Đề tài Lịch sử hình thành và phát triển của làng gốm Bát Tràng

Lời mở đầu Thăng Long - Hà Nội là mảnh đất có một nền văn hoá lâu đời, nơi đây còn nổi tiếng với những làng nghề thủ công mỹ nghệ bởi những bàn tay tài hoa của những bậc nghệ nhân từ cổ chí kim. Các sản phẩm tài hoa của Thăng Long không những nổi tiếng trong nước mà còn, bay cao bay xa trên trường quốc tế. Một trong những làng nghề cổ truyền nổi tiếng ấy là một làng gốm ven sông, làng gốm Bát Tràng. Làng gốm đã trải qua trên năm thế kỷ với nhiều thành tựu rất đáng tự hào, đó là bệ đỡ vững chắc để Bát Tràng hôm nay ngày càng tiến nhanh hơn cùng với sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Vốn quý đó của Bát Tràng cũng là một nguồn tài nguyên rất có giá trị đối với hoạt động kinh doanh du lịch, nó hoàn toàn có thể trở thành điểm du lịch có sức hấp dẫn rất lớn nếu như được chính quyền địa phương và ngành du lịch quan tâm và khai thác đúng mức. Tuy nhiên, các sản phẩm gốm sứ tại Bát Tràng hiện nay chỉ chủ yếu phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt của người dân và sản xuất cũng mới chỉ dừng ở sản xuất thủ công. Trong khi đó, phát triển du lịch và tạo ra các sản phẩm đặc trưng phục vụ cho khách du lịch mới là hình thức phát triển của kinh tế dịch vụ. Là một sinh viên của ngành du lịch, em rất mong được đóng góp những nghiên cứu, nhận định của mình và đưa ra một số giải pháp để Bát Tràng không những là địa phương có sự phát triển kinh tế bằng nghề truyền thống vốn có mà còn trở thành một nơi cung cấp các sản phẩm, đồ lưu niệm cho khách du lịch cũng như một điểm du lịch nổi tiếng, đóng góp chung vào sự phát triển du lịch của Việt Nam. Lời mở đầu 2 Chương I. Lịch sử hình thành và đặc điểm của làng gốm bát tràng 3 I. Làng nghề truyền thống ở Việt Nam. 3 1. Khái niệm về làng nghề. 3 2. Đặc điểm của các làng nghề. 3 3. Con đường hình thành của các làng nghề. 5 4. Điều kiện hình thành các làng nghề. 6 II. Lịch sử hình thành và phát triển của làng gốm Bát Tràng. 7 1. Lịch sử hình thành và phát triển của làng gốm Bát Tràng. 7 2. Bản sắc làng nghề 9 2.1. Đất hoá nên vàng 9 2.2. Tổ chức phường hội trước cách mạng tháng Tám, 1945. 13 2.3. Niềm tự hào của làng gốm 17 Chương II. Thực trạng phát triển của làng gốm bát tràng 23 I. Những sản phẩm chính của làng gốm Bát Tràng. 23 1. Đồ dân dụng. 23 2. Đồ thờ. 23 3. Đồ trang trí nội thất và vườn. 23 II. Tổ chức sản xuất tại làng gốm Bát Tràng. 23 III. Cơ cấu thị trường tiêu thụ sản phẩm 28 IV. Những hạn chế mà làng đang gặp phải. 30 Chương III. Tiềm năng và lợi ích phát triển du lịch làng nghề tại bát tràng 33 I. Tiềm năng cho phát triển du lịch 33 1. Sản phẩm độc đáo, hấp dẫn khách du lịch 33 2. Làng có các công trình kiến trúc cổ. 34 3. Vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển du lịch. 37 4. Nét độc đáo của phương thức sản xuất ngành nghề thủ công truyền thống 39 II. Lợi ích của việc phát triển du lịch tại làng gốm Bát Tràng 39 1. Cho phép mở rộng thị trường và nâng cao hiệu quả kinh tế của làng nghề 39 2. Duy trì và phát huy tính sáng tạo của người thợ 40 3. Là phương thức để sự thể hiện về tài nghệ của người thợ gốm Bát Tràng đi xa hơn. 40 chương IV. Một số giải pháp để phát triển du lịch tại làng gốm sứ bát tràng 42 1. Những giải pháp trong thiết kế và tổ chức sản xuất, trưng bày 42 2. Phát triển cơ sở hạ tầng 43 3. Có sự liên kết với các công ty du lịch 44 Kết luận 45 Tài liệu tham khảo 47

doc47 trang | Chia sẻ: maiphuongtl | Ngày: 05/06/2013 | Lượt xem: 265 | Lượt tải: 1download
Tóm tắt tài liệu Đề tài Lịch sử hình thành và phát triển của làng gốm Bát Tràng, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
iÖm tõ viÖc x©y cÊt ban ®Çu ®Õn viÖc tu bæ, theo dâi sau mçi mÎ lß. Ph­êng chång lß vµ ®èt lß. C©u ca dao ë B¸t Trµng : "Thø nhÊt lµ cç ®¸m ma Thø nh× ®uæi löa Thø ba chång lß" ®· kh¼ng ®Þnh møc ®é nÆng nhäc cïng tÇm quan träng cña viÖc chång lß vµ ®èt lß trong s¶n xuÊt gèm. Ph­êng chång lß vµ ph­êng ®èt lß do ng­êi Sµi S¬n (Hµ T©y) vµ ë V©n §×nh (Hµ §«ng) ®¶m nhËn. Ph­êng chång lß th­êng cã 7 ng­êi: ba thî c¶, ba thî ®Öm vµ mét thî häc viÖc. Thêi ®iÓm nhãm lß lµ nh÷ng giê phót träng ®¹i nhÊt cña vïng quª gèm cæ truyÒn nµy. Theo quan niÖm x­a ®ã lµ thêi ®iÓm cña nh÷ng s¶n phÈm kÕt t¹o ®Ñp nhÊt s¾p söa hiÕn tÕ cho thÇn löa trë nªn vÜnh cöu. Ng­êi thî c¶ nhiÒu tuæi nhÊt th¾p ba nÐn h­¬ng víi lßng thµnh kÝnh ®Ó th«ng ®¹t víi trêi, víi thÇn B¹ch M· (ThÇn löa). Hä cÇu mong : “Ýt cñi, nhiÒu löa, ®øng cöa, vu«ng c©y". V× vËy, víi quan niÖm vÒ niÒm tin vµ con sè 9 (cöu) vµ 3 (tam) biÓu t­îng cña tam tµi: Trêi, §Êt vµ Ng­êi, ng­êi chång lß ®· chia thµnh ba chång xÕp s¶n phÈm cho chÝn bÇu cöa lß ®µn nh­ sau: - Nhãm chång ®¸y: xÕp bao vµ s¶n phÈm ba líp tõ ®¸y lªn - Nhãm chång gi÷a: xÕp ba líp gi÷a - Nhãm gäi mÆt: xÕp ba líp cuèi cïng (cao nhÊt) lµ gäi mÆt (nghÜa lµ xÕp s¶n phÈm trªn mÆt bao, xÕp vµo giai ®o¹n cuèi cïng trong lß). Mçi nhãm kÓ trªn cã hai ng­êi ( mét thî c¶ vµ mét thî ®Öm). Ng­êi thî häc viÖc cã nhiÖm vô b­ng bao s¶n phÈm méc chung cho c¶ ba nhãm. Ph­êng ®èt lß cã tõ 5 ®Õn 7 ng­êi, th­ßng lµ 7 ng­êi. Khi lß vËn hµnh th× ph­êng nµy bè trÝ nh­ sau: Ng­êi xuÊt c¶ (tr­ëng ph­êng) sau tr¸ch nhiÖm vÒ kü thuËt, hai ng­êi thî ®èt d­íi (®èt ë bÇu còi lîn- cöa lß), bèn ng­êi ®èt trªn (nÐm cñi böa tõ trªn tõ trªn nãc vµo lß qua c¸c lç giêi, nhê chiÕc gËy ®Çu cã g¾n ®inh nhän. Víi dông cô ®Æc biÖt nµy, ng­êi thî tr¸nh ®­îc nh÷ng tai n¹n g©y ra tõ l­ìi löa phôt lªn qua c¸c lç giêi). Ph­êng dåi b¸t vµ ph­êng ve lõa. H­¬ng ­íc cña lµng ®· quy ®Þnh "BÊt kh¶ gi¸o huÊn phi tö t«n" (kh«ng thÓ d¹y nghÒ cho nh÷ng ng­êi kh«ng ph¶i con ch¸u m×nh), nªn ph­êng dåi b¸t vµ ph­êng ve lõa chØ do ng­êi lµng B¸t Trµng ®¶m nhËn. S¶n phÈm méc (vãc) ®· ®­îc ®Þnh h×nh qua kh©u vuèt, in vµ ®· ®­îc ph¬i hong cho c­¬ng tay råi ®em ñ (ñ vãc) ®Ó gi÷ l¹i ®é Èm cÇn thiÕt cña s¶n phÈm tr­íc khi söa méc. C«ng ®o¹n söa hµng méc bao gåm c¸c viÖc: dåi, tiÖn, c¾t, tØa, chuèt n­íc, trang trÝ, lµm men vµ söa hµng men. Ph­êng dåi b¸t do thî nam ®¶m nhËn. Ph­êng ve lõa Ýt nhÊt còng ph¶i cã ba ng­êi: mét ng­êi c¾t dß vµ ve lßng, mét ng­êi trang trÝ vµ chÊm cóc, mét ng­êi lõa (s¾p s¶n phÈm theo tõng cäc). Ba ng­êi nµy lËp thµnh mét d©y chuyÒn chÆt chÏ trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Ng­êi ®øng ®Çu cña ph­êng dåi b¸t vµ ph­êng ve lõa còng gäi lµ ng­êi “xuÊt c¶”. Riªng nh÷ng ng­êi thî n÷ vuèt b¸t b»ng tay, tuy ®«ng ®¶o nh­ng hä kh«ng thuéc mét ph­êng nµo c¶, hä thuÇn tuý lµn nh÷ng ng­êi lµm kho¸n s¶n phÈm. NÕp sèng vµ phong tôc ng­êi lµng gèm. Lµ mét lµng nghÒ cæ truyÒn cã lÞch sö hµng 5 ¸ 6 thÕ kû nªn nÕp sèng ng­êi d©n lµng B¸t Trµng mang dÊu Ên nghÒ nghiÖp ®Ëm nÐt. N»m ë ngoµi ®ª, ngay bªn mÐ n­íc s«ng Hång, B¸t Trµng ®· tr¶i qua nhiÒu phen thay ®æi. Mçi lÇn con n­íc d©ng to th× phï sa l¹i båi ®¾p cho B¸t Trµng mét líp ®Êt mµu mì. ThÕ nh­ng mçi khi dßng thay ®æi th× nã l¹i cuèn theo biÕt bao nhiªu doi b·i, nhµ cöa. V× ®Êt ®ai chËt hÑp nªn ng­êi d©n B¸t Trµng ph¶i tËn dông tõng tÊc ®Êt ®Ó võa lµm nhµ ë, võa dùng lß s¶n xuÊt. N¨m 1958, khi tiÕn hµnh x©y dùng c«ng tr×nh B¾c- H­ng - H¶i, ng­êi ta ®· ph¸t hiÖn ®­îc dÊu tÝch cña bÓ n­íc, s©n g¹ch, lß gèm ch×m s©u d­íi lßng ®Êt tíi 12¸13 m. V× ®Êt ®ai chËt hÑp nh­ thÕ nªn ng­êi B¸t Trµng cã c©u "Sèng ë chËt, chÕt ch«n nhê" (§Õn nay x· B¸t Trµng vÉn cßn mét nghÜa trang ch«n nhê trªn ®Êt ThuËn Tèn, x· §a Tèn). Më ®Çu h­¬ng ­íc cña lµng, ng­êi d©n lµng B¸t ®· nªu cao t×nh lµng nghÜa xãm, ®¹o lý sèng ë ®êi: LÊy nh©n ®øc khuyªn b¶o nhau chí kÓ giµu nghÌo LÊy ®iÒu ph¶i lµm lÏ sèng, ph¶i lu«n tù söa m×nh §èi xö víi nhau theo lÏ tôc kh«ng nªn lÊn l­ít Ho¹n n¹n gióp nhau kh«ng ®­îc manh t©m chiÕm ®o¹t . DÉu r»ng nh÷ng ng­êi thî gèm chØ ®­îc xÕp vµo h¹ng thø hai trong lµng (sau c¸c quan v¨n vâ vµ nh÷ng ng­êi giµu cã), nh­ng hµng n¨m vµo th¸ng hai ©m lÞch, ngµy ®Çu tiªn vµo ®¸m, lµng biÖn lÔ ra ®×nh mét con tr©u t¬ thËt bÐo, thui vµng, ®Æt trªn chiÕc bµn lín, kÌm theo lµ s¸u m©m cç vµ bèn m©m x«i. Khi lÔ xong cç ®­îc h¹ xuèng chia ®Òu cho c¸c v¸ch (h¹ng) cïng nhau ¨n uèng vui vÎ. §èi víi viÖc ma chay, lµng lËp ra “Héi nghÜa” kh«ng ph©n biÖt giµu nghÌo, nghÒ nghiÖp, tuæi t¸c. Hµng th¸ng, héi quy ®Þnh mçi ng­êi ®ãng gãp vµi ®ång kÏm lµm quü ®Ó lo viÖc ®Ìn h­¬ng, phóng viÕng ng­êi qu¸ cè. Gia ®×nh nµo cã viÖc hiÕu nÕu cÇn, ®Õn mêi sÏ cã ng­êi ®Õn khªnh gióp. Lµng l¹i cã quy ®Þnh mçi ®¸m tang ®Òu ph¶i v¸c hai tÊm biÓn ®i tr­íc, nÕu lµ ®µn «ng th× viÕt hai ch÷ Nho “Trung tÝn” b»ng v«i tr¾ng, cßn ®µn bµ th× viÕt hai ch÷ “Trinh thuËn”. Ng­êi nµo khi sèng m¾c ph¶i nh÷ng lçi lÇm th× hai tÊm biÓn ®Ó tr¾ng. §©y lµ h×nh thøc gi¸o dôc tÕ nhÞ ®èi víi mäi ng­êi trong trong lµng xãm, céng ®ång. Riªng ®èi víi ng­êi thî gèm, hä cã tËp tôc thÓ hiÖn tÝnh nghÒ nghiÖp vµ c¶m ®éng. Con dao m©y lµ vËt tuú th©n rÊt gÇn gòi víi ®µn «ng lµng gèm B¸t Trµng. Khi sèng hä lu«n mang bªn m×nh, khi qua ®êi th× hÇu nh­ ng­êi thî gèm nµo còng dÆn con ch¸u h·y ch«n theo m×nh con dao th©n thiÕt Êy. Cßn vÒ c­íi xin, x­a kia ë B¸t Trµng, phÇn nhiÒu trai g¸i trong lµng lÊy nhau ®Ó nghÒ nghiÖp kh«ng bÞ lé ra ngoµi. Còng cã tr­êng hîp con trai lµng lÊy vî ë c¸c x· l©n cËn, nh­ng con g¸i lµng B¸t lÊy chång lµ con trai lµng kh¸c lµ ®iÒu hiÕm thÊy. LÖ lµng quy ®Þnh, con g¸i lÊy chång lµng ph¶i nép cheo 50 viªn g¹ch, cßn lÊy con trai lµng kh¸c, sè l­îng nép t¨ng gÊp ®«i. Lµng thu g¹ch ®Ó l¸t ®­êng hoÆc tu söa ®×nh, miÕu,... 2.3. NiÒm tù hµo cña lµng gèm Sau th¾ng lîi cña cuéc kh¸ng chiÕn chèng qu©n Minh d­íi ngän cê ®¹i nghÜa cña ng­êi anh hïng d©n téc Lª Lîi, ®Êt n­íc ta b­íc vµo thêi kú x©y dùng míi mµ nay chÝnh sö n­íc ta gäi lµ thêi Lª s¬. D­íi thêi Lª s¬ (®Çu thÕ kú XV), nghÒ gèm b¸t trµng ra sao? §Õn nay ®· cã nhiÒu tµi liÖu nghiªn cøu trong vµ ngoµi n­íc chøng minh sù ph¸t triÓn rùc rì cña nghÒ gèm §¹i ViÖt trong thµnh phÇn tiªu biÓu cña nÒn v¨n ho¸ Th¨ng Long, víi dßng gèm men ngäc vµ men hoa n©u ®Æc s¾c. Nh­ vËy, cã chËm ®i ch¨ng n÷a th× sau h¬n 20 n¨m d­íi ¸ch thèng trÞ tµn b¹o cña giÆc Minh, nghÒ gèm B¸t Trµng ®· kh«i phôc nhanh chãng tr­íc khÝ thÕ míi cña ®Êt n­íc sau chiÕn th¾ng B×nh Ng«. H¼n lµ thÕ, cho nªn trong cuèn D­ ®Þa chÝ, bé s¸ch ®Þa lý quý gi¸ cña n­íc ta cßn l¹i ®Õn nay do NguyÔn Tr·i so¹n, ®· cho biÕt: Trong sè ®å cèng n¹p phong kiÕn ph­¬ng B¾c, “lµng B¸t Trµng ph¶i cung øng 70 bé b¸t ®Üa”. KÓ còng l¹, n­íc Tµu cã nghÒ lµm gèm men ph¸t triÓn vµ næi tiÕng thÕ mµ l¹i nhËn ®å cèng b»ng gèm men cña lµng B¸t Trµng? ChÝnh ®iÒu ghi chÐp cña NguyÔn Tr·i ®· th«i thóc nhiÒu nhµ nghiªn cøu kh¶o cæ häc ®i t×m nh÷ng g× cßn l¹i cña nghÒ gèm B¸t Trµng x­a. Nh­ng hä kh«ng thÓ tiÕn hµnh ®µo kh¶o cæ d­íi s©u 10 mÐt ®Êt phï sa ®Ó t×m ra thªm vÕt tÝch. C¸c vËt phÈm t×m ®­îc c«ng tr­êng B¾c H­ng H¶i hiÖn l­u tr÷ t¹i ViÖn B¶o tµng lÞch sö còng chØ lµ b¸t, ®Üa, b×nh lä trang trÝ vÏ men lam, men tr¾ng phñ ngoµi, vµ ®Òu thuéc vÒ thÕ kû XVI-XVII mµ th«i. H¬n n÷a, trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay còng ch­a thÓ tiÕn hµnh t×m kiÕm d­íi lßng s«ng Hång ®Ó mong gÆp ®­îc nh÷ng dÊu tÝch vÒ nghÒ gèm cña B¸t Trµng trong qu¸ khø. T×m hiÓu vÒ B¸t Trµng qua tµi liÖu kh¶o cæ häc, vËy lµ bÊt lùc råi ch¨ng?. May sao, Ýt n¨m gÇn ®©y, ng­êi ta ®· t×m thÊy mét vµi dÊu hiÖu ®¸ng mõng ë §a Tèn, c¸ch B¸t Trµng kh«ng ®Çy hai c©y sè. §ã lµ nh÷ng s­u tËp gèm men cæ ®¸ng quan t©m, cã thÓ gi¸n tiÕp ®ãng gãp vµo viÖc t×m hiÓu nghÒ gèm B¸t Trµng. §a Tèn vèn kh«ng ph¶i lµ x· cã nghÒ gèm truyÒn thèng. §a Tèn lµ x· thuÇn n«ng nghiÖp, cã lÞch sö lËp lµng c¸ch ngµy nay trªn 2000 n¨m. Nh©n d©n §a Tèn ®· ph¸t hiÖn s¶n phÈm gèm men cña nhiÒu thêi ®· qua, ®Æc biÖt lµ c¸c s­u tËp gèm men thêi TrÇn vµ Lª s¬ t×m thÊy ë §µo Xuyªn vµ Lª X¸. S­u tËp gèm thêi TrÇn cã nhiÒu kiÓu d¸ng: b¸t, ®Üa, ©u, m¶ng bÖ t­îng, ®­îc trang trÝ næi hoa cóc, hoa sen, hoa d©y c¸ch ®iÖu vµ phñ men ngäc xanh, hay men vµng ngµ thuéc cïng lo¹i ®å gèm t×m thÊy ë Hoa L­ (Ninh B×nh), ®Òn Hïng (Phó Thä), V©n §ån (Qu¶ng Ninh). Lý thó h¬n, l¹i thÊy c¶ b¸t vµ ®Üa “ng©y” (nung ch­a chÝn) vµ l¹i cã chiÕc nøt, r¹n, cong vªnh. Râ rµng ®©y lµ nh÷ng thø phÈm cña lß gèm. Cïng chç ph¸t hiÖn ®å gèm nµy cßn cã nhiÒu lon sµnh c¸c cì, rÊt cã thÓ lµ mÊy lo¹i bao nung. S­u tËp gèm thêi Lª s¬ cã hai chiÕc chËu gèm hoa n©u vµ mÊy chiÕc ®Üa hoa lam cì to. ChËu gèm hoa n©u vÏ hoa d©y c¸ch ®iÖu h×nh sin kh¾c ch×m råi t« n©u. §Üa hoa lam nÒn tr¾ng ngµ, hoa v¨n trang trÝ ®¬n gi¶n, chØ lµ mét b«ng hoa, xung quanh cã vµi nh¸nh l¸, xanh mµu ch×, vÏ b»ng bót l«ng mÒm m¹i. Cã lÏ kh«ng cßn ph¶i nghi ngê g× n÷a vÒ xuÊt xø cña nh÷ng s­u tËp gèm nµy lµ cña lß gèm B¸t Trµng cuèi thÕ kû XIV, ®Çu thÕ kû XV. Nh÷ng nguån th«ng tin kh¶o cæ häc vµ b¶o tµng cßn cho biÕt, rÊt nhiÒu b¶o tµng trªn thÕ giíi x©y dùng s­u tËp riªng vÒ gèm ViÖt Nam nh­ ë NhËt B¶n, Philippin, Ph¸p, BØ, Thæ NhÜ Kú,... Trong sè ®ã ch¾c h¼n cßn nhiÒu s¶n phÈm cã xuÊt xø n¬i s¶n xuÊt lµ lß gèm B¸t Trµng. NhiÒu häc gi¶ n­íc ngoµi ham muèn ®i t×m mèi quan hÖ giao l­u v¨n ho¸ tõ nh÷ng ®å gèm men do dùa trªn c¸c d÷ kiÖn vÒ kiÓu d¸ng vµ trang trÝ. Xem tµi liÖu giíi thiÖu cuéc triÓn l·m do Héi gèm sø §«ng Nam ¸ tæ chøc t¹i B¶o tµng quèc gia Singapo håi th¸ng 6/1982, cã thÓ thÊy râ nh÷ng bøc ¶nh chôp b¸t ®Üa chøng minh vÊn ®Ò quan hÖ giao th­¬ng cña ®å gèm B¸t Trµng víi ®å gèm Su Kh« Thai (Th¸i Lan), Nam Trung Quèc vµ NhËt B¶n. Tiªu biÓu lµ lo¹i ®Üa cì to vÏ hoa lam cña B¸t Trµng thêi Lª s¬. T¹i h¶i c¶ng Hacata, mét c¶ng sÇm uÊt tõ thÕ kû XII-XIV thuéc ®¶o Kiusiu (NhËt B¶n), ng­êi ta ®· t×m thÊy trong lßng ®Êt mét sè m¶nh gèm men ViÖt Nam mµ nay, mét n÷ sinh NhËt B¶n ë tr­êng ®¹i häc Tæng hîp Kiusiu chän lµm ®Ò tµi nghiªn cøu cho luËn v¨n tèt nghiÖp. LÞch sö quan hÖ giao th­¬ng h¼n lµ cßn nhiÒu bÝ Èn ch­a ®­îc kh¸m ph¸, vµ ch¾c ch¾n cã ¶nh h­ëng ®Õn sù ph¸t triÓn cña nghÒ lµm gèm, nhÊt lµ tõ thÕ kû XVI trë ®i con ®­êng mËu dÞch §«ng-T©y ®­îc thiÕt lËp. VËy th× trung t©m B¸t Trµng næi tiÕng l¹i kh«ng ®ãng gãp phÇn ®¸ng kÓ nµo ch¨ng? Trong catalogue cña c¸c cuéc triÓn l·m vÒ gèm men ViÖt Nam ®­îc tr­ng bÇy vµ giíi thiÖu ë NhËt B¶n, ë Gia cac ta,… ®· giíi thiÖu nhiÒu s¶n phÈm gèm men cña B¸t Trµng mµ phÇn lín thuéc c¸c thÕ kû XV, XVI, XVII. S¶n phÈm gèm B¸t Trµng lµ mÆt hµng ®­îc nhiÒu n­íc ­a chuéng v× vÎ ®Ñp hµi hoµ, ®éc ®¸o cña h×nh d¸ng, mÇu men vµ nÐt vÏ. ChÝnh nhê nh÷ng bµn tay tµi hoa cña ng­êi thî gèm B¸t Trµng mµ biÕt bao s¶n phÈm gèm ®· trë thµnh mãn lîi lín cña c¸c th­¬ng nh©n NhËt B¶n, Hµ Lan, Bå §µo Nha, Ph¸p, Anh vµ Trung Quèc. S¸ch LÞch sö vÒ c«ng ty §«ng Ên cã ghi: t¹i §µng Ngoµi, n¨m 1653, «ng Sjatule ®øng ®Çu Thñ Liªu bÞ kÕt ¸n tö h×nh vµ c«ng ty §«ng Ên – Hµ Lan mÊt mãn nî 14.499 ®ång Hµ Lan… Nh­ng còng kh«ng ph¶i v× thÕ mµ tÇu Hµ Lan ®· kh«ng tiÕp tôc ¨n hµng. §å gèm men B¸t Trµng ®· cã ®­îc mét sù l«i cuèn nh­ thÕ ph¶i ch¨ng lµ sù “b¾t ch­íc gèm Tµu” hay v× “do thî Trung Hoa truyÒn b¶o”? Ngay c¸c häc gi¶ n­íc ngoµi tr­íc ®©y khi nghiªn cøu ®å gèm trong khung c¶nh v¨n ho¸ ViÖt Nam, còng ®· b¸c bá nh÷ng ®iÒu mÆc c¶m ®ã. Sù thùc lµ dï xuÊt hiÖn ë ®©u, gèm B¸t Trµng vÉn to¸t lªn vÎ ®Ñp riªng víi cèt gèm dÇy dÆn bëi lèi t¹o h×nh be ch¹ch, vuèt tay trªn bµn xoay, víi nÐt vÏ phãng kho¸ng mµ tù nhiªn céng víi vÎ s©u l¾ng cña líp men phñ,... Tuy nay kh«ng cßn râ dÊu tÝch vÒ mét chiÕc lß nung nµo cña B¸t Trµng ë ba thÕ kû (XV, XVI,XVII) d­íi triÒu Lª - T©y S¬n vµ NguyÔn, nh­ng t¹i nhiÒu gia ®×nh, nhiÒu ®×nh chïa trong n­íc hay ë c¸c b¶o tµng quèc gia cßn l­u gi÷ nhiÒu ®å gèm men mµ ch¾c ch¾n ®­îc chÕ t¹o t¹i B¸t Trµng. Chøng cí lµ, trªn mét sè vËt phÈm cßn thÊy râ hä tªn, quª qu¸n cña ng­êi thî cïng víi niªn hiÖu triÒu vua ®­¬ng thêi trÞ v×. ë viÖn B¶o tµng lÞch sö ViÖt Nam cßn l­u gi÷ nh÷ng c©y ®Ìn vµ l­ h­¬ng thuéc dßng gèm men lam vµ men r¹n cña nhiÒu t¸c gi¶ lµm gèm ë B¸t Trµng: c©y ®Ìn chÕ t¹o vµo kho¶ng niªn hiÖu Diªn Thµnh (®êi M¹c MËu Hîp) môc 1578 – 1585 cña NguyÔn Phong Lai vµ Bïi NghÜa, c©y ®Ìn chÕ ngµy 24 th¸ng 6 n¨m thø 3 niªn hiÖu Diªn Thµnh (1580) cña NguyÔn Phong Lai vµ Hoµng Ng­u, c©y ®Ìn chÕ ngµy 25 th¸ng 10 n¨m thø 3 niªn hiÖu Diªn Thµnh (1580) cña Bïi HuÖ vµ Bïi ThÞ §ç. ë b¶o tµng Hµ Nam Ninh cã ®ñ bé c©y ®Ìn vµ l­ h­¬ng do §ç Xu©n Vi chÕ t¹o ngµy 20 th¸ng 8 n¨m thø 3 niªn hiÖu H­ng TrÞ (®êi M¹c MËu Hîp). Sang thÕ kû XVII, ë lß gèm B¸t Trµng vÉn phæ biÕn chÕ t¹o c¸c vËt phÈm c©y ®Ìn, l­ h­¬ng cïng nhiÒu lo¹i h×nh kh¸c. Trong sè ®ã còng cã nhiÒu chiÕc ®¸ng chó ý. ë viÖn B¶o tµng lÞch sö, cã tr­êng hîp nh­ phÇn d­íi cña mét c©y ®Ìn cho biÕt râ: t¸c gi¶ s¸ng t¸c vµ lµm ra lµ x· tr­ëng x· B¸t Trµng, hä tªn lµ Bïi §µo, thêi gian chÕ t¹o vµo n¨m thø 2 niªn hiÖu Hoµng §Þnh, ®êi vua Lª KÝnh T«ng (1602). L¹i cã c©y ®Ìn kh¸c ghi râ lµ do sinh ®å Vò Xu©n t¹o t¸c n¨m 1613, c©y ®Ìn chÕ t¹o n¨m thø 19 niªn hiÖu Hoµng §Þnh (1619) cña t¸c gi¶ Bïi H¸c. L¹i cã chiÕc l­ h­¬ng miÖng trßn ®­îc lµm vµo ngµy r»m th¸ng 8 n¨m T©n Hîi, n¨m thø 9 niªn hiÖu C¶nh TrÞ (1671) cña ®êi vua Lª HiÒn T«ng,... Ngoµi dßng gèm men vÏ lam phñ men tr¾ng, tõ nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû 17 ë B¸t Trµng ®· chÕ t¹o ®­îc ®å gèm men r¹n rÊt ®Ñp. C©y ®Ìn mang niªn hiÖu Hoµng §Þnh (1601 - 1619) lµ mét ®iÓn h×nh. C©y ®Ìn còng ®­îc t¹o hai phÇn råi khíp l¹i, cao 75cm. §Ìn ®­îc trang trÝ næi nhiÒu lo¹i hoa v¨n: hoa d©y, l¸ lËt, l«ng c«ng, l¸ ®Ò “trong mçi l¸ ®Ò l¹i cã mét v¹n” vµ ®ñ bé tø linh - long - ly- quy - ph­îng. ë mét gãc cña phÇn d­íi c©y ®Ìn cã kh¾c hai dßng ch÷ H¸n cho biÕt: ng­êi s¸ng t¸c vµ lµm ra lµ §ç Phñ x· B¸t Trµng, huyÖn Gia L©m. Nh­ng ®iÒu cã ý nghÜa h¬n lµ víi c©y ®Ìn nµy, chóng ta cã c¬ së kh¼ng ®Þnh r»ng lµng B¸t Trµng ®· chÕ t¹o ®­îc ®å gèm men r¹n tõ ®Çu thÕ kû XVII. §ã còng lµ chøng cí vËt chÊt xua ®uæi mÆc c¶m sai lÇm vÒ sù du nhËp men r¹n cña Trung Quèc. Bëi v×, ë Trung Quèc, viÖc ph¸t minh ra men r¹n, ®­îc quy c«ng cho §­êng Anh, vÞ qu¶n thñ lß gèm ë TrÊn C¶nh §øc, l¹i x¶y ra vµo thêi vua Cµn Long nhµ Thanh ë nöa ®Çu thÕ kû 18. Theo tµi liÖu th«ng b¸o vÒ s­u tËp ®å gèm men ViÖt Nam cã niªn ®¹i ë viÖn B¶o tµng lÞch sö th× vËt phÈm gèm men r¹n cßn thÊy nhiÒu lo¹i h×nh kh¸c nhau nh­ léc b×nh, c©y nÕn h×nh gèc tre, l­ h­¬ng, ®Ønh, choÐ, t­îng nghª vµ t­îng hæ n»m,... mang niªn hiÖu cña c¸c triÒu vua Lª kÕ tiÕp nh­ C¶nh TrÞ cña Lª HuyÒn T«ng, VÜnh TrÞ, ChÝnh Hoµ Lª Huy T«ng, C¶nh H­ng Lª HiÕn T«ng,... ®iÒu ®ã còng chøng minh r»ng ®å gèm men r¹n ë B¸t Trµng cã qu¸ tr×nh ph¸t triÓn qua hµng thÕ kû. Vµo cuèi thÕ kû 18, d­íi triÒu T©y S¬n, nghÒ gèm B¸t Trµng cßn phån thÞnh l¾m. ViÖn B¶o tµng lÞch sö cßn gi÷ mét ®«i b¸t ®Õ réng, ch©n thÊp, lßng do·ng, thµnh khum vµ miÖng h¬i loe. Thµnh bªn trong vµ ngoµi b¸t phñ men r¹n mÇu ngµ vµng, x­¬ng gèm th« cã mÇu x¸m ®en (thùc chÊt lµ ®Êt D©u Canh). Bªn thµnh ngoµi b¸t, mét phÝa cã vÏ khãm tróc b»ng men lam vµ phÝa ®èi diÖn viÕt hai hµng ch÷ H¸n trÝch mét c©u th¬ cæ: “vÞ xuÊt ®Þa ®Çu tiªn h÷u tiÕt”. C©u nµy nh­ mét triÕt lý m­în ý nghÜa thùc tiÔn r»ng: Gièng tre tróc rÊt phæ biÕn vµ gÇn gòi víi ng­êi ViÖt Nam ta Êy, c¸i mµng non ch­a nh« lªn khái mÆt ®Êt th× c¸i tiÕt (®èt) cña nã ®· sinh ra råi. ThËt lµ mét triÕt lý th©m thuý, ngÇm ngîi ca khÝ tiÕt con ng­êi. NhiÒu ®å gèm men ghi niªn hiÖu Gia Long (1802 - 1819) ®­îc l­u gi÷ t¹i ViÖn B¶o tµng lÞch sö còng lµ nh÷ng b»ng chøng sinh ®éng vÒ nghÒ gèm men B¸t Trµng ë thêi ®Çu nhµ NguyÔn. Trªn nh÷ng vËt phÈm léc, b×nh, choÐ, Êm, ®å thê, ®å gia dông kh¸c, cßn kh¸ phæ biÕn trong n­íc, chóng ta vÉn thÊy sù tiÕp nèi víi kü thuËt t¹o d¸ng vµ trang trÝ cña thêi cuèi Lª - T©y S¬n. Trªn nhiÒu b×nh, choÐ phñ men r¹n hay choÐ men da l­¬n mµu n©u ®en, ta vÉn thÊy sö dông mµu xanh (c« ban) vÏ b»ng bót l«ng theo c¸c chr ®Ò phong c¶nh, chim bªn hoa cóc, chim ®Ëu cµnh tróc, b­ím vµ hoa hång, chim víi hoa sen. Còng cã tiªu b¶n ®¸ng chó ý nh­ chiÕc b×nh (cã lÏ lµ èng ®Ó c¾m tranh cuén) t¹o d¸ng nh­ mét èng b­¬ng. Ng­êi thî nh­ “sao” l¹i c¸i vÎ thùc cña èng b­¬ng ngay tõ mÊu cho ®Õn mét ®«i cµnh l¸, hay mét chó chim chao c¸nh… TÊt nhiªn c¸c trang trÝ nµy ®Òu ch¹m næi vµ phñ men r¹n mµu tr¾ng ngµ. Cßn cã lo¹i b×nh r­îu cì lín, cã hai bÇu trßn c¸ch nhau b»ng mét ®o¹n th¾t ngang, miÖng h×nh trô cao th× ®Ò tµi trang trÝ xoay quanh c¸c vËt quý nh­ thanh b¶o kiÕm, cuèn th­, ®Ønh trÇm, tói gÊm, tr¸i phËt thñ, hay b«ng lùu, qu¶ ®µo. NghÒ gèm B¸t Trµng ®· tr¶i qua trªn n¨m thÕ kû víi nhiÒu thµnh tùu rÊt ®¸ng tù hµo. §ã lµ bÖ ®ì v÷ng ch¾c ®Ó B¸t Trµng h«m nay cµng tiÕn nhanh h¬n cïng c¶ n­íc ®i lªn chñ nghÜa x· héi.  Ch­¬ng II. Thùc tr¹ng ph¸t triÓn cña lµng gèm b¸t trµng. I. Nh÷ng s¶n phÈm chÝnh cña lµng gèm B¸t Trµng. S¶n phÈm gèm B¸t Trµng võa ®a d¹ng vÒ chñng lo¹i, võa phong phó vÒ mµu s¾c kÝch cì. Ngoµi nh÷ng s¶n phÈm truyÒn thèng cã tõ c¸c ®©y 400 ¸ 500 n¨m, th× hiÖn nay víi nhu cÇu thÞ tr­êng ®· xuÊt hiÖn rÊt nhiÒu mÉu m· míi phôc vô cho cuéc sèng. XÐt vÒ tæng thÓ th× cã thÓ chia c¸c s¶n phÈm cña B¸t Trµng lµm c¸c lo¹i chñ yÕu sau: 1. §å d©n dông. - Cì nhá cã: b¸t c¬m, b¸t ®µo, b¸t ®¸, chÐn, t¸ch vµ be r­îu. - Cì võa cã: b¸t yªu, b¸t n¾p, Êm chuyªn, Êm tÝch, liÔn, ph¹ng, thïng hoa bÌo,... 2. §å thê. Cã b¸t h­¬ng, ®Ønh chÇm, c©y ®Ìn, ®éc b×nh, song b×nh, léc b×nh, èng c¾m h­¬ng, ch©n nÕn, lä hoa, bé tam ®a vµ c¸c lo¹i choÐ,... 3. §å trang trÝ néi thÊt vµ v­ên. Cã c¸c lo¹i chËu hoa, chËu thèng, ®«n, tr¹c, nghª, voi, vÞt, c¸, t«m, cua, ve sÇu cïng c¸c lo¹i phï ®iªu vµ ®Üa treo t­êng vµ míi ®©y lµ nh÷ng ®å vËt cã kÝch th­íc rÊt nhá vµ ngé nghÜnh th­êng phôc vô d­íi h×nh thøc ®å l­u niÖm cho kh¸ch du lÞch nh­ hép phÊn, h×nh ng­êi, bé Êm chÐn cì nhá xÝu. Víi nh÷ng ngµy lÔ trong n¨m nh­: ngµy quèc tÕ phô n÷, ngµy lÔ t×nh yªu, ngµy nhµ gi¸o,... còng cã nh÷ng s¶n phÈm ®Æc tr­ng t¹i c¸c quÇy hµng. II. Tæ chøc s¶n xuÊt t¹i lµng gèm B¸t Trµng. X· B¸t Trµng gåm hai lµng nhá lµ lµng Giang Cao vµ lµng B¸t Trµng; c¶ hai lµng ®Òu s¶n xuÊt ®å gèm sø nh­ng phÇn lín s¶n phÈm b¸n ra vÉn do lµng B¸t Trµng s¶n xuÊt. §¹i héi lÇn thø VI cña §¶ng (1986) thùc hiÖn chñ tr­¬ng ®æi míi c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ, xo¸ bá chÕ ®é tËp trung quan liªu bao cÊp, chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng theo ®Þnh h­íng x· héi chñ nghÜa, ®· t¹o ra mét b­íc ngoÆt míi trong c«ng cuéc ph¸t triÓn cña c¶ n­íc. ChÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ nhiÒu thµnh phÇn ®· t¹o mét søc sèng míi cho c¸c lµng nghÒ nãi chung vµ cho B¸t Trµng nãi riªng. C¬ chÕ míi ®· më réng kh¶ n¨ng huy ®éng mäi nguån vèn, lao ®éng, vËt t­ trong c¸c hé gia ®×nh vµo ph¸t triÓn s¶n xuÊt vµ xuÊt khÈu s¶n phÈm. Tõ n¨m 1990 trë l¹i ®©y, nghÒ gèm B¸t Trµng ®· thùc sù khëi s¾c vµ mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. Tõ khi chuyÓn h­íng kinh tÕ, lÊy hé gia ®×nh lµm nßng cèt trong s¶n xuÊt - kinh doanh. ChÊp nhËn c¹nh tranh, më réng s¶n xuÊt vµ thÞ tr­êng tiªu thô trong vµ ngoµi n­íc, do vËy, s¶n xuÊt cña B¸t Trµng t¨ng lªn nhanh chãng, thu nhËp ®­îc n©ng cao, ®êi sèng vËt chÊt vµ tinh thÇn ®­îc c¶i thiÖn râ rÖt. Nãi ®Õn B¸t Trµng ta kh«ng thÓ kh«ng nãi ®Õn lµng cæ B¸t Trµng. HiÖn t¹i, lµng cæ B¸t Trµng chØ cã diÖn tÝch 5,6 ha vµ chØ cßn 20 lß gèm mang tÝnh chÊt dßng hä (c¶ lµng hiÖn cã 26 hä) nh­ng n¬i ®©y l¹i cã nhiÒu di tÝch mang ®Ëm nÐt v¨n ho¸ truyÒn thèng cña lµng. Khu vùc s¶n xuÊt chñ yÕu cña lµng B¸t Trµng hiÖn nay lµ khu ®Êt míi, khu s¶n xuÊt nµy ph¸t triÓn tõ sau n¨m 1990 vµ cã diÖn tÝch lín gÊp hai lÇn so víi khu lµng cæ tr­íc kia. Nguyªn liÖu chñ yÕu ®Ó lµm gèm cña lµng B¸t Trµng lµ ®Êt Cao lanh tr¾ng, hiÖn t¹i lo¹i ®Êt nµy t¹i chÝnh lµng ®· hÕt, do vËy ®Ó s¶n xuÊt ng­êi d©n B¸t Trµng ph¶i mua ®Êt tõ c¸c tØnh l©n cËn Hµ Néi nh­: H¶i D­¬ng, H­ng Yªn, VÜnh Phóc, Qu¶ng Ninh,... Tr­íc ®©y ®Ó t¹o h×nh s¶n phÈm c¸c nghÖ nh©n gèm th­êng dïng bµn xoay ®Èy b»ng tay hoÆc ®¹p b»ng ch©n ®Ó vuèt ra s¶n phÈm, do vËy ®ßi hái ng­êi lµm gèm ph¶i cã ®é tinh x¶o rÊt cao. HiÖn nay, trong lµng B¸t Trµng nh÷ng ng­êi cßn cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn kiÓu t¹o h×nh ®ã chØ cßn kho¶ng ba, bèn ng­êi. Nh÷ng s¶n phÈm cña lµng b©y giê ®a phÇn ®­îc lµm theo ph­¬ng ph¸p ®æ khu«n, lµm theo c¸ch nµy th× thêi gian chi phÝ cho mét s¶n phÈm ng¾n h¬n, tuy vËy nh­ng gi¸ trÞ thÈm mü cña s¶n phÈm kh«ng gi¶m ®i, ph­¬ng ph¸p s¶n xuÊt nµy cßn gäi lµ in. S¶n phÈm sau khi dì khu«n chØ cÇn söa sang l¹i mét chót nh­ bá bavia hay vª l¹i nh÷ng ®­êng miÖng s¶n phÈm lµ ®· xong ®­îc phÇn cèt. §èi víi nh÷ng s¶n phÈm cÇu kú nh­ yªu cÇu ph¶i ®¾p næi, kh¾c t¹o h×nh,... hay s¶n phÈm cã kiÓu d¸ng kh«ng thÓ t¹o ®­îc khu«n th× ng­êi thî gèm vÉn ph¶i dïng tay ®Ó vª, nÆn vµ uèn trùc tiÕp trªn s¶n phÈm cßn ch­a se mÆt. Nh÷ng s¶n phÈm söa l¹i nh­ vËy mµ kh«ng dïng bµn xoay gäi lµ hµng lµm bé, nÕu dïng ®Õn bµn xoay gäi lµ hµng lµm bµn. Tãm l¹i, hiÖn nay viÖc s¶n xuÊt cña lµng B¸t Trµng võa kÕ thõa ®­îc truyÒn thèng, võa kÕt hîp ®­îc ph­¬ng ph¸p s¶n xuÊt míi cã hiÖu qu¶ kinh tÕ cao h¬n. H×nh 1. Mét thî gèm ®ang ®¾p hoa v¨n næi lªn s¶n phÈm Khi phÇn cèt ®­îc t¹o xong, th× c«ng ®o¹n tiÕp theo lµ phñ men vµ vÏ hoa v¨n lªn s¶n phÈm, ®©y lµ c«ng ®o¹n ®ßi hái sù tû mØ vµ khÐo tay cña ng­êi thî, men phñ lªn s¶n phÈm ®èi víi mçi lß gèm lµ mét bÝ quyÕt riªng kh«ng thÓ phæ biÕn vµ chØ ®­îc truyÒn cho con ch¸u hoÆc nh÷ng ng­êi ®­îc tin cËy. ViÖc phñ men nh×n chung ®­îc tiÕn hµnh nh­ sau: nÕu lµ men ch¶y (men r­¬i) ng­êi thî th­êng chØ b«i men lªn miÖng s¶n phÈm ®Ó khi nung men sÏ ch¶y to¶ xuèng t¹o ra nh÷ng ®­êng nÐt tù nhiªn, cßn ®èi víi hÇu hÕt c¸c lo¹i men kh¸c nh­ men ngäc, men r¹n, men kh« th× ng­êi thî ph¶i ®óc men, kim men hay quay men ®èi víi s¶n phÈm võa vµ nhá, cßn ®èi víi nh÷ng s¶n phÈm lín th× ng­êi thî ph¶i ®ét men vµ phu men. §èi víi nh÷ng s¶n phÈm mµ x­¬ng ®Êt cã mµu tr­íc khi tr¸ng men, trang trÝ ho¹ tiÕt, ng­êi thî lµm gèm ph¶i b«i thªm lªn s¶n phÈm mét líp lãt b»ng ®Êt sÐt tr¾ng (gäi lµ lµng s¶n phÈm). C«ng viÖc trang trÝ hoa v¨n lªn s¶n phÈm ®­îc ng­êi thî thùc hiÖn b»ng tay, th«ng qua c¸c mÉu hoa v¨n ®· cã vµ sù s¸ng t¹o cña riªng nh÷ng ng­êi thî cã tr×nh ®é cao, chÝnh v× vËy, c¸c s¶n phÈm hiÖn nay cña lµng cã rÊt nhiÒu kiÓu trang trÝ ho¹ tiÕt kh¸c nhau vµ rÊt ®Æc s¾c . H×nh 2. Thî gèm ®ang vÏ hoa v¨n trang trÝ. Sau khi s¶n phÈm ®· kh« men, ng­êi thî tiÕp tôc tiÕn hµnh söa men: b«i thªm men vµo chç khuyÕt, c¹o men ë ch©n s¶n phÈm vµ ë nh÷ng chç kh«ng cÇn thiÕt. C«ng viÖc cuèi cïng ®Ó cho ra s¶n phÈm lµ nung s¶n phÈm trong lß nung. ViÖc nung s¶n phÈm còng cÇn tu©n thñ theo nh÷ng yªu cÇu nghiªm ngÆt vÒ thêi gian vµ nhiÖt ®é nung ®èi víi tõng lo¹i s¶n phÈm kh¸c nhau. §èi víi nh÷ng nghÖ nh©n lµm gèm cã tr×nh ®é cao, hä cßn cã thÓ sö dông nhiÖt ®é nung ®Ó t¹o ra nh÷ng s¶n phÈm rÊt ®éc ®¸o. H×nh 3.Lß hép. Trong lµng B¸t Trµng hiÖn nay viÖc s¶n xuÊt ra s¶n phÈm ngoµi nh÷ng lß gèm nhá mang tÝnh chÊt gia ®×nh ®· cã nh÷ng c«ng ty lín, tÊt c¶ lµ nh÷ng c«ng ty t­ nh©n, nh÷ng c«ng ty nµy ®· cung cÊp kho¶ng 30% s¶n phÈm cho thÞ tr­êng. T¹i toµn bé c¸c c«ng ty lín nµy th× hiÖn nay ®· sö dông lo¹i lß tuynel ®èt b»ng gas ®Ó nung s¶n phÈm, do vËy viÖc s¶n xuÊt mang tÝnh th­¬ng m¹i cao h¬n. H×nh 4. Mét c«ng ty TNHH ë lµng míi B¸t Trµng Cßn ®èi víi c¸c lß nung gia ®×nh th× quy m« s¶n xuÊt rÊt ®a d¹ng; tõ lo¹i lß nhá chØ dïng ®Ó s¶n xuÊt mét lo¹i s¶n phÈm nh­ b¸t hoÆc chËu hoa hoÆc ®«n hay vËt liÖu trang trÝ x©y dùng,...c¸c lß nµy chØ sö dông tõ 7 ¸ 10 ng­êi lµm vµ ®a phÇn c¸c lß nhá nµy vÉn sö dông lo¹i lß hép ®Êt sö dông than c¸m. Cßn nh÷ng lß ®­îc coi lµ lín, l­îng s¶n phÈm ®a d¹ng h¬n vµ ®ñ lo¹i kÝch cì nh­ Êm, chÐn, b¸t,... to nhÊt lµ nh÷ng lä hoa cao chõng 30 cm ®Ó tiÕt kiÖm kh«ng gian trong lß. Lß lín th­êng cã kho¶ng 50 ¸ 100 c«ng nh©n, cña mét hay nhiÒu hé hîp t¸c s¶n xuÊt. T¹i c¸c c¬ së lín hä cã ®iÒu kiÖn ®èt lß gas (lß nung tuynel), bëi chi phÝ cho mét lß cì trung dung tÝch 2,5 m3, dïng 15 b×nh gas vµ ®èt trong 12 tiÕng ®ång hå th× chi phÝ vèn ban ®Çu ®· lµ 200 triÖu ®ång. Víi chi phÝ nh­ vËy, nÕu kh«ng nung mét sè l­îng s¶n phÈm ®ñ lín trong mét lÇn ®èt lß th× rÊt l·ng phÝ vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm sÏ rÊt cao. Lß gas cã chi phÝ cao h¬n h¶n lß hép nh­ng l­îng khãi th¶i g©y « nhiÖm m«i tr­êng l¹i Ýt h¬n nhiÒu vµ hiÖu qu¶ ®¹t ®­îc cao h¬n nhiÒu (90% ¸ 93%). HiÖn nay, toµn x· B¸t Trµng ®· cã 37% lß gèm dïng lß gas ®Ó nung s¶n phÈm. H×nh 5. Lß gas. Tãm l¹i, viÖc tæ chøc s¶n xuÊt hiÖn nay ë lµng B¸t Trµng kh¸ ®a d¹ng võa kÕ thõa ®­îc nh÷ng nÐt truyÒn thèng cña lµng nghÒ cæ võa mang tÝnh s¶n xuÊt b¸n c«ng nghiÖp cã tÝnh hiÖn ®¹i vµ cã hiÖu qu¶ kinh tÕ cao rÊt ®¸ng ®­îc tiÕp tôc nghiªn cøu ph¸t triÓn sao cho võa ph¸t huy ®­îc hiÖu qu¶ c¶ vÒ hµng ho¸ lÉn tham quan du lÞch. iii. C¬ cÊu thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm Lµng B¸t Trµng s¶n xuÊt ra l­îng s¶n phÈm gèm sø nhiÒu nhÊt so víi c¸c lµng ë c¸c vïng xung quanh nh­: Giang Cao, Kim Lan, §a Tèn,...Trong lµng B¸t Trµng míi, theo c¸c trôc ®­êng lín cöa hµng ®· ®ua nhau mäc lªn san s¸t, tr­ng bµy c¸c s¶n phÈm cña lß nhµ m×nh hoÆc s¶n phÈm tæng hîp cña mét sè lß xung quanh cho gian hµng thªm sinh ®éng vµ phong phó. MÆc dï h­íng tiªu thô chÝnh cña c¸c lß vÉn lµ b¸n bu«n cho c¸c ®¹i lý s¶n phÈm truyÒn thèng cña lß m×nh hoÆc s¶n xuÊt vµ s¶n xuÊt theo c¸c ®¬n ®Æt hµng. C¸c ®¬n ®Æt hµng hoÆc c¸c ®¹i lý cã thÓ ë rÊt gÇn nh­ ë ngay lµng Giang Cao bªn c¹nh hay trong thµnh phè Hµ Néi vµ xa h¬n lµ ®i c¸c tØnh kh¸c trong c¶ n­íc hoÆc cã thÓ xuÊt khÈu ra n­íc ngoµi nh­: Anh, Ph¸p, Mü, NhËt, Hµ Lan,... H×nh 6. Mét cöa hµng tr­ng bµy vµ b¸n s¶n phÈm Cßn c¸c cöa hµng ë lµng cã lÏ chØ mang tÝnh chÊt tr­ng bµy bëi l­îng b¸n lÎ t¹i cöa hµng lµ rÊt Ýt. Cã thÓ lµ hiÖn t¹i, kh©u m«i giíi, th­¬ng m¹i t¹i c¸c cöa hµng nµy cã thÓ ch­a hÊp dÉn nh­ng nguyªn nh©n chñ yÕu cã lÏ t¹i vÞ trÝ c¸c cöa hµng cña khu vùc lµng míi B¸t Trµng nµy. Lµng n»m ngay bªn bê s«ng Hång, gi¸p trùc tiÕp víi h­íng bê s«ng nh­ng l­¬ng kh¸ch ®i du lÞch b»ng ®­êng s«ng l¹i chñ yÕu cËp bÕn lµng phÝa trªn lµ lµng Giang Cao vµ kh¸ch du lÞch b»ng ®­êng bé còng ph¶i qua lµng Giang Cao míi tíi ®­îc lµng B¸t Trµng. VËy nªn, kh¸ch tíi tham quan vµ mua hµng thùc sù ®· bÞ tËp trung sù chó ý ë nh÷ng gian hµng còng rÊt to vµ ®Ñp ë lµng GiangCao. H×nh 7. Mét cöa hµng lín t¹i lµng B¸t Trµng vµo ngµy thø b¶y Cã thÓ du kh¸ch còng kh«ng biÕt ®Õn nh÷ng lß gèm vµ nh÷ng gian hµng gèm thùc sù cña lµng B¸t Trµng. Bëi ®Õn B¸t Trµng vµo dÞp cuèi tuÇn mµ ®­êng x¸ v¾ng vÎ v« cïng vµ ch¼ng cã cöa hµng nµo cã kh¸ch. Cã lÏ mét phÇn còng lµ do s¶n phÈm cña B¸t Trµng chØ míi dõng l¹i ë nh÷ng ®å dïng h»ng ngµy vµ nh÷ng vËt phÈm trang trÝ truyÒn thèng, ch­a thùc sù dµnh nhiÒu cho du lÞch. Nªn l­îng b¸n lÎ ë cöa hµng chØ cã thÓ nãi lµ cã chø kh«ng ®¸ng kÓ. iv. Nh÷ng h¹n chÕ mµ lµng ®ang gÆp ph¶i. MÆc dï lµng B¸t Trµng trong nh÷ng n¨m qua ®· cã sù phôc håi vµ ph¸t triÓn vÒ kinh tÕ, cã nh÷ng thµnh tùu nhÊt ®Þnh vÒ c¶i thiÖn vµ n©ng cao ®êi sèng cña nh©n d©n, gãp phÇn ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm, n©ng cao tÝnh c¹nh tranh cña s¶n phÈm trªn thÞ tr­êng trong n­íc vµ quèc tÕ nh­ng s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm cña lµng vÉn cßn nhiÒu h¹n chÕ vµ khã kh¨n cÇn kh¾c phôc: Tr­íc hÕt, ®ã lµ thÞ tr­êng tiªu thô s¶n phÈm. Lµng B¸t Trµng 100% d©n c­ lµm nghÒ thñ c«ng vµ dÞch vô nªn cã thÓ nãi l­îng s¶n phÈm s¶n xuÊt ra lµ rÊt lín. ThÞ tr­êng tiªu thô chñ yÕu lµ b¸n bu«n víi sè l­îng lín cho c¸c n¬i nªn gi¸ th­êng rÊt rÎ. S¶n phÈm cña B¸t Trµng vèn rÊt næi tiÕng nh­ng thÞ tr­êng xuÊt khÈu l¹i cã tÝnh æn ®Þnh kh«ng cao. Cßn ®èi víi chÝnh nh÷ng cöa hµng t¹i lµng, hµng ho¸ l¹i kh«ng thÓ b¸n trùc tiÕp ®­îc do l­îng s¶n phÈm dµnh cho kh¸ch du lÞch cßn ch­a nhiÒu, ch­a ®ñ hÊp dÉn nªn lîi nhuËn thu ®­îc gi¶m ®i rÊt nhiÒu. Khi lµm hµng theo c¸c ®¬n ®Æt hµng cña c¸c ®¹i lý, th× ngay nh÷ng ®¹i lý ë gÇn ngay c¹nh nh­ lµng Giang Cao cßn kh«ng cho c¬ së s¶n xuÊt in biÓu t­îng hay dÊu hiÖu riªng cña c¬ së m×nh lªn s¶n phÈm, lµm cho c¸c s¶n phÈm cña lµng kh«ng ®Õn ®­îc tay kh¸ch hµng theo ®óng xuÊt xø cña nã. Vèn ®Ó ph¸t triÓn s¶n xuÊt còng lµ vÊn ®Ò ®ang ®­îc ®Æt ra cña lµng nghÒ. Lµng cã l­îng lao ®éng ®åi dµo víi vèn nghÒ truyÒn thèng rÊt quý b¸u vµ thÞ tr­êng réng lín nh­ng vèn cho s¶n xuÊt hÇu hÕt lµ vèn tù cã, vèn vay ng©n hµng vµ vay t­ nh©n víi l·i xuÊt cao. ViÖc hç trî cho vay ­u ®·i cña nhµ n­íc cßn qu¸ Ýt. C¹nh tranh vµ liªn kÕt kinh tÕ trong lµng nghÒ cßn h¹n chÕ, 70% s¶n phÈm cña lµng lµ do c¸c hé t­ nh©n s¶n xuÊt ra, mçi lß lµm mét lo¹i s¶n phÈm nªn tÝnh c¹nh tranh vÉn ch­a cao vµ sù liªn kÕt ®Ó t¹o sù lín m¹nh, uy tÝn ®èi víi c¸c c¬ së ë ph¹m vi réng h¬n nh­ vÒ kh©u nguyªn vËt liÖu hay tiªu thô cßn ch­a nhiÒu. « nhiÔm m«i tr­êng t¹i B¸t Trµng còng lµ vÊn ®Ò cÇn quan t©m ®Æt biÖt. Nguyªn liÖu chÝnh cho s¶n xuÊt lµ ®Êt, than, cñi vµ mét sè ho¸ chÊt. Mµ t¹i x· B¸t Trµng nãi chung hiÖn cßn 63% c¸c lß vÉn cßn ®ètlß hép b»ng than c¸m. Do c¸c lß nung th­êng xuyªn ho¹t ®éng, nªn nhiÖt ®é ë lµng kh¸ cao, ph¶i h¬n 1,5oC ¸ 3oC so víi c¸c lµng kh¸c. T¸c nh©n g©y « nhiÔm m«i tr­êng lµ c¸c chÊt th¶i r¾n: xØ than, than cñi, c¸c s¶n phÈm lo¹i,... vµ c¸c khÝ ®èt lß, khÝ th¶i cña c¸c ph­¬ng tiÖn vËn chuyÓn v.v... « ®©y, theo thèng kª n¨m 1998, tû lÖ ng­êi m¾c c¸c chøng bÖng vÒ ®­êng h« hÊp rÊt cao, sau ®ã lµ c¸c bÖnh ung th­, bÖnh vÒ ®­êng tiªu ho¸. HiÖn nay, vÊn ®Ò nµy ®· ®­îc mäi ng­êi chó ý nh­ng do ®Æc tÝnh ngµnh nghÒ nªn c¸c nguy c¬ vÉn ë d¹ng cao. Mét ®iÓm n÷a còng cÇn ®­îc ®Ò cËp ®Õn ®ã lµ sù quan t©m, gióp ®ì vµ ®Çu t­ n©ng cÊp cña nhµ n­íc ®èi víi B¸t Trµng lµ ch­a thÝch ®¸ng. Sù ph¸t triÓn m¹nh vÒ s¶n xuÊt vµ th­¬ng m¹i trong nh÷ng n¨m võa qua cña c¶ x· B¸t Trµng lµ sù ph©n chia: B¸t Trµng th× s¶n xuÊt cßn Giang Cao lµm th­¬ng m¹i. MÆc dï trong chñ tr­¬ng cña §¶ng bé vµ chÝnh quyÒn thµnh phè Hµ Néi nãi chung vµ chñ tr­¬ng cña §¶ng bé vµ chÝnh quyÒn huyÖn Gia L©m nãi riªng ®· lùa chän lµng B¸t Trµng thuéc x· B¸t Trµng ®Ó x©y dùng m« h×nh lµng nghÒ, x· nghÒ truyÒn thèng víi môc tiªu lµ: ph¸t triÓn s¶n xuÊt g¾n liÒn víi ph¸t triÓn du lÞch th­¬ng m¹i, ph¸t triÓn kinh tÕ ph¶i ®¶m b¶o m«i tr­êng sèng cña nh©n d©n, ®æi míi cuéc sèng n«ng th«n ®ång thêi ph¶i gi÷ g×n vµ t«n vinh b¶n s¾c v¨n ho¸ lµng x·. §Ó thùc hiÖn môc tiªu trªn mét c¸ch ®ång bé, tõ n¨m 1999 UBND thµnh phè ®· tÝch cùc tËp trung chØ ®¹o c¸c së, ngµnh cïng tham gia ®Ó hoµn chØnh qui ho¹ch chi tiÕt lµng nghÒ truyÒn thèng B¸t Trµng; kÕ ho¹ch gåm: c¶i t¹o vµ n©ng cÊp ®­êng liªn x· qua B¸t Trµng (g¾n víi tho¸t n­íc vµ ®iÖn chiÕu s¸ng), c¶i t¹o vµ n©ng cÊp hÖ thèng ®iÖn, n­íc vµ x©y dùng c¶ng B¸t Trµng. Thùc tÕ lµ chØ ®o¹n ®­êng tõ ®ª qua lµng Giang Cao vµ UBND x· ®Õn lµng cæ B¸t Trµng míi ®­îc hoµn thµnh mét phÇn (kho¶ng 3/4). Cßn phÇn cßn l¹i, do¹n tõ ®ª qua lµng Giang Cao ®Õn B¸t Trµng kh«ng biÕt ®Õn bao giê míi ®­îc lµm xong. §­êng ®iÖn chiÕu s¸ng ë ®Þa phËn lµng B¸t Trµng còng ch­a thÊy ®©u vµ ng­êi d©n lµng B¸t Trµng chØ cßn biÕt ngåi ®îi vµ hä kh«ng biÕt c¸c ban chØ ®¹o cÊp trªn cã nhí ®Õn kÕ ho¹ch nµy kh«ng. Ch­¬ng III. TiÒm n¨ng vµ lîi Ých ph¸t triÓn du lÞch lµng nghÒ t¹i B¸t Trµng I. TiÒm n¨ng cho ph¸t triÓn du lÞch 1. S¶n phÈm ®éc ®¸o, hÊp dÉn kh¸ch du lÞch H×nh 8. Cöa hµng tr­ng bµy s¶n phÈm H×nh 8. Cöa hµng tr­ng bµy s¶n phÈm HiÖn nay, khã cã thÓ nãi chÝnh x¸c B¸t Trµng cã bao nhiªu lo¹i s¶n phÈm, cã thÓ kho¶ng trªn d­íi 300 lo¹i. Bëi cïng mét tªn nh­ nhau th× ®· cã Ýt nhÊt tõ 5 ¸ 7 thÓ lo¹i kh¸c nhau vÒ mµu s¾c, kiÓu d¸ng vµ kÝch cì. Khi b­íc vµo cöa hµng tõ trung b×nh trë lªn trong lµng, kh¸ch du lÞch ®· thÊy rÊt phong phó vµ ®a d¹ng råi. Víi nh÷ng cöa hµng lín, th× du kh¸ch thËt sù bÞ cho¸ng ngîp bëi kh«ng gian bãng bÈy vµ sÆc sì cña thÕ giíi ®å gèm sø. C¸c cöa hµng to cã thÓ lµ cña c¸c c«ng ty, c¸c hé cã lß s¶n xuÊt hoÆc chØ lµm ®¹i lý vµ th­êng cã tÊt c¶ c¸c lo¹i s¶n phÈm. Nh­ng s¶n phÈm cña mçi cöa hµng l¹i kh«ng hÒ gièng nhau. NÕu cöa hµng nµy kh¸ch kh«ng ­ng vÒ mµu men hay kiÓu d¸ng th× cã thÓ sang mét cöa hµng kh¸c, mçi cöa hµng cã mét ®Æc tr­ng vÒ s¶n phÈm riªng v× ®­îc t¹o bëi nh÷ng bÝ quyÕt nghÒ nghiÖp kh¸c nhau. Cã thÓ nªu vÝ dô vÒ s¶n phÈm rÊt ®­îc kh¸ch du lÞch ­a chuéng lµ bé t¸ch uèng trµ. Chñng lo¹i s¶n phÈm nµy ®· cã tíi 30 lo¹i víi mµu s¾c, kÝch cì kh¸c nhau. Víi sù phong phó nh­ vËy, ch¾c ch¾n dï kh¸ch hµng cã khã tÝnh ®Õn ®©u còng cã thÓ t×m ®­îc cho m×nh mét bé ­ng ý. H×nh 9. Sù phong phó cña s¶n phÈm H×nh 9. Sù phong phó cña s¶n phÈm Kü thuËt chÕ t¸c gèm ë B¸t Trµng ®· cã thÓ phôc chÕ l¹i ®­îc tÊt c¶ c¸c s¶n phÈm cæ truyÒn ®Æc s¾c tõ 300 ¸ 400 n¨m tr­íc, ®iÒu mµ kh«ng mét n¬i s¶n xuÊt gèm sø lµm ®­îc giái b»ng. ChÝnh ®iÒu nµy ®· gióp B¸t Trµng kh«ng nh÷ng duy tr× ®­îc tiÕng t¨m vèn cã mµ cßn lµm cho tiÕng t¨m ®ã vang xa h¬n. Trong mçi s¶n phÈm lµ t©m hån vµ tµi nghÖ víi nÐt v¨n ho¸ B¸t Trµng tõ x­a truyÒn l¹i qua bao ®êi nay, c¸c s¶n phÈm ®ã vÉn rÊt ®Ñp vµ v« cïng râ nÐt. Cã nh÷ng s¶n phÈm cña c¸c nghÖ nh©n B¸t Trµng ®· trë thµnh b¸u vËt cña lµng nh­ chiÕc b×nh gèm cao 3 m cña nghÖ nh©n NguyÔn Minh Ngäc t¹i xãm 1, lµng cæ B¸t Trµng. §©y lµ chiÕc b×nh sø lín nhÊt ViÖt Nam vµ lµ niÒm tù hµo cña ng­êi d©n B¸t Trµng. Víi nh÷ng s¶n phÈm mang tÝnh lÞch sö vµ nghÖ thuËt nh­ vËy, kh¸ch du lÞch cã thÓ ®Õn th¨m lµng theo c¸c tour du lÞch chuyªn ®Ò nh­: NghÖ thuËt gèm sø d©n gian ViÖt Nam hay v¨n ho¸ Viªt Nam hoÆc ®¬n thuÇn chØ ®Ó ng¾m nh×n sù phong phó trong c¸c cöa hµng. 2. Lµng cã c¸c c«ng tr×nh kiÕn tróc cæ. Giê ®©y khi ®Æt ch©n ®Õn B¸t Trµng ta sÏ thÊy nhµ g¹ch san s¸t, ®­êng ngâ quanh co, chËt hÑp, tuy vËy, nã l¹i thÓ hiÖn rÊt râ nÐt ®Æc tr­ng cña lµng nghÒ cæ ViÖt Nam. Lµng cã lÞch sö kho¶ng 500 n¨m vµ cho ®Õn tËn ngµy nay trong lµng nh÷ng ng«i nhµ cæ (cã tuæi tõ 100 ¸ 200 n¨m) cßn l¹i kh¸ nhiÒu. C¸c ng«i nhµ nµy cã t­êng bao quanh rÊt cao, trªn t­êng cã g¾n nhiÒu m¶nh gèm hoÆc g¹ch B¸t Trµng lo¹i xÊu ®Ó trÇn, kh«ng tr¸t. Lo¹i g¹ch lµng B¸t Trµng næi tiÕng bÒn tr¾c vµ kh«ng bÞ mäc rªu. Nh÷ng ng«i nhµ cæ nµy hiÖn nay th­êng cã nÒn nhµ thÊp h¬n mÆt ®­êng, thËm trÝ cã n¬i mÆt ®­êng cao ngang t­êng hay tíi tËn nãc nhµ. H×nh 11. Mét ng«i nhµ cæ kiÓu Ph¸p H×nh 11. Mét ng«i nhµ cæ kiÓu Ph¸p H×nh 10. Ngâ hÑp nhÊt ë lµng B¸t Trµng H×nh 10. Ngâ hÑp nhÊt ë lµng B¸t Trµng Lµng cã 100% sè hé gia ®×nh s¶n xuÊt ®å thñ c«ng mü nghÖ tõ l©u ®êi (lµng hoµn toµn kh«ng cã diÖn tÝch ®Êt n«ng nghiÖp) nªn cã thÓ nãi, ng­êi d©n trong lµng cã cuéc sèng sung tóc h¬n c¸c lµng kh¸c rÊt nhiÒu (nhÊt lµ c¸c lµng thuÇn n«ng bªn c¹nh). Tõ xa x­a, sè hé giµu ®· chiÕm mét tû lÖ t­¬ng ®èi trong lµng, c¸c hé nµy ®· x©y cÊt cho m×nh nh÷ng ng«i nhµ bÒ thÕ, nh÷ng ng«i nhµ ®ã giê ®©y ®· trë thµnh nh÷ng c«ng tr×nh kiªn tróc cæ kÝnh, bÒ thÕ vµ rÊt ®Ñp. Ngoµi ra, theo truyÒn thèng lµng x· ViÖt Nam, c¸c c«ng tr×nh nh­: ®Òn lµng, ®×nh lµng vµ nhµ thê hä, thê tæ còng ®­îc x©y dùng tõ rÊt sím. Nh÷ng ng«i nhµ nµy ®­îc x©y dùng kiªn cè, cã cét, xµ vµ cöa b»ng lim. TiÕp thu nÒn kiÕn tróc kiÓu Ph¸p vµo nh÷ng n¨m ®Çu thÕ kû XX, trong lµng còng cã nh÷ng ng«i nhµ kiÓu nµy. Nhµ kiÓu Ph¸p cã t­êng rÊt dµy tõ 40 ¸ 60 cm, trÇn cao, m¸i nhµ ®­îc lµm b»ng xµ lim vµ g¹ch máng B¸t Trµng. Giê ®©y, nhiÒu ng«i nhµ víi c¸c kiÓu kiÕn tróc cæ vÉn cßn céng víi c¸c ng«i nhµ theo kiÕn tróc míi ®an xen t¹o nªn sù phong phó vÒ kiÕn tróc rÊt hÊp dÉn kh¸ch du lÞch. H×nh 12. §×nh lµng B¸t Trµng. §×nh lµng lµ n¬i diÔn ra lÔ héi cña lµng vµo r»m th¸ng 2 ©m lÞch hµng n¨m. Ng«i ®×nh nµy vèn cã kiÕn tróc hoµn toµn gièng ®×nh §×nh B¶ng ë B¾c Ninh (thêi tr­íc thuéc huyÖn Gia L©m, tæng B¾c Ninh), mét ng«i ®×nh ®Ñp næi tiÕng, nh­ng trong chiÕn tranh, mét phÇn ®×nh ®· bÞ ph¸ huû, tuy nhiªn nã ®· ®­îc d©n lµng kh«i phôc l¹i ngay sau ®ã vµ vÉn theo lèi kiÕn tróc cò. Hµng n¨m, vµo r»m th¸ng 2 ©m lÞch lµng më héi t¹i ®©y ®Ó t­ëng nhí c«ng ¬n tæ tiªn ®· cã c«ng chän ®Êt më lµng vµ truyÒn l¹i nghÒ quý cho con ch¸u. H×nh 12: §×nh lµng B¸t Trµng Lµng B¸t Trµng kh«ng chØ næi tiÕng vÒ nghÒ gèm mµ còng næi tiÕng lµ n¬i cã nhiÒu sü tö tõ cæ trÝ kim thµnh ®¹t. Ngay tõ ®êi Lý, lµng B¸t Trµng ®· ®­îc nhµ vua ban cho v¨n chØ cã nãc, dïng ®Ó ghi danh c¸c bËc ®ç ®¹t trong lµng, mét sè tiÕn sü trong lµng còng ®· l­u danh trong bia ®¸ ë Quèc Tö Gi¸m. H×nh 13: §Òn lµng B¸t Trµng H×nh 13. §Òn lµng B¸t Trµng Lµng cã mét ng«i ®Òn cæ thê Th¸nh mÉu (ng­êi chän ®Êt lµng ®Ó ngù vµ phï hé cho d©n lµng). Ng«i ®Òn nµy cã tiÕng lµ linh thiªng do vËy hµng th¸ng vµo ngµy r»m vµ mång mét, d©n lµng vµ d©n ë mét sè vïng l©n cËn vÉn ®Õn ®Ó cóng tÕ. Nh­ng hiÖn t¹i lèi ®i tr­íc cña ng«i ®Òn ®· bÞ lò s«ng Hång lµm lë vµ cuèn tr«i do vËy ng«i ®Òn rÊt cÇn sù quan t©m cña chÝnh quyÒn ®Þa ph­¬ng ®Ó tu bæ vµ më mang diÖn tÝch mÆt tr­íc, ®Ó cho biÓu t­îng t©m linh cña lµng ®­îc ®µng hoµng vµ to ®Ñp h¬n. Vµ mçi khi cã lÔ héi d©n lµng l¹i ®­îc n« nøc tæ chøc lÔ r­íc tõ ®×nh lµng tíi ®Òn nh­ truyÒn thèng xa x­a. Trong lµng hiÖn cã 22 hä vµ hÇu hÕt c¸c hä ®Òu cã nhµ thê hä to vµ bÒ thÕ. Nh÷ng nhµ thê hä mang tÝnh riªng biÖt cña mçi dßng téc vµ t¹o nªn cho lµng mét quÇn thÓ kiÕn tróc ®éc ®¸o cña kh«ng gian thê cóng. Nãi tãm l¹i, lµng B¸t Trµng hiÖn cßn l­u gi÷ ®­îc rÊt nhiÒu nh÷ng c«ng tr×nh kiÕn tróc cæ vµ ®· thùc sù lµ nguån tµi nguyªn nh©n v¨n quý gi¸ cho ph¸t triÓn du lÞch. . 3. VÞ trÝ ®Þa lý thuËn lîi cho ph¸t triÓn du lÞch: H×nh 14: Lèi vµo lµng B¸t Trµng phÝa ®­êng ®ª Xu©n Quang-Long Biªn H×nh 14. Lèi vµo B¸t Trµng phÝa ®­êng ®ª Xu©n Quan-Long Biªn Lµng n»m bªn h÷u ng¹n s«ng Hång, theo truyÒn thuyÕt lËp lµng th× vÞ trÝ nµy vèn thuËn lîi cho chuyªn trë nguyªn liÖu s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm theo ®­êng s«ng. Nh­ng hiÖn nay ngoµi bÕn s«ng, th× giao th«ng ®­êng bé còng rÊt thuËn tiÖn, cã thÓ nãi ®­êng bé lµ con ®­êng giao th«ng chÝnh cña lµng. Tõ trung t©m Hµ Néi, chØ víi 30 phót ®i « t« lµ du kh¸ch ®· tíi ®­îc B¸t Trµng b»ng ®­êng ®ª Long Biªn-Xu©n Quan hay tõ c¸c tØnh ë phÝa ®«ng b¾c c¬ thÓ tíi B¸t Trµng b»ng con ®­êng qua x· §a Tèn, tíi ch©n ®ª s«ng Hång, ®i qua ®ª lµ tíi ®­îc B¸t Trµng chÝnh v× vËy nã rÊt thuËn lîi cho viÖc tæ chøc c¸c tour du lÞch ®Õn tõ Hµ Néi hay c¸c tØnh kh¸c. N»m bªn bê s«ng Hång, B¸t Trµng ®­îc coi nh­ lµ ®iÓm dõng cho tour du lÞch Th¨ng Long-Phè HiÕn trªn s«ng Hång, lµng cã bÕn s«ng rÊt tiÖn cho tµu cËp bÕn vµ lªn th¼ng lµng cæ B¸t Trµng, vµo c¸c lß gèm th¨m quan. H×nh 15. §­êng lªn lµng cæ B¸t Trµng tõ bÕn s«ng 4. NÐt ®éc ®¸o cña ph­¬ng thøc s¶n xuÊt ngµnh nghÒ thñ c«ng truyÒn thèng Lµng B¸t Trµng ®· næi tiÕng tõ xa x­a. Ng­êi d©n Th¨ng Long-Hµ Néi th­êng hay truyÒn tông c©u: “LÜnh hoa Yªn Th¸i, ®å gèm B¸t Trµng Thî vµng §Þnh C«ng, thî ®ång Ngò X¸” Víi s¶n phÈm gèm sø B¸t Trµng, tõ 100 ¸ 200 n¨m tr­íc ®· ®­îc tiªu thô réng r·i trªn c¶ n­íc vµ ra n­íc ngoµi b»ng ®­êng s«ng do vËy mua vµ dïng ®­îc ®å B¸t Trµng kh«ng khã. Tuy nhiªn, khi ®Õn th¨m B¸t Trµng du kh¸ch kh«ng chØ cã thÓ mua ®­îc hµng cña B¸t Trµng tËn lß víi gi¸ rÎ, nhiÒu kiÓu d¸ng phong phó mµ ®Æc biÖt lµ du kh¸ch cã thÓ trùc tiÕp chiªm ng­ìng nh÷ng bµn tay thî khÐo lÐo ®ang chÕ t¸c s¶n phÈm, theo dâi vµ biÕt ®­îc ®Ó lµm ra s¶n phÈm hoµn chØnh ng­êi thî ph¶i lµm nh­ thÕ nµo, ®iÒu ®ã rÊt h÷u Ých cho nh÷ng ai thÝch kh¸m ph¸, t×m hiÓu. NÕu muèn du kh¸ch cã thÓ tù tay t¹o cho m×nh mét s¶n phÈm ngé ngÜnh theo ý m×nh vµ nhµ lß sÏ nung cho b¹n, thêi gian nung nÕu v­ît qu¸ thêi gian viÕng th¨m cña du kh¸ch th× s¶n phÈm ®ã sÏ ®­îc göi l¹i cho du kh¸ch qua ®­êng b­u ®iÖn. Sù thó vÞ ®ã chØ cã ®Õn th¨m B¸t Trµng du kh¸ch míi cã ®­îc. II. Lîi Ých cña viÖc ph¸t triÓn du lÞch t¹i lµng gèm B¸t Trµng 1. Cho phÐp më réng thÞ tr­êng vµ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ cña lµng nghÒ ThÞ tr­êng tiªu thô chñ yÕu cña toµn bé c¸c chñ lß vµ c«ng ty gèm sø trong lµng lµ c¸c ®¹i lý tiªu thô s¶n phÈm trªn toµn quèc, cïng víi viÖc xuÊt khÈu ra n­íc ng­êi th«ng qua bu«n b¸n th­¬ng m¹i. Tõ sau n¨m 1990, khi nhµ n­íc ta ban hµnh chÝnh s¸ch më cöa giao l­u réng r·i víi c¸c n­íc trªn thÕ giíi th× B¸t Trµng cïng víi c¶ n­íc cã thªm mét thÞ tr­êng míi ®ã lµ cung cÊp s¶n phÈm cho kh¸ch du lÞch n­íc ngoµi. Tuy sè l­îng hµng ho¸ b¸n ®­îc cho kh¸ch du lÞch nãi chung (c¶ trong n­íc vµ ngoµi n­íc) so víi l­îng hµng b¸n ra lµ rÊt nhá nh­ng do gi¸ trÞ cña mçi s¶n phÈm t¨ng lªn (v× gi¸ b¸n lÎ cho kh¸ch du lÞch cao h¬n so víi gi¸ b¸n th«ng th­êng) nªn còng coi nh­ ®em l¹i cho lµng nghÒ mét thÞ tr­êng ®¸ng kÓ. NÕu kh¸ch du lÞch lµ ng­êi sinh sèng ë n­íc ngoµi th× cã nghÜa lµ khi b¸n ®­îc hµng còng ®ång nghÜa víi viÖc cöa hµng ®· xuÊt khÈu ®­îc s¶n phÈm cña m×nh t¹i chç mµ kh«ng mÊt mét ®ång vËn chuyÓn vµ thuÕ xuÊt hµng nh­ sù xuÊt khÈu th«ng th­êng. 2. Duy tr× vµ ph¸t huy tÝnh s¸ng t¹o cña ng­êi thî Nhu cÇu cña kh¸ch du lÞch lµ nhá lÎ vµ rÊt kh¸c biÖt, bëi s¶n l­îng mua tèi ®a cña mét du kh¸ch chØ kho¶ng 20 s¶n phÈm trªn mét du kh¸ch, nªn ®Ó s¶n phÈm ngµy cµng phong phó, ®a d¹ng, hÊp dÉn ®­îc kh¸ch du lÞch th× ®ßi hái nh÷ng ng­êi thî ph¶i kh«ng ngõng c¶i tiÕn mÉu m· vµ c«ng nghÖ s¶n xuÊt ®Ó cho ra nh÷ng s¶n phÈm míi h¬n, ®Ñp h¬n vµ rÎ h¬n. YÕu tè ®ã cã lÏ lµ qu¸ nhá, song nÕu ng­êi thî quan t©m vµ cè g¾ng ph¸t huy nh÷ng kh¶ n¨ng cña m×nh th× còng ®em l¹i sù ph¸t triÓn cho nÒn s¶n xuÊt cña toµn lµng nghÒ. Bëi nÕu kh«ng, víi nh÷ng s¶n phÈm truyÒn thèng ng­êi thî s¶n xuÊt hÕt n¨m nµy sang n¨m kh¸c theo nh÷ng ®¬n ®Æt hµng th× víi c¬ chÕ thÞ tr­êng nh­ hiÖn nay sÐ kh«ng cã lîi cho uy tÝn vµ sù ph¸t triÓn cña lµng. Trong t­¬ng lai kh«ng xa lµng cßn cã thÓ mÊt chç ®øng trªn thÞ tr­êng nÕu nh­ kh«ng tÝch cùc s¸ng t¹o vµ ®æi míi. 3. Lµ ph­¬ng thøc ®Ó tµi nghÖ cña ng­êi thî gèm B¸t Trµng ngµy cµng vang xa h¬n. Khi ®· tíi Hµ Néi, hiÕm ai cã thÓ bá qua nh÷ng ®Þa danh næi tiÕng cña nã, ®Æc biÖt lµ B¸t Trµng. Khi ®· biÕt B¸t Trµng, mÊy ai cã dÞp ®i qua mµ l¹i kh«ng ghÐ vµo th¨m. Tuy lµng nghÒ ®· rÊt næi tiÕng, s¶n phÈm ®­îc b¸n réng r·i ë kh¾p mäi n¬i nh­ng nÕu cã dÞp ®Õn ®­îc B¸t Trµng mµ mua mét c¸i g× ®ã th× l¹i rÊt kh¸c biÖt. Khi tíi th¨m lß gèm, ng­êi kh¸ch l¹ sÏ cã c¬ héi ®­îc nh×n trùc tiÕp nh÷ng bµn tay khÐo lÐo ®ang t« vÏ, ®¾p nÆn tõng s¶n phÈm, kh¸ch du lÞch cã thÓ ®­îc ng¾m nh×n, lùa chän tho¶ thÝch t¹i c¸c gian hµng tr­ng bµy v« cïng phong phó. NÕu vÞ kh¸ch nµo tß mß muèn biÕt vÒ s¶n phÈm hay hái han t×m hiÓu vÒ tõng s¶n phÈm th× ®· cã ngay c¸c chuyªn gia t¹i chÝnh c¸c lß gi¶i thÝch vµ tr×nh bµy rÊt ®äc ®¸o. Víi nh÷ng kh¸ch du lÞch ®ã, hä ®· trë thµnh mét thuyÕt minh viªn rÊt kh¸ch quan vÒ B¸t Trµng, ë nh÷ng n¬i hä sÏ ®i qua. §ã lµ thø qu¶ng c¸o miÔn phÝ mµ ®em l¹i hiÖu qu¶ rÊt cao cho sù næi tiÕng vèn cã cña B¸t Trµng. Nh­ vËy, chÝnh du lÞch ®· gãp phÇn ®­a tiÕng t¨m cña B¸t Trµng ®i xa h¬n.  ch­¬ng IV mét sè gi¶i ph¸p ®Ó ph¸t triÓn du lÞch t¹I LµNG GèM Sø B¸T TRµNG 1. Nh÷ng gi¶i ph¸p trong thiÕt kÕ vµ tæ chøc s¶n xuÊt, tr­ng bµy HiÖn nay s¶n phÈm cña B¸t Trµng ®· rÊt ®Ñp vµ phong phó, tuy nhiªn nh÷ng s¶n phÈm dµnh cho du lÞch ch­a nhiÒu. S¶n phÈm cña B¸t Trµng vÉn ®¬n thuÇn chØ lµ ®å gia dông nh­: cèc chÐn, b×nh, vß,... du kh¸ch còng rÊt thÝch vµ mua rÊt nhiÒu. Tuy nhiªn ®Ó lµ mét vËt l­u niÖm, cã lÏ ®iÒu du kh¸ch du lÞch mong muèn chØ lµ mét mãn ®å nho nhá, xinh xinh tiÖn mang ®i ®Ó vÒ lµm quµ hoÆc tr­ng bµy ®Ó nhí dÊu Ên vÒ nh÷ng n¬i hä ®· ®i qua. VÝ dô: c¸c ®å vËt nhá, cã h×nh ¶nh nh­ ®Üa, b×nh r­îu... Mét thùc tÕ lµ c¸c hoa v¨n, h×nh ¶nh pháng theo c¸c ®iÓn tÝch cæ sÏ rÊt khã b¸n cho kh¸ch du lÞch v× hä kh«ng am hiÓu vÒ ®iÓn tÝch ®ã mµ chØ ®¬n thuÇn muèn cã mét kû niÖm vÒ n¬i mµ hä ®· ®Õn th¨m. Do ®ã, bªn c¹nh viÖc vÉn duy tr× mét sè s¶n phÈm truyÒn thèng ®Æc tr­ng, B¸t Trµng còng cÇn ph¶i cã nh÷ng s¶n phÈm mang h×nh ¶nh g¾n liÒn víi ®iÓm du lÞch vµ chØ nªn ph©n phèi c¸c s¶n phÈm nµy t¹i c¸c ®iÓm du lÞch ®ã. §èi víi kh¸ch du lÞch trong n­íc, c¸c h×nh ¶nh nµy cã thÓ lµ h×nh ¶nh vÒ Hµ Néi, vÒ lµng gèm B¸t Trµng, cßn ®èi víi kh¸ch du lÞch quèc tÕ, B¸t Trµng cã thÓ s¶n xuÊt c¸c s¶n phÈm cã h×nh ¶nh chung vÒ ViÖt Nam. C¸c h×nh ¶nh nµy cã thÓ ë d¹ng vÏ hoÆc ë d¹ng m« h×nh m« pháng… NÕu nh­ du kh¸ch cã ghÐ vµo th¨m mét lß nµo ®ã trong lµng th× cã thÓ hái nh÷ng ng­êi thî dÔ dµng vÒ nh÷ng g× ®éc ®¸o vµ thó vÞ cña s¶n phÈm. Nh­ng t¹i c¸c gian hµng, s¶n phÈm rÊt ®a d¹ng vµ phong phó vµ ®a d¹ng mµ kh«ng hÒ thÊy cã mét chót chØ dÉn, giíi thiÖu g× ®èi víi tõng s¶n phÈm, nªn nÕu du kh¸ch chØ muèn tù m×nh xem vµ t×m hiÓu th× sÏ rÊt khã, buéc ph¶i hái th¨m ng­êi b¸n hµng. Nªn ®Ó du kh¸ch hiÓu biÕt ®­îc vÒ gèm sø cña B¸t Trµng vµ tù do tham quan th× c¸c ng¨n tr­ng bµy cÇn cã nh÷ng th«ng tin s¬ bé vÒ hµng hãa nh­: lo¹i men, mµu s¾c, n¬i s¶n xuÊt,... ®Æt c¹nh mçi s¶n phÈm hay chung cho c¶ mét d·y hµng. Vèn s¶n xuÊt chñ yÕu cña c¸c lß vÉn lµ vèn tù cã, ®iÒu nµy ®· phÇn nµo g©y h¹n chÕ ®Õn kh¶ n¨ng s¶n xuÊt vµ g©y « nhiÔm m«i tr­êng (do c¸c lß cã kh«ng nhiÒu vèn vÉn ®èt lß b»ng than c¸m). Do vËy c¸c hé s¶n xuÊt t¹i lµng rÊt cÇn ®­îc nhµ n­íc mµ cô thÓ lµ c¸c ng©n hµng ph¸t triÓn t¹o ®iÒu kiÖn cho vay vèn, c¸c nhµ ®Çu t­ trong vµ ngoµi n­íc c¶ vÒ vèn lÉn c«ng nghÖ. 2. Ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng §­êng bé vµ ®­êng s«ng ®Õn B¸t Trµng rÊt thuËn tiÖn nh­ng hiÖn t¹i rÊt cÇn ®­îc c¶i t¹o vµ n©ng cÊp. BÕn s«ng hiÖn nay lµ b·i ®æ chÊt th¶i r¾n cña lµng, ®iÒu nµy rÊt bÊt lîi cho du lÞch, nã g©y mÊt mü quan vµ t¹o Ên t­îng ban ®Çu kh«ng tèt cho du kh¸ch. §­êng dÉn lªn bÕn vµo lµng cßn t­¬ng ®èi hÑp cÇn më réng vµ treo biÓn to h¬n ®Ó tõ xa du kh¸ch trªn thuyÒn ®· cã thÓ nhËn thÊy bÕn c¶ng cña lµng. TuyÕn ®­êng ®ª Long Biªn - Xu©n Quan hiÖn ®ang bÞ xuèng cÊp, cã rÊt nhiÒu æ gµ g©y c¶n trë viÖc ®i l¹i. HiÖn nay tuyÕn ®­êng ®· ®­îc më réng h¬n 2m sau khi x©y kÌ ®ª b»ng bª t«ng nh­ng ®­êng vÉn ch­a ®­îc tu bæ n©ng cÊp. ChÝnh quyÒn thµnh phè vµ huyÖn cÇn cã kÕ ho¹ch ®Çu t­ ®ång bé cho c¶ tuyÕn ®­êng nµy khi x©y dùng quy ho¹ch ph¸t triÓn du lÞch t¹i B¸t Trµng. Bao quanh lµng lµ mét con ®­êng bªn s«ng mµ tõ ®ã du kh¸ch cã thÓ phãng tÇm m¾t bao qu¸t ®­îc ra mÆt n­íc s«ng Hång mªnh m«ng réng lín. Con ®­êng nµy ®· ®­îc chñ tÞch ñy ban nh©n d©n thµnh phè Hµ néi ra quyÕt ®Þnh thi c«ng trong tæng thÓ kÕ ho¹ch quy ho¹ch chi tiÕt lµng nghÒ truyÒn thèng B¸t Trµng, nh­ng con ®­êng míi chØ ®­îc hoµn thµnh 3/4 . PhÇn cßn l¹i lµ phÇn tõ §×nh ®Õn th«n Giang cao ®­îc ng­êi lµng cho r»ng ®ã lµ phÇn ®Ñp nhÊt cña lµng th× ch­a ®­îc lµm. Con ®­êng nµy bÞ côt mét ®o¹n tõ cæng §Òn lµng ®Õn th«n Giang cao v× bÞ lë khi n­íc s«ng lªn h»ng n¨m nªn muèn t¹o mét con ®­êng dµi liªn tôc th× ph¶i x©y kÌ vµ më l¹i ®o¹n ®­êng ®· bÞ n­íc s«ng cuèn ®i. HiÖn nay con ®­êng phÇn ®­îc lµm míi chØ ®æ bª t«ng. Khi hoµn tÊt lµng cã thÓ l¸t ®­êng b»ng toµn bé g¹ch B¸t Trµng th× con ®­êng nµy sÏ t¹o cho lµng mét bé mÆt hoµn toµn míi. Du kh¸ch cã thÓ ®i d¹o trªn con ®­êng nµy ®Ó tham quan xung quanh lµng. §­êng ®i trong lµng cæ vÉn rÊt chËt hÑp vµ ngo¾t ngÐo vµ ®ã lµ nÐt ®Æc tr­ng cña lµng, nh­ng ®Ó kh¸ch du lÞch cã thÓ tiÖn ®i l¹i th× cÇn cã biÓn chØ dÉn bëi lèi ®i trong lµng nÕu kh«ng ph¶i ng­êi lµng th× rÊt khã th©m quan ®­îc mäi n¬i trong lµng. CÇn më réng thªm c¸c lo¹i h×nh dÞch vô ®Ó du kh¸ch cã thÓ nghØ ng¬i khi tíi tham quan nh­: nhµ hµng, qu¸n cafe, b­u ®IÖn, nhµ vÖ sinh c«ng céng,... Lµng B¸t Trµng ®i theo ®­êng bé th× ph¶ ®i qua mét lµng kh¸c lµ lµng Giang cao còng cã rÊt nhiÒu cöa hµng gèm sø mü nghÖ vµ lß s¶n xuÊt. Nªn ®Ó du kh¸ch cã thÓ tíi ®­îc lµng gèm B¸t Trµng truyÒn thèng cÇn cã thªm nh÷ng biÓn chØ ®­êng trªn däc ®­êng ®ª vµ cÇn thiÕt nhÊt lµ con ®­êng qua lµng Giang cao, ®Ó tíi th¼ng ®­îc cæng lµng. 3. Cã sù liªn kÕt víi c¸c c«ng ty du lÞch C¸c lß s¶n xuÊt trong lµng cÇn kÕt hîp víi c¸c c«ng ty l÷ kh¸ch ®Ó tæ chøc ®ãn kh¸ch tíi lµng ®­îc chñ ®éng vµ chu ®¸o h¬n. Nh÷ng nh­êi d©n cña lµng cã thÓ gióp c¸c c«ng ty l÷ kh¸ch vÒ nghiÖp vô h­íng dÉn vµ c¸c dÞch vô bæ sung kh¸c. NÕu du kh¸ch muèn tù lµm cho m×nh mét mãn ®å l­u niÖm th× khi cã sù liªn kÕt cña c«ng ty l÷ hµnh vµ lµng nghÒ th× chi phÝ cho cho viÖc göi tr¶ tíi kh¸ch hµng sÏ ®¬n gi¶n vµ Ýt tèn kÐm h¬n. KÕt luËn Lµng gèm cæ truyÒn B¸t Trµng vèn ®· næi tiÕng trong vµ ngoµi n­íc vÒ nh÷ng s¶n phÈm gèm sø. Tuy nhiªn, ngoµi nh÷ng s¶n phÈm ®ã ng«i lµng cæ nµy cßn tiÒm Èn mét niÒm n¨ng to lín ®ã lµ tiÒm n¨ng vÒ du lÞch víi lo¹i h×nh du lÞch lµng nghÒ ®Æc tr­ng. Do vËy, sau khi nghiªn cøu ®Ò tµi nµy chóng ta cã thÓ rót ra ®­îc nh÷ng kÕt luËn sau: Lµng gèm B¸t Trµng cã lÞch sö ph¸t triÓn tõ rÊt l©u ®êi. ChÝnh ®iÒu nµy ®· t¹o ra mét kho tµng v¨n ho¸ to lín vµ rÊt ®¸ng ®­îc quan t©m nghiªn cøu. §©y chÝnh lµ mét nguyªn nh©n hÊp dÉn kh¸ch du lÞch ®Õn t×m hiÓu vµ th¨m quan. HiÖn nay, viÖc s¶n xuÊt ë lµng nghÒ B¸t Trµng kh«ng nh÷ng kh«ng bÞ mai mét vµ ®ang ngµy cµng ph¸t triÓn, s¶n phÈm gèm sø cña lµng hiÖn rÊt ®a d¹ng, cã thÓ ®¸p øng nhiÒu nhu cÇu kh¸c nhau. ViÖc s¶n xuÊt cña lµng nghÒ hiÖn lµ sù kÕt hîp gi÷a nÐt truyÒn thèng vµ hiÖn ®¹i, võa cã tÝnh kÕ thõa võa cã sù tiÕp thu nh÷ng ph­¬ng ph¸p míi cã hiÖu qu¶ kinh tÕ. §Æc biÖt, s¶n phÈm cña lµng hiÖn cßn cã thÓ ®¸p øng ®­îc tÝnh thêi vô ®èi víi c¸c ngµy lÔ trong n¨m vµ rÊt thÝch hîp cho c¸c nhu cÇu vÒ hµng l­u niÖm tr­ng bµy. Do ®ã, cã thÓ nãi nÒn s¶n xuÊt t¹i B¸t Trµng tù nã ®· mang nh÷ng yÕu tè kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña du lÞch. Tuy nhiªn, viÖc s¶n xuÊt vµ tiªu thô s¶n phÈm ë B¸t Trµng vÉn cßn nhiÒu bÊt cËp vµ viÖc giíi thiÖu t¹i chç nÒn s¶n xuÊt cña lµng ®Õn kh¸ch th¨m quan hiÖn ®ang gÆp khã kh¨n do nhiÒu ®iÒu kiÖn kh¸ch quan. TiÒm n¨ng ph¸t triÓn du lÞch ë B¸t Trµng rÊt lín xuÊt ph¸t tõ chÝnh néi t¹i cña nÒn s¶n xuÊt ë B¸t Trµng, c¶nh quan rÊt ®Æc tr­ng ®èi víi mét lµng nghÒ cæ ph¸t triÓn trong qu¸ khø hiÖn cßn l­u gi÷ ®­îc vµ vÞ trÝ ®Þa lý kh¸ thuËn lîi ®Ó tæ chøc c¸c tour du lÞch theo c¶ ®­êng bé vµ ®­êng s«ng (kh«ng chØ lµ nh÷ng tour riªng biÖt mµ cã thÓ kÕt hîp theo c¸c tour du lÞch däc theo s«ng Hång). Tuy nhiªn, hiÖn nay du lÞch vÉn ch­a thùc sù ®em l¹i lîi Ých kinh tÕ vµ thóc ®Èy sù ph¸t triÓn chung cho lµng gèm B¸t Trµng nh­ nh÷ng tiÒm n¨ng vèn cã cña nã. Trong néi dung ®Ò tµi nghiªn cøu nµy, em ®· m¹nh d¹n ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p ®Ó gãp phÇn thóc ®Èy sù ph¸t triÓn du lÞch ë B¸t Trµng. Trªn ®©y, lµ toµn bé nh÷ng hiÓu biÕt cña em vÒ lµng gèm cæ truyÒn B¸t Trµng vµ sù ph¸t triÓn du lÞch lµng nghÒ ë B¸t Trµng. Nh÷ng hiÓu biÕt ®ã cßn rÊt s¬ khai vµ kh«ng thÓ tr¸nh ®­îc sù thiÕu sãt do kh¶ n¨ng cña b¶n th©n cßn cã h¹n. Em rÊt mong cã ®­îc sù gãp ý vµ chØ b¶o cña c¸c thÇy gi¸o cïng c¸c b¹n sinh viªn ®Ó em cã thÓ dÇn hoµn thiÖn kiÕn thøc cña m×nh. Tµi liÖu Tham Kh¶o TS. D­¬ng B¸ Ph­îng- B¶o tån vµ ph¸t triÓn c¸c lµng nghÒ trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸- NXB Khoa häc x· héi, Hµ Néi, n¨m 2001. NguyÔn Thä S¬n- Hoa tay Hµ Néi rång bay, Bé V¨n ho¸ th«ng tin, n¨m 1999. Lµng nghÒ, phè nghÒ Th¨ng Long-Hµ Néi- Bé V¨n ho¸ th«ng tin, Trung t©m TriÓn l·m V¨n ho¸ nghÖ thuËt ViÖt nam, n¨m 2000.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docDA291.doc
Tài liệu liên quan