tÖ trong nÒn kinh tÕ. Cßn víi ho¹t ®éng tÝn dông: më réng ho¹t ®éng tÝn dông víi nh÷ng møc l·i suÊt hÊp dÉn, nh÷ng lo¹i h×nh tÝn dông thuËn tiÖn ®Ó cã thÓ huy ®äng tèi ®a l­îng tiÒn nhµn rçi trong d©n, t¨ng nguån vèn cho nÒn kinh tÕ, gãp phÇn ®­a nhanh thÞ tr­êng chøng kho¸n vµo ho¹t ®éng. Víi chÝnh s¸ch ngo¹i hèi: chóng ta ®· xo¸ bá c¬ chÕ tû gi¸ cè ®Þnh chuyÓn sang c¬ chÕ th¶ næi cã sù qu¶n lý nh»m æn ®Þnh gi¸ trÞ cña ®ång ViÖt Nam ®ång qua ®ã cã t¸c ®éng tÝch cùc tíi c¸n c©n thanh to¸n cña ®Êt n­íc. H¬n n÷a chóng ta còng ph¶i më réng ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng ngo¹i hèi lµm cho c¸c ng©n hµng, c¸c C«ng ty ViÖt Nam ngµy cµng tham gia réng r·i h¬n vµo thÞ tr­êng tiÒn tÖ quèc tÕ. + TiÕp tôc kiÒm chÕ l¹m ph¸t. §©y vÉn lµ nhiÖm vô quan träng trong nh÷ng n¨m tíi. Chóng ta ®· thµnh c«ng trong viÖc ng¨n chÆn l¹m ph¸t phi m· ë nh÷ng n¨m 80 vµ nh÷ng n¨m ®Çu cña thËp kû 90. Trong nh÷ng n¨m tõ 1993 tíi nay chóng ta lu«n duy tr× ®­îc møc l¹m ph¸t thÊp (mét con sè). §Ó duy tr× mét møc l¹m ph¸t cã thÓ kiÓm so¸t ®­îc chóng ta ph¶i cã sù phèi hîp ®ång bé gi÷a c¸c ngµnh, lÜnh vùc, c¸c chÝnh s¸ch nh­: §iÒu chØnh c¬ cÊu s¶n xuÊt vµ c¬ cÊu tiªu dïng, gi¶m th©m hôt ng©n s¸ch söa ®æi hÖ thèng ng©n hµng, chÊn chØnh hÖ thèng tµi chÝnh, gi¸ c¶, xuÊt nhËp khÈu, h¹n chÕ viÖc in tiÒn, t¹o sù th«ng tho¸ng trong l­u thong hµng ho¸... §ång thêi chóng ta còng ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p chèng thiÓu ph¸t. VÊn ®Ò mµ ®· cã mét sè dÊu hiÖu trong mét sè ngµnh, mÆt hµng n¨m 1999. + §æi míi chÕ ®é tiÒn l­¬ng. L­¬ng lµ kho¶n tiÒn tr¶ cho ng­êi lao ®éng v× sù cèng hiÕn hä. ChÕ ®é l­¬ng cña ta ®· cã nh÷ng thay ®æi nh­ng cßn cã nhiÒu bÊt cËp nh­ l­¬ng cè ®Þnh thÊp lµm cho ng­êi lao ®éng kh«ng thùc sù g¾n bã víi c«ng viÖc. Trong giai ®o¹n tíi chóng ta ph¶i c¶i c¸ch chÕ ®é l­¬ng theo h­íng l­¬ng tr¶ theo møc ®é thùc hiÖn c«ng viÖc ®Ó cho tiÒn l­¬ng thùc sù lµ ®ßn bÈy kÝch thÝch n¨ng lùc, sù s¸ng t¹o cña ng­êi lao ®éng. + T¨ng c­êng phèi hîp c¸c c«ng cô qu¶n lý vÜ m«. XÐt ë tÇm quèc tÕ th× s¶n xuÊt trong quèc gia lµ mét hÖ thèng gièng nh­ ë mét doanh nghiÖp. Søc m¹nh cña qu¶n lý Nhµ n­íc chÝnh lµ ë ph­¬ng h­íng ho¹t ®éng ®óng ®¾n vµ nghÖ thuËt phèi hîp c¸c ho¹t ®éng toµn x· héi do vËy c¸c c«ng cô qu¶n lý vÜ m« cÇn ®­îc phèi hîp víi nhau chÆt chÏ h¬n. PhÇn III KÕt luËn Chóng ta ®ang trong qu¸ tr×nh chuyÓn nÒn kinh tÕ sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cã sù qu¶n lý cña Nhµ n­íc theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi nµy Nhµ n­íc ®ãng vai trß quan träng, nã võa lµ ng­êi ®Þnh h­íng, v¹ch kÕ ho¹ch, h­íng dÉn thùc hiÖn, söa ®æi ®­êng lèi... nh»m ®­a nÒn kinh tÕ n­íc ta thµnh mét nÒn kinh tÕ lín x· héi chñ nghÜa. Trong h¬n m­êi n¨m ®æi míi d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng vµ Nhµ n­íc bé mÆt kinh tÕ x· héi cña ta ®· cã nh÷ng thay ®æi c¨n b¶n. Chóng ta ®· b­íc ®Çu x¸c lËp ®­îc c¬ chÕ kinh tÕ míi c¬ chÕ thÞ tr­êng, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn cña ng­êi d©n ®­îc n©ng cao, ng­êi d©n thªm tin vµo §¶ng vµ yªn t©m ®i theo §¶ng, c¬ së h¹ tÇng ®­îc ®æi míi, c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp ®· ®­îc t¨ng lªn c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng, c¬ cÊu kinh tÕ thay ®æi theo h­íng hiÖn ®¹i... vµ c¸i quan träng lµ chóng ta ®æi míi kinh tÕ mµ vÉn gi÷ ®­îc sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ, x· héi - ®iÒu mµ hÇu nh­ kh«ng quèc gia nµo lµm ®­îc. Nh÷ng c¸i nµy ®¹t ®­îc chÝnh lµ nhê vµo sù qu¶n lý, dÉn d¾t cña Nhµ n­íc. Nh÷ng n¨m tiÕp theo chóng ta vÉn tiÕp tôc con ®­êng ®æi míi mµ chóng ta vÉn tiÕp tôc con ®­êng ®æi míi mµ chóng ta ®· chän nh­ng chóng ta sÏ gÆp nh÷ng khã kh¨n míi. Sù ph¸ ho¹i cña c¸c thÕ lùc ph¶n ®éng, sù thÊp kÐm vÒ khoa häc c«ng nghÖ, t­ duy... do ®ã trong giai ®o¹n tiÕp theo nµy Nhµ n­íc vÉn ph¶i ®ãng vai trß chñ ®¹o trong mäi mÆt cña qu¸ tr×nh ®æi míi, ®Æc biÖt trong lÜnh vùc kinh tÕ ®Ó ®­a nÌn kinh tÕ ViÖt Nam ®¹t tíi môc tiªu ®· chän.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc50761.DOC
Tài liệu liên quan