10
CHUaNG2:
I
LYTHUYETT!PH(jP THO
vA cAc UNG DT)NGTRONG PHAN TicH DU LI}tU
Trongchudngnayseduaracac9tudngcdban v~19thuye't~phQptho- mQt
phudngphaptinh loan moi d~phantichdIT1i~u.xa'pXl duoiva trencuamQtt~p
"
hQp,cacloantll'cdbancua19thuye't,1acacsl!gioi thi~uband~uvadinhnghIa
hlnhthli'c.Vai li'ngdl,mgcua19thuye'tt~phQpthoduQCtrinhbay tomHitvavai
va'nd~trongtudng1aiclingduQcphacthao.
L9 thuye't~phQptho( Pawlak,1982)[3]duaramQtcachphudngphaptinh
loanmoid~phantichdITli~uvakhaikhoangdITli~u.Saunhi~unamphattri~n,
19thuye'tdad~tduQcdQchinmu6i.TrongnhITngnamg~ndaychungtadachli'ng
kie'nmQtsl!tangtrudngnhanhchongtrong19thuye'tt~phQpthovacacli'ngdl,mg
cuano trenloanthe'gioi.Nhi~uhQithao,hQinghiquO'cte'vacacseminarv~19
thuye't~phQpthotrongcacchudngtrinh.MQtsO'IOncactai li~uco cha't1uQng
cao daduQcphathanhg~ndaytrennhi~ukhiac~nhcuacact~phQptho.Khai
ni~mv~t~phQp1akhaini~mcanbancholoanbQtinhloandudngthaiva 19
thuye'tv~t~phQpduQcGeorgCantord~xua'tvaonam1883r6 rang1acQtmO'c
trongvi~cphattri~ncachsuyfighTtinh,loanhi~nd~i.
MQtt~phQpduQcxacdinhbdicacph~ntll'cua no,nghIa1anoduQcxac
dinhne'umQiphffntll'cuano1axacdinhduynha't.Thi d1,l,t~phQpcua ta'tcacac
sO'chan(Ie)1axacdinhduynha'tvam6imQtsO'nguyencoth~duQcphanbi~tma
khongco sl!nhffm1iln,nhu1ach~nva Ie. Lo~ikhaini~mnay thuangduQcbie't
11
de'nnhula crisp(stfr5rang).Hi~nnhien,aftcacackhaini~mtinhtoanla crisp,
ne'ukh6ng,thinokh6ngth~dungd~chungminhbfftky ly thuye'ttinhtoannao.
\
Nhungrfftnhi~ulInhvtfckhac,tlnhhu6nglakh6ngr5rang.Trongy khoa,
thi dl;1,khaini~mmQtnguBi"m<;tnhk oe( ho~cb~nh)" kh6ngth~dinhnghIa
mQtcachduynhfft.Tuongttf,tronglu~tphapkhaini~m"cotQi"(ho~c"kh6ngco
tQi") kh6ngth~'dinhnghIamQtcachchinhxac.Nhii'nglo<;tikhai ni~mkh6ng
chinhxacnayduQcgQila mB (vague).Cackhaini~mmBkhan6i tie'ng,kh6ng
chi trongy khoaho~clu~tkhoa,nhunghffuhe'tmQinoi,thidl;1,kinhte'vachinh
tri la nhii'ngmi~nd~nchungdi~nhinhkhac,noicackhaini~mmBla thanhphffn
banchfftchocacphuongphapsuyfighTvatranhdE.
Cac khaini~mmBbi~uthibdi mQt "vunggidi h<;tn"(boundaryregion),
nobaag6mtfftcacacthanhphffnmakh6ngth~duQcn6ike'tvdikhaini~mho~c
phffnbucuakhaini~m.Thi dl;1,khaini~mv~mQtconso'chan (1e)la chinhxac,
bdivi mQtcons6thila chanho~cIe, trongkhidokhai ni~mv~caidypthimo
h6bdivi kh6ngth~quye'tdinhmQtcachkhachquailmQithula dyphaykh6ng.
PhuongphapduQcbie'trongvanchuangtrie'thQcnhula phuongphapcoduBng
gidih<;tnchotinhmBvala thuQCv~ nhalogicDucGottlobFrege,nguBidffutien
hinhthanhtu'tudngnayvaonam1984.Theocachdo, cackhaini~mmBhinh
thanhcosdcholy lu(iny thacchungtrongnhi~ulInhvtfclienh~ voinhi~utlnh
hu6ngtrongthtfcte'.
Tinh mBnhi~unamthuhutstfchuycuacacnhalogicva trie'thQC.Gffn
day,cacnhakhoahQcmaytinhclingconhi~unghienCUutronglInhvtfcnay,
12
nhi~ulingdl;!ngmayHnh,noirieng,nhula "tri tu~nhant<:lO",dn sii' dl;!ngcacI
khaini~mmavaphuongphaply l~n din cu trenkhaini~mmo.
Phuongphaply thuye'tthanhcongnhfitv~tinhmala lythuye'tv~t:\ipma
dU<;fcd~nghibdiZadeh.Y tudngcobancualy thuye't:\iph<;fpmaxoayquanh
trenhamthanhvienma,manochophepmQtphftncuacacphftntii'thuQcv~
mQtt:\iph<;fpnghiala no chophepcacphftntii'thuQcvaomQtt:\iph<;fptheomQt
"mucdQ"
Ly thuye't:\iph<;fpthola mQtphuongphap Hnhtoankhaccua Hnhmo.
Trangphuongphapt:\iph<;fpthoHnhmanghlala thie'ucacthongtinv~vaiph~n
tii'cuat:\ipvutrl;!.
Ne'uclingmQtthongtinmalienquailtdi vai ph~ntii',trongph<:lmvi cua
thongtin nay,nhungphftntii'nayla kh6ngthi phanbi~tduf!c.Thi dl;!,ne'uvai
b~nhnhanbi m~cclingmQtdin b~nhcl;!th€ th€ hi~nclingmQtri~uchung,hQla
khongth€ phanbi~tdU<;fcd6ivdi thongtin v~hQ.Hoara dingHnhkhongth€
phanbi~tdu<;fcd~nde'ncac truangh<;fpv~vling gioi h(,ln,nghla la, vai ph~ntii'
khong thS ke'tn6i vdi mQtkhai ni~mhoi;icph~nbli cua khai ni~m nay trong
ph<:lmvi cuathongtincosan.Bdi VIcackhaini~mmacocactru'angh<;fpvling
gidi h<:ln,ghlala cocacph~ntii'makhongthSphanbi~tla noco chinhxacla
ph~ntii'cuakhaini~mhaykhong,Hnhmala lienh~tn!ctie'phoantoan vdiy
tudngcuastfch~c h~n(hoi;ickhongch~ch~n).
Ly thuye't:\iph<;fph<;fpthoco ve rfitthichh<;fpnhula mQtmohlnhHnh
toanchoHnhmavastfkhongch~cch~n.Tinhmala mQtthuQcHnhcua t:\iph<;fp
13
(khai ni<$m)va n6 lien quail hoantoande'nslf hi<$ndi<$ncua vung gioi hC;lncua,
mQtt~phQp.NguQc1C;lislfkhongcha:ccha:n1amQtthuQctinhcuacacphftntii'cua
cac t~phQp.Trong phuongphapt~phQptho ca hai khai ni<$m1alien quail gftn
gili bai VI tinhkhongphanbi<$tduQCgayra bai thie'uthongtinv€ the'gioi ma
chungtaquailtamde'n.
Slfke'thQpcua1ythuye'tt~phQpthovanhi€u 1ythuye'tkhacdfitranenr6
rang.N6i r6 hon1am6ilienh<$giil'a1ythuye'tt~phQpmava1ythuye'tDempster
- Shaferv€ tinhr6 rang.Khaini<$mcuat~phQpthovat~phQpma1akhacnhau
bai VI chungbi€u di€n cackhiaqnh khacnhaucuacuatinhmoh6 (Pawlak&
SLowron 1994),nguQc1C;lislf n6i ke'tvoi 1ythuye'tv€ tinh chungcu 1adin ban
hon (Skowron & Gizyma1aBusse, 1994).Hon nil'a,1ythuye'tt~phQptho lien
quailde'nslf phantichbi<$tso'(Krusinskava AI.,1992),phuongphap1u~n1y
(Skowron& Rauszer,1992),vanhil'ngphuongphapkhac.M6i quailh<$giil'aly
thuye't~phQptho va phantich quye'tdinh duQcgioi thi<$ubai Pawlak&
SLowinski(1994)va SLowinski(1995).Nhi€u ma rQngkhacv€ mo hlnh1y
thuye'tcuat~phQpthodangduQcd€ xua'tvaphathi<$nthem.
Ly thuye'tt~phQpthoc6ra'tnhi€u lingdl;!ng.Phuongphapt~phQpthodfi
1acongCl;!quail tn;mgtronglInh vlfc tri tu<$nhantC;lOva cac lInh vlfc lien quail
de'nnh~nthuc,d~cbi<$ttronglInh vlfc may hQc,truy va'n kie'nthuc,phan tich
quye'tdinh,khamphakie'nthuctUcosadil'1i<$u,h<$th6ngchuyengia,1y1u~nquy
nC;lpva nh~ndC;lngm~ug6mnh~ndC;lngtie'ngn6i va chil'vie'ttay.N6 ra'tquail
trQngchocach<$th6ngra quye'tdinhvakhai khoangdil'1i<$u.LQi the'chinhcua1y
thuye't~phQptho1an6 khongdn ba'tky thongtin sobQva themvaov€ dil'li<$u
- nghla1agi6ngnhukhanangtrongth6ngke, trongphancongcua 1ythuye't
14
Dempster- Shafer,ca'pb~cthanhvienho~cgiatQcuakhanangtrongly thuye't
t~ph<;5pmo.Ly thuye't~ph<;5pthoda thanhcongkhi dapling trongnhi~uva'nd~
v~th1.!cte'trongy khoa,dU<;5ckhoa,xayd1.!ng,nganhang,taichinhvaphantich
thjtruong,...E>~cbic$ttronglInhv1.!cdu<;5ckhoas1.!phantichm6iquailhc$giuaca'u
truchoa hQCva hoC;ltdOngch6ngvi trung cua thu6cdangdu<;5cxuc tie'nra'thic$u
qua.Cac ling dl.mgtrongnganhangbaa g6mdanhgia cac rui ro va nghienCUu
thj truongdang thu du<;5cnhi~uke'tqua t6t va ngay dng gianh dU<;5cs1.!thita
nh~n.
Phuong phap t~ph<;5ptho cling quail trQngtrong nhi~uling dl.mgthuOc
khoahQcxay d1.!ngnhula nghiencUu,chuffndoanmaymocsadl,mgcacda'uhic$u
v~dO6n djnh (tie'ng6n,s1.!rung),vas1.!di~ukhi~ncactie'ntrinh.Caclingdvng
trongngonngu,moitruong,vacosCJdulic$ula caclInhv1.!cquailtrQngkhac.Ra't
nhi~uhilah~nla cacIInhv1.!cmoicuacaclingdvngcuakhainic$mt~pthosen6i
len trongtuonglai gfin.Chungbaag6ms1.!di~ukhi~ntho,cosCJdulic$utho,rut
trichthongtintho,mC;lngthfinkinhthovacaclInhv1.!ckhac.
Cac ling dvng cua t~ph<;5ptho yell du phfin m~mthich h<;5p.Nhi~uhc$
th6ngphfinm~mcho cac workstationva may PC, can cu tren ly thuye'tt~ph<;5p
tho,dangphattri~n.Cac sanphffm n6i tie'ngnha'tbaag6mLERS (Gizymala-
Busse,1992),RoughDAS andRoughClass(SLowinski& Stefanoski, 1992)va
DATALOGIC (Szladow,1993).Vai caidaduQcthuongmC;lihoa.
15
2.1.Y TU<1NGCO BAN
Y tu'dngcua t~phQpthodljatft?nsljthuanh~nding,tniivoi ly thuye'tvS
t~phQpc6diSn,chungWicovaithongtinthemvao( kie'nthuc,dli li~u)vScac
ph~ntti'cuamQtt~phQp.Noi ra hon,thid\)nhu',mQtnhomcacb~nhnhanbi dati
tuclingmQtdin b~nh.Trongb~nhvi~ndangdiSutri cacb~nhnhannaycocac
file dli li~uchua"cacthongtinvSb~nhnhan nhu'lathannhi~t,aplljc mali,ten,
tu6i,diachi,...Ta'tcab~nhnhanbQclQclingtri~uchungla thongthi phiinbi?t
dU(lC(gi6ngnhau)trongph~mvi cuathongtincosanva t~othanhcackh6i,ma
noco thSdu'QchiSunhu'la cacmllunhocua kie'nthucvSb~nhnhan(ho~clo~i
b~nhnhan).Cacmllunhonaydu'QcgQila cactqpcdban (elementarysets)ho~c
cackhai ni~m(concept),vacothSdu'Qcbie'tnhu'lacackhol xaydI1ngcdban
(nguyentti'- atoms)cuakie'nthucchungtavS diSumachungtaquailtamde'n.
Cac khai ni~mco banco thSke'thQpvao cacthai ni?m da h(lp (compound
concepts)nghlala cackhaini~mdu'Qcxacdinhduynha'tronggiOih~ncuakhai
ni~mcoban.Ba'tky sljke'thQpcuacact~phQpcobandu'QcgQila t~pra (crisp),
vaba'tky t~phQpnaokhacthldu'Qchola tho(mo,khongchinhxac).Voi mQi
t~pX chungtacothSlienh~hait~pcrispdu'QcgQilaxiipxi dumvatrencuaX.
xa'pXldu'oicuaX la ke'thQpta'tcacact~phQpcobanmanothuQcvS X, ngu'Qc
l~ixa'pXltrencuaX la hQpcuata'tcacact~pcoban,ma giaokhacr6ngvoiX.
Noi cachkhacxa'pXl du'oicuamQtt~phQpcuata'tcacacph~ntti'mano cha:c
cha:nph\)thuQcvaoX, ngu'Qcl~it~pxa'pXl trencuaX la t~pta'tcacacph~ntti'
manocokhaniingthuQcvaoX.
Slj khacbi~tcua xa'pXl trenvadu'oicuaX la vimggiai h{m.HiSnnhien,
mQtt~pla tho ne'uno khongco vlinggioi h~nr6ng; ngoaifa, t~phQpla ra
16
(crisp).Cac ph~ntli'cuavunggidi h~nthl khongth~phanbi~tdu'<;Jc,sli'dl;mg
kie'nthliccosan,1anothuQcv€ t~ph<;Jpho~cph~nbucuat~ph<;Jp.Slj xa'pXlcua
cac t~ph<;Jp1atoantli'co ban trang19thuye't~ph<;Jptho va du'<;Jcsli'dl;mgnhu'1a
congCl;lchinhd~d6i phovdi dli li~umava dli li~ukhongch~cch~n.
2.2.THI DT)
HaychochungtoiminhhQa9tu'dngbell trenb~ngphu'ongti~n1amQt thi
dl;ldongian.Dli li~uthu'angdu'<;JctrlnhbaytrangmQtbang,caccQtcuanodu'<;Jc
d~ten1athuQctinh,cacdong1acacd6itu'<;Jngvacacth~hi~ncuabang1agiatri
cuacacthuQctinh.Cac bangnhu'the'du'<;Jcbie'tnhu'1acach~th6ngthongtin,cac
banggiatricacthuQctinh,cacbangdli1i~u,ho~c1acacbangthongtin.
Trangcacbangthongtinchungtoi thu'angphanbi~tgiliahai lo~ithuQc
tinh,du'<;Jcd~ten1adi€u ki~nvaquye'tdinh.Nhlingbangnhu'the'du'<;Jcbie'tnhu'
1abangquye'tdinh.Cac dongcuabangquye'tdinh du'<;Jcbie'tnhu'1acac quy1u~t
quye'tdinh "ne'u...thL", ma no cling ca'pcac di€u ki~ndn thie'td~t~olien cac
quye'tdinhdinh
bdicacthuQctinhquye'tdinh.Bang2.11amQthidl;lv€ mQtbangquye'tdinh.
17
Bang2.1:bangquye'tdinh,
Bangchuacacdfi'1i~ulienquailde'n6 duong6ngb~ngsa:tdu<jcki~mtra
,
khanangchiliapsua'tcao.TrongbangC,S va P la cacthuQctinhdiSuki~n,th~
hi~nnQi dungph~ntram than da (Coal), sul-phur(Sulfur), va ph6t-pho
(Phosphorus),riengtungcai,ngu<jcl~ithuQctinhNUt th~hi~nke'tquacuavi~c
ki~mtra.Gia tri cuathuQctinhdiSuki~nla nhusau(C, cao» 3,6%,3,5%~
(C,TB) ~3.6%,(C,tha'p)<3.5%,(S,cao)~0,1%. (S,tha'p)<0.1%, (P,cao)~0.3%,
(P,tha'p)<0.3%.
Va'ndS chinhchungta quailHimla st!chili dt!ng nhuthe'naocuacac
du'ong6ngphl;!thuQcvaot6 h<jpC,S vaP ke'th<jptrong10,ho~cnoicachkhac,
cohaykhong mQtphl;!thuQchamgifi'athuQctinhquye'tdinhNUt vacacthuQc
tinhdiSuki~nC,S va P. Trongngonngfi'ly thuye't~ph<jptho,di~mquailtam
ma'uch6tla t~ptrungvaocalihoikhongbie'tr~ngt~ph<jp{2,4,5}cuata'tciicac
duong6ng khong co ve'tnut sauki~mtra ( ho~cla t~ph<jp{1,3,6}cuacac
Duong6ng C S P Nut
1 Cao Cao Tha'p Co.
2 TB Cao Tha'p Khong
3 TB Cao Tha'p Co
4 Tha'p Tha'p Tha'p Khong
5 TB Tha'p Cao Khong
6 Cao Tha'p Cao Co
18
du'ong6ngcove'tnut),coth€ dinhnghladuynha'tronggioih(;lncuacacgiatri,
thuQctinhdi@uki~nkhong.
Co th€ d~dangnh~ntha'yr~ngdi@udolakhongth€, baiVI6ng2 va3 th€
hi~nrungd~cdi€m tronggiOih(;lncuathuQctinhC, S vaP, nhu'ngcogiatrikhac
nhaucua thuQctinhNut.Do dothongtindu'Qcrhotrongbang2.1la khongd~y
dud€ giaiquye'tva'
[email protected],coth€, dusao,rhomQtgiaiphap
bQph~n.ChungfahayquailsatthuQCtinh C cogiatri CaorhomQtdu'ong6ng,
r6i thldu'ong6ngnut,ngu'Qcl(;line'ugia tri cuathuQctinhC la Tha'p,thldu'ong
6ngkhongbi nut.Do do,sad\)ngthuQCtinh C, S vaP chungtacoth€ noir~ng
cacdu'ong6ng1va6 la ch3:ch3:nt6tnghlala tinh ch3:ch3:nph\)thuQcvaot~p
(1,3,6),ngu'Qcl(;licacdu'ong6ng1,2,3 va6 la cokhanangt6tnghlala cokha
nangph\)thuQcvaot~p(1,3,6).Do dot~p(1,6),( 1,2,3,6),va(2,3)la xa'pXldu'oi,
tren,vavunggiOih(;lncuat~p(1,3,6),riengbi~ttungt~pmQt.
£>i@udo co nghlala cha'tlu'Qngcuadu'ong6ngkhongth€ du'Qcxacdinh
chinhxacbai nQidungcuathanda,sul-phurva ph6t-photrong10,nhu'ngcoth€
du'Qcxac dinh mQtcach xa'pxl. Tht!c te'thl, st!xa'pXl xac dinh st!ph\) thuQc
(toanph~nho~cmQtph~n)giuacac thuQctinhdi@uki~nva quye'tdinh,nghlaIa
m6iquailh~r6 ranggiuacacthuQctinhdi@uki~nvaquye'tdinh.Muc dQcuast!
ph\)thuQcgiuacacthuQctinhdi@uki~nvaquye'tdinh coth€ dinhnghlanhu'lat1
1~giua ta'tcacacdongmagiatri cuathuQctinhdi@uki~nxacdinhduynha'tgia
tri cuacacthuQctinhquye'tdinhva ta'tcacacdongtrongbang.Thi d\),mucdQ
cuastfph\)thuQcgiuacacve'tnut vast!ke'thQpcac6ngs3:tla4/6=2/3.Co nghla
la4/6(xa'pXl66%)cac6ngcoth€ phanbi~tdungd3:nla t6ttrencdsast!ke'thQp
? ,cua no.
19
Chungtaco th~clingquailHimde'nvi~cgiamvai thuQctinhdi~uki~n,
\
nghIala cohaykhongvi~cta'tcacacdi~uki~nladn thie'td~t~oracacquye't
dinhmotatrongbang.D~giaiquye'tnochungtasesadl;mgkhaini~mv~mQt
slj thunho (cacthuQctinhdi~uki~n).B~ngslfthunhochungtatimduQcmQt~p
connhonha'tcuacacthuQcHnhdi~uki~nmanococlingca'pdQcuaslfphlJthuQc
giil'acacthuQctinhdi~uki~nvaquye'tdinh.De dangd~Hnhroanr~ngtrong
bang2.1chungtacohaicaithunho,d~tenla (C,S)va(C,P).Giao ta'tcacac
thunhoduQcgQila core.Trongthi dlJ cuachungta,corela thuQcHnhC mano
conghIala trongph~mvi cuadil'li~u,thandala lInhvlfcquailtrQngnha'tgayra
ve'tnutvakhongth~duQclo~itnrkhoislfquailtamcuachungta,nguQcl~i,Sul-
phurvaPh6t-phodongmQtvaitrothuye'uvacoth~duQcthayd6ilin nhaunhu
la lInhvlfcgayrave'tnut.
2.3.TINHKHONG THE PHAN BItT DU<jC
NhudaduQcd~c~ptrongph~ngidithi~u,di~mkhaid~ucua19thuye't~p
hQptholam6iquailh~khongth~phanbi~tduQc,sinhrabaithongtinv~cacd6i
tuQngmataquailtam.M6i quailh~khongth~phanbi~tduQcnglJ9dug dothie'u
kie'nthucmachungtakhongth~phanbi~tduQcvaid6ituQngtrencosathongtin
cosan.Di~udo conghIar~ng,noichung,chungtakhongchI giaiquye'tcacd6i
tuQngriengIe macon phaiquailtamde'nnhomcacd6ituQngkhongth~phan
bi~tduQcnhula cackhaini~mcobanv~kie'nthuc.
Bay giOchungtanoir6 honv~di~uquailtambelltren.Gia sli'chungta
duQcchohai t~phQpxacdinh,khongr6ng,U vaA, U la tqpvii trq vaA la tqp
caethul)ctinh.VOi m6ithuQcHnhathuQcA, chungtalienh~vdit~pVa cuacac
20
giatri cuanoduQcgQilamiencuaa.Ci,ipS=(U,A)seduQcgQilamQth~thO"ng
thongtin. Ba'tcut~pconB naocuaA xacdinhm6iquailh~haingoiIB trenV,
seduQcgQila molquanhf thong thi phlin hift dll(1C,va duQcdinhnghlanhu
sau:
XIBy ne'uvachine'ua(x)=a(y)voimQiathuQcA
trongdoa(x)kyhi~ugiatricuathuQctinhacuaph~ntti'x
(2.1)
HitinnhienthlIB la mQtm6iquanh~tuongduong.T~phQpcuata'tcacaclOp
tuongduongcuaIB,nghlala duQcxacdinhmQtph~nbdiB, seduQcky hi~ubdi
VIIB ho~cdongianla VIB ; mQtlOptuongduongcuaIB nghlala kh6icuaph~n
U/B chuax seduQckyhi~ulaB(x).
Ne'u(x,y)thuQcv6IB chungtase noidingx vay la B-khongthi phlin
hift dll(1c.Cac lOpWongduongcuam6iquailh~ IB (ho~cla cackh6icuaph~n
UIE) thlduQcbie'tnhulaB- cdhim ho~claB-sdclip.NhudaduQcd6c~ptruoc
daytrongphuongphap t~phQptho,khaini~mcoban la cackh6ixay dl;l'ngco
ban (khai ni~m)cuakie'nthucchungtav6 the'giOithl;l'c.D6i voi thi d~,cac
duong6ng1,2 va 3,clingnhula cacduong6ng5 va 6 la khongth~phanbi~t
duQctronggioih<;lncuaS vaP, duong6ng1va6 cling nhula 2,3va5 la khong
th~phanbi~tduQctronggioih<;lncuathuQctinhC.
21
K ?, A
2.4.STjXAP XI CAC T~P H(1P
M6i quailhc$khongthephanbic$tdu<;1csedu<;1csli'dl,mgke'tie'pdedinh
nghlacackhainic$mco banv€ ly thuye'tt~ph<;1ptho.Baygiochungtahaydinh
nghlahai toantli' trent~ph<;1pnhusau.
B*(X)={x E U: B(x)c X}
*
B (X)={XEU: B(x) n X :;t:0} (2.2)
Hai toan tli'nay gall cho m6i t~pcon X cua t~pvu trl;lU hai t~ph<;1p,B*(X) va
B*(X), gQila B-xiip xi du:oivaB-xilp xi trencua x, riengtungcai mQt.T~ph<;1p
BNg(X)=B*(X) - B*(X) (2.3)
Se du<;1cbie'tde'nnhula vimggiUihfJ-nB cuaX
Ne'uvunggioi h~ncuaX la t~pr6ng,nghlala BNg(X) =0, thl t~pX la
ro (crisp) d6i voi B; trongtruongh<;1pngu<;1cl~i,nghlala, ne'uBNB(X):;t:0, t~p
h(khong ra) d6i voi B
Thi dl;lsaudaysechIra lamcachnaodetinhtoanvungxa'pXlduoi,tren
vavunggioih~ncuamQtt~ph<;1p.Hay kyhic$ut~pcacthuQctinhdi€u kic$nC,S,
vaP b~ngB, vaky hic$uXC6={1,3,6},XKh6ng={2,4,5}Ia cact~pcuaduong
6ng bi nutvakhongbi nut,riengbic$t,cact~pB-coban trongthidl;l la cact~p
sauday:{I},{2,3},{4},{5},va {6}.Dodo,chungtaco:
B*(XC6)={I}U {6}={1,6}
B*(XC6)={l}U {2,3}U {6}={I, 2,3,6}
B*(XKh6ng)= {4}U {5}= {4,5}
22
*
B (XKh6ng)={2,3}U {4}U {5}={2,3,4,5}
BNg(XCo) = BNg(Xkh6ng)= {2,3 } (2.4)
C6th~dSdangchIfacactinhcha'tcuatinhxa'p xl.
1. B*XcXcB*X
2. B*(0) = B*(0) = 0; B*(U)=B*(U)=U
3. B* (Xu Y) = B*(X) u B*(Y)
4. B*(X n Y ) = B*(X) n B*(Y)
5. X c Y baahamla B*(X) c B*(Y) vaB*(X) c B*(Y)
6. B*(X u Y ) ;;;;? B*(X) u B*(Y)
7. B* (X n Y) c B*(X) n B*(Y)
8. B*(-X)=- B*(X)
9. B* (-X)=- B*(X)
Trangd6- X lakyhi~uU-X
10.B*B*(X) =B* B*(X) =B*(X)
l1.B* B*(X) =B*B*(X) =B*(X)
Nh<\inxetdingbdiVIthuQctinh6va7,cacxa'pXlkhongth~tinhtoantung
budc,bdiVIxa'pXldudicuahQinhi~ut<\iph<;1pla chua hQicuanhi~uxa'pXl
dudi cuatUngt<\iph<;1pthanhph~n; tudngtlf nhuv<\iy,xa'pXl tfen cuagiao cua
cac t<\iph<;1pchuatranggiao cua xa'pXl tfen cua cac t<\iph<;1pthanhph~n.C6
nghIala, n6i chung,bangdii' li~ukhongth~chiathanhcacph~nnh6hdn
(ho~ccacbangkhongth~dU<;1cgoml<,tivdi nhau),ke'tquac6 dU<;1ctu cac
bangdi'ichia fa ho~cgom l<,tic6 th~khac.
C6th~dinhnghIa4ldpdin bancuat<\iptho,nghIala4 lo<,ticuatinh ma:
23
a) B*(X):;t:0vaB*(X) * U, ne'ux la B-coth€ xacdinhduQcvakhong
chinhxac
b) B*(X)=0vaB*(X)*U,ne'ux laB-khongth€ xacdinhduQc vabell
trong
c) B*(X)*0 va B*(X)=U,ne'ux la B-co th€ xacdinhduQCva tubell
ngoai.
d) B*(X)=0vaB*(X) =U, ne'ux laB- hoantoankhongth€ xacdinh
duQc
Y nghIatn,icgiaccuacacphanlo~inaylanhusau
. Ne'uX la B-coth€ xacdinhduQCvakhongchinhxac, conghIala
chungtacoth€ quye'tdinhvaiph~ntii'cuaU ho~cla thuQcX ho~c-X
sii'dlJngB
. Ne'uX laB-khongth€ xacdinhvabelltrang,conghIala chungtaco
th€ quye'tdinhvaiph~ntii'cuaU thuQcv€ -X, nhungchungtakhong
th€ quye'tdinhchoba'tky ph~ntii'naGcuaU, ho~cno thuQcv€ X
ho~ckhongsii'dlJngB
. Ne'uX la B-khongth€ xacdinhtubellngoai,conghIala chungtaco
th€ quye'tdinhvaiph~ntii'cuaU ho~cla thuQcv€ X, nhungchungta
khongth€ quye'tdinhba'tky ph~ntii'naGcuaU ho~cno thuQcv€ -X
ho~ckhongsii'dlJngB.
. Ne'uX la hoantoanB-khongth€ xacdinhduQc,chungtakhongth€
quye'tdinhba'tky ph~ntii'naGcuaU ho~cla nophlJthuQcVaGX ho~c
- X sii'dlJngB
24
Trong thi dt,lcuachungta B*(XC6)"*U, B*( XC6)"*0 va B*(XKhOng)"*0 ;
do do ca hai XC6 va XKh6ngla khong chinhxac va B-co th€ xac dinh
duQc.
T~phQpthocoth€ clingduQcbi€u thiblingcons6h~s6:
as(X)= IB*(X) I
IB *(X) I
(2.5)
duQcgQila dl)chinhxac cuasl;l'x~pxl, trongdo IXI ky hi~us6phftntil'cuaX.
Hi€n nhien,a :::;aB(X):::;2.NC'uaB(X)=1,X la crispd6ivoiB ( X la ro d6ivoi
B); ngoaira,nC'uaB(X)< I, X la khongchinhxac d6ivoiB. thidt,l,d6ivoiXC6
chungtaco:
a B (XeD)=a B(Xkhong)=2/4 =1/2 (2.6)
2.5.T~PH<JPTHO vA HAM THANH VlEN
T~phQpthocoth€ clingduQcdinhnghlablingcachsil'dt,lngillQthamthanhvien
tho,dinhnghlanhusau:
J1~(x)=IXnB(x) I
IB(x)I
(2.7)
hi€n nhien:
J1~(x) E[0,1] (2.8)
25
Gia tri cua ham thanhvien ,uf(x) la mQtlo<;lixac sufftdi€u ki~n,va co th€ du'QC
hi€u nhu'la muc dQcua stfca quye'tvao stfki~nla x thuQcv€ X (ho~cla 1-
J.!XB(X),la muc dQ cua stfkhong ch1:lcch1:ln.)
Ham thanhvien thoco th€ du'QCsadl,mgd€ dinhnghIatinhxffpxi va vung
gidi h<;lncuamQtt~pnhu'chi fa du'diday:
B*(X) ={XE U: ,uf(x)=I},
B* (X) ={XE U: J.i%(x)>O},
BNB(X) ={XE U :O<,uf(x)<I}, (2.9)
Ham thanhvien tho co nhil'ngthuQctinh sau day (Pawlak & SLowron,
1994):
a) ,uf(x) =1ne'uXE B* (X);
b) ,uf(x)=0 ne'uXE -B* (X);
c) O<,uf(x)<1ne'uXE BNB (X);
d) ne'u(B)={(x,x): x E U },thl ,uf(x) la hamd~ctfu'ngcuaX;
e) ne'ux IBy thl ,uf(x)=,uf(y) xacdinh bdiIB;
f) ,u~-x(x)=1- ,uf(x)vdimQix E U;
g) ,ufuY(x)2 max(,uf(x)"u:(x)) vdi mQix E U;
h) ,ufnY(x)~min(,u:(x), ,uf(x)) vdi mQix E U;
i) ne'uX la t~pcacc~ptungdoi tach foi cuaU, thl ,u~x(X)=L x E X
,uf(x)vdi mQi x E U;
26
ThuQctinhtrenchi ra r~ngsVkhacbi~tgiuahamthanhviencuat~p,
mava tho,N6i rieng,thuQctinhg) vah) chira r~ngcachamthanhvien
thoc6th~ du'<;1cdanhgiachinhthucnhu'Ia svkhaiquath6a hamthanh
vienmadotoantii'maxvamill rhophephQivagiaocuat~ph<;1p,Wang
lingvoi, t~pmala cactru'angh<;1pd?cbi~tcuat~ptho.Nhu'ngchungta
nhol~ir~ng"hamthanhvientho", lacai tu'angphanvoi "hamthanhvien
IDa",thuQcv€ hu'angvi cuatinhxacsua't.Thi d\),hamthanhvienthocua
cacdu'ang6ngrhoXC6la du'<;1cchiradu'oiday
J.1~co(~)=1;
J.1~C()(P2)= 1/2;
J.1~cJ~) = 1/2;
J.1~co (P4) = 0;
J.1~co(ps) = 0;
J.1~(P )=l'co 6 , (2.10)
C6 nghlala ne'u,mQtdu'ang6ng c6 chuanhi€u thandel,sul-phurva it
ph6t-pho,thln6nUt,ngu'<;1cl~ine'uthandel,suI-furva ph6t-phola trung
blnh,nhi€u vait thlxacsua'td~du'ang6ngbinutla Yz
C6 th~d~dangtha'yr~ngt6nt~imQtm6ilienke'tmongmanhgiua
tinhmava tinhkhongcha:cha:n,Nhu'du'<;1cd€ ~ptru'ocdaytinhmalien
quail t~ph<;1p(khai ni~m),ngu'<;1cl~i, tinhkhongcha:ccha:nlien quailde'n
cacph~nttl'cuat~ph<;1p.
27
2.6.STjPHT)THUOCCUA cAe THUOCTINH
\
Tinhxa'pxi cuat~phQpla lienquailch;}tcheWikhaini~mv~stfph\!thuQc(toan
bQho;}ctung ph~n).B~ngtrtfcgiac,mQtt~pcacthuQctinhD phlj thul)cholm
tolmvaomQt~pcacthuQctinhC,kyhi~ulaC =>D,ne'uta'tcacacgiatricua
thuQctinhtuD xacdinhduynha'tb~ng iatricuacacthuQctinhtuC.Noicach
khac, D ph\!thuQchoantoanvao C, ne'ut6n t<;limQtstfph\!thuQchamgiua gia
tri cuaD va C. Trangbang2.1khongco ph\!thuQchoantoannao.
Chungtaclingdn mQtkhaini~mt6ngquathancuastfph\!thuQcvaocac
thuQctinh,duQcgQilaphlj thul)cml)tphiln cuathuQctinh.Ph\!thuQcmQtph~n
conghlalachicovaigiatricuaD laduQcxacdinhbdigiatricuaC
Thongthuongthl,stfph\!thuQcoth~duQcdinhnghlatheocachsau:xet
D vaC la t~pconcuaA, chungtanoir~ngD ph\!thuQcvaoCd milcdQk (0~k
~1),kyhi~ula C ~k D, ne'u
k =r(C,D) =IPOSe(D) I
IVI
(2.11)
trangdo
POSe(D)= YC.(X) (2.12)
XEUID
duQcgQila vungxacdinhcuathanhph~nDID d6ivdi C, la t~phQpcuata'tca
ph~nph~ntti'cuaD manocoth~duQcphanbi~tduynha'tucackh6icuaph~n
DID bdiC. Hi~nnhien:
r(C,D) = L Ic.(X)I
XEUID IV I (2.13)
28
Ne'uk =1chungtanoi r~ngD ph\!thuQcho~mto~mvaoC, vane'uk < 1,
chungtanoiD ph\!thuQcmOtph~n(dmucdQk) vaoC.
H~s6k noitenti 1~cuaHitcacacph~ntacuat~pvii tr\!manocoth~
phanbi~tr6rangtrongcackh6icuaph~nDID,sad\!ngthuQCtinhC,vasedu'Qc
gQilamucdQcuaslfph\!thuQcmacoth~ciingdu'Qchi~unhu'laxacsua'tmax E
U thuQcvemQttrongcactrongcaclopquye'tdinhxacdinhbdithuQctinhquye't
dinh.Thi d\!:(slfnut)ph\!thuQcvao(C,S,P)d ca'pdQk =4/6=2/3.conghlalahai
ph~nbacuadu'ang6ngcoth~phanbi~tr6rang la nUtho~ckhongb~ngcachsa
d\!ngcacthuQctinhC,SvaP.
2.7.StjGIAM TRIEU cAe TRUQC TINR
Chungtathu'angphaid6iphovoicallhoikhongbie'tcoth~bovaidii'ki~n
titmOtbangdii'li~uvav§:nconduytri cacd~ctinhcdbancuanokhong,
conghlalacohaykhongmOtbangchuavaithongtinvo dvng.ThidV,d~
dangtha'yr~ngne'uchungtaborakhoibang2.1ho~cthuQctinhS ho~c
thuQctinhP, chungtaco du'Qct~pdii' 1i~utu'dngdu'dngvoi cai nguyen
thuy,voi slfquantamvaocacxa'pXldu'oivamucdQcuaslfphvthuQc.
Haygiaithichytu'dngnaychinhxachdn sauday.X6t C,D c A la
cact~phQpcuacacthuQctinhdi€u ki~nvaquye'tdinhmOtcachphanbi~t.
chungtase noi r~ngC'c C la mOtD-rutgQncua(rutgQnd6ivoiD) cua
C, ne'uC' la t~pt6ithi~ucuaC saDcho:
Y (C,D)=Y (C' ,D) (2.14)
29
Trangbang2.1,chungtacohait~prutgQn,(C,S)va (C,P),d6ivdi thuQc
tinhNut.Co nghIalaho~cthuQctinhSho~cthuQctinhP cotheIO<;litrukhoibang
va,VIv~y,thayvaobang2.1cothesad\mgbang2.2ho~cbang2.3.
GiaocuatfftcacacD-rutgQngQilaV-core(cored6ivdiD).Bai VIcorela
giaocuatfftcacacrutgQn,nola chuatrangtfftcacacrutgQn,nghIala m6iphffn
tacuacorethuQcv~vairutgQn.Do do,corela t~pconvo rungquantrQngcua
cacthuQctinh,khongcobfftky phffntii'naocuachungco thebi IO<;limakhong
anhhuangde'nst!phanbi~tcuacacthuQctinh.Trangbang2.1corecua(C,S,P)
d6ivdiNutlaC
Bang2.2.RutgQncuabang2.1
Bang2.3.RutgQncuabang2.1
Duong6ng C S NUt
1 Cao Cao Co
2 TB Cao Khong
3 TB Cao Co
4 Thffp ThffP Khong
5 TB Thffp Khong
6 Cao Thffp Co
Duong6ng C P NUt
1 Cao Thffp Co
2 TB Thffp Khong
3 TB Thffp Co
4 Thffp Thffp Khong
5 TB Cao Khong
6 Cao Cao Co
30
2.8.MATR~NPHAN BItT vA HAM
D€ d~dangtinhtmlnsvgiamthi€u vacorechungtasesad\,mgmatr~nphan
bi~t(SkwronRauszer,1992)machungtasedinhnghlasailday
MQtmatr~nphanbi~tcuaB c A la matr~nn x n dinhnghlanhu'sau:
8 ( x,y)={a E B : a(x)*a(y)} (2.15)
Do do8( x,y)la t~pcuata'tcacacthuQctinhmanophanbi~tcacd6i
tu'Qngxvay.
Matr~nphanbi~tcuabang2.1vat~phQpcacthuQctinhB =( C, S, P) la
du'Qchotrongbang2.4.Ma tr~nphanbi~tgallchom6ic~pcuacacd6itu'Qngx
vay, mQt~pconcuacacthuQctinh,8(x,y) c B, voicacthuQctinhsailday:
a) 8( x,x)=0
b) 8( x,y)=8(y,x)
c) 8 ( x,z)c 8( x,y)u 8 (y,z)
Nhii'ngthuQctinhnaytu'dngtvvoibankhoangcach(semidistance),va,dodo
ham 8 co th€ du'Qcbie'tnhu'la tlfa metricd€ do cha'tIu'Qng(qualitative
semimetric)va8 ( x,y)
31
Bang2.4Ma tr~nphanbi~tchobang2.1
Tlfametricd€ docha'tluQng(qualitativesemimetric).Do domatr~nphan
bi~t co th€ xem nhu la mOt ma tr~nban khoangcach (semi distance
(qualitative».
Clingchuydingvdim6ix,y, ZE U chungtaco
d) 18( x,x)1=0;
e) 18(x,y)I=18(y,x)1
f) 18( x,z)1::;;18( x,y)1+ 18( y,z) 1
D€ tinhtoanD-rutgQncuacacdi~uki~ncuathuQctinhC, chungtasedin
chinhsU'ad6ichutmatr~nphanbi~tgQilamatr~n(C,D),maduQcchonhusau:
8 ( x,y)={a E C : a(x)*-a(y)va w(x,y) }, (2.16)
Trongdo:
W(x,y)E POSe (D) vay ~POSe (D) hoi;icla
1 2 3 4 5 6
1
2 C
3 C 0
4 C,S C,S C,S
5 C,S,P S,P S,P C,S
6 S,P C,S,P C,S,P C,P C
32
x !l POSe(D)vaY E POSe(D) ho~cla
X,y E POSe (D) va x,y !l ID (2.17)
vC1imQi X,Y E U
NSuph~ndinhnghlabdiD la xacdinhbdi C, thldi~uki~nw(x,y)trong
dinhnghlabelltrencoth€ giamthi€u thanhX,Y!l ID.Dodo8( x,y)la t~pcuata-t
cathuQctinhmanophanbi~tcacd6itu'<;fngx vay makhongthuQcv~clingWp
tu'dngdu'dngcuaquailh~ID.
Ma tr~n(C,D)chobang2.1vC1icacthuQctinhdi~uki~nC,S,PvathuQCtinh
quyStdinhnUtladu'<;fcchotrongbang2.5.
Bang2.5:matr~n(C,D)chobang2.1
T~ph<;fpC' c ClaD-nit gQntrongC, nSuC' la t~pt6i thi€u cuaC saocho:
C' n c :;t:0vC1imQic khacr6ng (c :;t:0)cuamatr~nphanbi~t(C,D).
1 2 3 4 5 6
1
2 C
3 - 0
4 C,S C,S C,S
5 C,S,P - S,P C,S
6 - C,S,P - C,P C
33
Do D6 D-rutgQnla t~pcon nhonha'tcuacacthuQctinhman6phanbi~t
ta'tca cac lOptu'dngdu'dngcuamO'iquanh~ID phanbi~tbdi toanbQt~pcua
thuQctinh.M6i mQtmatr~n(C,D)phanbi~tduynhfftxacdinh mQthamphan
bi~tman6dinhnghlanhu'sau:
Chungtahaygallm6ithuQCtinhamQtbi€n nhiphan,a,vaxet I8 (x,y)
kyhi~ut6ngbooleancuata'tcacacbi€n booleandu'Qcgallchot~phQpcacthuQc
tinh8(x,y). saud6hamphanbi~tc6th~du'Qcdinhnghlabdicongthuc:
ID(C) = TI (I 8(x,y)): (x,y) E u2va8(x,y)*-0
(X,Y)EU2
(2.18)
ThuQctinhsaudaythi€t l~pmO'iquanh~giii'ahlnhthucphanbi~tblnh
thu'ongcuahamfD(C)vata'tcacacD-rutgQncuaC
Tfftcanhii'ngy€u to'trongd~ngblnhthu'ongphanbi~tcuahamfD(C)la ta't
cacacD-rUtgQncuaC
N6i cachkhac,mQt~pconnhonha'tcuatfftcacacthuQctinhmaphanbi~t
ta'tcacacdO'itu'Qngcoth~phanbi~tbditoanbQt~pthuQctinh.
Hamphanbi~t(C,D)chomatr~nphanbi~t(C,D)chiratrongbang2.5la
nhu'sau:
fD(C) =C. (C+S).(C+S+P).(C+S)
.(C+S+P).(C+S).(S+P).C =C. ( S+P) (2.19)
34
Trongdo"+" va"." Ky hi~uphepcQngvanhanBoolean,riengbi~t.Bdi
VI, d,;mgblnhthuongphanbi~tcuahamla:
fD(C) =c.s+c.p (2.20)
ChungtacohaiD-rUtgQn,(C,S)va(C,P),cuat~phQpthuQcHnhdi~uki~n
(C,S,P).chungtadIng nh~nxetdingD-corela t~phQpcuaUltcaph~nturieng
recuamatr~nphanbi~t,nghlala:
CORED(C)=(a E C :8(x,y) ={a},voimQix,y}. (2.21)
Voi nhungbangqualOn,phuongphapd~fightv~HnhroanrutgQnkhong
hi~uquaduvacacphuongphaptinhvi duQcsudl,mg.
2.9.DO DO CHAT Lu'(1NGTHUOC TINH
Khi quailtamde'nslfgiamthiSuthuQcHnh,chungkhongthSco slfquail
trQngnhunhau,vavai cai cuachungco thSloc;tibo rakhoimQtbangthongtin
makhongma'tmatthongtinchilabelltrongbang.Y tudnggiamthiSuthuQcHnh
cothSphatsinhbdivi~cgioithi~umQtkhaini~mladf)dochiltlli(Jngthuf)ctinh,
dodocothSchophepchungtadaubgiacacthuQcHnhchibdihaimilcgiatrj,la
cdnthiefhoi;tckh6ngcdnthief,nhungbdivi~cgallchomQtthuQcHnhmQtcons6
thlfctrongkhoang[0,1],nothShi~nslfquailtrQngnhuthe'naocuamQtthuQcHnh
trongmQtbangthongtin.
35
DQdocha'th1QngthuQctinhco th~daubgiabdivi~cdolu'onganhhu'dng
cuavi~cloc;timQtthuQctinhtitmQtbangthongtin trenvi~cxacdinhphanbi~t
b~ngbang.XetC vaD Iat~phQpcacthuQcHnhdi€u ki~nvaquy€tdinh,rieng
bi~t,xeta la mQthuQctinhdi€u ki~n.Nhu'dachIratru'ocday,cons6 y(C,D)
th~hi~nmilcdQcuaslfph\}thuQcgifi'athuQctinhC vaD. Chungtaco th~bi€t
h~s6Y(C,D)thayd6inhu'th€ naokhi loc;tibi)thuQctinha nghlaIa slfkhacbi~t
Ia nhu'th€ naogifi'ay (C,D)vay (C - {a},D).tieuchuffnhoaslfkhacbi~tvaxac
dinhmilcdQdangk~cuathuQctinhanhu'la:
(J"CD(a) =(y(c,D)- y(C - {a},D)) =1- y(C - {a},D) ,. y(C,D) y(C,D) (2.22)
Va ky hi~ub~nga (a)~1.thuQctinhquailtrc;mghonathlldn honcons6
a(a)co.Thi d\},cacthuQctinhdi€u ki~ntrongbang2.1chungtacok€t quasau:
cr(C)=0.75
cr(S)=0.00
cr(C)=0.00
Bdi VImilcdQquailtn.mgcuathuQctinhS vaP la zero,loc;tibi)mQttrong
chungra khi)ithuQctinhdi€u ki~nkhonganhhu'dngd€n slfph\}thuQc.Do do,
thuQctinhC Ia dangk~nha'trongbang,loc;tibi)C, 75%( baphantIT)cacdu'ong
6ngkhongth~phanbi~trarangdu'Qc.
D§u sao,d~giamthi~ubangdfi'li~u,trongbang2,chungtaco
cr(C) =1
cr (S)=0.25
36
TrongtrtionghQpnay,giaffithi€u thuQctinhS d€ rut gQn,nghlala, sa
d\mgchIthuQctinhC, 25%(mQtphffntti)cuacacd6ittiQngcoth€ dtiQcphanbi<$t
ro rang,trongkhi bo thuQctinhC, nghlala sad\lngchI thuQCtinhS, 100%(ta't
cii) cacd6ittiQngkh6ngth€ dtiQcphanbi<$trorang,conghlala trongtrtionghQp
nayra ffiQtquye'tdinhla hoantoankh6ngth€, ngtiQcl~ib~ngvi<$cchIsad\lng
thuQCtinhC, vaiquye'tdinhcoth€ dtiQcth\fchi<$n.
Do doh<$sO'cr(a) coth€ hi€u nhtila ffiQt16ixayrakhi thuQctinhabi boo
H<$s6ffiucdQdangk€ coth€ dtiQchi€u la ffiQt~pcacthuQctinhnhtisail:
CYCD(B)=(y(C,D)- y(C - B,D)) =1- y(C - B,D) ,
y(C,D) y(C,D)
(2.23)
Ky hi<$ubdicr (B),ne'uC vaD diidtiQCbie't,B la ffiQt~pconcuaC.
Ne'uB la rutgQncuaC, thla (B) =1,nghlala,boba'tky rutgQnnaokhoi
t~phQpcuacaclu~tquye'tdinhlamchokh6ngth€ codtiQcquye'tdinhvdiffiQts\f
chilcchiln:
Ba'tky t~pconB naocuaC sedtiQcgQila mQtrutgQnxa'pXl cuaC, va
consO'
8CD(B)= (y(C,D)-y(C-B,D)) -1- y(C-B,D),
y(C,D) y(C,D)
(2.24)
37
E(B) sedu'QcgQila mQtZ6icuasl!x{{pxl gt1ndung.No thShic$nchinhxac
lamthe'naot~phQpcacthuQctinhB xffpXl t~phQpcacthuQctinhdieukic$nC.
hiSn nhien,E(B)=1- cr(B)vaE(B)=1- E(C+B).bfftky t~phQpcon B naocuaC
chungtacoE(B)::;E(C),ne'uB la mQthu nhecuaC, thlE(B)=o.Thidl;l,thuQc
tinhS ho~cC cothSbie'tnhu'larutgQnxffpXlcua(C,S),va
E(C)= 1.00
nhu'ngtfftca t~phQpcuathuQctinhdieukic$n(C,S,P)chungtaclingco
giamthiSuxffpXlnnhu'sau:
E(S,P) =0.75
Khai nic$mcuamQts1!rfftgQnxffpxlla phatsinhcuakhainic$mvemQts1!
rutgQndffquailtamtru'dcday.MQtt~phQpB nhenhfftcuacacthuQctinhdieu
kic$nC, saDchoy(C,D)=y(B,D)ho~cE (c,D)(B) =0 la mQtrutgQntrongchieu
hu'dngtru'dcday. Y tu'dngve mQts1!rut gQngffn dung co thS hUll dl;lngtrong
tru'onghQpkhi mQtcons6nhehancuacacthuQctinhdieukic$nco ichhantinh
chinhxaccuas1!phanbic$t.
2.10.CACQUY LU! T QUYET DJNH vA s1jPHT)THUQC
Vdi m6i s1!phl;lthuQc,C ~ k D chungtacothSlienh~vdimQt~pcacquy
lu~tquye'tdinh,s1!matacacquylu~tquye'tdinhla nendu'Qcth1!chic$nkhidieu
ki~nchinhxacla rhea.Noi cachkhac,m6imQtbangquye'tdinhxacdinhmQtt~p
caccangthuccod(~lllg:
" ne'u...thl ..."
Thi dl;l,bang2.1xacdinht~pcaclu~tquye'tdinhsauday:
1. ne'u(C,Cao)va(S,Cao)va(P,Thffp)thl(Nut,Co),
38
2. ne'u(C,TB ) va(S,Cao)va(P,Tha'p)thi(Nlit,Khong),
3. ne'u(C,TB ) va(S,Cao)va(P,Tha'p)thi(Nlit,Co),
4. ne'u(C,Tha'p) va(S,Tha'p) va(P,Tha'p)thi(Nut,Khong),
5. ne'u(C,TB ) va(S,Tha'p) va(P,Cao)thi(Nut,Khong),
6. ne'u(C,Cao)va(S,Tha'p) va(P,Cao)thi(Nut,Co).
Tli mQtquaildiemvelogic,caclu~tquye'tdinhIa lienh~m~thie'tli cac
congthucph~ntli'cuad~ng(tenthuQctinh,gia tfi thuQctinh) va ke'thQpvdi
nhaubdi "va ""ho~c ", va "sl)'suyfa "theo cachthongthuong.
MQtlu~tquye'tdinhla chinhxac (chclchcln,baadam)ne'ucacdieuki~n
cuanoxacdinhduynha'tcacquye'tdinh;ngoaifa lu~tquye'tdinhlakhongchinh
xac(khongchclcchcln,khongco the).Trangthi dl,lbell tfen,lu~t1,4,5va 6 la
chinhxac,ngoaifa lu~t2 va3 la khongchinhxac.HiennhienchIconhii'nglu~t
chinhxacxacdinhcacquye'tdinhkhongmdh6.
Bdi vi caclu~tquye'tdinhla caccongthuclogic,chungco theduQCddn
gianhoab~ngcacsli'dl,lngcacphudngphaplogicthongthuongmakhongtrinh
bayd day.Ngoaifa chungcotheclingduQcddngianhoasli'dl,lngphudngphap
t~phQptho.thi dl,l,khaini~mve sl)'giamthieudfinde'nlo~ib6 cacdieuki~n
khongdn thie't.Do do,ngoai bang2.1chungtaco thesli'dl,lngbang2.2ho~c
2.3decoduQccacquylu~tquye'tdinh.
Tli bang2.2chungtaco:
1. ne'u(C,Cao)va(S,Cao)thi(Nlit,Co),
2. ne'u(C,TB ) va(S,Cao)thi(Nut,Khong),
39
3. ne'u(C,TB ) va(S,Cao)thl(NLi't,Co),
4. ne'u(C,Th!p) va(S,Th!p) thl(Nut,Khong),
5. ne'u(C,TB ) va(S,Th!p) thl(Nut,Khong),
6. ne'u(C,Cao)va(S,Th!p) thl(Nut,Co).
Va tU'bang2.3chungtaco:
7. ne'u(C,Cao)va(P,Th!p)thl(Nut,Co),
8. ne'u(C,TB) va(P,Th!p)thl(Nut,Khong),
9. ne'u(C,TB) va(P,Th!p)thl(Nut,Co),
1O.ne'u(C,Th!p) va(P,Th!p)thl(Nut,Khong),
11.ne'u(C,TB) va(P,Cao)thl(Nut,Khong),
12.ne'u(C,Cao)va(P,Cao)thl(Nut,Co).
Sa d1.;mgkY'thu~tlo~ibogiathuye'tkhongdn thie'tronglu~ttrlnhbayd
phftnke'tie'p,cacquylu~tquye'tdinhcoth€ duQcddngianhoahdnnlla,
Bang2.2.RutgQncuabang2.1
X6t lu~t1."neu(C,Cao)va(S,Cao)thl(Nlit,Co)"vabang2.2
Duong6ng C S Nut
1 Cao Cao Co
2 TB Cao Khong
3 TB Cao Co
4 Th!p Th!p Khong
5 TB Th!p Khong
6 Cao Th!p Co
40
Ta mu6nb6 (C,Cao),dSc6 "(S,Cao)thl(Nut,C6)",diSud6la kh6ngthS,
VI duang6ng I va 3 thl dungla "(S,Cao)thl (Nut,C6)",nhungduang6ng2
"(S,Cao)thl(Nut,Kh6ng)"
Ta mu6nb6(S,Cao),dSc6"(C,Cao)thl(Nut,C6)",diSud6la c6thSdu<;5c,
bdiVIchIc62 duang6ng1va6 th6a"(C,Cao)thl(Nut,C6)",ngoairakh6ngc6
truangh<;5pnaomatithuftnnghlala kh6ngc6 truangh<;5pnaoma "(C,Cao)ma
(Nut,Kh6ng)"ca
X6t lu~t4. "ne'u(C,Thffp) va(s,Thffp) thl(Nut,Kh6ng) " vabang2.2
Ta mu6nb6(C,Thffp),dSc6"(S,Thffp)thl(Nut,Kh6ng)",diSud6la kh6ng
thS,VIduang6ng4 va 5 thldungla "(S,Thffp)thl (Nut,Kh6ng)",nhungduang
6ng6 "(S,Thffp)thl(Nut,C6)"
Ta mu6nb6(S,Thffp),dSc6 "(C,Thffp)thl (Nli't,Thffp)",diSud6la c6thS
dU<;5c,bdiVI duang6ng4 c6(c,Thffp)va c6 "(Nut,Kh6ng)",ngoairakh6ngc6
truangh<;5pnaomatithuftnnghlala kh6ngc6truangh<;5pnaoma "(C,Thffp)ma
(Nut,C6)" ca
X6t lu~t5."ne'u(C,TB ) va(S,Thffp) thl(Nut,Kh6ng) " vabang2.2
Ta mu6nb6 (C,TB),dSc6 "(S,Thffp)thl (Nut,Kh6ng)",diSud6la kh6ng
thSnhudilchungminhtren
Ta mu6nbo (S,Thffp),dSc6 "(C,TB) thl (Nli't'Kh6ng)",diSud6la kh6ng
thS,VIduang6ng2 va 5 thldungla "(C,TB)thl(Nut,Kh6ng)",nhungduang6ng
3 "(C,TB)thl(Nut,C6)"
T6ml<;tid6ivdilu~t"ne'u(C,TB ) va(s,Thffp) thl(Nut,Kh6ng) " vabang
2.2,kh6ngc6giathie'tnaolakh6ngdn thie't.
41
Xet lu~t"6.ne'u(C,Cao)va(S,Thilp)thl(Nut,C6)".vabang2.2,
Ta mu6nbo (C,Cao),d€ c6 "(SThilp)thl (Nut,C6)",di€u d6la khangth€,
VIdlidng6ng4 va 5 thldungla "(S,Thilp)thl(Nut,Khang)",nhlingdlidng6ng6
"(S,Thilp)thl(Nut,C6)"
Ta mu6nbo (S,Thilp),d€ c6 "(C,Cao)thl (Nut,C6)",di€u d6 la c6 th€
dli<jc,bdiVI dlidng6ngI va6 thoa" (C,Cao)thl (Nut,C6)",ngoairakhangc6
trlidngh<jpnaomallthu§.nnghlala khangc6 tru'dngh<jpnaoma "(C,Cao)ma
(Nut,Khang)"ca
T6ml<;li,sailkhi lli<jcbogiathie'tkhangdn thie'tcuacaelu~t1,2,3,4,5,6,tac6:
1. ne'u(C,Cao)thl(Nut,C6),
2. ne'u(C,TB ) va(S,Cao)thl(Nli't,Khang),
3. ne'u(C,TB ) va(S,Cao)thl(Nli't,C6),
4. ne'u(C,Thilp) thl(Nut,Khang),
5. ne'u(C,TB ) va(s,Thilp) thl(Nut,Khang),
6. ne'u(C,Cao)va(S,Thilp) thl(Nut,C6).
D€ th€ hi~ntlnhchinhxacmOtquye'tdinhmatabdilu~tquye'tdinhchung
tadn th€ hi~nb~ngmOtconso'cualu~t,chIrar~ngsl!mdrOngnaocualu~tla
khangth€ tinc~y.D€ thl!c hi~nnochungtadinhnghlamOtIInhvl!cchilechiln
cualu~t.
Xet <Dva \{'la caecangthuclogicth€ hi~ncaedi€u ki~nva caequye't
dinh,riengre,vaxet <D-7 \{'lamOtlu~tquye'tdinh,trongdo<Dsla ky hi~ucua
42
tronght$th6ngS, nghIa1at~phQpcuatfttca cac d6i tuQngthoatfongS dinh
nghIatheoeachthongthuong
Voi m6i 1u~tquye'tdinh -7 'P, chungta lien ht$mQtcon so'gQi1alInh
vlfc cha:ccha:ncua1u~t,va dinhnghIanhusau:
,u«1>,\f) = I<Psn \fs I
Is I
(2.25)
DI nhien,0 S J.l(,'P)s 1,ne'u1u~t-7 'P 1achinhxacthl J.l(,'P)=1
vacac1u~tkhongchinhxacthlJ.l(,'P)<1
Thi d\!,lInhvlfcchinhxaccuacac1u~tquye'tdinhdil quailtamtfUOCday
1anhusau:
J.l«1>],'P])=1, J.l( 4,'P4)= 1,
J.l( s,'Ps)= 1,J.l( 2,'P 2) = Y2,
J.l( 3,'P3) = Y2, J.l( 6,'P 6) = 1 (2.26)
trongdoi,'Pi kyhit$ucacdi@ukit$nvacacquye'tdinhcua1u~ti
Chuy dinglInhvlfccha:cha:ncoth~duQcxemnhu1amQt slfphatsinh
cuahamthanhvientheo1ythuye'tt~pthovaco th~duQchi~unhu1amQtkha
nangcotinhchftt1adi@ukit$nmamQtd6ituQngx thoacacquye'tdinhclingcftp
no thoacacdi@ukit$ncua1u~t.Thlfcslfthl,cac1u~tquye'tdinhcoduQctu mQt
bangdli 1it$u1acac1u~tsuyfa cotlnhchfttlogicmanochophepkhamphacac
m~uin giftutrongdli lit$u,vaco th~duQcsad\!ngtrongcacthao1u~nd~tlm
chan1y,ho~cnhu1amQtdi~mba:td~uchovit$cthlfCthicacht$th6ngquye'tdinh
b~ngmaytlnh,cacht$chuyengia,cacthu~toandi@ukhi~n,...
43
Do do, vdi m6i lu~tquy~tdinh-7\fIcoth~lienquailmQtlu~tsuylu~n
theot~pth6gQila cacroughmodusponens
n«t»;,u«t>,\f')
n(\f')
(2.27)
trangdo1"[«1»=Isl/IVI va 1"[(\fI)=1"[(~I\\fI)+ 1"[«I».Il«I>,\fI).
Lu~tnaychophepchungtatinhloanxacsua'tcuaquy~tdinhtrangdieu
ki~ncuaxacsua'tcuacacdieuki~nvaxacsua'tdieuki~ncualu~tquy~tdinh.
Thi dt,l,d~dangd~tinhloanr~ngn~u=(C, TB), (S,cao),(P,tha'p)va\fI
=(nut,co),thlchungtaco 1"[«I» =1/3, Il( ,\fI)=Y2va 1"[(\fI)=1/3;d6ivdi
=(C, cao)va \fI=(nUt,co), thl chungta co 1"[«I» = 1/3, Il( ,\fI)= 1va 1"[(\fI)
= 1/3,nguqcl'.livdi = (S, tha'p)va \fI=(nUt,co), thl chungtaco 1"[«I» = 1/2,
Il( ,\fI) = 1/6 va 1"[(\fI) = lA.
Va'nde quailtamd trenla mQtphgncuacali hoi IOnhondii theodu6i
nhieunamtrongtri tu~nhant'.lO(AI) va lien quaild~ncacphuongphapsuy
lu~nhqpIy chung.Tranglogicc6di~n,cacIu~tcobancuaphgnk~tlu~nIacan
cu trengia thi~tr~ngn~uva -7\f' ladung,thlphgnk~tlu~n\fI phaidung.
Lu~tsuylu~nduqcbi~tnhu la moduspOllens.Dgusao,trongcaephuongphap
suylu~nhqply chungchungtaphaithuanh~ndingphgnlien de vaphgnk~t
Iu~nIa thuongkh6ngduqcbi~tmQtcachchilcchiln,mathuongIa vdivaiphgn
suydoan,vadodophgnk~tlu~nclingphaiduqctrangbi vdi mQtst;(doIuong
xacsua'thkhhqp.Logicc6di~nkh6ngclingca'pcacphuongphapd~giaiquy~t
th~ti~nthoaiIuongnailnayvacachcualogicc6di~nla kh6ngcogiatri trong
truonghqpnay.Do do,moduspOllenskh6ngth~duqcdoi hoinhuia mQtquy
lu~thqply cobanchost;(suylu~nhqpIy chung.
44
Nhi€u mohlnhtinhroandangduqcd€ nghid~giaiquye'tva'nd€ nayvad~
di€u khiSntinhkhongch~cch~ncuano trongsl!hqply. Phudngphapt~ptho
duqcgidi thi~ucove la mQtdiu traWira'tla tl!nhienchova'nd€ nayvanoco
mQtsl!giaithichra'tla cdhtl'utrongcact~pdfi'li~u.
2.ll.PHUONG PHA.P LU!.N UNG DTjNG
Ly thuye'tt~phqpthoduqcxemnhula mQtphudngphaptinhroanmdid~kham
phanhfi'ngmohlnhtrongdfi'li~unghlala chungtaduqcchomQtt~pdfi'li~unhu
la ke'tquacuasl!rhead5icachi~ntuqngtl!nnhienvaxii hQidC5ithl!Cva cong
vi~cd~utiencuachungtala tlmnhfi'ngmohlnh~ngia'utrongdfi'li~u.Cacmo
hlnhthuC5ngla trlnhbaydudid<;lngmQtt~pcacquylu~tquye'tdinh.Cacquylu~t
cothSduqcsU'd\lngdSgiaithichdfi'li~u,nghlala,giaithichhi~ntuqngtl!nhien
xii hQiho~cla cactie'ntrlnh n~md belldudidfi'li~u cuavaim6iquailh~"gay
rahi~uqua".Thi d\lv€ khanangchilldl!ngki~mtracuacacduC5ng6ngducb~ng
s~tduqcchotrongph~ngidi thi~u,la mQtthid\lminhhQara'tt6tcualo<;liling
d\lngnay.
D~usao,co ra'tnhi€u khanangkhacv€ lingd\lngcualy thuye't~phqp
tho.Ngoai vi~cphanrichdfi'li~u,sl!chuY d~cbi~tcuacovelaphudngphapt~p
hqpthoxU'ly cacd~cdiSm,maseduqcthaolu~nsdqua,b~ngmQtthid\l ddn
giancuamQtsl!di€u khiSntinhi~ugiaothongphantan.
45
Xet rnQtgiaoIQra'tdongiand tronghlnh( giaonhautheoki~uchil'T) chIra d
hlnh2.6.
b
@
+-
II
............................
-..
..........................
-.. Carn ling
Hinh2.6:rnQtgiaoIQdongian
Chungtoi rnongrnu6nthie'tke'rnQthu~toandi~ukhi~nphantanIDase
di~uhanhgiaothongdin cli trendi~uki~nt~ich6.ChungWi gia sadingcae
di~uki~nlaxacdinhbdicacearnbie'nd~trenIanxevachIrahuangqu~ornong
rnu6ncuarnQtchie'cxekhi de'ng~ngiaoIQ.VI rnvcdfchdongianchungWibo
quanhi~ulInhvtfequailtrQngdn thie'trongvi~cdi~ukhi~nthtfcte'vagiasa
dingcacd~cdi~rneuastfdi~ukhi~nco th~eha'pthu~nduQetrongtlnhhu6ng
duQcrhotrongbang6duaiday,trongdo
46
O-do
l-xanh
2-miiitenxanh(retnii)
Nh~nxetr~ngbang2.6la khongphailake'tquacuaSvquailsatnhu'ngla
mQt d~cdi~mcuacacyell du cholingxii' cuah~th6ngriengbi~td~cbi~t
(nghlala Svdi~ukhi~n,chuongtrlnh,..)
Sii'dl;mgphuongphapchiratru'ocdaychungtacobangcacquylu~tdi~u
khi~nnhusau:
./ ne'u(b,O)ho~c(b,2)thl (a,O),
./ ne'u(b,l) thl (a,l),
./ ne'u(c,2) thl (b,O),
./ ne'u(a,O)thl (c,O)thl(b,2),
./ ne'u(b,l) ho~c(b,2)thl (c,O),
./ ne'u(b,O)thl (c,2),
M<;tchchuy~nm<;tchtu'ongling cho t~pcua lu~tdi~ukhi~ndU<;1chi ra
tronghlnh2.7.f)i~ukhi~ntuonglingdU<;1cve a hlnh 2.8
47
Bang2.6.mota caeyelleftuehoh~th6ngrieng
bi~td~ebi~teuav~caeeachungxii
~.
.,
.&;1[n.~o
Hinh2.7.m~ehehuy~nm~ehehot~pcaelu~tdi~ukhi~n
a b e
1 1 1 0
2 0 2 0
3 0 0 2
48
t~
"[
n ,
~
__d. r
ok !
- v \
1J --~_o :---\
-, 1-1~ /';".Lr':'n.-./ [2]
( 1( ~
/,-r-4
D Cambie'n
0 Dauhi~u
Hinh2.8.Cantra1ercha t~pcac1u~tdi~ukhi~n
Trangthid\l bell trenchungta chI r6 vi~csli'd\lng phuongti~ncuaky
thu~tt~pthod~xli'19vai 1a(;licuatie'ntdnhd6ngthai.Chinh lOpnay cuacactie'n
tdnh th~ hi~nmQtvai troratquail trQngtrangnhi~ulInh v1,1'c,d~cbi~t,trangmoi
truangcongnghi~p,vakhongcon nghingaglnua,mohlnhthanhcongnhatclia
cactie'ntdnhhi~nhanh1am(;lngPetri.Phuongphap1u~nt~phQpthoclingcoth~
hUlld\lngtrangvi~cchIr6v~cactie'ntdnhd6ngthai vat6nghQpcach~th6ng
di~ukhi~nphlict<;1p,nhunglInhv1,1'cnaycualingd\lngyellcftunhi~unghiencUu
hall.Vai ke'tquatranglInhv1,1'cnaycoth~tlmtrangnhi~utai1i~unghiencUu.
49
2.12.KETLU!N
Phuongphapt~ph<;1pthod~phantichdli li~uconhi~ul<;1ithe'quantrQng.Vai
l<;1ithe'du<;1cchiraduoiday:
./ clingca'pthu~toanhi~uquachovi~ctimkie'mcacquylu~t§'ngia'utrong
dli li~u;
./ choranhlingdli li~uv~cacha'tlu<;1ngvas61u<;1ng;
./ timt~pnhonha'tcuadlili~uCsvgiamthi~udli li~u);
./ danhgiatinhdangk~cuadli li~u;
./ phatsinhrat~pcaclu~tquye'tdinhtUdli li~u;
./ d€ hi~u
./ clingca'pSvgiaithichd€ hi~uv~cacke'tquagianhdu<;1c;
./ nhi~uthu~toandin Cllly thuye'tt~ph<;1pthola di;icbi~tthichh<;1pchocac
tie'ntrlnhxii'ly songsong,nhungd~khamphadi;icdi~mnaymQtcachd~y
du,mQt6ChllCtinhtoandin Clltrenly thuye'tt~ph<;1ptholadn thie't.
Ly thuye'tt~ph<;1pthoconhi~uthanhtlfu,tuythe',nhi~uva'nd~thvchanh
va ly thuye'tdn themsvchliy. Bi;icbi~tla svphattri~ncacph~nm~mhi~uqua
co anhhuangrQngrai trongvi~cphantichdli li~udin Clltrent~ph<;1ptho, cho
cact~ph<;1pdli li~utoIon.
Mi;icdil diiconhi~uphuongphapcogiatri v~tinhhi~uqua,t6iu'u,them
nhi~unghienCUuv§:nla dn thie't,di;icbi~tkhi cacthuQctinhco gia tri la s6
lu<;1ngdu<;1cquantam.Trangb6icanhdocacphuongphapmoiphilh<;1pchocac
giatri cuathuQctinhs6lU<;1nglaclingra'tdn thie't.NghienCUumarQngv~ma't
50
matdfi'li~uclingrfitquailtrQng.MQtslfsosanhvdi cacphuongphaptuongtlf
khacv~ncondn du<;5cquailtam,m~cdli, dii co cacke'tquaquailtrQnggianh
du<;5ctrong11nhvlfcnay.C~ncoslfquailtamd~cbi~ttrongvi~cnghiencUum6i
quailh~gifi'am<;lngth~nkinhvaphuongphapt~ph<;5pthod~ruttrichdfi'lic$u.
Cu6icling,cacmaytinht~ph<;5pthoclingrfitdn thie'tnhi~ulingdt,mgtien
tie'n.Vai nghienCUutrong11nhvlfcnayla dangdu<;5ctie'nhanh.