Đề tài Tổng quan về nhà máy nhiệt điện. Đi sâu nghiên cứu quá trình hòa đồng bộ và điều chỉnh công suất máy phát

Sau thời gian 3 tháng làm đồ án với sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo-TS. Nguyễn Tiến Ban em đã hoàn thành đề tài được giao: “Tổng quan về nhà máy nhiệt điện. Đi sâu nghiên cứu quá trình hòa đồng bộ và điều chỉnh công suất máy phát”. Quá trình thực hiện đồ án đã giúp em củng cố các kiến thức mà mình đã học. Ngoài ra qua quá trình tìm hiểu thực tế bên ngoài để hoàn thành đố an đã giúp em có thêm những kiến thức thực tế rất quí báu. Đề tài của em đã giải quyết được các vấn đề sau : 1. Tìm hiểu tổng quan nhà máy nhiệt điện Phả Lại 2. Vận hành máy phát với hệ thống kích từ và điều chỉnh điện áp 3. Hòa đồng bộ và điều chỉnh công suất máy phát điện

pdf90 trang | Chia sẻ: baoanh98 | Ngày: 17/12/2018 | Lượt xem: 15 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Đề tài Tổng quan về nhà máy nhiệt điện. Đi sâu nghiên cứu quá trình hòa đồng bộ và điều chỉnh công suất máy phát, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
lên trong các hộp giữ của nó. + Các dây dẫn vào chổi than còn nguyên vẹn, các mối tiếp xúc kín và không có điểm chập mạch với vỏ. + Các chổi than không bị mòn quá mức. + Mép chổi than nguyên vẹn. + Dòng điện phân phối đều cho các chổi. + Chổi than không bị rung động. + Trên các chổi than không có bụi. + Lực nén của chổi than khoảng 0, 9 ÷ 1, 3kg/cm2. - Nếu như xuất hiện các tia lửa điện ở tất cả các chổi than thì người trực chính khối cần phải tiến hành kiểm tra độ ép chặt vào cổ góp của các chổi than và các chổi than. Nếu như không khắc phục được tia lửa thì cần phải báo cáo với Quản đốc phân xưởng vận hành Điện – Kiểm nhiệt và giảm phụ tải của máy phát điện theo công suất vô công. Nếu như tia lửa chỉ xuất hiện ở 1 số chổi than trong hệ thống chổi than thì cần tiến hành kiểm tra xem tia lửa có phải ở tại chỗ các chổi than bị quá mòn, bị rung hoặc bị kẹt trong các hộp giữ 49 nó, chổi than mài chưa tốt, lực nén của lò xo giữ không đạt yêu cầu. - Chổi than cần phải nhô ra khỏi hộp giữ khoảng 3 ÷ 4mm nếu khoảng cách này nhỏ hơn thì coi như chổi than đã hết thời gian sử dụng. - Xem xét các chổi than ở trên cổ góp khi máy phát điện đang làm việc bằng phương pháp nhấc chúng ra để kiểm tra, chỉ được phép thay chổi than khi máy phát điện đã ngừng, trong các trường hợp cần thiết phải thay chổi than thì cho phép thay lần lượt từng cái một trên mỗi cổ góp. Chỉ có trực chính điện hoặc nhân viên vận hành đã được đào tạo kỹ lưỡng về hệ thống chổi than này mới được phép thay chổi than. - Khi tiến hành công việc trên các thiết bị của hệ thống chổi than khi máy phát điện đang làm việc thì cần phải thực hiện mọi điều quy định của kỹ thuật an toàn trong vận hành thiết bị quay. - Mỗi tuần ít nhất 2 lần phải thổi bụi các thiết bị của chổi than và vòng tiếp xúc trên cổ góp máy phát điện bằng khí nén để thổi sạch các bụi than trên đó, trước lúc thổi bụi thì phải kiểm tra để tin chắc chắn rằng không khí là khô không bẩn và không bị nhiễm dầu, áp lực của không khí không được lớn hơn 2ata. - Xem xét thường xuyên sự làm việc của máy phát điện và các thiết bị phụ của nó do trực trên máy phân xưởng vận hành I tiến hành, kiểm tra định kỳ công việc này do trực nhật của phân xưởng vận hành Điện – Kiểm nhiệt tiến hành xem xét định kỳ. - Ở trạm phân phối khí của máy phát điện phải có đường dẫn khí H2 từ các bình chứa đến và hệ thống đường không khí từ nhà máy điện đến, đường dẫn CO2 từ bình chứa. Việc cấp bổ sung H2 cho máy phát điện phải tiến hành bằng tay. Việc lấy mẫu khí H2 để phân tích phải lấy qua các van lấy mẫu đã quy định. Việc phân tích khí H2 được tiến hành theo lịch. - Việc kiểm tra thường xuyên độ sạch của H2 trong máy phát điện đang làm việc phải dùng thiết bị phân tích khí. 50 - Mỗi ngày một lần các nhân viên của phòng thí nghiệm hóa phải tiến hành phân tích, kiểm tra thành phần khí H2 ở mọi điểm kiểm tra của máy phát điện. Khi thiết bị phân tích khí hư hỏng thì cứ 2 giờ một lần nhân viên phân tích của phân xưởng hóa phải tiến hành phân tích. Nếu như độ sạch của H2 ở trong máy phát điện thấp hơn trị số cho phép là 98% hoặc hàm lượng O2 trong H2 cao hơn 1, 2% thì phải thông thổi máy phát điện để khôi phục độ sạch của H2. Trong thời gian máy phát điện ngừng ngắn hạn không yêu cầu phải xả H2 ra khỏi vỏ máy thì công việc kiểm tra độ sạch cũng do thiết bị phân tích khí và nhân viên phân tích của phòng thí nghiệm hóa thực hiện. - Các nhân viên trực nhật vận hành mỗi ca đều có trách nhiệm kiểm tra xem trong vỏ máy phát điện có nước và dầu không bằng cách mở các van xả trên các ống chỉ thị chất lỏng. - Để làm khô khí H2 người ta bố trí thiết bị làm khô H2 (BAC – 50). Việc chạy thiết bị làm khô được thực hiện theo lịch và căn cứ vào độ ẩm của khí H2. Trong trường hợp độ ẩm tương đối của khí H2 tăng cao hơn 30% thì phải tiến hành thông thổi hoặc nâng cao nhiệt độ khí lạnh. Còn trong trường hợp thấy có nước trong ống chỉ thị chất lỏng thì 2 giờ phải tiến hành kiểm tra độ ẩm 1 lần. Việc kiểm tra độ ẩm do nhân viên phòng thí nghiệm hóa thực hiện. - Độ rò rỉ tự nhiên của khí H2 do độ kín của hệ thống làm mát không khí thì cần bổ sung H2 lấy từ hệ thống dẫn khí công việc này do nhân viên vận hành của phân xưởng vận hành Điện – Kiểm nhiệt tiến hành độ kín khí H2 ở trong máy phát điện được tính là đạt yêu cầu nếu như mức độ rò rỉ không lớn hơn 6% thể tích khí có trong máy phát điện và áp lực không thấp hơn 2, 3kg/cm 2 . 51 2. 6. CÁC THAO TÁC LOẠI TRỪ SỰ CỐ Trong quá trình làm việc thì sự cố là khó tránh khỏi. Vậy chúng ta sẽ nghiên cứu các bước để loại trừ sự cố đó: 2. 6. 1. Ngừng sự cố Máy phát điện cần ngừng sự cố và cần ngừng khi :  Đe dọa tính mạng con người.  Máy phát điện đột ngột rung mạnh.  Nhiệt độ dầu ra từ trong các Palie tăng cao quá 650C.  Các gối trục và vành chèn máy phát điện có tia lửa hoặc khói. Cần phải cắt máy phát điện ra khỏi lưới và ngừng sau khi đã thống với Phó giám đốc vận hành hoặc thời gian cho phép vận hành theo chế độ không bình thường đã hết. Ngừng máy phát điện trong các trường hợp sau: - Khi máy phát điện đang làm việc mà không khắc phục được các hư hỏng trong hệ thống kích thích gây khó khăn cho việc vận hành bình thường. - Khi chạm đất ở cuộn dây kích thích hoặc ở cuộn dây Roto. - Khi Hydro bị rò nhiều và áp lực tụt nhanh. - Mất nước vào các bộ làm mát khí máy phát điện và nhiệt độ khí ra cao quá 52 0 C. - Khi Stato máy phát điện có hiện tượng không đối xứng. Cho phép quá tảI 10% về dòng điện kéo dài 3ữ5 phút, nếu không thể khắc phục được thì phảI giảm phụ tảI và cắt máy ra khỏi lưới. Quá tải sự cố : nếu máy phát điện bị quá tải trên 105% phụ tải định mức thì nhân viên vận hành phải thông báo ngay cho điều trực nhật về hiện tượng đó mà không cần đợi chỉ thị hướng dẫn. Trong các điều kiện sự cố, cho phép quá tải cường độ dòng điện Stato và Roto trong thời gian ngắn. Thời gian 52 Quá tải (phút) 60 15 6 5 4 3 2 1 Độ bội cường độ so với định mức (I/Iđm) 1, 1 1, 15 1, 2 1, 25 1, 3 1, 4 1, 5 2 Cường độ Stato (A) 8536 8924 9312 9700 10088 10864 11640 15520 Bảng 2-1. Cường độ dòng điện Stato cho phép quá tải Thời gian quá tải không quá (phút) 60 4 1 1/3 (20s) Độ bội cường độ so với định mức (I/Iđm) 1, 06 1, 2 1, 5 2 Cường độ Roto khi : Iđm = 1750A Iđm = 1830A 1855 1939, 8 2100 2196 2625 2745 3500 3500 Bảng 2-2. Cường độ dòng điện Roto cho phép quá tải Nếu khi máy phát điện bị quá tải trong 1 phút mà không tự động khôi phục được các thông số bình thường thì nhân viên phải tìm mọi cách giảm dòng điện Roto và Stato bằng cách giảm bớt phụ tải vô công. 2. 6. 2 Mất đồng bộ: Do ngắn mạch ngoài hoặc do nhân viên xử lý bộ tự động điều chỉnh 53 kích thích không đúng máy phát điện có thể gây mất đồng bộ. Khi máy phát điện mất đồng bộ thì các đồng hồ đo cường độ, điện áp, công suất hữu công và công suất vô công thường bị dao động mạnh do từ trường tăng và thay đổi không đều. Máy phát điện mất đồng bộ thường gây ra tiếng kêu có chu kỳ. Căn cứ vào chỉ số các đồng hồ và các dấu hiệu chỉ dẫn sau khi xác định máy phát điện mất đồng bộ, nhân viên vận hành phải tăng hết điện áp kích thích. Nếu bộ tự động điều chỉnh kích thích APB ( bản vẽ số 2 ) không điều chỉnh được. Khi đó nếu đồng hồ cường độ, điện áp, công suất vẫn dao động thì phải giảm phụ tải hữu công đến khi máy phát điện trở lại đồng bộ. Nếu sau khi thực hiện các biện pháp trên mà máy phát điện vẫn chưa trở lại đồng bộ thì trong vòng 2 phút phải cắt máy phát điện ra khỏi lưới. Sau đó phải nhanh chóng hòa máy phát điện vào lưới. 2. 6. 3. Cắt tự động : - Khi máy phát điện tự động cắt do bảo vệ tác động hoặc ngừng sự cố máy phát điện bằng cách tác động lên Aptomat an toàn thì nhân viên vận hành phải - Đảm bảo nguồn tự dùng bình thường. - Kiểm tra xem Aptomat dập từ có tác động không, nếu không thì phải cắt bằng tay. - Thông báo cho trưởng ca về việc máy phát điện nhảy. - Kiểm tra bảo vệ và hỏi nhân viên trực ca để xác định nguyên nhân nhảy máy phát điện. - Căn cứ vào đồng hồ tự ghi để xác định có ngắn mạch ở lưới không. - Để đề phòng máy phát điện nguội đột ngột phải đóng bớt các van xả, các bộ làm khí. - Nếu máy phát điện nhảy do bảo vệ hư hỏng bên trong tác động thì nhân viên vận hành phải kiểm tra máy phát điện và các bảo vệ của nó. - Kiểm tra lại bảng bảo vệ ghi lại rơle chỉ thị tác động và nâng con bài. 54 - Kiểm tra các bảng đồng hồ tự ghi để xác định trước khi máy phát điện nhảy có bị ngắn mạch không. - Hỏi han nhân viên vận hành xem có tiếng kêu, tia lửa hoặc khói không. - Kiểm tra bên ngoài máy phát điện và toàn bộ vùng tác động của bảo vệ. Kiểm tra hệ thống làm mát, đo điện trở cách điện cuộn dây Roto và Stato bằng Mêgom. Sau khi đã giải trừ sơ đồ điện và chạy bộ quay trục để quay Roto. - Nếu không thấy hư hỏng gì thì phải yêu cầu nhân viên thí nghiệm kiểm tra các bảo vệ làm việc có đúng không. - Nếu sau khi đo mà không thấy hư hỏng gì thì có thể tăng điện áp bắt đầu từ 0. Khi tăng điện áp nếu thấy hư hỏng thì phải ngừng máy phát điện ngay để điều tra cẩn thận và tìm chỗ hư hỏng. - Nếu khi nâng điện áp không thấy hư hỏng gì thì có thể hòa máy phát điện vào lưới. - Nếu khối nhảy do bảo vệ cực đại tác động khi ngắn mạch ở lưới và bảo vệ so lệch dọc của máy phát điện tốt thì máy phát điện được kích thích và hòa đồng bộ vào lưới mà không cần kiểm tra sơ bộ. - Trong trường hợp máy phát điện nhảy do bảo vệ tác động mà không thấy máy phát điện có dấu hiệu hư hỏng nào thì chứng tỏ bảo vệ tác động sai. Trong trường hợp này cần phải tìm và khắc phục hư hỏng và chỉ sau khi đã khắc phục xong mới đưa máy phát điện vào lưới. - Những dấu hiệu của máy phát điện khi kiểm tra là : - Có khói, tia lửa hoặc ngọn lửa bốc ra từ máy phát điện máy kích thích. - Chổi than phát ra tia lửa vòng tròn. - Hư hỏng ở đầu ra, các máy biến dòng thanh cái. - Điện trở cách điện cuộn dây Stato và phần đấu nối thuộc phạm vi đo 55 giảm nhiều (từ 3 đến 5 lần so với lần trước). - Bảo vệ chạm đất kích thích. - Nếu khi máy phát điện nhảy do bảo vệ tác động mà vì nguyên nhân nào đó Aptomat dập từ không tác động làm việc thì phải nhanh chóng dập từ máy phát kích thích bằng cách cắt Aptomat bằng tay. - Cấm hòa máy phát điện khi chưa khắc phục xong hư hỏng ở bộ Aptomat dập từ AΓΠ. 2. 6. 4. Làm việc khi ngắn mạch : Khi có sự cố ở lưới điện hoặc ở các máy phát điện làm việc song song cho điện áp giảm đột ngột, dòng điện kích thích tăng tới cực đại, nhờ bộ điều chỉnh kích thích mà các rơle cường hành kích thích. Nhân viên vận hành không được chạm đến thiết bị tự động kích thích trong vòng 20s sau đó phải nhanh chóng tìm mọi cách để giảm dòng Stato xuống đến trị số quá tải của máy phát điện. - Khi máy phát điện làm việc ở chế độ ngắn mạch ở thanh cái nhà máy hoặc ở lưới điện bên ngoài thì kim Ampe kế sẽ chỉ dòng Stato tăng lên cực đại, đồng đo điện áp giảm đi. - Trưởng kíp vận hành điện - Kiểm nhiệt nếu vắng mặt thì trực chính sau khi thấy hiện tượng ngắn mạch từ 20 đến 30s phải cắt máy phát điện bằng tay, cắt bộ điều chỉnh kích thích cắt AΓΠ. 2. 6. 5. Vi phạm chế độ nhiệt: Hệ thống làm máy phát điện cần phải đảm bảo làm mát sao cho nhiệt độ cho phép làm viêc lớn nhất của các bộ phận riêng biệt của máy phát kích thích môi trường làm mát không cao quá trị số cho phép ghi trong bảng : Tên gọi bộ phận làm mát Nhiệt độ lớn nhất 00C đo theo Điện trở Điện trở nhiệt Nhiệt kế thủy ngân 56 - Cuộn dây Stato + Máy phát điện + máy kích thích - Cuộn Roto - Lõi thép Stato - Khí nóng trên thân Stato - - 110 - - 120 0 C 120 - 120 75 - - - - 75 0 C Ba-vit-cut-xi-ne của palie vào bộ chèn Đầu ra từ palie và bộ chèn - - 80 65 - 65 0 C Bảng 2-3. Trị số nhiệt độ cho phép làm việc lớn nhất của các bộ phận máy phát điện - Nhiệt cho phép của các bộ phận máy phát điện. Nếu nhiệt độ đồng, thép Stato và khí cao hơn trị số cho phép thì phải giảm phụ tải máy phát điện đến cực tiểu và nếu nhiệt độ vẫn không đổi và không giảm thì phải cắt máy phát điện ra khỏi lưới. 2. 6. 6 Chạm đất ở cuộn dây Stato : Khi có tín hiệu chạm đất ở các mạch điện áp máy phát điện và các bảo vệ không làm việc thì phải giảm phụ tải ngay và cắt máy phát điện ra khỏi lưới. 2. 6. 7 Hệ thống kích thích không bình thƣờng - Máy phát mất kích thích có thể do các nguyên nhân sau : - Đứt mạch Roto (hoặc tiếp điểm AΓΠ tự cắt, chổi than không tiếp xúc). - Ngắn mạch ở Roto. - Đứt mạch kích thích của máy phát kích thích đang làm việc hoặc dự 57 phòng (đứt ở các cực) hư hỏng ở mạch biến trở Sun, hư hỏng cầu chỉnh lưu. - Nếu máy phát kích thích chính bị hư hỏng thì phải chuyển kích thích chính sang kích thích dự phòng và ngược lại mà không cần giảm phụ tải của máy bằng cách cho các máy kích thích làm việc song song, ngừng máy kích thích cần ngừng. Việc chuyển từ kích thích chính làm việc sang kích thích dự phòng và ngược lại phải vận hành theo quy trình của máy phát điện. - Nếu điện trở các mạch kích thích máy phát điện đang làm việc giảm đột ngột thì phải tìm mọi cách khôi phục lại điện trở cách điện bằng cách dùng khí nén khô có áp lực bằng 2ata để thổi cổ góp này. - Nếu điện trở cách điện được khắc phục thì theo dõi máy kích thích hết sức cẩn thận khi có thể thì có thể ngừng để vệ sinh. - Khi chạm đất trong mạch kích thích của máy phát điện cần phải xác định chỗ hư hỏng xem nó có nằm trong cuộn dây Roto hoặc ở ngoài và chuyển máy phát điện sang dự phòng. Trước khi đưa máy phát điện ra sửa chữa cần phải cho bảo vệ này tác động cắt máy phát điện. - Nếu các vòng dây cuộn dây Roto bị chạm chập mà không liên quan tới điểm chạm đất và mức độ rung của máy phát điện ở tình trạng bình thường thì cho phép máy phát điện làm việc đến khi ra sửa chữa, khi đó dòng điện Roto không được lớn hơn trị số cho phép trong thời gian dài. - Khi các vòng dây của cuộn dây Roto bị chạm chập và cuộn dây Roto bị chạm đất xảy ra cùng một lúc thì nhân viên vận hành phải : - Giảm phụ tải của máy phát điện đến trị số cực tiểu có thể. - Chuyển tự dùng khối sang dự phòng. - Cắt máy cắt máy khối. - Cắt AΓΠ. - Báo cáo quản đốc phân xưởng vận hành điện - Kiểm nhiệt biết các thao tác đã làm. - Khi thấy chổi than có khí hoặc tia lửa mạnh thì phải báo ngay cho 58 Trưởng kíp điện hoặc Trực chính. Sau khi kiểm tra tại chỗ phải thực hiện các quy định sau : - Giảm phụ tải vô công của máy phát điện. - Kiểm tra tình trạng chổi than. - Nếu các biện pháp trên không có kết quả thì phải giảm phụ tải và cắt máy phát điện ra khỏi lưới. - Khi mất kích thích máy phát điện chuyển sang chế độ không đồng bộ. Chế độ phi đồng bộ của máy phát điện được đặc trưng bởi các dấu hiệu sau : - Điện áp Stato thấp hơn so với chế độ trước. - Ampe kế Stato dao động và chỉ dòng điện tăng. - Ampe kế Roto chỉ “ 0” hoặc dao động gần “ 0”. - Công suất hưu công giảm so với chế độ trước đó. Khi mất kích thích cần phải : - Cắt AΓΠ. - Trong vòng 30s phải giảm phụ tải hữu công xuống 60% phu tải định mức (72MW). - Trong vòng 15 phút cần phải giảm xuống còn 40% định mức (48MW). Máy phát điện được làm việc ở chế độ này trong vòng 30 phút, trong thời gian đó phải xác định và khắc phục hiện tượng phi đồng bộ. - Nếu mất kích thích do mất AΓΠ bị cắt nhầm hoặc tự động cắt nhầm hoặc cắt thì phải đóng ngay AΓΠ. - Nếu sau 30 phút không khắc phục được chế độ phi đồng bộ thì phải cắt ngay máy phát điện ra khỏi lưới. - Việc cho phép các chế độ phi đồng bộ của các tổ máy của Nhà máy điện với lưới điện phụ thuộc vào điều kiện làm việc của lưới. (hiện tại đang đặt ở chế độ đi cắt máy phát điện). - Khi mất kích thích do ngắn mạch cuộn dây Roto (chạm chập giữa các vòng dây của cuộn dây Roto, cuộn dây kích thích chạm châp với vỏ). Thì 59 trong quá trình phi đồng bộ có thể gây ra độ rung nguy hiểm cho máy phát điện vì từ thông không đối xứng. Trong trường hợp này cần phải tác động ngay Aptomat an toàn dập kích thích và máy phát khối. 2. 6. 8 Làm việc khi phụ tải không cân đối : Những nguyên nhân thường gặp của hiện tượng không cân đối dòng điện Stato máy phát điện có thể là : - Hư hỏng 1 pha ở máy biến áp khối. - Hỏng 1 pha ở máy biến áp tự dùng làm việc. - Hỏng 1 pha ở đường dây đầu ra. - Một pha máy cắt điện không đóng hết. Dòng điện không cân đối của máy phát điện đặc biệt lớn khi hỏng 1 pha của máy biến áp khối hoặc 1 pha máy cắt điện không đóng hết. - Nếu cuộn dây Stato xuất những dòng điện không đều sẽ xảy ra hiện tượng dòng điện thứ tự nghịch và dưới tác động của dòng điện này từ trường sinh ra sẽ quay với tần số quay kép so với Roto do đó mà làm nóng đột ngột cục bộ các bộ phận của Roto và làm tăng độ rung. - Máy phát điện được phép làm việc lâu dài nếu hiệu dòng điện các pha không vượt quá 10% trị số định mức. Tuy nhiên dòng ở 1 trong các pha không được vượt quá trị số cho phép ở điều kiện làm việc đã cho phụ tải cân đối. - Khi làm việc ở chế độ phụ tải không cân đối nằm trong giới hạn các trị số cho phép thì cần phải đặc biệt chú ý kiểm tra cẩn thận tình trạng nhiệt của máy phát điện và nếu nhiệt độ cao hơn cho phép thì phỉ giảm ngay phụ tải của máy phát điện để khôi phục tình trạng làm việc bình thường. Nếu độ không cân đối lớn hơn trị số cho phép thì nhân viên trực nhật phải tìm hiểu nguyên nhân và tìm mọi cách khắc phục hoặc giảm bớt, nếu trong vòng 3 đến 5 phút không thể khắc phục được thì phải tách máy phát điện ra khỏi lưới. 60 2. 6. 9 Làm việc ở chế độ động cơ : Máy phát có thể chuyển sang chế độ động cơ nếu ngừng cấp hơi vào tuabin (bảo vệ công nghệ tác động đóng van Stop ). Do tuabin chỉ cho phép làm việc ở chế độ không có hơi là 4 phút, do đó máy phát điện có thể làm việc ở chế độ động cơ không quá thời gian trên. Nhân viên trực nhật phân xưởng vận hành I trong thời gian 4 phút phải cấp hơi vào tuabin. Nếu trong vòng 4 phút mà không khôi phục được chế độ bình thường thì phải cắt ngay máy phát điện ra khỏi lưới. 2. 6. 10 Những chế độ không bình thƣờng : - Hệ thống làm mát Hydro của máy phát điện nhờ van điều chỉnh ở đầu điều chỉnh khí. Nếu không khắc phục được nguyên đó thì cần phải giảm phụ tải và cắt máy phát điện ra khỏi lưới và tìm cách khắc phục khuyết tật. - Nếu áp lực Hydro cao hơn trị số cho phép và có tín hiệu “áp lực Hydro cao” thì phải giảm áp lực Hydro đến trị số cho phép bằng cách mở van. Sau đó khắc phục ở bộ điều chỉnh áp lực. - Độ sạch bình thường của Hydro không được thấp hơn 98%. Nếu độ sạch Hydro trong hệ thống tụt xuống dưới 98% sẽ báo tín hiệu “độ sạch Hydro thấp”. Khi đó phải thông thổi máy phát và bổ xung Hydro sạch bằng tay. - Ở hộp các-te-palie các đường dầu xả, trong bể dầu chính và vỏ che các thiết bị trên thực tế không thể có Hydro do đó nếu Hydro xuất hiện ở đó thì tìm mọi cách khắc phục ngay. Nếu trong các vỏ che thanh cái có Hydro thì phải nạp khí trơ vào đó, nhanh chóng cắt máy phát điện ra khỏi lưới và không đợi ngừng máy phát điện, phải tiến hành thông thổi Hydro. - Độ chênh áp giữa áp lực dầu chèn và áp lực Hydro (0, 5 ÷ 0, 7)kg/cm2 chuyển đổi cả khi quay máy phát điện bằng thiết bị quay trục. Nếu áp lực dầu chèn của máy giảm sự cố thì mọi cách xử lý của nhân viên đều nhằm để giữ áp lực cho hệ thống. 61 Nếu áp lực dư của Hydro không thể duy trì được thì cần phải cắt ngay máy phát điện ra khỏi lưới và không đợi ngừng máy phát điện tiến hành thông thổi Hydro. - Nếu trong thân máy phát có nước với số lượng không nhiều thì phải xả nước đo độ ẩm của Hydro và kiểm tra xác định xem có hiên tượng đọng sương không tăng cường theo dõi máy phát điện. Nếu tiếp tục đọng nước thì phải tách các bô làm mát khí để tìm hư hỏng. Nếu tách 1 trong các bộ làm mát khí thì phụ tải của máy phát điện không được quá 75% phụ tải định mức. Nếu trong thân máy phát điện lượng nước quá lớn 8 lit/ca thì phải cắt ngay máy phát điện ra khỏi lưới. 2. 6. 11 Dập lửa máy phát điện : Khi máy phát điện bị cháy thì nhân viên trực nhật phải : - Nhanh chóng dập lửa máy phát điện. - Báo cáo Trưởng ca nhà máy. - Cắt máy phát điện ra khỏi hệ thống. - Cắt cường hành kích thích máy phát điện (AΓΠ) và Aptomat đầu vào kích thích làm việc. - Chạy bơm dầu sự cố. - Điều chỉnh cấp hơi vào tuabin để giữ tốc độ vòng quay (200 ÷ 300) vòng/phút. - Phải giữ tốc độ trên đến khi xử lý xong hỏa hoạn để tránh cong trục. - Mở van CO2 để đẩy Hydro ra ngoài. - Xử lý đám cháy theo đúng quy trình cứu hỏa. 2. 7. THAO TÁC DỪNG TỔ MÁY Các điểm cần lưu ý khi muốn thực hiện dừng tổ máy: * Chỉ có trưởng ca nhà máy sau khi nhận lệnh của điều độ viên hệ thống mới có quyền quyết định cắt và ngừng máy phát điện. Khi đó phải báo cho trưởng kíp vận hành I và trưởng kíp vận hành điện - Kiểm nhiệt biết. 62 * Trực chính khối điện sau khi nhận được lệnh của trưởng kíp vận hành điện - Kiểm nhiệt hoặc trưởng ca về viêc ngừng và cắt máy phát điện thì cần tiến hành các thao tác sau đây : - Giảm dần phụ tải vô công theo mức độ giảm phụ tải hưu công bằng cách thao tác khóa điều khiển của bộ điều chỉnh kích thích. Việc giảm phụ tải hữu công do nhân viên lái máy của phân xưởng vận hành I thực hiện bằng cách thao tác khóa điều khiển của lò điều tốc tuabin. - Nếu như sau khi thao tác khóa của bộ điều chỉnh kích thích mà phụ tải vô công vẫn không giảm thì bẻ khóa SAC4 chuyển từ bộ điều chỉnh kích thích tự động sang bằng tay để giảm kích thích. - Sau khi đã giảm phụ tải hưu công và phụ tải vô công đến 0 và nhận được tín hiệu “ van Stop đã đóng” thì cắt máy cắt điện 10, 5kV của khối và báo về phòng điều khiển trung tâm rằng khối đã cắt ra khỏi hệ thống. - Cắt hệ thống dập từ của máy phát điện khi dòng điện Roto bằng dòng điện không tải. - Cắt Aptomat đầu vào của hệ thống kích thích. * Sau khi đã cắt máy phát điện ra khỏi hệ thống và máy phát điện đã ngừng thì phải tiến hành các thao tác sau đây : - Cắt nước vào các bộ làm mát khí sau khi vận hành ngừng bơm làm mát khí thì mở các van làm mát khí ở các bộ làm mát tới khi không thấy không khí hút vào bộ làm mát nữa thì đóng các van này lại. Ngừng thiết bị làm lạnh (BAC - 50). - Tiến hành tách sơ đồ điện của khối bằng cách cắt cầu dao cách ly của máy phát điện theo các quy định của quy trình về thao tác chuyển đổi. - Cắt sơ đồ kích thích của máy phát điện theo các quy định của các quy trình về vận hành hệ thống kích thích chính và kích thích dự phòng. - Ghi chép mọi thao tác vào sổ nhật ký vận hành. * Hệ thống dầu chèn trục của máy phát điện cần được duy trì liên tục 63 trong suốt thời gian trong máy phát điện còn khí Hydro không kể là máy phát điện đang làm việc hay đã ngừng. Khi máy phát điện đã ngừng để sửa chữa mà mở gối đỡ của tuabin thì phải cung cấp dầu thường xuyên vào hệ thống chèn của máy phát điện. * Sau khi máy phát điện đã ngừng hoàn toàn và sơ đồ khối đã được cắt ra thì nhân viên trực điện khối phải đo điện trở cách điện của cuộn dây Stato và của toàn mạch kích thích. Kết quả đo này cần phải lưu và ghi vào sổ theo dõi riêng (trong sổ phải ghi rõ nhiệt độ của cuộn dây Stato bằng Logomet), so sánh điện trở cách điện của cuộn dây Stato với lần đo trước. Trị số điện trở cách điện này gọi là không đạt yêu cầu nếu như trong quá trình vận hành đã bị giảm 3 - 5 lần so với trị số đo lần trước. Nếu trị số điện trở cách điện bị giảm đột ngột thì cần báo ngay cho quản đốc phân xưởng vận hành điện - kiểm nhiệt và Giám đốc nhà máy biết 2. 8. SỬA CHỮA MÁY ĐIỆN Khi muốn tiến hành sữa chữa máy điện thì ta phải thực hiện qua các bước sau : 2. 8. 1. Kiểm tra đánh giá máy phát điện  Kiểm tra rò rỉ của khí Hydro.  Nâng áp lực và nạp khí Freon.  Kiểm tra rò khí bằng nước xà phòng.  Kiểm tra rò khí bằng máy ngửi khí.  Kiểm tra độ rò bằng duy trì áp suất. 2. 8. 2. Đo điện trở cách điện của các bộ phận khác nhau  Đo điện trở cách điện cuộn dây roto của máy phát điện và mạch kích thích chính.  Đo điện trở cách điện cuộn dây Stato.  Kiểm tra tâm của tua bin – máy phát điện.  Kiểm tra ổ đỡ (ổ đỡ phần tiếp xúc với các trục). 64  Kiểm tra đường tròn của vành góp.  Kiểm tra bề mặt tiếp xúc ổ trục của các trục.  Kiểm tra hộp chèn.  Kiểm tra thiết bị chống văng dầu phía bên trong máy phát điện.  Kiểm tra quạt gắn trên roto.  Kiểm tra vành phân gió.  Kiểm tra roto (chỉ thực hiện khi roto đã kéo ra ngoài).  Kiểm tra bên trong máy phát điện.  Kiểm tra bên trong và bên ngoài hộp đầu ra máy phát điện.  Kiểm tra biến dòng hình ống (BCT).  Kiểm tra các bộ phận làm mát Hydro.  Kiểm tra các thiết bị dầu chèn.  Kiểm tra các thiết bị nước làm mát Stato thông rửa dầu. 65 CHƢƠNG 3 HOÀ ĐỒNG BỘ MÁY PHÁT ĐIỆN 3. 1 MỞ ĐẦU Để tăng công suất cung cấp cho phụ tải và đảm bảo cấp điện liên tục cho tải người ta cho các máy phát điện đồng bộ làm việc song song với nhau. Khi 2 máy phát vào làm việc song song phải đảm bảo sự phân tải đều giữa các máy, có nghĩa là nếu 2 máy có công suất như nhau thì khi làm việc song song phải chịu tải như nhau, còn nếu công suất của 2 máy khác nhau thì máy nào có công suất lớn hơn sẽ chịu tải nhiều còn máy công suất nhỏ sẽ chịu tải ít. Việc đưa 1 máy phát vào làm việc với lưới hoặc 1 máy phát khác phải không được có dòng cân bằng chạy quẩn trong các máy và không được phá vỡ chế độ làm việc của máy phát đang làm việc. Để làm được điều này các máy phát phải thoả mãn các điều kiện sau : 1. Giá trị hiệu dụng của điện áp máy phát và lưới phải bằng nhau 2. Phải nối đúng thứ tự pha giữa máy phát và lưới 3. Tần số lưới và tần số máy phát bằng nhau 4. Phải đảm bảo thứ tự pha của các điện áp ấy 3. 2. HÒA MÁY PHÁT VÀO MẠNG Các nguyên tắc cần đảm bảo khi thực hiện hòa: - Hoà máy vào lưới do trưởng kíp vận hành Điện - Kiểm nhiệt tiến hành theo lệnh của trưởng ca về nâng điện áp, lấy đồng bộ và hoà vào lưới. - Trước lúc nâng điện áp của máy phát điện trưởng kíp vận hành Điện - Kiểm nhiệt phải chuẩn bị xong sơ đồ kích thích theo quy trình vận hành các máy kích thích làm việc và dự phòng. - Tốc độ nâng điện áp của máy phát điện không hạn chế dù là khởi động từ trạng thái lạnh hay trạng thái nóng. - Các Ampemet đặt ở Stato dùng để kiểm tra các sai sót trong sơ đồ điện của máy phát điện, trong quá trình nâng điện áp, nếu có sai sót. Trong trường 66 hợp này phải cắt kích thích và kiểm tra lại sơ đồ điện của máy phát điện. Chỉ số Ampemet của Roto và kiloVonmet của Stato khi máy phát điện đã được kích thích cần phải tăng lên đều đặn. - Khi dòng điện của Roto đã có trị số khoảng 630A thì điện áp của máy phát điện phải là 10, 5kV. Nếu khi dòng điện của Roto đã chỉ 630A mà điện áp Stato máy phát điện vẫn nhỏ hơn 10, 5kV thì cần phải tìm hiểu rõ nguyên nhân. Đối với trường hợp này cần kiểm tra lại vị trí của tất cả các aptomat Aẽ - 50 đặt ở trong tủ máy biến điện áp, kiểm tra số vòng quay của trục tuabin. Ngoài ra cần kiểm tra sự hoàn chỉnh các bộ phóng điện đặt trong mạch Roto. - Cấm tăng dòng điện của Roto lên cao hơn 630A trong lúc máy đang chạy không tải và tốc độ quay của tuabin ở trị số định mức. Nếu như làm mọi việc như sửa mạch, số vòng quay của tuabin, mà vẫn không tìm được sai sót thì báo cho trưởng ca và quản đốc phân xưởng vận hành Điện - Kiểm nhiệt biết. - Khi đã nâng điện áp của máy phát điện lên đến trị số định mức, trưởng kíp điện cần phải tiến hành kiểm tra: + Sự làm việc của chổi than. + Nhiệt độ của nước làm mát và khí Hydro. + Tất cả các thiết bị đấu nối vào thanh cái của máy phát điện. + Loại trừ các hư hỏng trong hệ thống kích thích, kiểm tra cách điện của mạch kích thích bằng Vôn kế kiểm tra. - Sau khi đã xem xét xong thì bắt đầu hoà máy phát điện vào lưới nhất thiết phải hoà đồng bộ chính xác. - Sau khi đã hoà xong máy phát điện phải báo cáo cho trưởng ca biết máy phát điện đã được đóng vào lưới và làm việc song song với lưới. - Bằng cách điều chỉnh kích thích và điều tốc tuabin xác lập chế độ công suất hữu công và vô công theo biểu đồ do trưởng ca quy định. Tốc độ tăng phụ tải hữu công được xác định bằng chế độ làm việc của tuabin và lò hơi. 67 Phụ tải vô công cần được tăng lên tỷ lệ với phụ tải hữu công. Trong các trường hợp sự cố cần để cho bộ tự động điều chỉnh kích thích (ABP) và cường hành kích thích vào làm việc. Trong trường hợp này phải theo dõi chặt chẽ chỉ số của các đồng hồ hữu công và vô công, không cho phép chuyển máy phát điện sang chế độ non kích thích (chế độ điện kháng bình thường). - Khi đóng máy phát điện vào làm việc song song với lưới, trưởng ca phải báo cho điều độ hệ thống biết về máy phát điện đã đóng vào lưới. 3. 3. CÁC PHƢƠNG PHÁP HÒA ĐỒNG BỘ Ở đây có 1 điểm cần lưu ý như sau: Việc hòa đồng bộ chúng ta thực hiện ở lưới “cứng”. Đây là lưới điện có công suất vô cùng lớn, điện áp và tần số luôn không đổi. Bất cứ một máy điện nào có công suất nhỏ hơn nhiều lần tổng công suất của lưới khi hòa vào mạng “cứng” này đều có điện áp, tần số phụ thuộc vào điện áp và tần số của lưới chủ. Như vậy, việc đưa một máy điện bất kỳ vào làm việc với lưới cứng trên lý thuyết là hoàn toàn có thể ( tất nhiên là phải thỏa mãn các điều kiện cần thiết để hòa máy) và trong trường hợp này việc điều chỉnh dòng kích từ cũng như vòng quay của động cơ sơ cấp không làm thay đổi điện áp, tần số của lưới mà chỉ làm thay đổi khả năng nhận tải tác dụng cũng như tải kháng của máy mà thôi. Hình 3. 1 trình bày đồ thị vecto của một máy phát khi làm việc với lưới cứng với việc thay đổi dòng kích từ và công suất hơi 68 U I2Xdb I1Xdb I2 I1 E1 E2 U I1Xdb I1 E1 E2 a b Hình 3. 1 : Đồ thị vecto của máy phát khi làm việc ở lưới cứng Trong hình 3. 1a chỉ đơn thuần thay đổi dòng kích từ của máy phát còn công suất hơi không đổi , lúc đó sđđ phần ứng thay đổi nhưng vì là lưới cứng nên điện áp trên lưới U = const. Hệ số cosφ đã thay đổi vì thực tế góc lệch pha đã thay đổi từ φ1 sang φ2 . Công suất kháng đã thay đổi từ Q1 sang Q2 còn công suất tác dụng P = const. Trong hình 3.1b biểu diễn việc thay đổi công suất hơi. Công suất tác dụng thay đổi P1 sang P2 ,nếu như không thay đổi dòng kích từ cho máy phát thì mút của vecto sđđ sẽ vẽ theo cung tròn có bán kính là E1 và như vậy, góc lệch pha sẽ giảm dần vecto I sẽ dần trùng với vecto U và nếu tiếp tục tăng nữa thì góc lệch pha sẽ đổi dấu âm (vectơ I sẽ nhanh hơn vectơ U). Máy sẽ phát công suất mang tích chất dung ( phản ứng phần ứng trợ từ), như vậy không cần thiết. Vì thế, để giữ cho máy phát làm việc ở chế độ bình thường, người ta phải tăng dòng kích từ cho sđđ tăng lên. 69 Hình 3.1b vẽ trường hợp giữ góc lệch pha φ không đổi và dòng điện I2 trùng pha với I1 (tất nhiên I2 > I1) Ta có các phương pháp hòa sau : - Hoà đồng bộ chính xác : phương pháp thực hiện hoà song song máy phát đồng bộ thoả mãn cả 4 điều kiện trên đây. Phương pháp này thường được dùng nhất vì đảm bảo an toàn cho máy, cho lưới điện và chất lượng hoà. Tuy nhiên thời gian thực hiện lâu - Hoà đồng bộ thô: phương pháp đưa 1 máy phát vào làm việc với 1 máy khác khi chưa thoả mãn tất cả các điều kiện trên. Phương pháp này áp dụng khi cần hoà nhanh, chất lượng hoà không cao, có dòng cân bằng khi hoà thưòng đựơc áp dụng trên tàu thuỷ hoặc các mạng điện địa phương trên bờ - Tự hoà đồng bộ: phương pháp này tự hoà đồng bộ được thực hiện như sau: dùng máy lai quay roto máy phát điện định hoà với tốc độ gần đồng bộ rồi mới kích từ máy. Sau khi kích từ, do có từ thông nên sẽ xuất hiện dòng điện và momen kéo theo máy vào làm việc đồng bộ. Đưa dòng kích từ vào máy ở độ trượt càng nhỏ thì độ xung dòng càng bé. Độ trượt có giá trị ≈ 0. 5%. Tự hoà đồng bộ chỉ được áp dụng với những trường hợp khi ở trạng thái quá độ nhỏ hơn 1 giá trị nhất định. Phần lớn các máy điện đồng bộ không được sản xuất theo chế độ này. Cho nên khi sử dụng phải thực hiện đo kiểm tra máy trước rồi mới được áp dụng. Áp dụng phương pháp hoà đồng bộ này rút ngắn được rất nhiều quá trình hoà máy phát. Vì vậy phương pháp sử dụng cho các máy phát sự cố hoặc khởi động hệ thống thuỷ điện dự trữ. 3. 3. 1 Phƣơng pháp hòa đồng bộ chính xác Để kiểm tra các điều kiện hoà đồng bộ người ta dùng các phương pháp sau: - Phương pháp đèn tối(đèn sáng) - Phương pháp đèn quay - Phương pháp dùng đồng bộ kế 70 3. 3. 1. 1 Phƣơng pháp đèn tối(đèn sáng): U3 L3 F R S T A B C L2 L1 U2 U1 URL URG UTL UTG USL USG L2 L1 L3 WL WG Hình 3. 2: Sơ đồ nối đèn phương pháp đèn tối(đèn sáng) Nếu cả 4 điều kiện trên thoả mãn thì 3 đèn đều tối. Bây giờ ta hãy phân tích các điều kiện trên không thoả mãn thì các đền sẽ ra sao. - Khi UA # UR hoặc góc pha đầu khác nhau. Ta thấy trên các đèn có 1 71 hiệu điện áp : ΔU = UA – UR Cả 3 bóng đèn đều sáng nhau - Khi tần số f1 # f2 thì ta cũng quan sát được đèn sáng Bằng phương pháp quan sát trạng thái đèn ta tìm ra thời điểm hoà tốt nhất (khi các đèn đều tắt) Phương pháp này dễ thực hiện, rẻ tiền nhưng độ chính xác kém, hơn thế nũa tìm được 1 bóng đèn có dải làm việc rộng ( từ 20v tới điện áp dây ) là rất khó, và nếu bóng đèn bị hỏng thì chẳng quan sát được gì. Do đó người ta không dùng phương pháp đèn tắt đơn độc mà kết hợp thêm các đồng hồ volmet để đo điện áp, trong đó hay dùng vol met chỉ không. Nếu các điều kiện không thỏa mãn ta phải điều chỉnh dòng kích từ hoặc tốc độ quay của máy định hoà 3. 3. 1. 2 Phƣơng pháp đèn quay U3 L3 F R S T A B C L2 L1 U2 U1 72 URL URG UTL UTG USL USG L2 L1 L3 WL WG Hình 3. 3: Sơ đồ nối đèn dùng phương pháp đèn quay Nếu các điều kiện đồng bộ thoả mãn thì đèn 1 tối còn đèn 2 và 3 sáng. Ở sơ đồ này không cần dùng volmet chỉ không vì ngay cả khi chỉ có chênh lệch nhỏ đèn 1 không sáng nhưng các đèn còn lại ánh sáng thay đổi rõ rệt vì nó rât nhạy với sự thay đổi điện áp ở giá trị gần định mức. Khi tần số ưới và máy phát khác nhau sẽ có hiện tượng ánh sán quay. khi gần đồng bộ tốc quay của ánh sáng chậm dần. máy làm việc song song được đóng vào khi tốc độ quay rất chậm, tốt nhất là bóng đèn 1 sáng, 2 bóng kia tối, đồng hồ volmet chỉ không Nếu thấy các bóng đèn cùng tối hoặc cùng sáng có nghĩa là thứ tự pha khác nhau và tần số cũng khác nhau Ở hệ thống đèn tối nếu xuất hiện hiện tượng này thì pha và tần số khác nhau. Qua phân tích 2 hệ thống đèn tắt và đèn quay ta thấy cùng 1 hiện tượng 73 nhưng bản chất khác nhau nên khi lắp hệ thống mới hoặc sau khi sửa chữa phải xác địng phương pháp áp dụng và kiểm tra cách nối cho đúng. Hai phương pháp dùng đèn trên đây có ưu điểm là đơn giản nhưng có nhiều nhược điểm : trước hết các bóng đèn chỉ sáng khi điện áp trên bóng có giá trị 1/3 Udm do vậy ở những hệ thống yêu cầu cao phương pháp đèn không thoả mãn, nên thường kết hợp với các von met và các bộ đồng kế. 3. 3. 1. 3 Hoà đồng bộ bằng dùng đồng bộ kế Đồng bộ kế có cấu tạo khác nhau. trên hình 3. 3 biểu diễn sơ đồ 1 đồng bộ kế nối vào máy phát định hoà đồng bộ. Hình 3. 4 : Sơ đồ nguyên lý đồng bộ kế Hình 3.4 trình bày sơ đồ nguyên lý của đồng bộ kế kim SYS khi đấu nối vào hệ thống. Trong đó PT1, PT5 : Biến áp đo lường với cuộn dây nối sao hở và thứ cấp nối đất an toàn và bên cạnh là mặt đồng bộ kế kim với 2 chiều quay được ghi và chỉ thị bằng mũi tên. Dùng đồng bộ kế để đưa máy phát vào làm việc song song được coi là 74 phương pháp hòa đồng bộ tin cậy nhất. Về nguyên lý, đồng bộ kế kinh điển là thiết bị so sánh chênh lệch tần số giữa máy phát cần hòa và lưới điện thông qua từ trường được tạo ra bởi các cuộn dây, ngày nay đồng bộ kế đã được thiết kế theo nhiều dạng khác nhau nhưng vẫn xuất phát từ cơ sở so sánh tần số góc. Đồng bộ kế kim được thiết kế trên mặt đồng hồ có đánh dấu thời điểm hòa bằng một vạch chỉ thị, khi kim chỉ thị trùng với vạch dấu thì phải thực hiện đóng mạch hòa. Trên mặt đồng hồ cũng chỉ quay nhanh và chậm để giúp người vận hành xác định được tần số góc của máy cần hòa nhanh hơn lưới nếu kim quay theo chiều nhanh còn ngược lại thì kim quay theo chiều chậm. Thông thường người ta chọn chiều quay fast để hệ dễ đồng bộ.Việc chỉnh chiều quay của kim chính là việc can thiệp vào điều tốc động cơ sơ cấp. Chính vì vị trí hòa và chiều quay được ấn định sẵn nên việc đấu nối vào các cuộn dây của đồng bộ kế chỉ duy nhất theo một cách. Nếu việc đấu nối sai thiết kế thì thời điểm và các chiều chỉ thị sẽ sai khác. Điều này hết sức quan trọng với các kỹ sư làm công tác chế tạo và lắp ráp bảng điện chính, các kỹ sư và cán bộ vận hành cũng phải lưu ý điều này nếu có sửa chữa đến Synchronizing Panel. Thực tế trên Synchronizing Panel thường bố trí kết hợp hai dụng cụ : đồng bộ kế và hệ thống đèn tắt hoặc quay để nâng cao độ tin cậy. Thao tác hòa giống với phương pháp đèn tắt hoặc quay nhưng chọn thời điểm bằng đồng bộ kế. 75 Hình 3. 5 : ảnh chụp đồng bộ kế 3. 3. 1. 4 Hoà đồng bộ thô. Khi đưa máy phát làm việc song song với lưới điện, nếu không thoả mãn 76 một trong các điều kiện trên ta gọi là hoà thô. Hoà thô được thực hiện ngay cả khi điện áp lưới và suất điện động máy phát chỉ trùng nhau vào thời điểm đóng máy phát vào lưới, còn hiệu tần số có thể đạt 3%. Như chúng ta đã nói ở trên khi đưa máy phát vào làm việc song song không thoả mãn các điều kiện sẽ có dòng cân bằng lớn. Để hạn chế xung cân bằng này và kéo máy vào đồng bộ người ta dùng cuộn kháng 3 pha Hình 3. 6 : Sơ đồ thực hiện hòa thô máy phát đồng bộ Cách thực hiện như sau: Trước hết đóng cầu dao P2 sau thời gian ngắn đóng cầu dao P3. Loại cuộn kháng ra khỏi máy. Ở đây ta không dùng 3 điện trở thuần thay 3 cuộn cảm được vì dùng điện trở thuần vừa gây tổn hao vừa không tạo được momen kéo roto vào đồng bộ. Để tính chọn gần đúng giá trị Xp ta làm như sau: theo sơ đồ 3. 3 ta giả thiết: bỏ qua ảnh hưởng của siêu quá độ, bỏ qua điện trở thuần của lưới, điện áp lưới điện và điện áp máy phát trùng nhau, trong trường hợp đó ta có: (3. 1) Trong đó : E’d1, E’d2 là sdd quá độ trục dọc và trục ngang, Xd1, Xd2: điện trở kháng quá độ theo trục dọc và trục ngang, Xp : trở kháng của cuộn cảm. khi hoà thô dòng I’ không được vượt quá 3, 5Idm. Điện áp trên cực máy phát tính như sau 77 U2=E’d2-I’Xd2 (3. 2) Thay (1) vào (2) ta được điện áp trên cực mấy phát F2 ở thời điểm đầu mới đóng máy phát vào lưới (3. 3) Độ sụt điện áp ở thời điểm t=0 ΔU0=E’d2-U20 (3. 4) Nếu hoà song song 2 máy phát có cùng công suất thì : E’d2=E’d1, X’d1=X’d2 (3. 5) Giả thiết rằng E’d2 = 1 ta có (3.6) Cho trước độ sụt áp ΔU giá trị Xp nhận được : Xp = 2 X’d2 (3. 7) 3. 4. THỰC HIỆN HÒA ĐỒNG BỘ Sau khi máy phát điện đã đạt tới giá trị định mức thì bắt đầu tiến hành hoà đồng bộ. Sơ đồ nguyên lý mạch hoà đồng bộ được thể hiện trong bản vẽ số 3. Trong sơ đồ ta thấy khối máy phát 1GE-2GE được đồng bộ bằng thiết bị trung tâm hoà đồng bộ БШY_1, khối máy phát 3GE-GE được đồng bằng thiết bị trung tâm hoà đồng bộ БШY_2. Các bộ БШY hoà tự động chính xác hoặcc bán tự động, ngoài ra máy phát còn có thể được hoà bằng hoà đồng bộ chính xác bằng tay việc đóng các máy phát làm việc vào lưới có thể gây ra dòng cân bằng lớn và dao động kéo dài do có sự khác nhau giữa góc đồng bộ quay máy phát nhà máy điện và các máy phát trên hệ thống điện, sự khác nhau giữa điện áp đầu cực máy phát và thanh góp nhà máy. 78 Để đóng máy phát điện đồng bộ vào làm việc song song với các máy phát khác của nhà máy điện hay hệ thống cần phải sơ bộ làm cho chúng đồng bộ với nhau. Hoà đồng bộ là quá trình cân bằng tốc độ góc quay và điện áp của máy phát được đóng vào với tốc độ góc quay của các máy phát đang làm việc và điện áp trên thanh góp nhà máy điện, cũng như chọn thời điểm thích hợp đưa xung đi đóng máy cắt của máy phát. Nhà máy sử dụng phương pháp hoà đồng bộ chính xác, khi đóng máy phát bằng phương pháp hoà chính xác cần thoả mãn các yêu cầu trên. Để thực hiện các yêu cầu trên, thiết bị hoà đồng bộ cần thực hiện: - Tần số lưới và tần số máy phát phải bằng nhau: Thực tế tần số máy phát và tần số lưới không thể bằng nhau mà có độ sai lệch Δf nào đó. Giá trị này là bao nhiêu thì còn phụ thuộc vào việc chỉnh định bộ điều tốc vầ thiết bị hoà điện tự động. Thiết bị hoà điện tự động có các rơle kiểm tra hiệu tần số và thông báo cho bộ điều tốc. Bộ điều tốc theo dõi tần số mày phát và tần ố chuẩn cho việc hoà, nếu có sai số cao thì tiến hành đóng mở cửa hơi nhằm thay đổi tần số tới sai số chỉnh định. Thông thường, người ta điều chỉnh sao cho Δf có trị số > 0 một chút, nghĩa là tần số máy cao hơn tần số lưới một chút. Như vậy hoà vào lưới, máy phát sẽ bị tần số lưới ghì lại, nghĩa là máy phát sẽ phát một công suất nhỏ ra lưới ngay thời điểm đóng máy cắt hay nói cách khác đảm bảo máy phát mới sẽ mang tải ngay lập tức để không sinh ra công suất ngược. Trong một số thiết bị hoà cung cho phép tiến hành hoà khi tần số máy phát thấp hơn tần số lưới. Tuy nhiên hoà như vậy thì sau khi đóng máy cắt, máy phát sẽ sẽ bị lưới kéo cho chạy nhanh lên, công suất sẽ bị âm, máy phát sẽ làm việc ở chế độ động cơ. Điều này là không được phép ở nhà máy. - San bằng trị số của điện áp của máy phát được đóng vào và điện áp lưới trị số điện áp máy phát bằng điện áp lưới sẽ được rơ le của thiết bị hoà kiểm tra sau đó đưa đến bộ điều chỉnh điện áp tự động APB thực hiện. 79 Bộ APB nhận tín hiệu yêu cầu của thiết bị hoà mà thay đổi điện áp sao cho gần nhất với giá trị của điện áp lưới. - Phải nối đúng thứ tự pha giữa máy phát và lưới : thường chỉ kiểm tra lần đầu tiên khi lắp đặt máy.Từ đó về sau không cần kiểm tra lại. - Làm cho góc pha của các vectơ điện áp máy phát và điện áp mạng trùng nhau vào lúc đóng máy cắt ( Góc lệch pha giữa vectơ điện áp máy phát và mạng gần 0 ) Do có độ sai lệch Δf của tần số lưới và máy phát nên góc pha sẽ thay đổi liên tục theo tần số phát bằnghiệu của 2 tần số. Nếu đồng bộ bằng hoà tự động chính xác thì có các rơle làm nhiệm vụ dự đoán chính xác thời điểm góc pha bằng 0, biết trước thời gian đóng của máy cắt, và phải cho ra tín hiệu đóng máy cắt trước thời điểm đồng bộ bằng đúng thời gian đó, thường khoảng dưới 100ms đến vài trăm ms. Nếu đồng bộ bằng hoà đồng bộ chính xác bằng tay thì sử dụng đồng bộ kế để theo dõi. Đồng bộ kế có cơ cấu là 1 thiết bị đồng bộ có kim hiển thị quay, cuộn stato và roto được nối qua 1 điện trở phụ, làm nhiệm vụ xác định góc dồng pha của máy phát và lưới Khi định hoà, ta bật đồng bộ kế, cuộn stato của thiết bị đồng bộ sẽ tạo ra từ trường quay và tác động tương hỗ với từ trường roto. Roto chuyển động với tốc độ tỉ lệ với hiệu của tần số lưới và tần số máy phát. Căn cứ vào giá trị tần số của máy phát hoà đồng bộ mà kim sẽ quay về cùng chiều kim đồng hồ hoặc ngược chiều kim đồng hồ. Khi 2 tần số gần tương đương nhau trong khoảng Δf cho phép và trùng pha, kim đồng bộ kế sẽ chỉ vào vạch 12h, lúc này có thể đóng máy. Tuy nhiên thực tế, do có thời gian trễ khi ta vặn nút hoà đồng bộ nên người vận hành vặn nút hoà khi kim quay gần sát với điểm 12h như hình 3. 7 dưới đây: 80 Hình 3. 7 : Đồng bộ kế 81 Ở nhà máy nhiệt điện Phả Lại dùng phương pháp hòa đồng bộ chính xác dùng đồng bộ kế. Chúng ta sẽ nghiên cứu các bước tiến hành của quá trình hòa này : . Trƣớc khi hòa Kiểm tra cấp nguồn cho máy cắt đầu cực Kiểm tra hệ thống kích thích Kiểm tra hệ thống làm mát Khi đủ điều kiện vận hành thì đóng mạch kích thích. Nâng điện áp máy phát đến định mức : Umf = Udm =10. 5kV . Quá trình thực hiện hòa Thực hiện chọn các chế độ hòa qua khóa SS1 ( bản vẽ số 3 ) Hình minh họa Hình 3. 8 : Khóa chọn chế độ hòa 82 Γ : hòa thô T : hòa tinh Trong nhà máy thường chọn chế độ hòa tinh (T). khi chọn chế độ xong , ta đóng các máy đo và bộ chuyển mạch . Sơ đồ nguyên lý thể hiện ở bản vẽ số 3 Trước hết ta đo tín hiệu đồng bộ của SS1-1 và SS1-2 . Khi thỏa mãn các điều kiện đồng bộ thì KSS không có điện, tiếp điểm của KSS đóng . Cung cấp dòng liên tục từ 1ШUC sang 2ШUC Khi đó SAB sẽ được cấp điện. Chúng ta tiếp tục đi kiểm tra đồng bộ kế . Như đã trình bày ở trên, khi kim đồng bộ kế gần vị trí zero thì ta thực hiện đóng máy cắt để hòa máy phát lên lưới Khi có tín hiệu không đồng bộ của SS1-1 và SS1-2 thì KSS có điện, tiếp điểm của nó chuyển thành mở. Điều đó có nghĩa là không có dòng liên tục từ 1ШUC sang 2ШUC. SAB không được cấp điện nên sẽ không thực hiện đóng máy cắt được 83 Hình 3. 9 : Khóa thao tác hòa 84 3. 5. ĐIỀU CHỈNH CÔNG SUẤT CỦA MÁY PHÁT 3. 5. 1. Điều chỉnh công suất tác dụng Thực chất việc điều chỉnh công suất tác dụng chính là điều chỉnh lượng công suất hơi đưa vào tuabin máy phát. Vì máy phát làm việc trong lưới cứng nên việc điều chỉnh công suất hơi không làm thay đổi điện áp hay tần số của lưới Do hệ thống có công suất vô cùng lớn nên U = const, f = const. Nếu giữ i t = const thì E = const và quan hệ P = f (θ) Ở chế độ làm việc xác lập, công suất tác dụng P của máy phát ứng với góc tải θ nhất định phải cân bằng với công suất cơ đưa vào trục máy để làm quay máy phát điện. Đường biểu diễn công suất cơ của động cơ sơ cấp được biểu thị bằng đường thẳng song song với trục hoành, cắt đường đặc tính góc ở điểm A trên hình 3. 10 Như vậy, muốn điều chỉnh công suất tác dụng P của máy phát thì phải thay đổi góc θ, nghĩa là thay đổi giao điểm A bằng cách thay đổi công suất cơ trên trục máy Khi điều chỉnh công suất tác dụng, máy phát điện đồng bộ chỉ làm việc 85 ổn định tĩnh khi 0 < θ < θ m . Thật vậy, giả sử máy đang làm việc ở giao điểm A ứng với θ 1 < θ m , nếu vì một lý do nào đó công suất cơ P cơ của động cơ sơ cấp tăng lên trong một thời gian ngắn, sau đó trở về trị số ban đầu thì rôto của máy phát quay nhanh lên, góc θ sẽ tăng thêm một lượng +Δθ, tương ứng công suất P tăng thêm một lượng ΔP. Vì lúc đó công suất cơ đã trở về trị số ban đầu nên P + ΔP > P cơ , kết quả là rôto bị ghìm lại và máy phát điện trở lại làm việc ở góc θ ban đầu sau một vài dao động. Ngược lại, nếu máy làm việc ở điểm B ứng với góc θ 2 > θ m thì khi công suất cơ thay đổi như trên, góc θ tăng thêm Δθ sẽ làm cho P của máy phát điện giảm và P < P cơ , kết quả là rôto quay nhanh thêm và góc θ càng tăng máy phát điện mất đồng bộ với lưới điện. 3. 5. 2. Điều chỉnh công suất phản kháng Ở đây máy phát điện đồng bộ làm việc trong lưới có công suất vô cùng lớn (U, f = const) và công suất tác dụng P của máy được giữ không đổi. Giả sử máy phát điện là cực ẩn, và để đơn giản ta coi r ư = 0. Đồ thị véctơ sđđ như ở hình 3. 11 86 Hình 3. 11 : Điều chỉnh công suất phản kháng của máy phát Vì P = mUIcosφ = const ≡ OA, trong đó U = const nên khi thay đổi Q, mút của véctơ I luôn luôn ở trên đường thẳng 1 đi qua A và vuông góc với véctơ U. Với mỗi trị số của I sẽ có một trị số của cosφ, vẽ đồ thị véctơ sđđ. tương ứng sẽ xác định được độ lớn của E 0 , từ đó suy ra dòng kích từ i t cần thiết. Mặt khác ta có P = m. UE. P1 = const (3. 8) Do U và x d không đổi nên P ≡ E 0 . sinθ = OB = const. (3. 9) 87 Như vậy, khi điều chỉnh Q mút của véctơ E 0 luôn nằm trên đường thẳng 2 vuông góc với OB. Kết quả phân tích cho thấy, muốn điều chỉnh công suất phản kháng Q thì phải thay đổi dòng kích từ của máy phát điện. Với mỗi trị số của P = const, thay đổi Q và vẽ đồ thị véctơ s đđ như trên ta vẽ được quan hệ I = f(i t ) - gọi là đặc tính hình V của máy phát điện đồng bộ. Họ các đặc tính hình V ứng với các trị số khác nhau của P như ở hình 3. 12 Đường Am đi qua các điểm cực tiểu của họ đặc tính hình V ứng với cosφ = 1. Khu vực bên phải của đường Am ứng với tải có tính chất cảm (φ > 0) và chế độ làm việc của máy phát điện là quá kích thích. Khu vực bên trái Am ứng với tải có tính chất dung (φ < 0) và máy làm việc ở chế độ thiếu kích thích. Đường Bn ứng với giới hạn làm việc ổn định với lưới khi máy phát điện làm việc ở chế độ thiếu kích thích. Kết quả phân tích ở trên đều áp dụng được cho máy phát điện cực lồi. 88 Kết luận Sau thời gian 3 tháng làm đồ án với sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo-TS. Nguyễn Tiến Ban em đã hoàn thành đề tài được giao: “Tổng quan về nhà máy nhiệt điện. Đi sâu nghiên cứu quá trình hòa đồng bộ và điều chỉnh công suất máy phát”. Quá trình thực hiện đồ án đã giúp em củng cố các kiến thức mà mình đã học. Ngoài ra qua quá trình tìm hiểu thực tế bên ngoài để hoàn thành đố an đã giúp em có thêm những kiến thức thực tế rất quí báu. Đề tài của em đã giải quyết được các vấn đề sau : 1. Tìm hiểu tổng quan nhà máy nhiệt điện Phả Lại 2. Vận hành máy phát với hệ thống kích từ và điều chỉnh điện áp 3. Hòa đồng bộ và điều chỉnh công suất máy phát điện Mặc dù đã rất cố gắng và nhận được sự giúp đỡ của thầy TS. Nguyễn Tiến Ban và các thầy cô giáo bộ môn. Nhưng với lượng kiến thức và thời gian có hạn của mình nên không tránh khỏi những thiếu sót. Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp từ các thầy cô giáo để đồ án của em được hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn! Hải phòng,..ngày..thángnăm 2010 Sinh viên Nguyễn Văn Tân 89 Tài liệu tham khảo [1]. GS. TSKH Thân Ngọc Hoàn- TS Nguyễn Tiến Ban - 2008 Trạm phát và lưới điện tàu thủy Nhà xuất bản khoa hoc và kỹ thuật-Hà Nội [2]. GS. TSKH Thân Ngọc Hoàn - 2005 Máy điện Nhà xuất bản xây dựng [3]. Đồ án tốt nghiệp của Phạm Trí Huy. Sinh viên lớp DC901 [4]. Một số tài liệu và kiến thức tham khảo khác 90

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdf43.NguyenVanTan_DC1001.pdf
Tài liệu liên quan