Luận văn Điều tra tình hình cảm nhiễm bệnh phân trắng lợn con ở một số xã thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La

Sau quá trình học tập tại trường Đại học, chúng tôi đã trang bị những kiến thức khoa học kỹ thuật thuộc chuyên ngành Chăn nuôi - Thú y, với chúng tôi đây là kiến thức mới mẻ và vô cùng quan trọng để bắt đầu sự nghiệp của mình. Thực tập tốt nghiệp là một giai đoạn học tập quan trọng nhằm rèn luyện cho mỗi sinh viên khả năng tổ chức, triển khai các hoạt động ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiến sản xuất. Kiểm định lại kiến thức đã học, tăng cường mở rộng khoa học kỹ thuật giữa nhà Trường và cơ sở sản xuất, góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp ở địa phương và tạo tiền đề ban đầu để chính thức bắt tay vào thực tiến sản xuất với cương vị là một kỹ sư chuyên ngành chăn nuôi thú y. Hàng năm, khoa Chăn nuôi - Thú y trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đều tổ chức cho học sinh cuối khoá đi thực tập tốt nghiệp tại các cơ sở sản xuất, với mục đích tại cơ sở sinh viên được học hỏi thêm về kiến thức thực tế và những kinh nghiệp nghề nghiệp, rèn luyện kỹ năng thực hành chăn nuôi - thú y, củng cố lòng yêu ngành, yêu nghề. Được sự nhất trí của Ban chủ nhiện khoa Chăn nuôi - Thú y, tôi được phân công về Trạm thú y huyện Mộc Châu – tỉnh Sơn La. Là một sinh viên tiếp cận với công tác nghiên cứu khoa học bước đầu còn hơi bỡ ngỡ nhưng được dự giúp đỡ của các thầy cô giáo trong khoa và sự nỗ lực và mạnh dạn áp dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất của địa phương. Trong thời gian thực tập tốt nghiệp, được sự chỉ bảo, dìu dắt của thầy giáo hướng dẫn và trạm thú y huyện Mộc Châu – tỉnh Sơn La, tôi đã vượt qua được những khó khăn ban đầu và hoàn thành tốt được đợt thực tập của mình với một số kết quả được trình bày trong bản luận văn. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình tới thầy cô và các cán bộ Trạm thú y đã giúp tôi hoàn thành tốt đợt thực tập tốt nghiệp này. Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng bản luận văn tốt nghiệp không thể tránh khỏi những thiếu sót, tôi kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp.

doc45 trang | Chia sẻ: maiphuongtl | Ngày: 28/05/2013 | Lượt xem: 223 | Lượt tải: 1download
Tóm tắt tài liệu Luận văn Điều tra tình hình cảm nhiễm bệnh phân trắng lợn con ở một số xã thuộc huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
t : B×nh qu©n c¶ n¨m 15,40c NhiÖt ®é cao nhÊt : B×nh qu©n c¶ n¨m 23,40c L­îng m­a b×nh qu©n : 787mm §é Èm kh«ng khÝ Trung b×nh : B×nh qu©n c¶ n¨m 85% ThÊp nhÊt : B×nh qu©n c¶ n¨m 14% Tæng giê n¾ng, b×nh qu©n c¶ n¨m ®¹t 190,5 giê (Nguånt22 µi liÖu?…..) 1.3. §iÒu kiÖn ®¹i h×nh ®Êt ®ai DiÖn tÝch ®Êt tù nhiªn cña huyÖn Méc Ch©u lµ 205.530 ha, trªn ®Þa bµn HuyÖn, ®Êt ®ai h×nh thµnh 4 nhãm ®Êt chÝnh víi mét sè ®Êt ®ai trong ®ã ®iÓn h×nh cã c¸c loaÞ ®Êt ®­îc sö dông trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp, trªn vïng ®Êt cã ®é dèc <250 vµ tÇng dµy trªn 50 cm víi hµm l­îng chÊt NPK t­¬ng ®èi lín. Lo¹i ®Êt: diÖn tÝch (ha) - §Êt Feralit mïn ®á n©u trªn ®¸ v«i : 44,552,8 (ha) - §Êt Feralit mïn vµng ®á trªn ®¸ sÐt : 22,074,0 (ha) - §Êt Feralit mïn ®á vµng trªn ®¸ biÕn chÊt : 10,733,2 (ha) - ®Êt Feralit mïn vµng trªn ®¸ c¸t : 38,882,5 (ha) - §Êt Feralit mïn ®á vµng do canh t¸c : 26,326,7 (ha) DiÖn tÝch c¸c lo¹i ®Êt trªn chiÕm 70,4% diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn cña toµn HuyÖn. Trong ®ã ®¸t cã ®é dèc <200 chiÕm 14,6% trong tæng sè c¸c lo¹i do ®ã cã nhiÒu thuËn lîi trong ph¸t triÓn c©y c«ng nghiÖp vµ c©y ¨n qu¶. §Õn n¨m 2005 diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp 130,184 ha chiÕm 63,3% tæng diÖn tÝch b×nh qu©n ®Çu ng­êi lµ 0,93 ha trong ®ã s¶n xuÊt l­¬ng thùc lµ 0,09 ha. - Riªng n­íc chiÕm : 3,611 ha chiÐm 1,76% - §Êt l©m nghiÖp : 89,907 ha chiÕm 43,74% - §Êt ch­a sö dông : 68,326 ha chiÕm 33,24% 1.4. §iÒu kiÖn giao th«ng M¹ng l­íi giao th«ng cña Méc Ch©u kh«ng ngõng ®­îc ph¸t triÓn trong nh÷ng n¨m qua, ®· më ®­îc h¬n 250 km ®­êng giao th«ng n«ng th«n liªn x·, liªn b¶n. N©ng cÊp vµ söa ch÷a ®­îc 110 km ®­êng ®« thÞ vµ quèc lé, gãp phÇn phôc vô ®¾c lùc cho nhiÖm vô ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi cña HuyÖn. Cho ®Õn nay hÇu hÕt c¸c x· cã ®­êng « t« ®Õn tËn trung t©m x·. Cïng víi hÖ thèng ®­êng bé, nh÷ng n¨m gÇn ®©y ®· cã thªm m¹ng ®­êng s«ng, lµ vïng hå S«ng §µ rÊt thuËn tiÖn cho viÖc vËn t¶i, thuû ®©y lµ tuyÕn vËn t¶i ®­êng thuû S«ng §µ phôc vô x©y dùng thuû ®iÖn S¬n La ®i qua ®Þa phËn Méc Ch©u. HiÖn nay khai th¸c vËn t¶i thuû chñ yÕu lµ c¸c bÕn ®ß ngang vµ bÌ m¶ng, hiÖu qu¶ thÊp cã mét c¶ng s«ng V¹n Yªn tiÕp gi¸p víi huyÖn Phï Yªn ®· ®­îc x©y dùng nh­ng ch­a cã hÖ thèng thiÕt bÞ bèc xÕp. 1.5. Nguån n­íc MÆt n­íc: HuyÖn Méc Ch©u n»m trªn cao nguyªn ®¸ v«i, nguån n­íc mÆt rÊt h¹n chÕ, trªn ®Þa bµn HuyÖn cã mét sè dßng suèi chÝnh nh­ Suèi Quanh, Suèi SËp. PhÇn líp mÆt n­íc thÊp h¬n mÆt ®Êt canh t¸c, v× vËy biÖn ph¸p gi¶i quyÕt ë ®©y lµ ph¶i lµm hå chøa n­íc, ®Ëp d©ng c¾t lò mïa m­a, chøa n­íc mïa kh« cã nhiÒu thuËn lîi ph¸t triÓn thuû ®iÖn võa vµ nhá N­íc ngÇm: Sù tÝch n­íc cña hå thuû ®iÖn Hoµ B×nh lµm cho c¸c khe nøt hÖ thèng hang ®éng 115m ë vïng Méc Ch©u ho¹t ®éng trë l¹i, c¸c ®åi tho¸ng khÝ hËu ho¹t ®éng m¹nh h¬n tr­íc, do ®ã ®· ®Èy mùc n­íc ngÇm lªn cao h¬n. Tuy nhiªn viÖc tr÷ n­íc ngÇn trªn ®¸ v«i th­êng kÐm, do ®ã viÖc tr÷ n­íc trong mïa kh« vµ t¨ng ®é che phñ rõng cÇn ®­îc quan t©m b¶o ®¶m ®ñ n­íc phôc vô sinh ho¹t vµ s¶n xuÊt trong toµn HuyÖn. 2. §iÒu kiÖn kinh tÕ chÝnh trÞ x· héi 2.1. T×nh h×nh d©n c­ trong khu vùc Theo sè liÖu thèng kª cña n¨m 2005 toµn HuyÖn cã 32.029 hé víi sè nh©n khÈu lµ 14.4162 khÈu. Trong ®ã: Sè ng­êi ®ñ ®é tuæi lao ®éng lµ : 71.820 ng­êi Sè lao ®éng n÷ lµ : 36.777 ng­êi Sè lao ®éng nam lµ : 35.043 ng­êi Víi d©n sè t¨ng tù nhiªn lµ 1,22. Toµn HuyÖn cã 11 d©n téc anh em cïng chung sèng cô thÓ nh­ sau: - D©n téc Kinh : 10.800 hé víi 40.520 khÈu - D©n téc Th¸i : 10.577 hé víi 49.179 khÈu - D©n téc M­êng : 4.884 hé víi 22.532 khÈu - D©n téc M«ng : 3.686 hé víi 21.934 khÈu - D©n täc Dao : 1.787 hé víi 8.723 khÈu - D©n téc Sinh Mun : 120 hé víi 553 khÈu - D©n téc Kh¬ Mó : 93 hé víi 416 khÈu - D©n téc Nh¾ng : 11 hé víi 35 khÈu - D©n téc La Ha : 40 hé víi 183 khÈu - D©n téc Thæ : 8 hé víi 21 khÈu C¸c d©n téc kh¸c : 15 hé víi 47 khÈu (Nguån tµi liÖu?…..) 2.2. C¬ cÊu tæ chøc cña Tr¹m Tæng sè c¸n bé c«ng nh©n viªn cña Tr¹m lµ 11 ng­êi (§¹i häc 3 ng­êi cßn l¹i lµ Trung cÊp). Sè c¸n bé biªn chÕ : 8 ng­êi Sè c¸n bé hîp ®ång : 3 ng­êi §ång chÝ Tr¹m tr­ëng cã tr×nh ®é ®¹i häc chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ c«ng t¸c qu¶n lý nhµ n­íc vµ ®iÒu hµnh toµn bé c«ng viÖc cña ®¬n vÞ. Tr¹m phã: D­íi sù ®iÒu hµnh qu¶n lý vµ ph©n c«ng cña Tr¹m tr­ëng, phô tr¸ch vÒ c¸c phong trµo, kiÓm dÞch ®éng vËt, kiÓm so¸t giÕt mæ, thanh tra qu¶n lý thuèc thó y trªn ®¹i bµn HuyÖn. Tæ chøc hµnh chÝnh kÕ to¸n: Phô tr¸ch c«ng t¸c tµi vô kÕ to¸n lao ®éng viÖc lµm vµ tiÒn l­¬ng cña c¸n bé c«ng nh©n viªn. 2.3. C¬ së vËt chÊt kü thuËt tr¹m. Tr¹m thó y huyÖn Méc Ch©u n»m trªn trôc Quèc lé 6 gi¸p víi ng· ba ®i cöa khÈu Lãng SËp Lµo. DiÖn tÝch ®Êt cña Tr¹m lµ 3.000 m2 cã 2 khu nhµ ®­îc x©y dùng n¨m 1997, 1 khu lµ nhµ hµnh chÝnh, 1 khu lµ nhµ tËp thÓ cho c¸n bé c«ng nh©n viªn, khu nhµ hµnh chÝnh cã 1 phßng hµnh chÝnh, 1 phßng häp vµ 2 kho thuèc ngoµi ra cã 1 phßng thÝ nghiÖm, v× ®iÒu kiÖn cßn khã kh¨n thiÕu trang thiÕt bÞ nªn khi thÝ nghiÖm bÖnh lë måm long mãng, ph¶i göi mÉu bÖnh phÈm vÒ chi côc thó y tØnh S¬n La ®Ó kiÓm tra. 3. T×nh h×nh ph¸t triÓn cña Tr¹m 3.1. T×nh h×nh ph¸t triÓn cña ngµnh Trång trät PhÇn lín c¸c hé gia ®×nh sèng ë vïng n«ng th«n, víi nghÒ n«ng lµ chñ yÕu nªn ng­êi d©n ë ®©y trång tËp chung chñ yÕu lµ c©y lóa n­íc, c©y ng«, c©y chÌ, c©y d©u t»m trong nh÷ng c©y trªn chñ yÕu nhÊt vÉn lµ c©y ng« v× c©y ng« lµ nguån thøc ¨n chÝnh t¹i chç cho ®µn gia sóc, gia cÇm cña ®Þa ph­¬ng. Ngoµi ra cßn cã c¸c c©y c«ng nghiÖp ng¾n ngµy nh­ ®Ëu t­¬ng, c©y l· vµ c¸c lo¹i rau xanh ®Ó t¹o ra vµnh ®ai thùc phÈn phôc vô cho nhu cÇu cña chÝnh ng­êi d©n n¬i ®©y. VÒ c©y ¨n qu¶: §Èy m¹nh c«ng t¸c c¶i t¹o v­ên t¹p vµ trång míi c©y ¨n qu¶ chÊt l­îng cao, bao gåm c¸c lo¹i t¸o, hång gißn, lª NhËt, ®µo Ph¸p, ®µo mÌ, c©y cã mói, cam, quýt, chanh, b­ëi… 3.2. T×nh h×nh ph¸t triÓn cña ngµnh Ch¨n nu«i Song song cïng c¸c ngµnh kh¸c th× ngµnh Ch¨n nu«i còng ph¸t triÓn m¹nh, ®Æc biÖt trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, ng­êi d©n ¸p dông khoa häc kü thuËt vµo ch¨n nu«i trong HuyÖn chñ yÕu lµ Tr©u, Bß, Dª, Gµ, VÞt, Ngan ®¹t kÕt qu¶ kh¶ quan. Víi ®Þa h×nh réng lín ®iÒu kiÖn ®Êt ®ai réng lín, Méc Ch©u rÊt thuËn lîi cho ch¨n nu«i ®¹i gia sóc, ®Ó ph¸t huy thÕ m¹nh nµy chóng ta cÇn phæ biÕn vµ n©ng cao kiÕn thøc khoa häc kü thuËt, gióp bµ con n«ng d©n øng dông tiÕn bé kü thuËt vµo trong s¶n xuÊt. 3.2.1. Ch¨n nu«i lîn Ch¨n nu«i lîn chiÕm vÞ trÝ rÊt quan träng v× con lîn lµ vËt nu«i kh«ng thÓ thiÕu ®­îc cña nhµ n«ng, nã cßn tËn dông c¸c lo¹i thøc ¨n d­ thõa vµ s¶n phÈm phô cña n«ng nghiÖp. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ngµnh ch¨n nu«i lîn kh«ng cßn mang tÝnh nhá lÎ, ng­êi d©n biÕt ¸p dông KHKT vµo ch¨n nu«i Nhê nh÷ng tiÕn bé khoa häc ®· ®­îc ¸p dông vµo ngµnh ch¨n nu«i lîn nh­: Thô tinh nh©n t¹o cho lîn b»ng tinh dÞch lîn ®ùc ngo¹i, t¹o ra ®µn lîn lai th­¬ng phÈm cã n¨ng suÊt cao, c«ng t¸c thó y vµ qu¶n lý, ch¨n sãc nu«i d­ìng ngµy cµng ®­îc chó träng. 3.2.2. Ch¨n nu«i ®éng vËt kh¸c Nh÷ng n¨m gÇn ®©y ngµnh ch¨n nu«i cña ®Þa ph­¬ng ®· tõng b­íc chuyÓn dÇn theo h­íng ®Èy m¹nh chiÒu s©u, n©ng cao chÊt l­îng ®µn gia sóc, gia cÇm vµ ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm ch¨n nu«i, t¨ng quy m« hµng ho¸ trong c¬ cÊu ph¸t triÓn sù chuyÓn biÕn tÝch cùc trong ch¨n nu«i. ThÓ hiÖn râ qua viÖc ®Èy m¹nh ¸p dông tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt, ®Æc biÖt lµ kh©u gièng. NhiÒu gièng gia sóc, gia cÇm ®­îc ®­a vµo c¸c vïng trong huyÖn b­íc ®Çu n©ng cao chÊt l­îng vµ sè l­îng vµ sè l­îng trong ch¨n nu«i nh­ ®µn bß Lai sind, dª B¸ch th¶o,… c¸c gièng gia cÇm nh­ gµ Tam Hoµng, vÞt siªu thÞt, siªu trøng, ngan Ph¸p….. ®ang ®­îc nh©n réng. 3.3. C«ng t¸c thó y C«ng t¸c thó y rÊt quan träng, hµng n¨m Tr¹m thó y ®· tæ chøc më c¸c líp tËp huÊn kü thuËt cho m¹ng l­íi thó y c¬ së, nh»m n©ng cao tay nghÒ phôc vô tèt cho ngµnh ch¨n nu«i. C¨n cø lÞch tiªm phßng gia sóc, hµng n¨m Tr¹m tæ chøc hai ®ît tËp huÊn vµo th¸ng 3 vµ th¸ng 8 cho c¸n bé vµ m¹ng l­íi thó y c¬ së, chuÈn bÞ tèt cho 2 ®ît tiªm phßng trong n¨m. Ngoµi c«ng t¸c tiªm phßng gia sóc, gia cÇm. Tr¹m thó y cßn chó träng ®Õn c«ng t¸c kiÓm dÞch, vËn chuyÓn gia sóc, gia cÇm trong ®Þa bµn, c«ng t¸c kiÓm so¸t giÕt mæ gia sóc, gia cÇm, vÖ sinh thó y. Nh÷ng gia sóc bÞ bÖnh ®em ra chî b¸n ®Òu bÞ xö lý, tuú thuéc vµo møc ®é vi ph¹m. Nh×n chung d­íi sù chØ ®¹o vµ tæ chøc thùc hiÖn tèt cña Tr¹m, nªn trong nhiÒu n¨m qua toµn HuyÖn kh«ng cã æ dÞch lîn nµo x¶y ra. 4. ThuËn lîi vµ khã kh¨n 4.1. ThuËn lîi. Lµ HuyÖn n«ng nghiÖp, hÇu hÕt c¸c hé n«ng d©n ®Òu ph¸t triÓn ch¨n nu«i. HuyÖn cã ®éi ngò c¸n bé cã tr×nh ®é chuyªn m«n v÷ng, nhiÖt t×nh. Giao th«ng t­¬ng ®èi thuËn lîi, cho nªn viÖc ®i l¹i, trao ®æi hµng ho¸ s¶n phÈm thuËn lîi. HuyÖn cã Tr¹m khuyÕn n«ng, Tr¹m vËt t­ lµ ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®¶m b¶o cung cÊp æn ®Þnh th­êng xuyªn c¸c vËt t­, con gièng, thøc ¨n….. cho c¸c x· trong HuyÖn. 4.2. Khã kh¨n Tr×nh ®é d©n trÝ cßn h¹n chÕ, nªn viÖc ®­a tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n. §êi sèng kinh tÕ vµ d©n trÝ cña nh©n d©n cßn thÊp nªn viÖc vËn ®éng ng­êi d©n ¸p dông tiÕn bé kü thuËt vµ c«ng t¸c thó y trong ch¨n nu«i cßn gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. C«ng t¸c vÖ sinh dÞch dÔ ch­a tèt nªn c¸c æ dÞch bÖnh c­a ®­îc ®¹p t¾t triÖt ®Ó. HiÖu qu¶ ch¨n nu«i cßn thÊp. 5. Ph­¬ng ph¸p s¶n xuÊt C¨n cø vµo c¬ së vËt chÊt vµ ®iÒu kiÖn cña ®Þa ph­¬ng, ®¸nh gi¸ nh÷ng khã kh¨n vµ thuËn lîi cña ®Þa bµn, t×nh h×nh ph¸t triÓn ch¨n nu«i thó y trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Tr¹m thó y huyÖn Méc Ch©u ®· v¹ch ra ph­¬ng h­íng s¶n xuÊt trong nh÷ng n¨m tíi nh­ sau: - Duy tr× ®Çu lîn n¸i ngo¹i ®Ó s¶n xuÊt - §­a lîn ®ùc gièng vÒ ®Ó cung cÊp vµ ®¸p øng yªu cÇy cña ®Þa ph­¬ng. - X©y dùng vµ ®­a m« h×nh trang tr¹i kiÓu mÉu cho bµ con tham quan, häc tËp. T¨ng c­êng c«ng t¸c thó y, thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p vÖ sinh phßng bÖnh mét c¸ch chÆt chÏ h¬n. 5.1. Ngµnh Ch¨n nu«i- Thó y - TÝch cùc ®Èy m¹nh ®­a c¸c gièng tèt ®Ó cho ®Þa ph­¬ng. - Tiªm phßng th­êng xuyªn ®Þnh kú mét n¨m 2 kú cho ®µn gia sóc tõ trung t©m ®Õn th«n b¶n vïng s©u, vïng xa, vïng biªn giíi. - Ph¸t hiÖn bÖnh kÞp thêi ch÷a ch¹y cho ®µn gia sóc. - Khoanh vïng nh÷ng æ dÞch ®Ó tr¸nh l©y lan sang ®µn gia sóc kháe m¹nh. 5.2. Ph­¬ng h­íng cña ngµnh Trång trät §­a c¸c lo¹i gièng c©y cã chÊt l­îng cao kh¶ n¨ng chÞu ®ùng ®­îc h¹n h¸n vµo s¶n xuÊt. Ngoµi ra cßn ®­a c¸c m« h×nh míi, chuyÓn giao khoa häc kinh tÕ cho ng­êi d©n, h­íng dÉn cho bµ con n«ng d©n c¸ch trång vµ cÊy ghÐp c¸c lo¹i c©y trång gièng mêi. II- néi dung vµ kÕt qu¶ phôc vô s¶n xuÊt 1. Néi dung Dùa vµo ®iÒu tra c¬ b¶n vµ nh÷ng thuËn lîi, khã kh¨n cña HuyÖn ®Ó lµm tèt nhiÖm vô cña m×nh trong 5 th¸ng thùc tËp t«i ®· ®Ò ra nh÷ng néi dung c«ng viÖc nh­ sau: - Tham gia cïng c¸n bé cña tr¹m vÒ c¸c x·, th«n, b¶n n¾m b¾t t×nh h×nh ch¨n nu«i. - Tham gia trùc tiÕp vµo c«ng t¸c thó y ®Æc biÖt lµ c«ng t¸c phßng vµ trÞ bÖnh. - §­a tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo phôc vô ch¨n nu«i kh«ng ngõng häc hái vµ n©ng cao tay nghÒ vµ kiÕn thøc. - Tham gia vµo c«ng t¸c dÞch vô cña ngµnh ch¨n nuèi thó y kÕt hîp thùc hiÖn gi÷a c«ng t¸c phôc vô s¶n xuÊt vµ thùc hiÖn chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc. C«ng t¸c chuyªn m«n. §Ó lµm tèt c«ng t¸c tuyªn truyÒn vËn ®éng cho bµ con hiÓu râ viÖc ®­a khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt. T«i cïng c¸n bé thó y c¬ së vËn ®éng bµ con n«ng d©n vÖ sinh chuång tr¹i, phßng bÖnh cho gia sóc, gia cÇm ®óng lÞch ph¸t hiÖu ®iÒu trÞ bÖnh kÞp thêi cho ®µn vËt nu«i trªn ®Þa bµn. T×m hiÓu hiÖn tr¹ng t×nh h×nh ch¨n nu«i ë ®Þa ph­¬ng tuyªn truyÒn phæ biÕn khoa häc kü thuËt vÒ ch¨n nu«i cho nh©n d©n, h­íng dÉn cho bµ con ¸p dông nh÷ng khoa häc kxy thuËt ch¨n nu«i tiªn tiÕn nh»m n©ng cao n¨ng xuÊt vµ hiÖu qu¶ ch¨n nu«i. VËn ®éng bµ con x©y dùng chuång tr¹i ®¶m b¶o ®óng kü thuËt trång vµ chÕ biÕn c¸c s¶n phÈm n«ng nghiÖp t¹o nguån thøc ¨n cho gia sóc, gia cÇm ®Æc biÖt lµ vÒ mïa §«ng. C«ng t¸c kh¸c Tuyªn truyÒn kü thuËt ch¨n nu«i, kü thuËt vÖ sinh phßng bÖnh cho nh©n d©n ®Þa ph­¬ng.. Tiªm phßng v¾c xin cho gia sóc. H­íng dÉn bµ con ®Þnh kú tÈy uÕ chuång tr¹i, kh¬i th«ng cèng r·nh. 2. BiÖn ph¸p thùc hiÖn §Ó thùc hiÖn tèt néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu, trong thêi gian thùc tËp t«i ®· ®Ò ra kÕ ho¹ch cho b¶n th©n s¾p xÕp thêi gian biÓu cho hîp lý ®Ó thu ®­îc nh÷ng kÕt qu¶ tèt nhÊt. Lu«n b¸m s¸t c¬ së t×m hiÓu kü t×nh h×nh ch¨n nu«i vµ c«ng t¸c thsu y, ®ång thêi phæ biÕn, tuyªn truyÒn nh÷ng kiÕn thøc ®· häc ë nhµ tr­êng, võa häc hái nh÷ng c¸n bé thó y giµu kinh nghiÖm. VËn ®éng tuyªn truyªn vÒ tÇm quan träng cña c«ng t¸c thó y trong ch¨n nu«i vÒ møc ®é nguy hiÓm cña dÞch bÖnh ®èi víi ®µn gia sóc gia cÇm. T×m nh÷ng ®µn lîn ®ñ ®iÒu kiÖn lµm thÝ nghiÖm. VÒ b¶n th©n, cÇn cï, khiªm tèn häc, sèng hoµ m×nh víi quÇn chóng nh©n d©n, nhiÖt t×nh víi c«ng viÖc dùng lßng tin ë nh©n d©n, vËn dông hÕt kh¶ n¨ng kiÕn thøc ®· häc hái vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt, kh«ng ngõng n©ng cao tay nghÒ cñng cè kiÕn thøc chuyªn m«n. 3. KÕt qu¶ phôc vô s¶n xuÊt 3.1. C«ng t¸c vÖ sinh trong ch¨n nu«i C«ng t¸c vÖ sinh trong ch¨n nu«i lµ mét trong nh÷ng kh©u quan träng, quyÕt ®Þnh tíi thµnh qu¶ trong ch¨n nu«i. Víi ®iÒu kiÖn c¬ sö vËt chÊt, cïng víi mËt ®é ch¨n nu«i cña nh©n d©n trong HuyÖn, th× c«ng t¸c vÖ sinh thó y gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. Tr­íc thùc tr¹ng ®ã, trong suèt thêi gian thùc tËp t«i ®· cïng c¸n bé thó y cña tr¹m vÒ c¬ së t¹o ra nh÷ng m« h×nh mÉu, tõ ®ã tuyªn truyÒn tèt quy tr×nh vÖ sinh trong ch¨n nu«i. VÖ sinh phßng bÖnh bao gåm tæng hîp nhiÒu yÕu tè, c¸c biÖn ph¸p nh»m ng¨n chÆn sù x©m nhËp cña mÇm bÖnh tõ ngoµi vµo c¬ thÓ gia sóc, gia cÇm nh­ ph­¬ng ph¸p x©y dùng chuång tr¹i, vÖ sinh dông cô ch¨n nu«i, vÖ sinh thøc ¨n, n­íc uèng, ñ ph©n theo nh÷ng ph­¬ng ph¸p hè ñ sinh häc. Tõ ®ã gãp phÇn lµm gi¶m ®¸ng kÓ sù x©m nhËp cña mÇm bÖnh vµo c¬ thÓ vËt nu«i, lµm tèt c«ng t¸c thó y lµ nh©n tè ®¶m b¶o n©ng cao n¨ng suÊt chÊt l­îng vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ trong ch¨n nu«i cho bµ con n«ng d©n 3.2. C«ng t¸c thó y + Phßng bÖnh Víi ph­¬ng ch©m “Phßng bÖnh h¬n ch÷a bÖnh” cho thÊy viÖc phßng bÖnh cho ®µn lîn lµ biÖn ph¸p tÝch cùc b¾t buéc, tiªm v¾c xin cho ®µn gia sóc t¹o cho c¬ thÓ cã mét søc miÔm dÞch chñ ®éng chèng l¹i sù x©m nhËp cña vi khuÈn, t¨ng søc ®Ò kh¸ng cho c¬ thÓ. V× vËy viÖc tiªm phßng v¾c xin ph¶i ®ù¬c thùc hiÖn mét c¸ch nghiªm tóc, theo ®óng lÞch, nh»m gi¶m thiÖt h¹i vÒ kinh tÕ vµ dÞch bÖnh x¶y ra.. + C«ng t¸c chÈn ®o¸n §Ó viÖc ®iÒu trÞ cho gia sóc ®¹t hiÖu qña cao th× viÖc chÈn ®o¸n ph¶i kÞp thêi vµ chÝnh x¸c. V× vËy khi vÒ thùc tËp t¹i c¬ së trong qu¸ tr×nh tham gia ch÷a trÞ bÖnh t«i lu«n nhiÖt t×nh theo dâi diÔn biÕn cña bÖnh vµ cã nhËn xÐt nh­ sau: Th«ng th­êng khi gia sóc èm th­êng cã nh÷ng biÓu hiÖn t­îng nh­ : Sèt, ñ rò, bá ¨n, ho¹t ®éng kÐm…. ®Ó chÈn ®o¸n ®óng bÖnh th× ngoµi triÖu chøng l©m sµng quan s¸t ®­îc, th× ng­êi lµm c«ng t¸c thó y cÇn ph¶i dùa vµo kinh nghiÖm ch÷a bÖnh. Ngoµi ra cßn mæ kh¸m x¸c chÕt, qua ®ã cã nh÷ng kÕt luËn chÝnh x¸c vÒ bÖnh. + C«ng t¸c ®iÒu trÞ Víi kiÕn thøc ®· häc, t«i ®· kh¸m vµ ®iÒu trÞ mét sè tr­êng hîp gia sóc bÞ m¾c bÖnh lµ. * BÖnh tù huyÕt trïng lîn. Nguyªn nh©n : Lµ bÖnh b¹i huyÕt do cÇu trùc khuÈn Pastenrella, suiseptica. BÖnh x¶y ra tiªu lîn ë mäi løa tuæi bÖnh ®­ôc biÓu hiÖn ë 3 thÓ, qu¸ cÊp, cÊp, m·n tÝnh. TriÖu chøng: Lîn sèt 400c hoÆc cao h¬n, bá ¨n, khã thë nhÞp thë gÊp, khß khÌ, ho khan, tõng tiÕng hoÆc co rót toµn th©n hÇu s­ng thuû thòng, cæ c»m s­ng to, lïng nhïng, xuÊt hiÖn nhiÒu vÕt tÝm, ®á trªn da ®Æc biÖt lµ phÇn hÒu, niÒm m¹c tÝm, ch¶y n­íc mòi, ®«i khi cã lÉn m¸u cã con ®ét ngét chÕt khi má kh¸m thÊy bÖnh tÝch ®Æc tr­ng lµ : TÝch n­íc trong xoang ngùc, xoang bao tim, tim s­ng, nh·o, xuÊt huyÕt líp mì vµnh tim. ë thÓ cÊp tÝnh: Lîn ñ rò, ¨n Ýt hoÆc bá ¨n, sèt cao lîn chØ uèng n­íc, cæ sung phï, thë khß khÌ, vi trïng vµo m¸u cã thÓ g©y chÕt trong vßng vµi giê hoÆc 12 – 24 giê. ë thÓ m·n tÝnh : Lîn khã thë, thë nhanh khß khÌ ho tõng håi, khíp x­¬ng bÞ viªm, s­ng nãng, ®au (nhÊt lµ khíp gèi da ®á mäng bong vÈy, con vËt yÕu dÇn sau ®ã chÕt. §iÒu trÞ : Steptomyxin : 25mg/kg P B.comblex 2 –3 ml/10Kg P * BÖnh tiªu ch¶y lîn. Nguyªn nh©n : Do ®iÒu kiÖn khÝ hËu thay ®æi, ®iÒu kiÖn vÖ sinh kÐm thøc ¨n kÐm chÊt l­îng, lµm c¬ thÓ ch­a thÝch øng kÞp thêi, hoÆc c¸c thµnh phÇn dÞch d­ìng trong thøc ¨n thay ®æi mét c¸ch ®ét ngét g©y nªn. BÖnh x¶y ra chñ yÕu ë lín con cai s÷a, lîn th­¬ng phÈm, lîn n¸i, lîn ®ùc. TriÖu chøng: Lîn ch­íng bông ®Çy h¬i tiªu ch¶y hµng lo¹t ph©n mµu x¸m vµng lÉn nhít, sau ®ã chuyÓn thµnh mµu xanh ghi hoÆc mµu cµ phª, lín bá ¨n tõ tõ th©n nhiÖt cã thÓ t¨ng cao. BÖnh cã tÝnh l©y lan lín vµ x¶y ra phßng phô thuéc vµo mïa vô vµ nguån thøc ¨n. §iÒu trÞ : Norphacoli 1ml/7kg khèi l­îng c¬ thÓ. KÕt hîp : VTMB1, C hoÆc B.complex * BÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con. Nguyªn nh©n: BÖnh do trùc khuÈn E.coli cã h¹i thuéc vi khuÈn ®­êng ruét Rnterobacte rriacece g©y nªn lîn con ®ang ë thêi kú bó mÑ cã thÓ thiÕu s¾t, thiÕu vi ta min A… søc ®Ò kh¸ng kÐm, ®éc lùc cña mÇm bÖnh t¨ng E.coli tr«i dËy g©y bÖnh. §Æc tr­ng cña bÖnh lµ E.coli g©y viªn d¹ dµy, ruét lµm cho lîn con Øa ch¶y vµ cã thÓ chÕt do ®éc lùc cao. Ngoµi ra cßn do thêi tiÕt thay ®æi ®ét ngét chuång tr¹i Èm ­ít, vÖ sinh kÐm, chÊt l­îng thøc ¨n kh«ng ®­îc ®¶m b¶o. TriÖu chøng : BÖnh th­êng gÆp ë lîn con theo mÑ tõ s¬ sinh ®Õn 60 ngµy tuæi. + Lîn con xï l«ng, ph©n láng cã mµu tr¾ng s÷a hoÆc mµu vµng, mïi tanh kh¼m, ph©n dÝnh bÕt xung quang hËu m«n. + Lîn ¨n kÐm gÇy nhanh, Ýt ®i l¹i, nÕu can thiÖp kÞp thêi con vËt chÕt rÊt nhanh, tû lÖ chÕt tõ 80 – 90%. - BÖnh tÝch: Viªn ruét lµ chñ yÕu, mµng treo ruét cã hiÖn t­îng xung huyÕt, ®­êng tiªu ho¸ chøa nhiÒu chÊt láng mµu tr¾ng hoÆc vµng nh¹t vµ cßn c¶ s÷a ch­a tiªu tån t¹i ë d¹ng kÕt vãn lán nhæn. §iÒu trÞ : Dïng thuèc Norcoli : LiÒu l­îng : 2ml/10kgP/lÇn LiÖu tr×nh : Tiªm b¾p : 3-5 ngµy Genta–tylo : LiÒu l­îng : 2ml/10kgP/lÇn LiÖu tr×nh : Tiem b¾p : 3-5 ngµy KÕt hîp tiªm vitamin B1 hoÆc B complex * BÖnh suyÔn lîn. Nguyªn nh©n: T¸c nh©n g©y bÖnh chÝnh lµ Mycoplasma Hyopneumoniac nhiÔm khuÈn thø ph¸t còng th­êng thÊy ë lîn bÞ bÖnh suyÔn mµ c¸c vÞ khuÈn th­êng gÆp lµ : Pasteurslla Multocida, Staphy loccocus aureus… TriÖu chøng: Ho chñ yÕu vÒ s¸ng vµ ®ªm, ho khan, ®Æc biÖt lîn thë khã, thë m¹nh, thë thÓ bÖnh do viªn phæi. Th©n nhiÖt h¬i t¨ng, lîn bá ¨n, ñ rò, Ýt vËn ®éng nÕu nÆng cã thÓ s­ng phæi to, cïng víi ®â lµ hiÖn t­îng tÝch n­íc trong phæi. §iÒu trÞ : §iÒu trÞ lîn bÖnh do Mycoplasma Dïng tylosin : 20ml/Kg thÓ träng/ngµy. Tiªm b¾p dïng liªn tôc 3-5 ngµy ®Õn khi lîn hÕt triÖu chøng l©m sµng, kÕt hîp dïng thuèc trî søc. Vi ta min (B1 ; B12, C) vµ capein. §iÒu trÞ lîn bÖnh do mycop las ma cã bé nhiÔm vi khuÈn Dïng Tiamu in kÕt hîp víi Ampixilln Tiamulin : 20mg/kgP/ngµy: Tiªm b¾p Am pixillin : 20ml/kgP/ngµy: Tiªm b¾p. Thuèc trî søc : vitamin (B1, B12 , C) vµ cafein KÕt qu¶ : §iÒu trÞ 12 con khái bÖnh 12 con, ®¹t tû lÖ khái bÖnh 100%. + ChuyÓn giao khoa häc kü thuËt. T«i cïng c¸n bé thó y HuyÖn ®· xuèng tËn n¬i c¬ së ®Ó tËp huÊn cho bµ con n«ng d©n vÒ bÖnh lë måm long mãng vµ c¸ch phßng chèng c¸c bÖnh dÞch th­êng x¶y ra. Ngoµi ra cßn h­íng dÉn cho bµ con c¸ch tiªm phßng vµ vÞ trÝ tiªm c¸c lo¹i gia sóc vµ gia cÇm. 3.3. C«ng t¸c kh¸c. Ngoµi c«ng viÖc phßng trÞ bÖnh cho lîn vµ tiÕn hµnh chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc t«i cßn tham gia mét sè c«ng viÖc sau. §Þnh kú tÈy giun s¸n cho lîn n¸i, tÈy vµo sau cai s÷a. ChuÈn bÞ chê phèi tÈy (50 con) Tiªm Dextran–Fe cho lîn con vµo ngµy thø 3 vµ 7 ngµy tuæi: 310 con. ThiÕn lîn ®ùc : 27 con Thô tinh nh©n t¹o : 3 con Bªn c¹nh c«ng t¸c chuyªn m«n t«i cßn tham gia vµo mét sè ho¹t ®éng kh¸c nh­: V¨n ho¸, v¨n nghÖ, thÓ thao, lao ®éng cïng víi c¬ së. KÕt qu¶ c«ng t¸c phôc vô s¶n xuÊt thÓ hiÖn ë b¶ng sau: B¶ng 01: KÕt qu¶ c«ng t¸c phôc vô s¶n xuÊt TT Néi dung Sè l­îng (con) KÕt qu¶ Sè l­¬ng (con) KÕt qu¶ ®¹t 1 Tiªm phßng + DÞch t¶ lîn + Phã th­¬ng hµn + Tô huyÕt trïng+®ãng dÊu 295 306 276 295 306 276 An toµn An toµn An toµn 2 §iÒu trÞ bÖnh + Lîn con ph©n tr¾ng +Tô huyÕt trïng + SuyÔn lîn +BÖnh tiªu ch¶y lîn 123 25 12 64 123 23 12 64 100 % 92 % 100 % 100 % 3 C«ng t¸c kh¸c +Tiªm Dextran – Fe + ThiÕn lîn ®ùc +Thô tinh nh©n t¹o 310 27 3 310 27 3 100 % 100 % 100 % 4. KÕt luËn Qua 6 th¸ng thùc tËp t¹i ®Þa ph­¬ng, ®­îc ®i s©u vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt ®­îc lµm trùc tiÕp víi c«ng viÖc chuyªn m«n, ®­a ®­îc lý thuyÕt vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt. T«i thÊy m×nh tr­ëng thµnh h¬n vÒ mäi mÆt hiÓu biÕt thªm vÒ cuéc sèng x· héi bªn ngoµi nhÊt lµ cuéc sèng cña bµ con n«ng d©n. Nhê ®ã ®· häc hái vµ ®¹t 1 sè kÕt qña sau: - Chuyªn m«n ®­îc cñng cè, tay nghÒ v÷ng vµng h¬n tù tin trong nghÒ nghiÖp, m¹nh d¹n ¸p dông vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt. - Trong qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i ®Þa ph­¬ng ®­îc tiÕp xóc víi d©n t«i häc hái ®­îc rÊt nhiÒu kinh nghiÖm trong ch¨n nu«i. - C«ng t¸c tæ chøc, tuyªn truyÒn, tr¶ lêi th¾c m¾c vÒ dÞch bÖnh vµ kü thuËt cho nh©n d©n ®­îc tèt h¬n. 5. Bµi häc kinh nghiÖm Qua thêi gian thùc tËp t¹i Tr¹m thó y huyÖn Méc Ch©u ®­îc sù gióp ®ì tËn t×nh cña Ban l·nh ®¹o, c¸n bé phô tr¸ch vµ thÇy gi¸o h­íng dÉn, t«i ®· tiÕp xóc víi thùc tÕ s¶n xuÊt, cñng cè vµ n©ng cao kiÕn thøc ®· häc ë Tr­êng. Qua ®ã hiÓu biÕt thªm vÒ nghÒ nghiÖp cña m×nh ®ång thêi vËn dông nh÷ng kiÕn thøc ®· häc vµo thùc tÕ. Qua ®ît thùc tËp nµy t«i thÊy tr­ëng thµnh h¬n vÒ nhiÒu mÆt, hiÓu biÕt thªm vÒ cuéc sèng bªn ngoµi. §iÒu quan träng h¬n n÷a lµ rót ra ®­îc nhiÒu bµi häc kinh nghiÖm bæ Ých vÒ chuyªn m«n cho b¶n th©n m×nh nh­: BiÕt c¸ch chÈn ®o¸n mét sè bÖnh th­êng x¶y ra trªn ®µn lîn vµ ph­¬ng ph¸p phßng trÞ bÖnh. - BiÕt c¸ch dïng c¸c lo¹i v¾c xin phßng bÖnh vµ thuèc ®iÒu trÞ bÖnh còng qua ®ît thùc tÕ lµm viÖc ®· gióp t«i m¹nh d¹n h¬n, tù tin h¬n vµo kh¶ n¨ng cña m×nh ®Ó hoµn thµnh c«ng viÖc ®­îc giao tèt h¬n. ChÝnh v× vËy t«i c¶m thÊy yªu ngµnh, yªu nghÒ h¬n vµ t«i còng c¶m nhËn thÊy b¶n th©n m×nh cßn cÇn ph¶i cè g¾ng nhiÒu h¬n, chÞu khã häc hái nhiÒu h¬n n÷a. §ång thêi ph¶i th­êng xuyªn nghiªn cøu, tham kh¶o nh÷ng tµi liÖu míi ®Ó hiÓu biÕt thªm vÒ tiÕn bé khoa häc kü thuËt. T«i còng thÊy viÖc ®i thùc tËp t¹i c¸c c¬ së tr­íc khi tèt nghiÖp ra tr­êng lµ viÖc lµm cÇn thiÕt ®èi víi b¶n th©n. PhÇn thø hai Chuyªn ®Ò nghiªn cøu khoa häc Tªn ®Ò tµi: §iÒu tra t×nh h×nh c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng lîn con ë mét sè x· thuéc huyÖn Méc Ch©u – tØnh S¬n La vµ so s¸nh hiÖu lùc cña 2 lo¹i thuèc Norcoli vµ Gentatylo trong ®iÒu trÞ bÖnh. I. §Æt vÊn ®Ò HiÖn nay ®Êt n­íc ta ®ang trªn ®­êng c«ng nghiÖp ho¸ vµ hiÖn ®¹i ho¸, cïng víi sù ph¸t triÓn nhiÒu ngµnh nghÒ trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, ngµnh ch¨n nu«i n­íc ta còng tõng b­íc ®­îc ph¸t triÓn vµ ¸p dông nh÷ng tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo s¶n xuÊt, ®· cã rÊt nhiÒu thay ®æi tèt c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng s¶n phÈm ch¨n nu«i. Nãi ®Õn ngµnh ch¨n nu«i tr­íc tiªn ph¶i kÓ ®Õn ngµnh ch¨n nu«i lîn, bëi tÇm quan träng vµ ý nghÜa thiÕt thùc cña c¸c s¶n phÈm ®a d¹ng tõ ngµnh ch¨n nu«i ®èi víi ®êi sèng nh©n d©n. V× hµng n¨m nã còng cÊp mét l­îng thÞt mì cho con ng­êi, ngoµi ra ngµnh ch¨n nu«i lîn cßn cung cÊp mét khèi l­îng ph©n bãn cho ngµnh trång trät vµ mét sè s¶n phÈm phôc vô cho ngµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn. ChÝnh v× vËy §¶ng vµ Nhµ n­íc ta ®ang hÕt søc chó ý ®Õn viÖc ph¸t triÓn ngµnh ch¨n nu«i lîn. Mét ®iÒu kh¼ng ®Þnh trong ch¨n nu«i “Gièng lµ tiÒn ®Ò, thøc ¨n lµ c¬ së, ch¨m sãc nu«i d­ìng lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh”. Bªn c¹nh ®ã phßng vµ trÞ bÖnh lµ mét yÕu tè kh«ng thÓ thiÕu ®­îc, nã cã vai trß ®Æc biÖt quan träng gãp phÇn quyÕt ®Þnh ®Õn hiÖu qu¶ kinh tÕ trong ch¨n nu«i. Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y ë mét sè x· huyÖn Méc Ch©u – tØnh S¬n la t×nh h×nh ph¸t triÓn c¶ vÒ sè l­îng vµ chÊt l­îng ®µn lîn ®ang ®­îc n©ng cao. Bªn c¹nh ®ã mét vÊn ®Ò quan t©m lµ c¸c bÖnh th­êng gÆp ë ®µn lîn n¸i sinh s¶n, chóng lµm thiÖt h¹i ®¸ng kÓ vÒ kinh tÕ. Trong ®ã ®¸ng nãi ®Õn bÖnh ph©n tr¾ng lîn con, ®©y lµ lo¹i bÖnh hay m¾c ph¶i ë giai ®o¹n s¬ sinh ®Õn khi cai s÷a, bÖnh lµm lîn con chËm lín, tû lÖ cßi cäc t¨ng ¶nh h­ëng ®Õn phÈm chÊt con gièng. Theo kÕt qu¶ cña c«ng tr×nh nghiªn cøu cho thÊy bÖnh ph©n tr¾ng lîn con (Colibaccillsis), chñ yÕu do mét lo¹i vi khuÈn ®­êng ruét E.coli g©y ra, ngoµi ra cßn cã mét Typc cña hä Salmonella, Salmonellacholeasuis. §Ó ®iÒu trÞ bÖnh nµy ng­êi ta th­êng dïng nhiÒu lo¹i thuèc Ampicoli, Chloramphennicol, Norcoli….. viÖc ®iÒu trÞ nµy th­êng ®¹t kÕt qu¶ kh«ng cao do bé m¸y tiªu ho¸ cña lîn ch­a hoµn chØnh, khi khái bÖnh lîn con cßi cäc, chËm lín mét trong nh­ng nguyªn nh©n kh¸c g©y bÖnh lµ do thiÕu yÕu tè vi l­îng nh­ s¾t trong m¸u, khi ®ã lîn con kh«ng tæng hîp ®­îc Hem«globin ®µy ®ñ lµm lîn thiÕu m¸u. XuÊt ph¸t tõ nh÷ng vÊn ®Ò thùc tÕ vµ môc ®Ých nghiªn cøu. §­îc sù gióp ®ì cña Ban chñ nhiÖm khoa, thÇy gi¸o h­íng dÉn vµ sù ®ång ý cña chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng, t«i tiÕn hµnh nghiªn cøu chuyªn ®Ò: §iÒu tra t×nh h×nh c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë mét sè x· huyÖn Méc Ch©u – tØnh S¬n La vµ so s¸nh hiÖu lùc cña hai lo¹i thuèc Norcoli vµ Gentatylo trong ®iÒu trÞ bÖnh. Víi môc ®Ých: - N¾m ®­îc t×nh h×nh m¾c bÖnh lîn con Øa ph©n tr¾ng tõ giai ®o¹n s¬ sinh ®Õn 60 ngµy tuæi cña 2 tæ hîp lîn lai F1(§B x MC) vµ F1(LR x MC) nu«i t¹i mét sè x· huyÖn Méc Ch©u – tØnh S¬n La. - So s¸nh hiÖu lùc cña hai lo¹i thuèc Norcoli vµ Gentatylo trong ®iÒu trÞ bÖnh con Øa ph©n tr¾ng. II. Tæng quan tµi liÖu 2.1. C¬ së khoa häc cña ®Ò tµi 2.1.1. §Æc ®iÓm sinh tr­ëng vµ ph¸t triÓn cña lîn con theo mÑ 2.1.2. §Æc ®iÓm cña bÖnh ph©n tr¾ng lîn con 2.1.3. §Æc ®iÓm c¬ chÕ t¸c dông cña 2 lo¹i thuèc thuèc Norcoli vµ Gentatylo (Bæ sung néi dung môc 2.1.1. ; 2.1.2 ; 2.1.3, th«ng tin lÊy trong gi¸o tr×nh CNlîn,) 2.2. T×nh h×nh nghiªn cøu trong n­íc vµ ngoµi n­íc 2.2.1.T×nh h×nh trong n­íc §­îc sù quan t©m ®Çu t­ cña Nhµ n­íc tíi sù ph¸t triÓn cña ngµnh ch¨n nu«i nãi chung vµ ngµnh thó y nãi riªng, ®· cã rÊt nhiÒu khoa häc x©y dùng nh÷ng c«ng tr×nh khoa häc ®ãng gãp sù ph¸t triÓn cña ngµnh ch¨n nu«i thó y. Trong ®ã bÖnh lîn con ph©n tr¾ng ®­îc nhiÒu t¸c gi¶ ®­a ra víi nhiÒu c¸c ý kiÕn kh¸c nhau. §µo Träng §¹t, (1991) [3] vµ céng sù ®· ®­a ra mét sè nhËn ®Þnh vÒ nguyªn nh©n bÖnh: BÖnh lîn con ph©n tr¾ng lµ mét héi chøng khã tiªu cña gia sóc non. Nguyªn nh©n chñ yÕu lµ do ¶nh h­ëng cña nhiÒu nguyªn tè bªn ngoµi nh­ : Sù thay ®æi ®ét ngét vÒ thêi tiÕt, chuång tr¹i Èm ­ít, l¹nh… t¸c ®éng vµo c¬ thÓ lîn con g©y rèi lo¹n thÇn kinh dÉn ®Õn rèi lo¹n tiªu ho¸. T¸c gi¶ Lª V¨n Ph­íc, (1995) [] cho biÕt tû lÖ nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng lîn con thay ®æi theo sù biÕn ®æi theo sù biÕn ®æi cña nhiÖt ®é vµ ®é Èm, cã t­¬ng quan víi Èm ®é vµ t­¬ng quan nghÞch víi nhiÖt ®é kh«ng khÝ. Do ®ã ®Ó h¹n chÕ tû lÖ m¾c bÖnh lîn con ph©n tr¾ng th× ngoµi c¸c biÖc ph¸p vÒ dinh d­ìng thó y cÇn ®¶m b¶o bÇu tiÓu khÝ hËu chuång tr¹i thÝch hîp. Theo Cï Xu©n DÇn, (1996) [] cho r»ng : Sè l­îng hång cÇu trªn 1mm3 m¸u ë lîn kháe bao giê còng thÊp h¬n ë lîn bÖnh, cßn sè l­îng b¹ch cÇu ë lín bÖnn th× lu«n cao h¬n so víi lîn kháe. NguyÔn Kh¸nh Qu¾c vµ cs, (1993) [5] cho biÕt bé m¸y tiªu ho¸ ë lîn con ph¸t triÓn nhanh song kh¶ n¨ng chèng ®ì bÖnh tËt cña ®­êng ruét vµ d¹ dµy rÊt yÕu. Do ®ã cÇn chó ý vÖ sinh chuång tr¹i, m¸ng ¨n, m¸ng uèng vµ c¸c biÖn ph¸p kü thuËt phßng chèng bÖnh ®­êng tiªu ho¸ cho lîn. Theo Phan §×nh Th¾m, (1995) [6] cho r»ng: lîn con s¬ sinh ph¶i ®­îc bó s÷a ®Çu ®Ó gióp lîn con cã søc ®Ò kh¸ng chèng bÖnh tËt. V× trong s÷a cã Albumin vµ Globulin cao h¬n s÷a ®­êng. §©y lµ chÊt chñ yÕu gióp lîn con cã søc ®Ò kh¸ng tèt. Do ®ã cÇn chó bý ®¶m b¶o ®­ôc toµn bé sã con trong æ bó hÕt l­îng s÷a ®Çu cña lîn mÑ. Theo t¸c gi¶ Ph¹m SÜ L¨ng vµ cs, (1997) [7] cho biÕt: BÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con lµ mét héi chøng hoÆc mét tr¹ng th¸i l©m sµng ®a d¹ng, ®Æc ®iÓm lµ viªn da, ruét, Øa ch¶y vµ gÇy sót nhanh. T¸c nh©n g©y bÖnh chru yªu lµ E.coli, nhiÒu lo¹i Salmonella (Salcholeraesuis. Sal. Typhisuis) vµ ®ãng vai trß phô lµ Proteus, Septococcus. BÖnh ph¸t hiÖn vµo nh÷ng ngµy ®Çu sau khi sinh vµ trong suèt thêi kú bó mÑ. ë n­íc ta, bÖnh ph©n tr¾ng lîn con rÊt phæ biÕn trong c¸c c¬ së ch¨n nu«i tû lÖ lîn con m¾c bÖnh tõ 25 – 100%, tû lÖ tö vong ®Õn 70%. BÖnh x¶y ra quanh n¨m, nhiÒu nhÊt lµ vµo cuèi §«ng sang Xu©n, cuèi Xu©n sang HÌ. Ngäc Anh vµ Ph¹m Kh¾c HiÕu, (1977) [1] cho biÕt thuèc Cloranphennicol, Neomycin t¸c dông m¹nh ®èi víi E.coli vµ cho kÕt qu¶ ®iÒu trÞ tèt. Lª ThÞ Tµi vµ cs, (2000) [8] ®· khuyÕn c¸o r»ng: ®Ó ®iÒu trÞ héi chøng tiªu ch¶y ë lîn con, ngoµi kh¸ng sinh ®Æc hiÖu víi vi khuÈn ®­êng ruét (trimazon, Becbe rin) cã hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ 75 - 80% chóng ta nªn phèi hîp víi c¸c chÕ phÈm sinh häc (Biosubtyl) chÕ phÈm sinh häc ND) sÏ t¨ng thªm hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ tõ 95 - 98% vµ bæ sung chÊt ®iÖn gi¶i 0zesol võa t¨ng hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ, võa t¨ng tû lÖ khái bÖnh 89,5 - 90%. Con vËt mau håi phôc, ®¶m b¶o chÊt l­îng vµ sè l­îng con gièng. 2.2.2. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n­íc Phßng vµ trÞ bÖnh ®­êng ruét nãi chung vµ bÖnh ph©n tr¾ng nãi riªng, ®· cã rÊt nhiÒu t¸c gi¶ ë nhiÒu n­íc trªn thÕ giíi quan t©m. Theo nghiªn cøu cña nhiÒu t¸c gi¶ th× kh¸ng sinh cã t¸c dông m¹nh víi E.coli lµ nhãm kh¸ng sinh Neo mycin. Cho uèng víi liÒu 10- 20 Ui/kg khèi l­îng trong 3 ngµy. Ngoµi ra cã thÓ dïng Polymy xinm, Polymxin M, oxytetracylin, Dibiomyxin liÒu5000 – 10.000 UI/kg P, phèi hîp víi Sulpamid cho hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ tèt. N¨m 1976, theo t¸c gi¶ Luten [] th«ng b¸o: 0gramin liÒu 5mg/con cho uèng cã t¸c dông tèt, ®¹t 95,61% trong hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ bÖnh. §ång thêi cÇn ph¶i lµm kh¸ng sinh ®å vi khuÈn ë c¬ së cña m×nh. Theo B.B02kovxka- Opachka vµ Trushinxki, (1986) [] cho r»ng: trong c¸c thuèc ng¨n c¶n sù ph¸t triÓn cña E.coli cã hiÖu qu¶ nhÊt lµ Furazolidon, tuy ®· cÊm dïng Furazolidon. T¸c gi¶ A.Kovch vµ T.Biro, (1984) [] vµ c¸c nhµ nghiªn cøu kh¸c ®· ch÷a Colibacteria ë lîn cã hiÖu qu¶ b»ng c¸ch cho uèng Histamin 3 lÇn víi liÒu 5mh/con trong 3 ngµy liªn tôc. §Ó phßng bÖnh do trùc khuÈn Coli ng­êi ta dïng EnFruman vµ EnFrumalcomposition víi liÒu 220g/100kg thøc ¨n. Theo Px.Matsi, (1976) [] dïng Colibacteria tøc E.coli sèng, chñng M.17 cã tÝnh ®èi kh¸ng víi nhiÒu lo¹i vi khuÈn cho lîn ¨n 2 lÇn/ngµy, liÒu 250ml, sau 14 ngµy cã hiÖu qu¶ ®Æc biÖt ®èi víi lîn con. III. §èi t­îng, néi dung vµ ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu 1. §èi t­îng, ®Þa ®iÓm, thêi gian nghiªn cøu §èi t­îng: Lîn con gièng F1(§B x MC) vµ F1(LR x MC) tõ s¬ sinh ®Õn 60 ngµy tuæi. Thêi gian nghiªn cøu: 10/06/2006 ®Õn 10/11/2006. §Þa ®iÓm nghiªn cøu: Tr¹m thó y huyÖn Méc Ch©u – S¬n La. 2. Néi dung nghiªn cøu - X¸c ®Þnh c¬ cÊu ®µn lîn ë huyÖn Méc Ch©u qua 3 n¨m 2004 – 2006. - Kh¶o s¸t t×nh h×nh lîn con tõ s¬ sinh ®Õn 60 ngµy tuæi nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng theo ®µn, tuæi vµ theo gièng. - So s¸nh hiÖu lùc cña hai lo¹i thuéc Norcol vµ GENTA-TYLO trong ®iÒu trÞ bÖnh. 3. Ph­¬ng ph¸p nghiªn cøu vµ biÖn ph¸p theo dâi 3.1. BiÖn ph¸p theo dâi Ph­¬ng ph¸p gi¸n tiÕp: Sö dông sè liÖu s½n cã cña Tr¹m thó y huyÖn Méc Ch©u trong 3 n¨m 2004 – 2006 ®Ó ph©n tÝch. Ph­¬ng ph¸p trùc tiÕp: - Trùc tiÕp quan s¸t, theo dâi ®µn lîn vµ ghi chÐp sè liÖu. - Ph¸t phiÕu ®iÒu tra cho mçi hé gia ®×nh ®Ó theo dâi t×nh tr¹ng bÖnh, h­íng dÉn c¸c hé biÕt c¸ch ghi chÐp. - X¸c ®Þnh sè lîn con m¾c bÖnh Øa ph©n tr¾ng, h­íng dÉn cho c¸c hé theo dâi ®µn lîn ®Ó ph¸t hiÖn ra nh÷ng con m¾c bÖnh. Buæi s¸ng sím quan s¸t ®µn lîn, nÕu thÊy lîn con Øa ph©n mÇu ®ôc, láng, hËu m«n dÝnh ph©n, l«ng dùng lµ bÞ m¾c bÖnh. Khi míi m¾c bÖnh lîn con th­êng cã nh÷ng biÓu hiÖn nh­ bông h¬i c¨ng, lîn con tá ra khã chÞu, ®i l¹i lu«n, thØnh tho¶ng cã con oÑ ra s÷a, s÷a ch­a tiªu ho¸ hÕt tr«ng nh­ b· ®Ëu, cã mïi chua khã chÞu. Khi bÖnh nÆng lîn con th­êng Ýt ®i l¹i, chui róc vµo æ lãt, cã biÓu hiÖn lµ bông tãp l¹i, cøng, l«ng sï, ®u«i rñ xuèng, da th« vµ x¸m xÞt. 3.2. S¬ ®å bè trÝ thÝ nghiÖm. ThÝ nghiÖm ®­îc tiÕn hµnh theo ph­¬ng ph¸p chia l« so s¸nh, mçi « chia lµm 2 l« gi÷a c¸c l« ®¶m b¶o ®ång ®Òu vÒ gièng, tuæi, khèi l­îng vµ chÕ ®é ch¨m sãc, nu«i d­ìng. S¬ ®å bè trÝ thÝ nghiÖm TT DiÔn gi¶i ThÝ nghiÖm 1 ThÝ nghiÖm 2 1 Lîn mÑ Sè l­îng (con) 4 4 Gièng Mãng C¸i Mãng C¸i Khèi lù¬ng (kg) 80 – 100 80 – 100 2 Lîn con Sè l­îng (con) 31 31 Tæ hîp lai F1 (§B x MC) (§B x MC) Tû lÖ c¸i/®ùc 14/17 16/14 Khèi l­îng s¬ sinh (kg/con) 1,27 ± 0,03 1,29 ± 0,03 3 Thuèc ®iÒu trÞ NorColi Genta – Tylo LiÒu sö dông 2ml/10kgP/ngµy 2ml/10kgP/ngµy §¶m b¶o lîn con ë hai l« thÝ nghiÖm ®ång ®Òu nhau vÒ gièng, tuæi, ®iÒu kiÖn vÖ sinh m«i tr­êng, thêi gian, lo¹i thøc ¨n. Theo dâi lîn h»ng ngµy vµ ghi c¸c diÔn biÕn cña lîn ë 2 l« thÝ nghiÖm vµo sæ theo dâi. §¸nh gi¸ ¶nh h­ëng cña thuèc ®Õn sù sinh tr­ëng cña lîn con qua c¸c chØ tiªu. C©n lîn con cña c¸c kú ®Ó theo dâi kh¶ n¨ng t¨ng khèi l­îng (c©n vµo buæi s¸ng sím tr­íc khi cho ¨n cïng mét ng­êi c©n vµ cïng mét lo¹i c©n). 3.3. C¸c chØ tiªu theo dâi vµ biÖn ph¸p theo dâi thÝ nghiÖm. * Víi c¸c chØ tiªu sau: -Khèi l­îng qua c¸c kú c©n 15, 30, 45 vµ 60 ngµy tuæi - Tû lÖ m¾c bÖnh (%) = sè con m¾c bÖnh x 100 sè con ®iÒu tra - Tû lÖ chÕt (%) = sè con chÕt x 100 sè con m¾c bÖnh - Tû lÖ m¾c bÖnh (%) = sè con m¾c bÖnh lÇn 2 x 100 sè con m¾c bÖnh - Tû lÖ khái lÇn 1 (%) = sè con khái x 100 sè con ®iÒu trÞ - Tû lÖ t¸i ph¸t (%) = Sè con t¸i ph¸t x 100 Sè con ®iÒu trÞ khái - Tû lÖ khái lÇn 2 (%) = sè con ®iÒu trÞ khái x 100 sè con t¸i ph¸t bÖnh * BiÖn ph¸p theo dâi. X¸c ®Þnh khèi l­îng ®Ó tÝnh l­îng thuèc cho tõng c¸ thÓ, x¸c ®Þnh khèi l­îng b»ng c¸ch c©n trùc tiÕp. - LiÒu l­îng sö dông thuèc Chia lµm 2 l«, mçi l« sö dông mét lo¹i thuèc ®Ó ®iÒu tra, sau ®ã theo dâi hiÖu lùc cña tõng lo¹i thuèc HiÖu lùc cña lo¹i thuèc = lîn khái x 100 lîn ®iÒu trÞ - Theo dâi ®ä an toµn cña - Tû lÖ nhiÔm = Sè lîn nhiÔm x 100 Sè lîn theo dâi * Sö lý sè liÖu b»ng ph­¬ng ph¸p thèng kª sinh vËt häc víi c¸c tham sè sau: - Sè trung b×nh mÉu X = - §é lÖch tiªu chuÈn S = n-1 (n<30) - Sai sè cña sè trung b×nh mX = - HÖ sè biÕn dÞ Cv (%) = IV. kÕt qu¶ vµ ph©n tÝch kÕt qu¶ Trong thêi gian thùc tËp t¹i huyÖn Méc Ch©u, qua qu¸ tr×nh ®iÒu tra, nghiªn cøu vµ ph©n tÝch sè liÖu, chóng t«i ®· thu ®­îc kÕt qu¶ nh­ sau: 4.1. C¬ cÊu ®µn lîn t¹i huyÖn Méc Ch©u qua 3 n¨m 2004 ®Õn 2006. B¶ng 1 : C¬ cÊu ®µn lîn ë huyÖn Méc Ch©u trong 3 n¨m TT N¨m Lo¹i lîn 2004 2005 2006 S.l­îng (con) Tû lÖ (%) S.l­îng (con) Tû lÖ (%) S.l­îng (con) Tû lÖ (%) 1 Lîn n¸i hËu bÞ 3.250 15,24 3.265 15,41 3.310 15,62 2 Lîn n¸i c¬ b¶n 1.170 5,49 1.206 5,69 1.512 7,13 3 Lîn ®ùc gièng 2.865 13,43 2.853 13,47 2.764 13,06 4 Lîn th­¬ng phÈm 14.040 65,84 13.860 65,43 13.608 64,21 5 Tæng sæ 21.325 100 21.184 100 21.194 100 Qua b¶ng1 cho thÊy: C¬ cÊu ®µn lîn cña huyÖn Méc Ch©u trong 3 n¨m tõ n¨m 2004 ®Õn 2006 cã sù thay ®æi, ®µn lîn n¸i c¬ b¶n chiÕm tû lÖ thÊp nhÊt trong tæng ®µn lîn cña toµn huyÖn. N¨m 2004 ®µn lîn n¸i c¬ b¶n chØ chiÕm 5,49%, n¨m 2005 cã 5,69%, nh­ng ®Õn n¨m 2006 ®· nhÝch lªn ®­îc 7,13%. §iÒu ®ã cho thÊy ng­êi d©n ë ®©y ®ang quan t©m ®Çu t­ vµo ph¸t triÓn ch¨n nu«i lîn n¸i. Trong tæng ®µn lîn cña huyÖn th× ®µn lîn th­¬ng phÈm chiÕm tû lÖ cao nhÊt vµ cã tØ lÖ kh¸ æn ®Þnh, ®iÒu ®ã ®­îc thÓ hiÖn: n¨m 2004 ®· cã 14.040 con ®¹t ®­îc tû lÖ 65,84%, n¨m 2005 cã 13.860 ®¹t 65,4% ®Õn n¨m 2006 chØ ®¹t ®­îc 64,21%. Tõ sè liÖu cho thÊy ng­êi d©n ë ®©y tËp chung chñ yÕu ®Õn ®µn lîn th­¬ng phÈm, nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ. Sau ®µn lîn th­¬ng phÈm th× ®µn lîn n¸i hËu bÞ ®øng vÞ trÝ thø 2, n¨m 2004 cã 3.250 con chiÕm 15,24%, n¨m 2005 cã 3.263 cßn chiÕm 15,41%. N¨m 2006 cã 3.310 con ®¹t 15,62%, nh­ vËy n¨m 2006 ®µn lîn n¸i hËu bÞ ®¹t ®­îc tû lÖ cao nhÊt trong 3 n¨m. §iÒu ®ã cho thÊy ng­êi ch¨n nu«i ®· quan t©m, ®Çu t­ s¶n xuÊt con gièng t¹i chç, nh»m n©ng cao qui m« ch¨n nu«i vµ h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ cung cÊp nguån thùc phÈm, gièng nu«i t¹i chç ë ®Þa ph­¬ng. 4.2. T×nh h×nh c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng lîn con ë mét sè khu vùc t¹i thÞ trÊn n«ng tr­êng Méc Ch©u- S¬n La B¶ng 2 : T×nh h×nh c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con DiÔn gi¶i §¬n vÞ tÝnh KÕt qu¶ kh¶o s¸t TiÓu khu A TiÓu khu B TiÓu khu C Sè ®µn kh¶o s¸t §µn 10 10 10 Sè ®µn lîn nhiÔm bÖnh §µn 8 7 8 Tû lÖ nhiÔm bÖnh % 80,0 70,0 80,0 Sè lîn con kh¶o s¸t Con 120 128 115 Sè lîn con nhiÔm bÖnh Con 72 60 68 Tû lÖ lîn con nhiÔm bÖnh Con 60,0 46,9 59,1 Tõ kÕt qu¶ ®iÒu tra ë b¶ng 2 cho thÊy: Khi ®iÒu tra ë 3 tiÓu khu kh¸c nhau th× tû lÖ nhiÔm bÖnh lµ kh¸c nhau, trong ®ã tiÓu khu B cã tØ lÖ nhiÔm bÖnh lµ thÊp nhÊt, ®¹t 46,9% so víi 2 tiÓu khu A, C lµ 60,0 vµ 59,1%. Nguyªn nh©n lµ tiÓu khu B lµ khu trung t©m cña thÞ trÊn n«ng tr­êng Méc Ch©u, tr×nh ®é v¨n ho¸ cña ng­êi d©n t­¬ng ®èi cao, ®éi ngò c¸n bé thó y tËp chung nhiÒu nªn bµ con còng ®­îc phæ biÕn vÒ kü thuËt ch¨n nu«i th­êng xuyªn nªn c«ng t¸c vÖ sinh thó y tèt. Ng­êi d©n ë tiÓu khu B ®· biÕt sö dông mét sè chÕ phÈm kh¸ng sinh phßng bÖnh cho n¸i mÑ tr­íc khi sinh vµ tiªm Dextran-Fe cho lîn con, tuy nhiªn do ®iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu thay ®æi thÊt th­êng nªn lµm cho lîn con dÔ c¶m nhiÔm víi bÖnh nªn tØ lÖ nhiÔm bÖnh cßn cao. ë hai tiÓu khu A vµ C do mËt ®é d©n c­ ph©n bè réng r·i ng­êi d©n chñ yÕu lµm n«ng nghiÖp, tr×nh ®é hiÓu biÕt vÒ khoa häc kü thuËt ch­a cao, ®éi ngò thó y c¬ së cßn thiÕu, viÖc tuyªn truyÒn gióp bµ con hiÓu biÕt vÒ kiÕn thøc khoa häc cßn h¹n chÕ nªn tû lÖ c¶m nhiÔm bÖnh ë ®©y cßn kh¸ cao. ë tiÓu khu A theo dâi 120 con th× cã 72 con bÞ nhiÔm bÖnh chiÕm 60%. TiÓu khu C theo dâi 115 con th× cã 68 con nhiÔm bÖnh chiÕm tû lÖ 59,1%. Qua ®©y cho thÊy: Sù kh¸c nhau vÒ phong tôc tËp qu¸n ch¨n nu«i, tr×nh ®é d©n trÝ, nhËn thøc vÒ khoa häc kü thuËt vµ ®iÒu kiÖn tù nhiªn còng ¶nh h­ëng ®Õn mét phÇn tíi tû lÖ m¾c bÖnh lîn con ph©n tr¾ng. 4.3. T×nh h×nh c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con theo lo¹i lîn B¶ng 3: T×nh h×nh nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con theo lo¹i lîn Lo¹i lîn DiÔn gi¶i §VT Lo¹i lîn F1 (§B x MC) F1 (LR x MC) Sè ®µn ®iÒu tra §µn 16 14 Sè con ®iÒu tra Con 193 170 Sè ®µn m¾c bÖnh §µn 11 12 Tû lÖ m¾c bÖnh % 68,8 85,1 Sè con m¾c bÖnh/sè ®µn ®iÒu tra 96/16 104/14 Tû lÖ 49,7 61,2 Sè con chÕt Tû lÖ Qua b¶ng 3 cho thÊy: Khi ®iÒu tra vÒ tû lÖ c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con theo lo¹i lîn th× ë lo¹i lîn F1(LR x MC) cã tû lÖ c¶m nhiÔm bÖnh cao h¬n chiÕm 61,20% trong 170 con ®­îc theo dâi. Trong ®ã lîn lai F1(§B x MC) khi ®iÒu tra 193 con th× cã 96 con m¾c bÖnh chiÕm 49,07%. Nh­ vËy lîn lai F1(§B x MC) tû lÖ c¶m nhiÔm bÖnh thÊp h¬n nhiÒu so víi F1(LR x MC). §iÒu nµy cho thÊy, lîn lai F1(§B x MC) con bè lµ §¹i B¹ch, gièng lîn cã søc ®Ò kh¸ng cao, chÞu ®ùng ®­îc kham khæ tèt, phï hîp víi ®iÒu kiÖn ngo¹i c¶nh ë n­íc ta nãi chung vµ ®Þa ph­¬ng nãi riªng. Lîn lai F1(LR x MC) con bè lµ lîn Landrace, cã søc ®Ò kh¸ng kÐm h¬n so víi lîn §¹i B¹ch nªn tû lÖ nhiÔm bÖnh cao h¬n. V× vËy ngoµi kh©u ch¨m sãc, nu«i d­ìng chóng ta cÇn chó ý ®Õn chuång tr¹i sao cho Êm ¸p vÒ mïa hÌ, Êm ¸p vÒ mïa ®«ng. 4.4. T×nh h×nh c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con theo løa ®Î B¶ng 4: Tû lÖ bÖnh ph©n tr¾ng theo løa ®Î TT Løa ®Î §iÒu tra theo ®µn §iÒu tra theo c¸ thÓ Sè ®µn ®iÒu tra (®µn) Sè ®µn bÞ bÖnh (®µn) Tû lÖ m¾c bÖnh (%) Sè con ®iÒu tra (con) Sè con bÞ bÖnh (®µn) Tû lÖ m¾c bÖnh(%) 1 2 7 7 100,0 86 59 68,6 2 3 9 8 83,9 107 69 64,5 3 4 8 5 62,5 97 19 50,5 4 5 6 3 50,0 73 23 31,5 Qua b¶ng 4 kÕt qu¶ cho thÊy: Tû lÖ lîn con m¾c bÖnh ph©n tr¾ng ë gi¶m dÇn theo løa ®Î cña lîn mÑ, cô thÓ lµ, ë løa 2 tû lÖ m¾c theo ®µn lµ 100%, theo c¸ thÓ lµ 68,6%. ë løa 3 tØ lÖ m¾c theo ®µn gi¶m xuèng cßn 83,9% vµ theo c¸ thÓ 64,5%. T­¬ng tù ë løa 4 tØ lÖ m¾c theo ®µn gi¶m xuèng 62,5% vµ theo c¸ thÓ 50,5%. Vµ ë løa thø 5, tû lÖ m¾c theo ®µn gi¶m xuèng cßn 50,0% vµ theo c¸ thÓ chØ cßn 31,5% Nh­ vËy c¶ 2 chØ tiªu ®iÒu tra theo ®µn vµ theo c¸ thÓ vÒ tû lÖ m¾c bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con gi¶m dÇn theo løa ®Î cña lîn mÑ. §iÒu ®ã cã thÓ gi¶i thÝch r»ng, lîn mÑ tr­ëng thµnh ®Çy ®ñ, kh¶ n¨ng tiÕt s÷a nhiÒu h¬n, nu«i con løa sau tèt h¬n. Nh­ng mét yÕu tè quan träng lµ c¸c chñ hé ch¨n nu«i (phÇn lín lµ nu«i lîn n¸i lÇn ®Çu), ®· cã kinh nghiÖm vµ kü thuËt ch¨m sãc nu«i d­ìng, chuång tr¹i nªn ®· cã biÖn ph¸p phßng vµ ®iÒu trÞ bÖnh kÞp thêi, hiÖu qu¶ do vËy tØ lÖ nhiÔm bÖnh løa sau thÊp h¬n nh÷ng løa tr­íc. MÆc dï vËy, ®· cã kÕt luËn cña nhiÒu t¸c gi¶ nghiªn cøu vÒ ¶nh h­ëng løa ®Î cña lîn mÑ ®Õn bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con. Tuy nhiªn ë ë kÕt qu¶ ®iÒu tra cña t«i víi sè l­îng mÉu cßn Ýt, nªn chóng t«i chØ s¬ bé kÕt luËn, cÇn ®iÒu tra theo dâi sè l­îng mÉu lín h¬n ®Ó cã kÕt luËn chÝnh x¸c. 4.5. T×nh h×nh c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con qua c¸c tuÇn tuæi B¶ng 5: TØ lÖ nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng ë lîn con qua c¸c tuÇn tuæi TuÇn tuæi Sè ®µn lîn kh¶o s¸t (®µn) Sè lîn kh¶o s¸t (con) F1(§B x MC) F1(LR x MC) Sè ®µn m¾c bÖnh Sè con m¾c bÖnh Sè lîn con chÕt Sè ®µn m¾c bÖnh Sè con m¾c bÖnh Sè lîn con chÕt SL (®µn) Tû lÖ (%) SL (con) Tû lÖ (%) SL (con) Tû lÖ (%) SL (®µn) Tû lÖ (%) SL (con) Tû lÖ (%) SL (con) Tû lÖ (%) 1 8 82 2 28% 15 18,29 4 26,66 3 37,5 12 14,63 3 25 2 7 75 1 14,28% 6 8 0 0 2 28,57 7 9,33 1 14,28 3 8 85 3 37,5 12 14,12 2 16,66 2 25 6 7,06 1 16,66 4 7 72 2 28,57 9 12,5 1 11,11 3 42,86 10 13,89 1 10 5 7 74 3 42,85 8 10,81 0 0 2 28,57 5 6,76 0 0 6 8 81 2 25 12 14,81 1 8,33 2 25 8 9,88 1 12,5 7 7 73 1 14,28 4 5,48 0 0 1 14,28 6 8,22 1 16,66 8 6 60 1 16,66 4 6,66 0 0 1 16,66 6 10 0 0 KÕt qu¶ theo dâi tõ tuÇn tuæi thø nhÊt ®Õn tuÇn thø 8 ë c¶ 2 lo¹i lîn lai, cho thÊy: Sè ®µn m¾c bÖnh vµ tØ lÖ m¾c bÖnh cña 2 lo¹i lîn cã xu h­íng t¨ng dÇn tõ tuÇn thø nhÊt ®Õn tuÇn thø 5, sau ®ã gi¶m dÇn. Cô thÓ ë tuÇn thø nhÊt lîn lai F1(§B x MC) vµ F1(LR x MC) cã tØ lÖ m¾c lµ 28,00 ®Õn 37,50 % vµ cao nhÊt lµ tuÇn thø t­ , n¨m víi tØ lÖ m¾c chiÕm 42,85 ®Õn 42,86 %. Nguyªn nh©n lµ trong thêi gian nµy lîn con ®· biÕt ¨n, sù thay ®æi vÒ thøc ¨n vµ nÒn chuång kh«ng ®­îc vÖ sinh s¹ch sÏ nªn tØ lÖ nhiÔn bÖnh cao. Tõ tuÇn thø n¨m trë ®i th× tØ lÖ nhiÔm bÖnh cña 2 lo¹i lîn nµy gi¶m dÇn, t­¬ng øng lµ 16,66 %. §iÒu nµy cã thÓ gi¶i thÝch lµ do c¬ thÓ lîn con hoµn thiÖn dÇn, hµm l­îng HCL vµ men pepsin trong dÞch vÞ t¨ng lªn. 4.6. HiÖu lùc cña 2 lo¹i thuèc Norcoli vµ Genta-tylo trong c«ng t¸c ®iÒu trÞ bÖnh B¶ng 5 : KÕt qu¶ ®iÒu trÞ cña 2 lo¹i thuèc Norcoli vµ Genta-tylo TT DiÔn gi¶i §VT KÕt qu¶ ®iÒu trÞ L« thÝ nghiÖm 1 (Norcoli) L« thÝ nghiÖm 2 (Genta-tylo) 1 Sè con m¾c lÇn 1 Con 31 30 2 Sè con ®­îc ®iÒu trÞ lÇn 1 Con 31 30 3 Sè ngµy ®iÒu trÞ lÇn 1 Ngµy 3,13 ± 0,12 3,20 ± 0,29 4 Sè con t¸i ph¸t Con 9 8 5 Tû lÖ t¸i ph¸t % 37,50 26,67 6 Sè con ®­îc ®iÒu trÞ lÇn 2 Con 9 8 7 Sè ngµy ®iÒu trÞ lÇn 2 Ngµy 2,25 ± 0,17 2,23 ± 0,17 8 Tû lÖ khái lÇn 2 % 100 96,67 KÕt qu¶ cho thÊy: ë l« thÝ nghiÖm 1 cã 31 con m¾c bÖnh, ë thÝ nghiÖm 2 lµ 30 con trong tæng sè 61 con theo dâi ë c¶ hai l«, sè ngµy ®iÒu trÞ trung b×nh lÇn 1 cña 2 l« thÝ nghiÖm kh¸ ®ång ®Òu nhau, t­¬ng øng lµ 3,13 ngµy ë l« 1 vµ 3,20 ngµy ë l« 2. KÕt qu¶ ®iÒu trÞ lÇn 1 c¶ hai lo¹i thuèc ®Òu cho kÕt qña tèt, ®¹t 100% khái bÖnh. Tuy nhiªn sè con t¸i ph¸t ë l« thÝ nghiÖm 1 lµ 9 con nhiÒu h¬n l« thÝ nghiÖm 2 lµ 8 con. Tû lÖ khái bÖnh, kÕt qu¶ cho thÊy thuèc Norcoli cho hiÖu qña ®iÒu trÞ tèt h¬n, ®¹t tØ lÖ100% sè lîn m¾c bÖnh ®iÒu trÞ khái. Cßn ë l« thÝ nghiÖm 2 ®iÒu trÞ b»ng thuèc Genta-tylo ®iÒu trÞ tû lÖ khái chØ ®¹t 96,67%. Qua kÕt qu¶ trªn cho thÊy, viÖc sö dông 2 lo¹i thuèc Norcoli vµ Genta-tylo ®Ó ®iÒu trÞ bÖnh lîn con ph©n tr¾ng ®Òu cho hiÖu qu¶ tèt. Tuy nhiªn trong thùc tÕ th× hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ cña Norcoli tèt h¬n so víi Genta-tylo. V× thêi gian ®iÒu trÞ ng¾n h¬n, tû lÖ khái bÖnh sau 2 lÇn ®iÒu trÞ ®¹t 100% so víi 96,67% ë l« 2 nªn ®· rót ng¾n ®­îc thêi gian ®iÒu trÞ, n©ng cao tû lÖ nu«i sèng cho lîn. 4.7. ¶nh h­ëng cña 2 lo¹i thuèc Norcoli vµ Genta-tylo ®Õn kh¶ n¨ng sinh tr­ëng cña 2 ®µn lîn sau khi ®iÒu trÞ bÖnh B¶ng 6 : Khèi l­îng b×nh qu©n cña lîn thÝ nghiÖm qua c¸c kú c©n Giai ®o¹n kh¶o s¸t (ngµy tuæi) KÕt qu¶ (kg/con) L« thÝ nghiÖm 1 L« thÝ nghiÖm 2 n X ± mX Cv (%) n X ± mX Cv (%) S¬ sinh 31 1,27 ± 0,03 12,59 30 1,29 ± 0,03 14,72 15 31 4,17 ± 0,09 12,23 29 4,14 ± 0,09 11,59 30 31 7,45 ± 0,09 7,25 29 7,29 ± 0,08 6,03 45 31 12,30 ± 0,16 7,23 29 12,21 ± 0,13 5,89 60 31 17,31 ± 0,22 7,10 29 16,86 ± 0,17 5,57 Qua b¶ng 6 cho thÊy, vÒ khèi l­îng s¬ sinh trung b×nh ë l« 1 vµ l« 2 lµ t­¬ng ®­¬ng nhau, t­¬ng øng lµ l,27 ; 1,29 kg/con . §Õn giai ®o¹n 15 ngµy tuæi, khèi l­îng trung b×nh ë l« 1 lµ 4,17 ± 0,09 kg/con cao h¬n 0,03 kg/con so víi l« 2 lµ 4,14 kg/con ( P> 0,05). Tõ giai ®o¹n 30 ®Õn 45 ngµy tuæi, khèi l­îng trung b×nh ë l« 1 lu«n cao h¬n so víi l« 2, t­¬ng øng lµ 7,45 kg/con so víi 7,29 kg/con vµ 12,30 kg/con so víi 12,21 kg/con) víi (P > 0,05). ë giai ®o¹n 60 ngµy tuæi, khèi l­îng trung b×nh ë l« 1 lµ 17,21 kg/con cao h¬n 0,45 kg/con so víi l« 2 lµ 16,86 kg/con, tuy nhiªn sù sai kh¸c nµy kh«ng cã ý nghÜa vÒ mÆt thèng kª. Nh­ vËy, khèi l­îng trung b×nh cña ®µn lîn ë l« 1 vµ l« 2 cã sù chªnh lÖch nhau kh«ng ®¸ng kÓ. Do vËy viÖc sö dông Norcoli vµ Genta-tylo ®Ó ®iÒu trÞ bÖnh lîn con ph©n tr¾ng kh«ng cã t¸c dông kh¸c nhau ®Õn kh¶ n¨ng sinh tr­ëng cña lîn con. 4.8. S¬ bé h¹ch to¸n chi phÝ thuèc thó y B¶ng 7 : S¬ bé h¹ch to¸n chi phÝ thuèc thó y DiÔn gi¶i §VT ThÝ nghiÖm 1 ThÝ nghiÖm 2 Norcoli Lä 20 x 3.500® = 70.000 ® Genta-tylo Lä 21 x3.500® = 73.500 ® Vita min B1 èng 30 x 200® = 6.000® 32 x 200® = 6.400 ® Tæng chi phÝ §ång 76.000 79.900 Tæng khèi l­îng Kg 536,60 489,00 Chi phÝ/kg P §ång 141.63 163.39 Qua b¶ng 7 cho thÊy: Tæng sè chi phÝ ë l« thÝ nghiÖm 1 lµ 76.000 ®ång thÊp h¬n 3.900 ®ång so víi l« 2 lµ 79.900 ®ång. H¬n n÷a chi phÝ thuèc thó y/kg khèi l­îng cña thuèc Norcoli lµ 141.63 ®ång/kg khèi l­îng thÊp h¬n 21.76 ®ång/kg khèi l­îng so víi Genta-tylo lµ 163.36 ®ång/kg khèi l­îng. §iÒu ®ã cho thÊy, thuèc Norcoli cã t¸c dông thÝch hîp h¬n, hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n trong viÖc ®iÒu trÞ bÖnh lîn con ph©n tr¾ng. Qua nh÷ng nhËn xÐt trªn cho thÊy, ®Ó ®iÒu trÞ bÖnh lîn con ph©n tr¾ng cã hiÖu qña cao, Ýt ¶nh h­ëng ®Õn sù sinh tr­ëng cña lîn con th× cÇn ph¶i tiªm thªm c¸c thuèc trî søc, trî lùc nh­ Vita min B1 , B.Complex ®Ó t¨ng c­êng søc ®Ò kh¸ng gióp lîn con mau khái bÖnh. §ång thêi cÇn t¨ng thªm khÈu phÇn ¨n cña lîn mÑ vµ nhÊt thiÕt ph¶i cho lîn uèng n­íc s¹ch. Bªn c¹nh ®ã, cÇn quan t©m ®Õn vÊn ®Ò tiÓu khÝ hËu chuång tr¹i còng gãp phÇn h¹n chÕ bÖnh. V. kÕt luËn, tån t¹i vµ ®Ò nghÞ 5.1. KÕt luËn Qua thêi gian thùc tËp t¹i tr¹m thó y huyÖn Méc Ch©u víi ®Ò tµi “§iÒu tra t×nh h×nh nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng lîn con ë mét sè x· huyÖn Méc Ch©u – tØnh S¬n La vµ so s¸nh hiÖu lùc cña 2 lo¹i thuèc Norcoli vµ Gen ta-tylo trong ®iÒu trÞ bÖnh” chóng t«i cã mét sè kÕt luËn nh­ sau: 1. C¬ cÊu ®µn lîn cña huyÖn Méc Ch©u trong 3 n¨m 2004 ®Õn 2006 æn ®Þnh theo n¨m, cô thÓ: n¨m 2004 toµn huyÖn cã 21.325 con, ®Õn n¨m 2005 cã 21.184, ®Õn n¨m 2006 ®¹t 21.194 con t¨ng, 100 con so víi n¨m 2005. 2. Tû lÖ lîn con m¾c bÖnh ph©n tr¾ng, ë tiÓu khu B lîn con nhiÔm bÖnh thÊp nhÊt trong 3 tiÓu khu ®¹t 46,90%. TiÓu khu A cã tû lÖ lîn con bÞ nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng lµ 60%, t¨ng h¬n so víi tiÓu khu B lµ 14,10%. TiÓu khu C cã tØ lÖ nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng lµ 59,1% gi¶m so víi tiÓu khu A lµ 0,90%. 3. Lîn lai F1(LR x MC ) cã tû lÖ c¶m nhiÔm bÖnh ph©n tr¾ng lµ 61,20% cao h¬n 11,50% so víi lîn lai F1(§B x MC) lµ 49,07% . 4. Sö dông thuèc Norcoli vµ Genta-tylo trong ®iÒu trÞ bÖnh lîn con ph©n tr¾ng ®Òu cã t¸c dông t¸c tèt. Tuy nhiªn trªn thùc tÕ th× hiÖu qu¶ ®iÒu trÞ cña Norcoli tèt h¬n so víi Genta-tylo, v× thêi gian ®iÒu trÞ ng¾n h¬n, tû lÖ khái bÖnh sau 2 lÇn ®iÒu trÞ ®¹t 100% so víi 96,67%. Dïng Norcoli chi phÝ lµ 141.63 ®ång/kg khèi l­îng, rÎ h¬n 21.76 ®ång/kg khèi l­îng so víi 163.39 ®ång/kg khèi l­¬ng khi dïng Genta-tylo. 5.2. Tån t¹i. Do ®iÒu kiÖn thêi gian thùc tËp cßn ng¾n vµ kinh phÝ cßn h¹n chÕ, ph¹m vi thÝ nghiÖm ch­a réng nªn kÕt qu¶ thu ®­îc ch­a ®­îc kh¸ch quan. VÒ b¶n th©n do míi lÇn ®Çu lµm c«ng t¸c nghiªn cøu khoa häc cßn rÊt nhiÒu h¹n chÕ do vËy ch­a kh¸c phôc ®­îc hÕt c¸c yÕu tè ¶nh h­ëng ®Õn kÕt qña thÝ nghiÖm. 5.3. §Ò nghÞ §Ó h¹n chÕ møc thÊp nhÊt tû lÖ lîn con ph©n tr¾ng, th× cÇn ph¶i thùc hiÖn phßng bÖnh b»ng vaccin cho lîn mÑ tõ 2 – 6 tuÇn tuæi tr­íc khi sinh, còng nh­ tiªm vaccin phßng c¸c bÖnh truyÒn nhiÔm kh¸c. Th­êng xuyªn më c¸c líp tËp huÊn cho bµ con n«ng d©n, ®Ó n©ng cao tr×nh ®é hiÓu biÕt vÒ ch¨n nu«i vµ phßng ch÷a bÖnh cho ®µn gia sóc. Ngoµi ra cÇn khuyÕn khÝch më réng nhiÒu c¸c m« h×nh kinh tÕ nh­ VAC… KhuyÕn c¸o bµ con n«ng d©n sö dông 2 lo¹i thuèc trªn trong viÖc diÒu trÞ bÖnh lîn con ph©n tr¾ng t¹i huyÖn Méc Ch©u – tØnh S¬n La. Tµi liÖu tham kh¶o 1. Ph¹m Ngäc Anh, Ph¹m Kh¾c HiÕu (1997), HiÖu qu¶ sö dông mét sè lo¹i kh¸ng sinh ®èi víi E.coli. KÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc kü thuËt thó y (1979 – 1985). 2. Cï Xu©n DÇn (1996), Mét sè ®Æc ®iÓm sinh lý cña lîn con vµ lîn con ph©n tr¾ng, T¹p chÝ Khoa häc kü thuËt N«ng nghiÖp, 1996. 3. §µo Träng §¹t (1991), Mét sè bÖnh ®­êng tiªu ho¸ do vi khuÈn ë l¬n” bÖnh ®­êng tiªu ho¸ ë lîn , NXB N«ng nghiÖp, 1991. 4. Lª V¨n Ph­íc (1995), ¶nh h­ëng cña nhiÖt ®é vµ Èm ®é cña phßng khÝ ®Õn tû lÖ lîn con m¾c bÖnh ph©n tr¾ng. KÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc, khoa Ch¨n nu«i Thó y. Tr­êng §¹i häc N«ng NghiÖp I , NXB n«ng nghiÖp, n¨m 1995. 5. NguyÔn Kh¸nh Qu¾c, NguyÔn Quang Tuyªn (1993), Gi¸o tr×nh ch¨n nu«i lîn. Tr­êng §¹i häc N«ng L©m, Th¸i Nguyªn. 6. Phan §×nh Th¾m, Tõ Quang HiÓn (1995), Gi¸o tr×nh thøc ¨n vµ dinh d­ìng gia sóc, gia cÇm. Tr­êng §¹i häc N«ng L©m, Th¸i Nguyªn. 7. Ph¹m Sü B¨ng, Phan §×nh L©n, Tr­¬ng V¨n Dung (1997), BÖnh phæ biÕn vÒ lîn vµ biÖn ph¸p phßng trÞ . NXB N«ng NghiÖp. 8. Lª ThÞ Tµi, §oµn Kim Dung, NguyÔn Lª Hoa (2000), ChÕ phÈm sinh häc ®Ó ®iÒu trÞ héi chøng tiªu ch¶y lîn ë mét sè tØnh miÒn nói PhÝa B¾c. NXB N«ng NghiÖp n¨m 2000. 9. §Æng Minh NhËt, NguyÔn Minh Hoµ, NguyÔn H÷u B¸ch (1997), Nh÷ng bÖnh th­êng gÆp ë gia sóc gia cÇm . NXB N«ng NghiÖp, n¨m 1997 10. AkoVach vµ Libiro (1993), “Tlistamin víi Coli bacteri a”, 1984 11. B.Borkovxka, 0pachka vµ Trushinxki (1986), “Chøng Øa ch¶y cña lîn con theo mÑ” . NXB Hµ Néi, 1986.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc272i7873u tra tnh hnh c7843m nhi7877m b7879nh phn tr7855ng l.doc