Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt

Nồi hơi & thiết bị gia nhiệt 1. Giơi thiệu .1 2. Các loại lò hơi .2 3. đánh giá lò hơi .9 4. Các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả 26 5. Danh sách sàng lọc các giải pháp 32 6. Bảng tính và các công cụ khác .36 7. Tài liệu tham khảo 41

pdf42 trang | Chia sẻ: banmai | Ngày: 02/03/2013 | Lượt xem: 1103 | Lượt tải: 5download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
n trong Xử lý nước bên trong là cách thêm hoá chất vào lò hơi để ngăn đóng cặn. Các chất tạo thành cặn bám được chuyển thành dạng bùn và thải ra ngoài qua xả đáy. Phương pháp này chỉ dùng với lò hơi sử dụng nước cấp có độ cứng và áp suất thấp, nồng độ TDS trong nước vừa phải, và khi khối lượng nước xử lý ít. Nếu những điều kiện trên không được đáp ứng, phải xả đáy ở mức cao để có thể xả hết bùn. Như vậy sẽ không kinh tế vì có tổn thất nhiệt và nước. Các nguồn nước khác nhau cần các loại hoá chất khác nhau. Cách này sử dụng natri cacbonat, natri aluminat, natri phosphat, natri sunfit, và các hợp chất có nguồn gốc thực vật hoặc vô cơ. Các hoá chất chuyên dụng phù hợp với các điều kiện nước khác nhau hiện có sẵn Cần tham khảo ý kiến chuyên gia để lựa chọn hoá chất phù hợp nhất cho mỗi trường hợp. . A Chúng tôi không đề xuất chỉ xử lý nước bên trong. 3.3.5 Xử lý nước bên ngoài Xử lý nước bên ngoài là cách nhằm loại bỏ các chất rắn lơ lửng, chất rắn hoà tan (đặc biệt là các ion magie và canxi là các chất chính gây ra đóng cặn lò hơi) và các khí hoà tan (O2 và CO2). Các quá trình xử lý nước bên ngoài hiện có là: ƒ Trao đổi ion ƒ Loại bỏ không khí (cơ học và hoá học) ƒ Thẩm thấu ngược ƒ Khử khoáng Trước khi áp dụng bất kỳ quy trình nào trong số các quy trình trên, cần loại bỏ chất rắn lơ lửng và màu của nước thô, vì những yếu tố này có thể làm bẩn các nhựa trao đổi sử dụng trong các phần xử lý tiếp theo. Các phương pháp xử lý sơ bộ gồm có phương pháp lắng lọc sử dụng bể lắng hoặc thiết bị lọc bổ sung chất làm đông và chất keo tụ. Ngoài ra, có thể sử dụng phương pháp lọc cát áp suất với khí phun để loại bỏ CO2 và sắt, để loại bỏ các muối kim loại ra khỏi nước giếng khoan. Giai đoạn đầu tiên của xử lý là khử muối cứng và muối không cứng. Nếu chỉ khử muối cứng gọi là làm mềm, còn loại bỏ toàn bộ muối ra khỏi dung dịch gọi là khử khoáng. Các quá trình xử lý nước bên ngoài được mô tả dưới đây: Quy trình trao đổi ion (dây chuyền làm mềm) Trong quy trình trao đổi ion, nước được đưa qua một lớp zeolit tự nhiên hoặc nhựa thông để khử độ cứng mà không tạo thành chất kết tủa nào. Kiểu đơn Phản ứng làm mềm: Na2R + Ca(HCO3)2 « CaR + 2 Na(HCO3) Phản ứng hoàn nguyên CaR + 2 NaCl « Na2R + CaCl2 Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 21 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt giản nhất là “trao đổi cơ bản”, trong đó các ion canxi và magie trao đổi với các ion natri. Sau khi bão hoà, ta đạt được hoàn nguyên với NaCl. Muối natri là muối tan, không đóng cặn ở lò hơi. Vì trao đổi cơ bản chỉ thay thế canxi và magie với natri, nó không làm giảm nồng độ TDS và chất lượng xả đáy. Phương pháp này cũng không làm giảm tính kiềm. Khử khoáng là phương pháp loại bỏ hoàn toàn tất cả các muối. Có thể đạt được điều đó bằng cách sử dụng nhựa trao đổi các “cation” để trao đổi cation trong nước thô với các ion hyđrô, tạo ra HCl, H2SO4 và H2CO3. H2CO3 được khử trong một bể khử với khí thổi qua nước axít. Theo đó, nước đi qua bình chứa “anion”, để trao đổi các anion với axít vô cơ (v.d. H2SO4), tạo ra nước. Cần hoàn nguyên anion và cation theo định kỳ, sử dụng điển hình là các axít vô cơ (hoàn nguyên anion) và xút (hoàn nguyên cation). Lựa chọn nhựa trao đổi các anion chuẩn sẽ giúp loại bỏ silic oxit. Có thể sử dụng các quy trình trao đổi ion để khử khoáng toàn phần, nếu cần, như với các lò hơi của nhà máy điện lớn. Loại bỏ không khí Ở phương pháp loại bỏ không khí, các khí hoà tan như O2 và CO2 được loại bỏ bằng cách đun sơ bộ nước cấp trước khi đưa vào lò hơi. Tất cả các loại nước tự nhiên đều chứa khí hoà tan. Một số khí nhất định như như O2 và CO2 làm tăng ăn mòn nhiều. Khi đun trong lò hơi, CO2 và O2 được giải phóng dưới dạng khí, kết hợp với H2O tạo thành H2CO3. loại bỏ O2 và CO2 và các khí khác trong nước cấp lò hơi là rất quan trọng đối với tuổi thọ của thiết bị lò cũng như sự an toàn khi vận hành. H2CO3 ăn mòn kim loại, giảm tuổi thọ của thiết bị và ống. Nó cũng làm tan sắt (Fe), khi quay trở lại lò hơi, chất này sẽ kết tủa, tạo cặn bám lò hơi và ống. Cặn sắt không chỉ làm giảm tuổi thọ của thiết bị mà còn tăng lượng năng lượng cần sử dụng để truyền nhiệt. Loại bỏ không khí có thể làm bằng cơ học, hoá học hoặc cả hai. Loại bỏ không khí cơ học Loại bỏ không khí cơ học để loại bỏ các khí hoà tan thường được sử dụng trước khi thêm chất tẩy oxy. Loại bỏ không khí cơ học dựa trên quy luật vật lý của Charles và Henry. Một cách tóm tắt, những quy luật này chỉ ra rằng có thể loại bỏ O2 và CO2 bằng cách gia nhiệt cho nước cấp lò hơi, nhờ đó làm giảm nồng độ O2 và CO2 ở nước cấp. Phương pháp oại bỏ không khí cơ học sử dụng kinh tế nhất tại điểm sôi của nước ở áp suất của thiết bị loại bỏ không khí. Thiết bị loại bỏ không khí cơ học có Hình 14. Loại bỏ không khí cơ học Nguồn tham khảo: Hội đồng Năng suất quốc Hơi Bộ phận lưu trữ Nước cấp cho lò hơi khử khí Bộ phận lọc hơi (Khay) Nước cấp nôi hơi Thoát Vòi phun Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 22 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt loại chân không và loại áp suất. Thiết bị loại bỏ không khí chân không hoạt động ở mức áp suất khí quyển dưới đây, tại khoảng 82 o C, và có thể giảm hàm lượng O2 trong nước xuống dưới 0,02 mg/l. Cần sử dụng bơm chân không hoặc bơm hơi để duy trì chân không. Thiết bị loại bỏ không khí áp suất hoạt động bằng cách đưa hơi vào nước cấp qua van kiểm soát áp suất để duy trì áp suất vận hành mong muốn, vì vậy, nhiệt độ ở mức tối thiểu 105oC. Hơi làm tăng nhiệt độ nước giải phóng O2 và CO2 ra khỏi hệ thống. Thiết bị này có thể giảm hàm lượng O2 xuống 0,005 mg/l. Khi có hơi áp suất thấp dư, có thể lựa chọn áp suất vận hành để tận dụng hơi dư, nhờ đó, nâng cao hiệu quả kinh tế của nhiên liệu. Trong hệ thống lò hơi, hơi được ưa chuộng dùng cho loại bỏ không khí vì: ƒ Hơi đặc biệt không có O2 và CO2 ƒ Hơi luôn sẵn có ƒ Hơi giúp gia nhiệt cần thiết để phản ứng hoàn tất Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 23 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt Loại bỏ không khí hoá học Mặc dù các thiết bị loại bỏ không khí cơ học giúp giảm O2 xuống mức rất thấp (0,005 mg/l), nhưng một lượng O2 rất nhỏ cũng có thể gây ra tác hại ăn mòn hệ thống. Do đó, các kinh nghiệm vận hành hợp lý cho thấy cần phải loại bỏ nốt phần C rất nhỏ đó với chất loại bỏ O2 như natri sulfit hoặc hidrazin. Natri sulfit phản ứng với O2 tạo thành natri sulfat, giúp tăng TDS trong nước lò hơi và tăng chất lượng nước cấp qua xử lý và yêu cầu xả đáy. Hidrazin phản ứng với O2 tạo thành nitơ và nước. Cách loại bỏ này luôn được sử dụng với lò hơi áp suất cao khi lương chất rắn trong nước lò hơi thấp, và không làm tăng lượng TDS trong nước. Thẩm thấu ngược Thẩm thấu ngược dựa trên nguyên tắc là khi các dung dịch với nồng độ khác nhau được tách riêng bởi màng bán thấm, nước ở dung dịch nồng độ thấp hơn sẽ đi qua màng bán thấm để hoà tan với dung dịch có nồng độ cao hơn. Nếu dung dịch có nồng độ cao hơn được điều áp, quy trình sẽ ngược lại và nước từ dung dịch có nồng độ cao hơn chảy ngược về nước ở dung dịch nồng độ thấp hơn. Chúng ta gọi đó là thẩm thấu ngược. ản chất của màng bán thấm cho phép nước thấm qua từ từ hơn so với khoáng tan. Vì nước B ở dung dịch loãng hơn sẽ hoà tan với nước ở dung dịch đậm đặc hơn, nước đi qua màng sẽ tạo ra sự chênh lệch đáng kể giữa hai dung dịch. Sự chênh lệch áp suất này là thước đo sự chênh lệch nồng độ giữa hai dung dịch và được coi là mức chênh lệch áp suất thẩm thấu. Dung dịch sẽ dâng lên đến điểm này Dung dịch cô đặc hơn Dung dịch loãng hơn Dòng nước Các mức dung dịch khác nhau là áp suất thẩm thấu Màng bán thấm Dung dịch đặc hơn Dung dịch loãng hơn Dòn Pressure g nước Màng bán thấm Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 24 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt Khi áp dụng áp suất vào dung dịch đậm đặc có áp suất cao hơn cao hơn mức chênh lệch áp ất thẩm thấu, hướng của nước đi qua màng sẽ ngược lại và quy trình thẩm thấm ngược ược thiết lập. Có nghĩa là, khả năng của màng đối với nước thấm qua không thay đổi, chỉ ó hướng của dòng nước thay đổi. su đ c Sơ đồ nước cấp và nước cô đặc (dòng thải) minh hoạ hệ thống thẩm thấu ngược vận hành liên tục. Áp suất Chất lượng nước được xử lý phụ thuộc vào nồng độ của dung dịch phía có áp suất cao và chênh lệch áp suất qua màng. Quy trình này phù hợp với các loại nước có TDS rất cao, như nước biển. 3.3.6 Chất lượng nước cấp và lò hơi đề xuất Các tạp chất có trong nước của lò hơi phụ thuộc vào chất lượng nước cấp không được xử lý, uá trình xử lý được sử dụng và quy trình vận hành lò hơi. Trên nguyên tắc chung, áp suất ận hành của lò hơi càng cao, mức độ nhạy cảm của lò hơi với các tạp chất càng lớn. q v Dung dịch đậm đặc hơn Dòn Nước lọc g nước Nước cấp Dòng đậm đặc Màng bán thấm Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 25 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt CÁC GIỚI HẠN NƯỚC CẤP ĐỀ XUẤT (IS 10392, 1982) Hệ số Cho tới 20 kg/cm2 21 - 39 kg/cm2 40- 59 kg/cm2 Tổng lượng sắt (tối đa) ppm 0,05 0,02 0,01 Tổng lượng đồng(tối đa) ppm 0,01 0,01 0,01 Tổng lượng silic oxit (tối đa) ppm 1,0 0,3 0,1 Oxy (tối đa) ppm 0,02 0,02 0,01 Hidrazin dư ppm - - -0,02-0,04 pH ở 250C 8,8-9,2 8,8-9,2 8,2-9,2 Độ cứng, ppm 1,0 0,5 - CÁC GIỚI HẠN NỒI HƠI ĐỀ XUẤT (IS 10392, 1982) Hệ số Cho tới 20 kg/cm2 21 - 39 kg/cm2 40 - 59 kg/cm2 TDS, ppm 3000-3500 1500-2500 500-1500 Tổng lượng chất rắn hoà tan sắt ppm 500 200 150 Độ dẫn điện riêng tại 25oC (mho) 1000 400 300 Phosphat dư ppm 20-40 20-40 15-25 pH tại 250C 10-10,5 10-10,5 9,8-10,2 Silic oxit (tối đa) ppm 25 15 10 4. CÁC GIẢI PHÁP SỬ DỤNG NĂNG LƯỢNG HIỆU QUẢ Phần này bao gồm các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả liên quan đến quá trình đốt cháy, truyền nhiệt, các tổn thất có thể tránh khỏi, tiêu thụ điện phụ trợ, chất lượng nước, và xả đáy. Tổn thất năng lượng và các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả trong lò hơi có thể liên quan đến quá trình đốt cháy, truyền nhiệt, các tổn thất có thể tránh khỏi, tiêu thụ điện phụ trợ cao, chất lượng nước và xả đáy. Các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả trong hệ thống lò hơi có thể liên quan đến: 1. Kiểm soát nhiệt độ khói lò 2. Đun sơ bộ nước cấp sử dụng bộ tiết kiệm 3. Sấy sơ bộ khí đốt 4. Giảm thiểu quá trình đốt cháy không hoàn tất 5. Kiểm soát khí dư 6. Tránh tổn thất nhiệt do bức xạ và đối lưu 7. Kiểm soát xả đáy tự động 8. Giảm tổn thất do cặn và muội 9. Giảm áp suất hơi của lò hơi 10. Sử dụng thiết bị kiểm soát tốc độ vô cấp cho quạt, bơm và quạt đẩy 11. Kiểm soát mức tải của lò hơi 12. Lập lịch trình hoạt động của lò hơi chuẩn 13. Thay lò hơi Những giải pháp này được giải thích trong những phần tiếp theo. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 26 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt 4.1 Kiểm soát nhiệt độ khói lò Nhiệt độ khí lò nên càng thấp càng tốt. Tuy nhiên, nhiệt độ này không nên thấp tới mức hơi nước ở ống xả ngưng tụ ở thành ống. Điều này quan trọng với những nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh cao vì nhiệt độ thấp sẽ dẫn đến ăn mòn do lưu huỳnh bị đọng sương . Nhiệt độ khí lò cao hơn mức 200°C cho thấy tiềm năng thu hồi nhiệt thải. Nhiệt độ cao như vậy cũng cho thấy có cặn bám trong thiết bị truyền/thu hồi nhiệt, vì vậy cần tiến hành xả đáy sớm để làm sạch nước/hơi. 4.2 Đun nóng sơ bộ nước cấp sử dụng thiết bị trao đổi nhiệt Thông thường, khí thải của lò hơi dạng vỏ sò 3 bậc có nhiệt độ khoảng 200 đến 300 oC. Do đó, có tiềm năng thu hồi nhiệt từ khí lò. Nhiệt độ khí lò thải từ lò hơi thường được duy trì ở mức tối thiểu 200oC, để lưu huỳnh oxit trong khí lò không bị ngưng tụ và gây ra ăn mòn ở bề mặt truyền nhiệt. Khi sử dụng năng lượng sạch như khí tự nhiên, LPG hoặc dầu, lợi ích kinh tế từ thu hồi nhiệt sẽ cao hơn vì nhiệt độ khí lò có thể được duy trì ở mức dưới 200 oC. Tiềm năng tiết kiệm năng lượng phụ thuộc vao loại lò hơi và nhiên liệu sử dụng. Với lò hơi dạng vỏ sò cũ điển hình, với nhiệt độ khí lò thải ra là 260 oC, có thể sử dụng thiết bị Economizer (bộ hâm nước) để giảm xuống 200 oC, tăng nhiệt độ nước cấp 15 oC. Hiệu suất nhiệt toàn phần có thể sẽ tăng 3 %. Với lò hơi dạng vỏ sò 3 bậc sử dụng khí thiên nhiên tiên tiến, nhiệt độ khí lò thải 140 oC, sử dụng thiết bị trao đổi nhiệt ngưng tụ sẽ giảm nhiệt độ xuống còn 65 oC, tăng hiệu suất nhiệt lên 5 %. 4.3 Sấy nóng sơ bộ không khí cấp cho lò Sấy nóng sơ bộ không khí cấp lò là lựa chọn thay thế cho đun nóng sơ bộ nước. Để tăng hiệu suất nhiệt lên 1 %, cần tăng nhiệt độ khí cháy lên 20 oC. Phần lớn các lò đốt dầu và gas sử dụng trong dây chuyền lò hơi là có thiết kế không phù hợp với nhiệt độ sấy khí sơ bộ cao. Các lò đốt hiện đại có thể chịu được nhiệt độ sấy khí sơ bộ cao hơn nhiều, vì vậy nên sử dụng thiết bị này như là bộ trao đổi nhiệt ở khí thải như là giải pháp thay thế cho thiết bị economizer, khi không gian hoặc nhiệt độ thu hồi nước cấp cao đáp ứng được yêu cầu. 4.4 Quá trình cháy không hoàn tất Quá trình cháy không hoàn tất có thể là do thiếu không khí hoặc thừa nhiên liệu hoặc việc phân bổ nhiên liệu không hợp lý. Có thể thấy rõ khi quá trình cháy không hoàn tất nếu quan sát màu hoặc khói và cần điều chỉnh ngay. Với trường hợp hệ thống đốt dầu hoặc ga, CO hoặc khói (chỉ xảy ra với hệ thống đốt dầu) với mức khí dư bình thường hoặc cao sẽ cho thấy các trục trặc của hệ thống. Một nguyên nhân thường thấy của quá trình đốt cháy không hoàn tất là tỷ lệ pha trộn nhiên liệu và không khí ở lò đốt sai. Dầu cháy kém có thể là do độ nhớt không chuẩn, đầu đốt bị tắc, hiện tượng cacbon hoá ở đầu đốt và sự xuống cấp của thiết bị khuyếch tán. Với lò đốt than, cacbon chưa cháy có thể dẫn đến tổn thất rất lớn. Điều này xảy ra khi có carbon trong xỉ và tăng thêm lượng nhiệt cấp cho lò hơi lên hơn 2%. Kích thước than không Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 27 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt đồng đều cũng có thể là một nguyên nhân khiến quá trình cháy không hoàn tất. Ở buồng lửa ghi xích, những hạt than to sẽ cháy hết, còn những hạt nhỏ và mịn sẽ làm tắc đường thông khí, gây ra phân phối không khí không đều. Với những buồng lửa phun, việc điều chỉnh gió và hệ thống cháy quá lớn có thể ảnh hưởng đến sự tổn thất cacbon. Tăng lượng hạt mịn trong than nghiền cũng có thể gây tổn thất cacbon. 4.5 Kiểm soát khí dư Bảng dưới đây đưa ra khối lượng trên lý thuyết khí cần để đốt với các loại nhiên liệu khác nhau. Trong tất cả các trường hợp thực tế, cần một lượng khí dư để đảm bảo quá trình cháy hoà tất, cho phép có sai số trong quá trình đốt và đảm bảo các điều kiện khí lò thích hợp đối với một số loại nhiên liệu. Lượng khí dư tối ưu cho hiệu suất cao nhất của lò hơi là khi tổng lượng tổn thất do quá trình cháy không hoàn tất và tổn thất do nhiệt thải qua khí lò được giảm thiểu. Mức độ khí dư này có thể dao động tuỳ thuộc thiết kế lò, loại lò, nhiên liệu và các biến số của quy trình. Mức độ khí dư này có thể được xác định thông qua các kiểm định với các tỷ lệ nhiên liệu khí khác nhau. CÁC SỐ LIỆU QUÁ TRÌNH CHÁY TRÊN LÝ THUYẾT – CÁC NHIÊN LIỆU NỒI HƠI PHỔ BIẾN (Hội đồng Năng suất quốc gia, kinh nghiệm thực tế) Nhiên liệu kg không khí cần/kg nhiên liệu CO2 % trong khí lò đạt được trên thực tế Nhiên liệu rắn Bã mía Coal (bitum) Than non Vỏ trấu Gỗ 3,3 10,7 8,5 4,5 5,7 10-12 10-13 9 -13 14-15 11,13 Nhiên liệu lỏng Dầu đốt LSHS 13,8 14,1 9-14 9-14 CÁC MỨC KHÍ DƯ ĐIỂN HÌNH VỚI CÁC LOẠI NHIÊN LIỆU KHÁC NHAU (Hội đồng Năng suất quốc gia, kinh nghiệm thực tế) Nhiên liệu Các loại lò đốt hoặc buồng đốt Khí dư (% theo khối lượng) Lò nước làm mát hoàn toàn để loại bỏ xỉ hoặc tro khô 15-20 Than nghiền Lò nước làm mát một phần để loại bỏ tro khô 15-40 Buồng lửa ghi cố định 30-60 Buồng lửa ghi di động nước làm mát 30-60 Lò ghi xích và lò ghi di động 15-50 Than Buồng lửa nhiên liệu cấp dưới 20-50 Dầu nhiên liệu Lò đốt dầu 15-20 Lò đốt đa nhiên liệu và ngọn lửa bằng 20-30 Khí tự nhiên Lò đốt áp suất cao 5-7 Gỗ Dạng Dutch (10-23 % qua ghi lò) và dạng Hofft 20-25 Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 28 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt Bã mía Tất cả các lò 25-35 Dịch đen Lò thu hồi khí và quá trình bột hoá soda 30-40 Kiểm soát khí dư ở mức tối ưu luôn giúp giảm tổn thất qua khói lò; cứ mỗi 1 % khí dư giảm sẽ giúp tăng hiệu suất khoảng 0,6 % . Hiện nay có các phương pháp khác nhau nhằm kiểm soát khí dư: ƒ Sử dụng thiết bị phân tích Oxy cầm tay và đồng hồ đo lưư lượng khí để ghi các thông số định kỳ giúp hướng dẫn người vận hành điều chỉnh lưu lượng khí nhằm đạt được vận hành tối ưu. Có thể giảm khí dư lên tới 20% . ƒ Phổ biến nhất là thiết bị phân tích Oxy liên tục với đồng hồ đo lưu lượng khí được gắn bên trong để đọc thông số, từ đó người vận hành có thể điều chỉnh lưu lượng khí. So với hệ thống trước, thiết bị này có thể giúp giảm đươc thêm 10-15 % . ƒ Thiết bị phân tích Oxy liên tục tương tự có thiết bị van điều tiết điều khiển từ xa, từ đó các thông số sẽ có sẵn trong buồng điều khiển. Nhờ vậy nguời vận hành có thể kiểm soát từ xa nhiều hệ thống đốt cùng lúc. ƒ Thiết bị phức tạp nhất là hệ thống điều khiển van điều tiết tự động có chi phí rất cao, chỉ phù hợp với những hệ thống lớn. 4.6 Giảm thiểu tổn thất nhiệt do bức xạ và đối lưu Bề mặt bên ngoài của lò hơi dạng vỏ sò nóng hơn xung quanh. Do đó, bề mặt này sẽ bị tổn thất nhiệt ra xung quanh, tuỳ thuộc vào diện tích bề mặt và sự chênh lệch nhiệt độ giữa bề mặt và xung quanh. Tổn thất nhiệt ở lò hơi dạng vỏ sò thường là tổn thất năng lượng cố định, không phụ thuộc vào đầu ra của lò hơi. Các lò hơi thiết kế hiện đại, mức tổn thất này có thể chỉ là 1.5 % tổng năng suất toả nhiệt ở mức cao nhất, nhưng sẽ tăng lên khoảng 6 %, nếu lò hơi chỉ vận hành ở mức 25 % đầu ra. Sửa chữa hoặc tăng cường bảo ôn sẽ giúp giảm tổn thất nhiệt qua thành và ống lò hơi. 4.7 Kiểm soát xả đáy tự động Xả đáy liên tục không được kiểm soát sẽ rất lãng phí. Vì vậy nên lắp đặt thiết bị kiểm soát xả đáy tự động, tương ứng với độ dẫn của nước lò hơi và pH. Mỗi 10% xả đáy ở lò hơi 15kg/cm2 sẽ dẫn đến tổn thất hiệu suất là 3 %. 4.8 Giảm tổn thất do cặn và muội Ở lò hơi đốt than và dầu, muội bám vào ống, là yếu tố cách nhiệt, cản trở trao đổi nhiệt. Cần loại bỏ muội một cách thường xuyên. Nhiệt độ khói lò tăng có thể là do muội bám nhiều quá. Cặn bám cũng gây ra những ảnh hưởng như vậy với nước. Nhiệt độ khí lò thải cao với mức khí dư bình thường cho thấy hoạt động truyền nhiệt kém. Hoạt động truyền nhiệt kém có thể do muội khí hoặc cặn bám. Với cặn bám ở nước cần xem xét lại quy trình xử lý nước và làm sạch ống. Ước tính, nhiệt độ khí lò cứ tăng 22oC sẽ gây ra tổn thất nhiệt ước tính khoảng 1 %. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 29 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt Cần thường xuyên kiểm tra và ghi lại nhiệt độ khí lò vì chỉ số này phản ánh lượng muội bám . Khi nhiệt độ khí lò vượt quá nhiệt độ của lò hơi mới được làm sạch khoảng 20 oC cũng là lúc phải loại bỏ muội. Do đó, chúng tôi đề xuất lắp đặt nhiệt kế theo thang độ tại nơi đặt ống khói để quan trắc nhiệt độ khí thải. Ước tính, lớp muội dày 3 mm sẽ làm tăng mức tiêu thụ năng lượng lên 2,5 % do nhiệt độ khí lò tăng. Có thể phải ngừng dây chuyền theo định kỳ để làm sạch bề mặt lò bức xạ, ống, thiết bị Economizervà sấy khí để loại bỏ những muội bám khó chịu này. 4.9 Giảm áp suất lò hơi Đây là một cách hiệu quả giúp giảm tiêu thụ nhiện liệu, nếu có thể, xuống khoảng từ 1 đến 2 %. Áp suất hơi thấp hơn sẽ giảm nhiệt độ hơi bão hoà và không thu hồi nhiệt khói lò, nhiệt độ của khói lò cũng giảm xuống ở mức tương tự. Hơi thường được tạo thành ở mức áp suất/nhiệt độ cao nhất của một quy trình nhất định. Trong một số trường hợp, quy trình không vận hành liên tục, và có những lúc có thể giảm áp suất lò. Nhưng cũng cần nhớ rằng, việc giảm áp suất lò hơi sẽ giảm thể tích riêng của hơi trong lò, và loại không khí ra khỏi đầu ra của lò hơi một cách hiệu quả, mang theo nước. Cán bộ phụ trách năng lượng của công ty cần xem xét những tác dụng của việc giảm áp suất một cách cẩn thận, trước khi đề xuất thực hiện. Nên giảm áp suất theo từng giai đoạn, và không nên giảm nhiều hơn 20 %. 4.10 Thiết bị kiểm soát tốc độ vô cấp lắp cho quạt, quạt thổi và máy bơm Thiết bị kiểm soát tốc độ vô cấp là một cách hiệu quả giúp tiết kiệm năng lượng. Nhìn chung, kiểm soát khí bị ảnh hưởng bởi các van điều tiết của quạt hút cưỡng bức. Mặc dù những van điều tiết là cách kiểm soát rất đơn giản, nhưng chúng thiếu chính xác, có các đặc tính kểim soát kém chỉ tại điểm đầu và điểm cuối của khoảng vận hành. Nhìn chung, nếu lò hơi có mức tải thay đổi, nên xem xét khả năng thay van điều tiết bằng thiết bị kiểm soát tốc độ vô cấp. 4.11 Kiểm soát tải lò hơi Hiệu suất tối đa của lò hơi không đạt được ở mức đầy tải, mà là ở mức 2/3 đầy tải. Nếu tải lò hơi giảm xuống nữa, hiệu suất cũng có xu hướng giảm. Ở sản lượng bằng không, hiệu suất của lò hơi bằng không, và nhiên liệu đốt sẽ chỉ tạo ra tổn thất. Những hệ số ảnh hưởng đến hiệu suất lò hơi bao gồm: ƒ Khi giảm tải, giá trị lưu lượng khí lò qua các ống cũng giảm. Khi lưu lượng khí giảm với cùng một diện tích truyền nhiệt sẽ làm giảm một chút nhiệt độ khí lò, làm giảm tổn thất nhiệt. ƒ Ở dưới mức nửa tải, các thiết bị cháy cần thêm khí dư để đốt cháy hết nhiên liệu. Vì thế, tổn thất nhiệt tăng. Nói chung, hiệu suất lò hơi có thể giảm đáng kể xuống dưới mức 25 % tải và nên tránh vận hành lò hơi dưới mức này càng ít càng tốt. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 30 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt 4.12 Lịch trình vận hành lò hơi chuẩn Vì lò hơi đạt hiệu suất tối ưu khi hoạt động ở mức 65-85 % đầy tải, nhìn chung, vận hành ít lò hơi ở mức tải cao hơn sẽ hiệu quả hơn là vận hành nhiều lò hơi ở mức tải thấp. 4.13 Thay thế lò hơi Tiềm năng tiết kiệm nhờ thay thế lò hơi phụ thuộc vào thay đổi của hiệu suất toàn phần dự kiến. Về mặt tài chính, giải pháp thay lò hơi sẽ rất hấp dẫn nếu lò hơi đang sử dụng có những yếu tố sau: ƒ Cũ và không hiệu quả ƒ Không thể sử dụng nhiên liệu thay thế rẻ tiền hơn. ƒ Kích cỡ quá to hoặc quá nhỏ so với các yêu cầu hiện tại ƒ Được thiết kế không phù hợp với các điều kiện tải lý tưởng Nghiên cứu tính khả thi cần xem xét tất cả các khả năng có sẵn nhiên liệu lâu dài và kế hoạch phát triển của công ty. Cần tính đến các yếu tố tài chính và kỹ thuật. Vì những dây chuyền lò hơi truyền thống có tuổi thọ hơn 25 năm, cần nghiên cứu kỹ trước khi tiến hành thay thế. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 31 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt 5. DANH SÁCH SÀNG LỌC CÁC GIẢI PHÁP Phần này bao gồm các giải pháp thông dụng nhất giúp nâng cao hiệu suất lò hơi. 5.1 Những công việc và kiểm tra định kỳ bên ngoài lò hơi ƒ Sử dụng các vòng đệm để đảm bảo độ kín khí ở các cửa vào. ƒ Các mối nối của hệ thống ống hơi phải kín và bảo ôn nếu cần. ƒ Vỏ ngoài và các bộ phận của lò hơi phải được bảo ôn hiệu quả. Liệu lớp bảo ôn hiện tại có hiệu quả không? Nếu lò hơi, ống và các xy lanh nước nóng được bảo ôn từ một số năm trước thì bây giờ lớp bảo ôn này là quá mỏng, mặc dù bên ngoài nhìn vẫn tốt. Nên nhớ, khi bảo ôn chi phí năng lượng thấp hơn bây giờ nhiều. Có thể sẽ cần tăng độ dày. ƒ Vào cuối kỳ làm việc, các lò hơi nên được đóng kín hoàn toàn, các bề mặt bên trong nên được thông khí tự nhiên vào mùa hè hoặc gắn kín hoàn toàn với khay chứa các hạt làm khô (chỉ áp dụng cho các lò hơi có thời gian nghỉ giữa các kỳ làm việc) 5.2 Lò hơi: các yếu tố phụ áp dụng cho lò hơi nước nóng và hơi nước ƒ Thường xuyên kiểm tra mức độ đóng cặn hoặc bùn trong lò hơi hoặc TDS của nước lò hơi mỗi ca, những không nhiều hơn một lần mỗi ngày. Các tạp chất trong nước lò hơi cô đặc trong lò và nồng độ đó có giới hạn phụ thuộc vào loại lò hơi và tải. Nên giảm thiểu xả đáy lò hơi, những phải đồng nhất với tỷ trọng nước phù hợp. Tận thu nhiệt từ nước xả đáy. ƒ Với lò hơi hơi, việc xử lý nước có phù hợp để tránh tạo bọt và nước mồi gây quá tải nước và hoá chất cấp cho hệ thống hơi? ƒ Với lò hơi hơi: thiết bị kiểm soát mực nước tự động có được kiểm tra định kỳ không? Việc sử dụng các ống nối trong có thể đặc biệt gây nguy hiểm. ƒ Các rò rỉ khí xung quanh cửa kiểm tra lò hơi hoặc giữa lò hơi và ống khói có được kiểm tra định kỳ không? Các rò rỉ khí xung quanh cửa kiểm tra lò hơi có thể làm giảm hiệu suất và các rò rỉ khí giữa lò hơi và ống khói có thể làm giảm luồng không khí sẵn có, kích thích hình thành nước ngưng, ăn mòn và muội. ƒ Nên sử dụng các thiết bị phân tích khí lò để kiểm tra các điều kiện của quá trình cháy ít nhất hai lần mỗi kỳ hoạt động và điều chỉnh tỷ lệ nhiên liệu/không khí nếu cần. ƒ Các thiết bị kiểm soát hoạt động thực tế và phòng ngừa phải được dán nhãn thích hợp và kiểm tra thường xuyên. ƒ Các van khoá phải được cài đặt chế độ vận hành bằng tay và có chuông báo động. ƒ Nên có các điểm kiểm tra hoặc các đồng hồ cố định gắn vào lò hơi đốt dầu để đo nhiệt độ/áp suất vận hành. ƒ Với các lò hơi đốt dầu hoặc khí, nếu các đường dây cáp của hệ thống tắt (đóng) trong trường hợp có cháy hoặc quá nhiệt chạy ngang qua lối đi thì chúng phải được đặt ở khoảng cách cao hơn đầu người. ƒ Hệ thống ngừng hoạt động khẩn cấp nên được đặt tại cửa ra của nhà đặt lò hơi. ƒ Để giảm ăn mòn, cần thực hiện các bước để giảm thiểu thời gian nhiệt độ của nước tụt xuống quá điểm sương, nhất là với các lò hơi đốt dầu hoặc than. ƒ Những nhà máy sử dụng nhiều nhiên liệu thường có riêng thiết bị cân và có thể kiểm tra trực tiếp khi nhiên liệu được mang đến. Nếu không có thiết bị này, thỉng thoảng bạn có yêu cầu nhà cung cấp nhiên liệu thử cân ở cân công cộng (hoặc cân nhờ nhà máy nằm gần đó) để kiểm tra? Với các nhà cung cấp nhiên liệu lỏng, bạn có kiểm tra que thăm của xe không? Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 32 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt ƒ Với dây chuyền lò hơi, cần đảm bảo sử dụng nhiên liệu phù hợp. Với nhiên liệu rắn, kích cỡ hoặc thứ phẩm phù hợp là rất quan trọng, xỉ và hàm lượng ẩm phải tuân theo thiết kế ban đầu của dây chuyền. Với nhiên liệu dầu, cần đảm bảo là độ nhớt phù hợp với lò đốt, và cần kiểm tra nhiệt độ của dầu nhiên liệu. ƒ Việc quan trắc sử dụng nhiên liệu cần thực hiện càng chính xác càng tốt. Đo lường nhiên liệu tồn phải sát thực tế. ƒ Với lò hơi đốt dầu, kiểm tra và sửa chữa các bộ phận. Nên thường xuyên thay đổi vòi đốt và làm sạch cẩn thận để phòng tránh thiệt hại cho bộ đầu đốt. ƒ Nên xem xét lại quy trình sửa chữa và bảo trì, đặc biệt là với những thiết bị lò, thiết bị kiểm soát và thiết bị quan trắc. ƒ Thường xuyên làm sạch bề mặt truyền nhiệt để duy trì hiệu suất ở mức cao nhất có thể. ƒ Đảm bảo rằng nhân viên vận hành lò hơi thông thuộc quy trình vận hành, đặc biệt là với các thiết bị kiểm soát mới. ƒ Bạn đã bao giờ xem xét khả năng thu hồi nhiệt từ khí thải của lò hơi? Các bộ trao đổi nhiệt hiện đại hiện có sẵn phù hợp với hầu hết các loại và kích cỡ lò hơi. ƒ Bạn có kiểm tra rò rỉ ở các van nước cấp qua xử lý của bề cấp và bể gia nhiệt, bảo ôn hoặc tổn thất nước qua nước thải không? ƒ Có thể nhà sản xuất sẽ bảo ôn dây chuyền hơi từ đầu. Liệu bảo ôn này có phù hợp với chi phí nhiên liệu hiện nay? Kiểm tra độ dày tối ưu. ƒ Khối lượng hơi sản sinh nhiều, hãy đầu tư lắp đặt đồng hồ hơi. ƒ Đo sản lượng hơi và đầu vào của nhiên liệu. Tỷ lệ hơi với nhiên liệu là cách đo hiệu suất lò hơi chính. ƒ Sử dụng hệ thống quan trắc đã có: sẽ cho thấy các dấu hiệu xuống cấp. ƒ Cần thường xuyên kiểm tra chất lượng và độ tinh khiết của nước cấp. ƒ Thỉnh thoảng kiểm tra đồng hồ hơi vì theo thời gian, do ăn mòn đầu thử hoặc lỗ đo, chúng bị xuống cấp. Cần lưu ý là đồng hồ hơi chỉ đọc chính xác ở áp suất hơi đã được hiệu chỉnh. Có thể phải hiệu chỉnh lại. ƒ Kiểm tra rò rỉ ở các ống, mối nối, bẫy hơi, cả ở những chỗ không tiếp cận được. ƒ Những ống không sử dụng nên tách riêng và những ống thừa nên loại bỏ. ƒ Đã có ai được chỉ định để vận hành và kiểm tra tổng quan sau khi lắp đặt? Công việc này nên được nêu rõ trong bản mô tả công việc của người đó. ƒ Hiện có các tài liệu cơ bản dưới dạng bản ve, chỉ dẫn vận hành và chi tiết bảo trì để cung cấp cho nhân viên đó không? ƒ Có sổ nhật ký để ghi lại các dữ liệu về bảo trì đã thực hiện, các thông số khí lò thực tế, mức tiêu thụ nhiên liệu hàng tuần hoặc hàng tháng và các nhận xét không? ƒ Đảm bảo rằng áp suất hơi không cao hơn yêu cầu. Khi tải lượng ban đêm ít hơn ban ngày, xem xét khả năng điều chỉnh áp suất dao động trong dải rộng hơn vào ban đêm nhằm giảm tần suất tắt bộ đốt hoặc hạn chế tốc độ đốt tối đa của lò. ƒ Xem xét nhu cầu bảo trì các lò hơi trong điều kiện dự phòng-thường gây tổn thất nhiệt không tính đến. Các lò hơi trong chế độ chờ cần được tách riêng khí và chất lỏng. ƒ Sử dụng nhật ký vận hành của phòng đặt lò hơi để so sánh các kết quả hoạt động với mục tiêu. Khi kiểm tra quá trình cháy, vv… với các thiết bị cầm tay, đảm bảo là việc kiểm tra thực hiện đều đặn và các điều kiện tải được ghi lại trong nhật ký: % of CO2 ở chế độ lửa tối đa/nửa tải, vv… ƒ Đã kiểm tra dây chuyền nhằm đảm bảo là dao động tải lớn không do vận hành các thiết bị trong phòng đặt lò hơi sai gây ra, ví dụ như tắt/bật kiểm soát tiếp liệu, sửa chữa hỏng hóc của hệ thống tiếp liệu. ƒ Hệ thống nước nóng có được pha thêm phụ gia chống ăn mòn và được kiểm tra hàng năm để xem nồng độ có còn thích hợp không? Đảm bảo rằng phụ gia này KHÔNG được đưa Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 33 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt vào bể gia nhiệt nước nóng sinh hoạt vì chúng sẽ làm nhiễm bẩn nước ra các vòi ở bể nước. ƒ Thu hồi toàn bộ nước ngưng ở những nơi có thể và sẽ tiết kiệm được năng lượng khá lớn. 5.3 Khu vực lò hơi và khu vực dây chuyền ƒ Mở cửa thông khí và thường xuyên làm sạch và kiểm tra khu vực có cửa mở để đảm bảo thông thoáng. ƒ Không sử dụng buồng thiết bị làm kho chứa, lấy khí hay sấy khô. ƒ Việc bảo dưỡng bơm và các van tự động có tuân theo chỉ dẫn của nhà sản xuất không? ƒ Các bơm đang hoạt động và ở chế độ chờ có được thay đổi nhau mỗi tháng một lần? ƒ Nhà máy có lắp các van cách ly bơm? ƒ Ở các bên của bơm có lắp điểm kiểm tra áp suất/ nhiệt hoặc các chỉ số khác không? ƒ Vỏ bơm có lắp thiết bị thoát khí không? ƒ Các bộ phận chuyển động có được bảo vệ không? ƒ Đảm bảo thường xuyên kiểm tra độ chính xác của các thiết bị. ƒ Kiểm tra bằng mắt thường các vết rò ở các ống và van. ƒ Kiểm tra xem các thiết bị an toàn có hoạt động hiệu quả không. ƒ Kiểm tra các tiếp xúc điện có sạch và an toàn không. ƒ Đảm bảo rằng các vỏ thiết bị và các nắp an toàn ở đúng vị trí. ƒ Kiểm tra các đầu cảm, đảm bảo rằng chúng sạch, không tắc và không tiếp xúc với các điều kiện xấu, ví dụ như đầu cảm nhiệt độ không được tiếp xúc với ánh mặt trời trực tiếp hoặc đặt gần ống nóng hoặc dây chuyền của quy trình. ƒ Đảm bảo rằng chỉ những người có phận sự mới được sử dụng các thiết bị điều khiển. ƒ Mỗi bộ phận của dây chuyền cần vận hành khi cần và nên được kiểm soát tự động. ƒ Thiết bị điều khiển thời gian và tốt nhất là toàn bộ dây chuyền, nên được tự động hoá. ƒ Với những lắp đặt nhiều lò hơi, cách ly các lò hơi không nằm trong nhu cầu sẵn sàng hoạt động, nên tách biệt với phía nước và nếu có thể, cả khí. Đảm bảo rằng các lò hơi này không thể bị cháy. ƒ Tách riêng hệ thống hơi (có bảo vệ) giúp giảm tổn thất nhiệt. ƒ Với những lắp đặt nhiều lò hơi ƒ Với những hệ thống gồm nhiều lò hơi, nên lắp đặt thiết bị kiểm soát tự động tải của lò hơi sao cho số lò hơi hoạt động đáp ứng nhu cầu hơi của hệ thống. ƒ Nên giảm nhiệt dộ vận hành lò hơi ở những chỗ có thể bằng những thiết bị bên ngoài lò hơi và với lò hơi vận hành trong dải nhiệt độ không đổi bình thường. 5.4 Nước và hơi ƒ Nước cấp cho lò hơi phải đáp ứng được các tiêu chuẩn do nhà sản xuất đưa ra. Nước phải sạch, không màu và không lẫn tạp chất lơ lửng. ƒ Độ cứng tối đa: 0,25 ppm CaCO3. ƒ pH: 8-10 làm chậm hoạt tính và ăn mòn. pH nhỏ hơn 7 sẽ làm tăng tốc độ ăn mòn do tính axit. ƒ O2 hoà tan nhỏ hơn 0,02 mg/l. O2 xuất hiện cùng SO2 gây hiện tượng ăn mòn. ƒ CO2: Nên được duy trì ở mức rất thấp. CO2 xuất hiện cùng O2 gây hiện tượng ăn mòn, đặc biệt là với đồng và các hợp kim chứa đồng. ƒ Nước không được chứa dầu. 5.5 Nước lò hơi ƒ Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 34 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt ƒ Nước phải có tính kiềm—trong vòng 150 ppm CaCO3 và trên 50 ppm CaCO3, pH= 8,3 – Tính kiềm nên nhỏ hơn 120. ƒ Tổng chất rắn nên duy trì ở dưới mức giá trị vượt quá mức độ nhiễm bẩn của hơi, để tránh tạo ra cặn bám trên các đường dẫn hơi chính và thiết bị gia nhiệt. ƒ Phosphat không nên vượt quá 25 ppm P2 O5. ƒ Nước cấp qua xử lý chỉ được chứa một lượng rất nhỏ silic oxit. Lượng silic oxit phải ít hơn 40 ppm ở nước lò hơi và 0,02 ppm ở hơi, dưới dạng SiO2. Nếu lượng này lớn hơn, chúng sẽ bám ở cánh tua bin. Các nồng độ trong nước lò hơi tối đa theo đề xuất của Hiệp hội Các nhà sản xuất lò hơi Mỹ. Áp suất hơi ở lò hơi (ata) Nồng độ nước lò hơi tối đa (ppm) 0-20 3500 20-30 3000 30-40 2500 40-50 2000 50-60 1500 60-70 1250 70-100 1000 ƒ Cần lắp đặt dây chuyền xử lý nước thải thích hợp nhằm đảm bảo độ tinh khiết của nước và cần thu xếp liều lượng hoá chất để kiểm soát chất lượng nước. Áp dụng xả đáy nếu nồng độ vượt quá giới hạn cho phép theo quy định của nhà sản xuất. ƒ Tính kiềm không được vượt quá 20 % tổng nồng độ. Lò hơi phải được duy trì ở mực nước thích hợp. Thông thường lắp đặt hai đồng hồ để đảm bảo điều này. ƒ Người vận hành cần tiến hành xả đánh thường xuyên ở mỗi ca, hoặc ít nhất mỗi ngày một lần khi lò hơi sản xuất hơi dưới 24h/ngày. 5.6 Quy trình xả đáy (BD) Quy trình xả đáy theo truyền thống và được sử dụng như sau: 1. Đóng khoá nước 2. Mở van xả (lưu ý là hơi thoát ra tự do) 3. Đóng van xả 4. Đóng van hơi 5. Mở van nước 6. Mở van xả (lưu ý là nước thoát ra tự do) 7. Đóng van xả 8. Mở van hơi 9. Mở và đóng van xả để xả lần cuối. Nước đầu tiên chảy ra đại diện cho nước lò hơi. Nếu nước không màu, cần tìm hiểu nguyên nhân. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 35 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt 6. BẢNG TÍNH VÀ CÁC CÔNG CỤ KHÁC Phần này bao gồm các bảng tính về hoạt động của lò hơi, bảng thu thập số liệu, phân tích nhiên liệu) và các công cụ khác (Danh sách kiểm tra hoạt động của lò hơi; Các nguyên tắc chung; những việc nên và không nên làm) 6.1 Bảng tính Bảng tính lò hơi 1. HOẠT ĐỘNG CỦA LÒ HƠI STT Tham khảo thông số Đơn vị Đọc 1 Phân tích tuyệt đối Carbon % Hydro % Oxy % Sulphur % Nitơ % Độ ẩm % Xỉ % 2 GCV nhiên liệu KCal/kg 3 Oxy trong khí lò % 4 Nhiệt độ khí lò (Tf) 0C 5 Nhiệt độ môi trường xung quanh (Ta) 0C 6 Độ ẩm trong không khí Kg/kg khí khô 7 Cháy trong xỉ % 8 GCV xỉ KCal/kg 9 Khí dư cấp (EA) (O2 x 100)/(21 – O2) % 10 Nhu cầu không khí trên lý thuyết (TAR) [11 x C + {34,5 x (H2 – O2/8)} + 4,32 x S]/100 kg/kg nhiên liệu 11 Lượng khí cấp thực tế {1 + EA/100} x không khí trên lý thuyết kg/kg nhiên liệu 12 % tổn thất nhiệt do khí lò khô {k x (Tf – Ta)} / % CO2 Trong đó, k (hằng số Seigert) = 0,65 với than = 0,56 với dầu % Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 36 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt STT Tham khảo thông số Đơn vị Đọc = 0,40 cho NG 13 % tổn thất nhiệt do bay hơi nước tạo thành do có H2 trong nhiên liệu [9 x H2 {584 + 0,45(Tf – Ta)}]/ GCV nhiên liệu % 14 % tổn thất nhiệt do bay hơi từ độ ẩm trong nhiên liệu [M x {584 + 0,45 x (Tf – Ta)}] / GCV nhiên liệu % 15 % tổn thất nhiệt do độ ẩm trong không khí {AAS x Độ ẩm x 0,45 (Tf – Ta) x 100} / GCV nhiên liệu % 16 % tổn thất nhiệt do cháy trong xỉ {xỉ x (100 – cháy trong xỉ) x GCV of xỉ x 100} / GCV nhiên liệu % 17 Tổng lượng tổn thất % 18 Hiệu suất % Bảng tính lò hơi 2: BẢNG THU THẬP SỐ LIỆU STT Tham khảo thông số Đơn vị Đọc 1 Loại lò hơi 2 Chất lượng hơi sản sinh TPH 3 Áp suất hơi Kg/cm 2 (g) 4 Nhiệt độ hơi 0C 5 Nhiên liệu sử dụng (Than/Dầu/Gas, vv…) 6 Lượng nhiên liệu sử dụng TPH 7 GCV nhiên liệu kCal/kg 8 Nhiệt độ nước cấp 0C 9 Oxy trong khí lò % 10 Nhiệt độ khí lò (Tf) 0C 11 Nhiệt độ môi trường xung quanh(Ta) 0C 12 Độ ẩm không khí Kg/kg khí khô 13 Cháy trong xỉ % 14 GCV xỉ KCal/kg Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 37 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt Bảng tính lò hơi 3: BẢNG PHÂN TÍCH NHIÊN LIỆU STT Tham khảo thông số Đơn vị Đọc 1 Phân tích tuyệt đối Carbon % Hydro % Oxy % Sulphur % Nitơ % Độ ẩm % Xỉ % 2 GCV nhiên liệu KCal/kg 6.2 Danh sách kiểm tra định kỳ lò hơi Kiểm tra định kỳ lò hơi System Hàng ngày Hàng tuần Hàng tháng Hàng năm BD và xử lý nước Kiểm tra các van BD không rò. BD không dư - Đảm bảo không bị đóng cặn - Hệ thống nước cấp Kiểm tra và khắc phục lượng nước lò hơi không ổn định. Tìm nguyên nhân khiến mức nước không ổn định, chất ô nhiễm, hoạt động sai chức năng, vv... Dừng các bơm cấp nước để kiểm tra các thiết bị kiểm soát và thử dừng nhiên liệu không Thiết bị thu nước ngưng, bơm hệ thống loại bỏ không khí Khí lò Kiểm tra nhiệt độ ở hai điểm khác nhau Đo nhiệt độ và so sánh thành phần ở các điểm đốt và điều chỉnh van đề xuất. Tương tự hàng tuần. So sánh với thông số đọc được trước đó. Tương tự tham khảo số liệu đã ghi hàng tuần. Cấp không khí cho quá trình cháy Kiểm tra mức độ hợp lý của cửa ở trên đường cấp khí vào. Làm sạch đường cấp Lò đốt Kiểm tra bộ phận điều khiển xem cso hoạt động bình thường không. Có thể cần phải làm sạch vài lần trong một ngày. Làm sạch lò đốt, kiểm tra các linh kiện lắp ráp, kiểm tra các khe đánh lửa của lò đốt cùng điện cực. Tương tự hàng tuần Giống công việc hàng tuần. Làm sạch và tu sửa lại Các đặc tính vận hành lò hơi Quan sát ngọn lửa và các đặc tính của nó. Van xả Kiểm tra rò rỉ Thay và tu sửa lại Kiểm tra tải lượng vượt trội là nguyên Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 38 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt Kiểm tra định kỳ lò hơi System Hàng ngày Hàng tuần Hàng tháng Hàng năm nhân gây ra mức dao động lớn về áp suất Hệ thống nhiên liệu Kiểm tra các bơm, đồng hồ áp suất, đường ống. Làm sạch. Làm sạch và tu sửa lại hệ thống Gioăng đệm Kiểm tra hư hỏng. Kiểm tra rò rỉ và khả năng nén của các vòng đệm Rò rỉ không khí bề mặt ở bộ phận nước và bộ phận đốt Làm sạch bề mặt theo chỉ định của nhà sản xuất hàng năm Rò rỉ khí Kiểm tra các vết rò xung quanh các cửa mở Lớp chịu lửa ở bộ phận nhiên liệu Sửa chữa Hệ thống điện Làm sạch các tấm phía ngoài Kiểm tra các tấm bên trong Làm sạch, sửa chữa các cửa và điểm tiếp xúc, vv… Các van thuỷ lực và hơi Làm sạch các thiết bị, khắc phục rò rỉ dầu và không khí Sửa chữa các hỏng hóc và kiểm tra đảm bảo sự vận hành bình thường 6.3 Các quy tắc chung (“Rules of Thumb”) ƒ Giảm 5 % khí dư sẽ tăng hiệu suất lò hơi lên 1 % (hoặc giảm oxy dư trong khói lò 1 % sẽ tăng hiệu suất lò hơi lên 1 %). ƒ Giảm 22 °C nhiệt độ khí lò sẽ tăng hiệu suất lò hơi lên 1 %. ƒ Tăng nhiệt độ nước cấp lên 6 °C nhờ sử dụng Bộ hâm (thiết bị thu hồi nước ngưng giúp tiết kiệm 1 % tiêu thụ nhiên liệu lò hơi. ƒ Tăng nhiệt độ không khí cho quá trình đốt lên 20 °C sấy sơ bộ từ nhiệt thải thu hồi, sẽ giúp tiết kiệm 1 % nhiên liệu. ƒ Mỗi lỗ có đường kính 3 mm trên đường ống chứa 7 kg/cm2 hơi sẽ làm lãng phí 32.650 lít dầu nhiên liệu mỗi năm. ƒ 100 m ống hơi trần với đường kính 150 mm chứa 8 kg/cm2 hơi bão hoà sẽ làm lãng phí 25 000 lít dầu đốt mỗi năm. ƒ Có thể giảm 70 % tổn thất nhiệt nhờ sử dụng một lớp bóng nhựa có đường kính 45 mm trên bề mặt của dung dịch nóng/nước ngưng ở nhiệt độ 90 °C. ƒ Lớp màng khí dày 0,25 mm có trở kháng tương tự đối với truyền nhiệt ở những thành ống đồng dày 330 mm. ƒ Lớp muội bám dày 3 mm trên bề mặt truyền nhiệt có thể làm tăng tiêu thụ nhiên liệu lên 2,5 % ƒ Lớp cặn bám dày 1 mm ở nước sẽ tăng tiêu thụ nhiên liệu lên 5 - 8 %. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 39 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt 6.4 Những việc cần và không nên làm ở lò hơi Những việc cần và không nên làm ở lò hơi Làm Không làm 1. Thường xuyên làm sạch muội ở quạt thổi 2. Làm sạch thiết bị đo nước mỗi ca một lần 3. Kiểm tra van an toàn, mỗi tuần một lần 4. Xả đáy mỗi ca theo yêu cầu 5. Đóng kín tất cả các cửa lò 6. Kiểm soát các dòng khí lò 7. Làm sạch, xả phễu đựng xỉ tro mỗi ca 8. Theo dõi khói lò và kiểm soát lửa cháy 9. Kiểm tra bộ phận cấp nhiên liệu tự động bằng cách thỉng thoảng dừng cấp nước trong một thời gian ngắn. 10. Định kỳ kiểm tra các rò rỉ 11. Kiểm tra hoạt động của các van, van điều tiết, vv... mỗi tuần một lần 12. Tra dầu mỡ cho tất cả các thiết bị cơ khí để chúng làm việc tốt. 13. Giữ vệ sinh các bảng cầu dao và thiết bị điều khiển. 14. Giữ sạch khu vực, không có bụi Đặt các phương tiện chữa cháy ở vị trí luôn luôn sẵn sàng.Tổ chức diễn tập PCCC mỗi tháng một lần. 15. Sổ nhật ký phải được điền đầy đủ 16. Đổi hướng quạt FD nếu quạt ID đổi hướng. 17. Kiểm tra hoặc hiệu chỉnh thiết bị đo CO2 hoặc O2 ba tháng một lần 18. Định kỳ kiểm tra các bẫy hơi 19. Cần kiểm tra chất lượng của hơi, nước mỗi ngày một lần hoặc mỗi ca một lần nếu có thể. 20. Kiểm tra chất lượng nhiên liệu mỗi tuần một lần 21. Mở các van xả gia nhiệt phụ trong quá trình khởi động. 22. Mở các van khí khi khởi động và khi tắt. 1. Không châm lửa đuốc ngay sau tắt lửa 2. Không xả nước khi không cần thiết 3. Không mở các cửa lò khi không cần thiết. 4. Không thường xuyên dùng các van an toàn (Kiểm soát vận hành) 5. Không để phễu chứa xỉ tro quá tải. 6. Không tăng tốc độ cháy lên quá giới hạn 7. Không cấp nước thô 8. Không vận hành lò hơi một cách tùy tiện 9. Không vận hành lò hơi quá tải trên thực tế 10. Không để mức nước quá cao hoặc quá thấp. 11. Không vận hành quạt thổi muội lò hơi ở mức cao tải 12. Không đổi hướng quạt ID khi đang vận hành. 13. Không quan sát trực tiếp lửa trong lò, sử dụng kính bảo hộ 14. Tránh để lớp nhiên liệu quá dày 15. Không để các nhân viên/kỹ thuật viên chưa qua đào tạo vận hành lò hơi 16. Không xem thường các dấu hiệu bất thường (âm thanh thay đổi, hoạt động thay đổi, khó điều khiển), điều tra nguyên nhân 17. Không bỏ qua bảo trì hàng năm 18. Không mồi lò hơi 19. Không để hơi tạo thành trong economizer (bộ hâm nước) (theo dõi nhiệt độ.) 20. Không để ghi lò bị trống (rải nhiên liệu đều) 21. Không vận hành lò hơi với ống nước bị rò rỉ. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 40 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt 7. TÀI LIỆU THAM KHẢO Agriculture and Agri-Food Canada. Heat recovery for Canadian food and beverage industries. 2001. www.agr.gc.ca/cal/epub/5181e/5181-0007_e.html Considine, Douglas M. Energy Technology Handbook. McGraw Hill Inc, New York. 1977. Department of Coal Publications, Government of India. Fluidised Bed Coal-Fired Boilers Department of Coal, India, prepared by National Productivity Council. Coal – Improved Techniques for Efficiency. 1985 Elonka, Jackson M., and Alex Higgins, Steam Boiler Room Questions & Answers, Third Edition Energy Machine, India. Energy Machine Products, Thermic Fluid Heater: Flowtherm series. www.warmstream.co.in/prod-em-thermic-fluid-heaters.html Gunn, D., and Horton, R. Industrial Boilers, Longman Scientific & Technical, New York India Energy Bus Project, Industrial Heat Generation and Distribution. NIFES Training Manual Issued for CEC IS 10392, 1982 Jackson, J. James, Steam Boiler Operation. Prentice-Hall Inc., New Jersey. 1980. Light Rail Transit Association, Trams for Bath. D.C. Power stations – Boilers. www.bathtram.org/tfb/tT111.htm National Coal Board. Fluidised Combustion of Coal. London National Productivity Council. Efficient Operation of Boilers Pincus, Leo I. Practical Boiler Water Treatment. McGraw Hill Inc., New York. 1962. Sentry Equipment Corp. Continuous Blowdown Heat Recovery Systems for boilers rated 35 to 250 PSIG. Installation, Operating and Maintenance Instructions. SD 170, Rev. 4, 2/6. www.sentry-equip.com/PDF%20files/Blowdown%201730%20Rev.%204.PDF. 2006. Shields, Carl D. Boilers. McGraw Hill Book Company, U.S, 1961. Spirax Sarco. Module 3 of Spirax Sarco’s web based Learning Centre. www.spiraxsarco.com/learn Technical Papers, Boiler Congress - 2000 Seminar, 11 & 12 January 2000 TERI, GTZ and EMC . Steam Generation, Distribution and Utilisation Thermax Babcock & Wilcox Limited. CFBC Boilers. 2001. www.tbwindia.com/boiler/cfbc_system.asp University of Missouri, Colombia. Energy Management – Energizing Mizzou. 2004. www.cf.missouri.edu/energy/ YourDictionary.com. Water tube boiler. 2004 www.yourdictionary.com/images/ahd/jpg/A4boiler.jpg. Websites: www.eren.doe.gov www.oit.doe.gov/bestpractices www.pcra.org Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 41 Thiết bị nhiệt: Lò hơi và thiết bị gia nhiệt www.energy-efficiency.gov.uk www.actionenergy.org.uk www.cia.org.uk www.altenergy.com Copyright: Copyright © United Nations Environment Programme (year 2006) This publication may be reproduced in whole or in part and in any form for educational or non-profit purposes without special permission from the copyright holder, provided acknowledgement of the source is made. UNEP would appreciate receiving a copy of any publication that uses this publication as a source. No use of this publication may be made for resale or any other commercial purpose whatsoever without prior permission from the United Nations Environment Programme. Bản quyền Copyright © Chương trình môi trường liên hợp quốc (năm 2006) Ấn bản này có thể tái xuất bản toàn bộ hoặc một phần và cho bất kỳ mục đích giáo dục hay phi lợi nhuận nào mà không có sự cho phép đặc biệt từ người giữ bản quyền với điều kiện phải nêu nguồn của ấn bản. ỦNEP mong rằng sẽ nhận dược bản sao của bất kỳ ấn bản nào có sử dụng ấn bản này như nguồn thông tin. Không sử dụng ấn bản này để bán lại hay cho bất kỳ mục đích thương mại nào khác mà không có sự cho phép trước đó từ Chương trình Môi trường của Liên hợp quốc Disclaimer: This energy equipment module was prepared as part of the project "Greenhouse Gas Emission Reduction from Industry in Asia and the Pacific" (GERIAP) by the National Productivity Council, India. While reasonable efforts have been made to ensure that the contents of this publication are factually correct and properly referenced, UNEP does not accept responsibility for the accuracy or completeness of the contents, and shall not be liable for any loss or damage that may be occasioned directly or indirectly through the use of, or reliance on, the contents of this publication, including its translation into other languages than English. This is the translated version from the chapter in English, and does not constitute an official United Nations publication. Khuyến cáo: Môđun thiết bị năng lượng này được thực hiện là một phần của dự án “Giảm Phát Thải Khí Nhà Kính từ Hoạt Động Công Nghiệp ở Khu vực Châu Á và Thái Bình Dương” (GERIAP) bởi Ủy ban Năng suất Quốc gia Ấn Độ. Mặc dù đã cố gắng nhiều để đảm bảo nội dung của báo cáo này là chính xác và phù hợp để tham khảo, UNEP không có trách nhiệm về tính chính xác hay hoàn thiện của nội dung và sẽ không chịu trách nhiệm về bất kỳ mất mát hay thiệt hại mà có thể liên quan trực tiếp hay gián tiếp cho việc sử dụng hay dựa vào nội dung của báo cáo này gây ra, bao gồm cả bản dịch sang các thứ tiếng khác ngoài tiếng Anh. Đây là bản dịch từ chương bằng tiếng Anh và không là ấn bản chính thức của Liên hợp quốc. Hướng dẫn sử dụng năng lượng hiệu quả trong ngành công nghiệp Châu Á – www.energyefficiencyasia.org ©UNEP 42

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfthiet bi nhiet lo hoi va thiet bi gia nhiet.pdf