Phân lập, xác định serotype và độc lực của các chủng streptococcus suis gây bệnh ở lợn tại tỉnh Thái Nguyên

67 KHOA HỌC KỸ THUẬT THÚ Y TẬP XXVI SỐ 2 - 2019 PHAÂN LAÄP, XAÙC ÑÒNH SEROTYPE VAØ ÑOÄC LÖÏC CUÛA CAÙC CHUÛNG STREPTOCOCCUS SUIS GAÂY BEÄNH ÔÛ LÔÏN TAÏI TÆNH THAÙI NGUYEÂN Nguyễn Mạnh Cường1, Tô Long Thành2, Nguyễn Văn Quang1, Nguyễn Quang Tuyên3, Đỗ Hồng Anh1 TÓM TẮT Kết quả phân lập và xác định serotype, độc lực của các chủng vi khuẩn S. suis gây bệnh ở lợn tại tỉnh Thái Nguyên cho thấy tỷ lệ mẫu bệnh phẩm phân lập được vi khuẩn S. suis là 52,60%, trong đó tỷ lệ mẫu bệnh lấy từ lợn con sau cai sữa ở 2-3 tháng tuổi và lợn con dưới 1 tháng tuổi phân lập được S. suis lần lượt là 58,91% và 45,79%. Các chủng S. suis phân lập được thuộc các serotype 2, 7, 9, 21 và 29, trong đó serotype 2 chiếm tỷ lệ cao nhất (58,16%), tiếp sau là serotype 9 (16,33%), serotype 7 (7,18%), thấp nhất là serotype 21 và 29 (tương ứng là 1,96% và 2,61%). Độc lực của các chủng vi khuẩn S. suis thuộc serotype 2 và 9 là rất mạnh, gây chết 100% chuột bạch thí nghiệm trong vòng 12-24 giờ. Từ khóa: lợn, vi khuẩn S. suis, serotype, độc lực. Isolation, serotype determination and toxicity test of Streptococcus suis strains caused disease in pigs at Thai Nguyen province Nguyen Manh Cuong, To Long Thanh, Nguyen Van Quang, Nguyen Quang Tuyen, Do Hong Anh SUMMARY The result of isolation, serotype determination and toxicity test of S. suis strains caused the disease in pigs in Thai Nguyen province showed that 52.60% of samples were infected with S. suis. Of which, the rate of samples collecting from the weaning piglets at 2-3 months old and under 1 month old, from that S.suis strains were isolated to be 58.91% and 45.79%, respectively. The isolated S. suis strains belonged to the serotypes: 2, 7, 9, 21 and 29, of which serotype 2 accounted for the highest proportion (58.16%), followed by serotype 9 (16.33%), serotype 7 (7.18%), serotype 21 (1.96%) and serotype 29 (2.61%). The virulence of S. suis strains belonging to serotype 2 and 9 was very strong, killed 100% of the experimental white mice within 12-24 hours. Keywords: pigs, S. suis bacteria, serotype, virulence. I. ĐẶT VẤN ĐỀ Vi khuẩn Streptococcus suis (S. suis) đóng vai trò quan trọng trong quá trình gây bệnh liên cầu khuẩn ở lợn, bệnh thường ở thể bại huyết, ở đường sinh sản, hô hấp, viêm khớp, viêm não... Trong những trang trại chăn nuôi lợn tập trung thì bệnh do vi khuẩn S. suis gây ra là phổ biến do vi khuẩn S. suis tồn tại và khu trú ở họng, hạch amidan, đường hô hấp của lợn, những lợn mang trùng khi nuôi nhốt chung với những lợn khoẻ mạnh khác sẽ làm lây lan mầm bệnh trong đàn. Ở Việt Nam, Nguyễn Thị Nội và cs. (1993) [5] khi nghiên cứu xác định các nhóm vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp của 162 lợn mắc bệnh ho thở truyền nhiễm cho thấy tỷ lệ nhiễm vi khuẩn S. suis là 74,0%. Cù Hữu Phú (1998)[6] đã phân lập được vi khuẩn S. suis từ bệnh phẩm lợn ốm chết nghi do vi khuẩn S. suis gây ra ở hai phương thức chăn nuôi là rất cao, trong đó chăn 1. Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên 2. Trung tâm chẩn đoán thú y trung ương, Cục Thú y 3. Viện Khoa học Sự sống, Đại học Thái Nguyên 68 KHOA HỌC KỸ THUẬT THÚ Y TẬP XXVI SỐ 2 - 2019 nuôi tập trung chiếm 93,9% và chăn nuôi hộ gia đình chiếm 95,3%. Ngoài ra, vi khuẩn S. suis còn lây nhiễm và gây bệnh nguy hiểm cho người. Theo Lun và cs. (2007)[10], năm 2005 đã xảy ra một vụ dịch lớn trong lịch sử ngành chăn nuôi lợn tại tỉnh Tứ Xuyên (Trung Quốc) với 6.736 lợn mắc bệnh ở trong 641 ổ dịch, đã gây chết 644 con và lây nhiễm bệnh cho 208 người, trong đó có 39 người tử vong. Ở Việt Nam, theo thống kê của Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế)[1] năm 2017 cả nước có 171 ca mắc bệnh liên cầu lợn, trong đó 14 người tử vong. Những người bị mắc bệnh do tiếp xúc với lợn bệnh trong chăn nuôi, giết mổ, ăn thịt hoặc tiết canh lợn nhiễm liên cầu khuẩn. Trong những năm qua ngành chăn nuôi lợn ở tỉnh Thái Nguyên phát triển khá nhanh góp phần giải quyết việc làm và tăng thu nhập cho người dân trên địa bàn. Tuy nhiên, hiện nay chăn nuôi vẫn phổ biến là ở hộ gia đình nên dịch bệnh vẫn thường xảy ra, ngoài dịch bệnh nguy hiểm như lở mồm long móng, dịch tả, tai xanh thì bệnh liên cầu khuẩn do vi khuẩn S. suis gây ra cũng làm tổn thất lớn về kinh tế cho người chăn nuôi. Để có cơ sở cho việc nghiên cứu và xây dựng các biện pháp phòng và trị bệnh liên cầu khuẩn cho lợn có hiệu quả cao, chúng tôi đã tiến hành phân lập, xác định serotype và kiểm tra độc lực của vi khuẩn S. suis gây bệnh ở lợn trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. II. NỘI DUNG, NGUYÊN VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Nội dung Phân lập, xác định serotype và độc lực của các chủng vi khuẩn S. suis gây bệnh trên đàn lợn tại tỉnh Thái Nguyên làm cơ sở cho việc tuyển chọn các chủng S. suis phục vụ cho nghiên cứu chế tạo vacxin phòng bệnh. 2.2. Nguyên vật liệu - Mẫu bệnh phẩm là phổi, dịch cuống họng, dịch ổ khớp của lợn ốm, chết có biểu hiện bệnh lý của bệnh đường hô hấp và viêm khớp. - Các loại môi trường dùng cho nuôi cấy, phân lập và giám định một số đặc tính sinh vật học của vi khuẩn S. suis. - Hoá chất, dụng cụ, máy móc phòng thí nghiệm nghiên cứu vi sinh vật. 2.3. Phương pháp nghiên cứu - Các phương pháp phân lập, giám định một số đặc tính sinh vật học và xác định serotype, độc lực của các chủng vi khuẩn S. suis thực hiện theo quy trình của Bộ môn Vi trùng, Viện Thú y. Các loại bệnh phẩm trên được tiến hành ria cấy ngay vào các môi trường thông thường như thạch máu, thạch MacConkey, nước thịt thường và thạch máu Columbia, bồi dưỡng ở tủ ấm 37oC trong 24 giờ. Căn cứ vào hình thái khuẩn lạc để chọn ra những khuẩn lạc nghi là của vi khuẩn Streptococcus, cấy chuyển sang thạch máu thường và thạch máu Columbia và thực hiện giám định các chủng S. suis bằng các phản ứng sinh hóa. Các chủng S. suis sau khi xác định các đặc tính sinh vật, hóa học, tiếp tục được tiến hành xác định các serotype 1, 2, 7 và 9 là các serotype thường gặp nhất gây bệnh ở lợn bằng phản ứng MP-CPR, nếu không thuộc các serotype trên thì được xác định bằng phản ứng ngưng kết nhanh trên phiến kính. Kiểm tra độc lực của một số chủng S. suis bằng phương pháp tiêm chuột bạch. - Số liệu được xử lý theo toán học thông dụng. III. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 3.1. Kết quả phân lập vi khuẩn S. suis từ lợn mắc bệnh đường hô hấp và viêm khớp Chúng tôi đã tiến hành phân lập vi khuẩn S. suis từ 403 mẫu bệnh phẩm là dịch cuống họng, phổi, dịch ổ khớp của lợn ở các lứa tuổi khác nhau bị mắc bệnh đường hô hấp và viêm khớp tại các huyện, thành thuộc tỉnh Thái Nguyên. Kết quả được trình bày ở bảng 1. Kết quả ở bảng 1 cho thấy trong 403 mẫu bệnh phẩm từ lợn mắc bệnh đường hô hấp và viêm khớp ở các lứa tuổi, đã có 212 mẫu phân lập được vi 69 KHOA HỌC KỸ THUẬT THÚ Y TẬP XXVI SỐ 2 - 2019 khuẩn S. suis với tỷ lệ là 52,60%; trong đó cao nhất là ở lợn sau cai sữa từ 2-3 tháng tuổi (58,91%) và thấp nhất là ở lợn con dưới 1 tháng tuổi (45,79%). Kết quả của chúng tôi cũng tương đồng với kết quả phân lập S. suis từ mẫu bệnh phẩm của lợn mắc PRRS tại Bắc Giang của Trương Quang Hải và cs. (2012)[3] là 51,67%, của Lê Văn Dương và cs. (2013)[2] là 55,10%, cao hơn so với kết quả nghiên cứu của Vecht và cs. (1985)[12] cho thấy tại Hà Lan, tỷ lệ nhiễm vi khuẩn S. suis trên lợn là 42,0%. Tuy nhiên, tỷ lệ này lại thấp hơn so với kết quả của Cù Hữu Phú (1998) phân lập được vi khuẩn S. suis từ phổi và hạch phổi của lợn mắc bệnh đường hô hấp là 72,0%; Trịnh Phú Ngọc (2002) phân lập được vi khuẩn S. suis từ hạch phổi của lợn ốm, chết tại một số cơ sở chăn nuôi là 95,45%. Với tỷ lệ phân lập được vi khuẩn S. suis ở lợn khá cao như trên tại tỉnh Thái Nguyên cho thấy vi khuẩn này đã có vai trò quan trọng trong gây bệnh đường hô hấp và viêm khớp ở lợn những năm qua trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên. 3.2. Kết quả xác định một số đặc tính sinh vật, hóa học của các chủng S. suis phân lập được Từ các mẫu bệnh phẩm của lợn ở các lứa tuổi mắc bệnh và chết do bệnh đường hô hấp và viêm khớp trên địa bàn nghiên cứu, chúng tôi đã phân lập được 212 chủng vi khuẩn S. suis và lựa chọn 168 chủng để tiến hành thực hiện các nghiên cứu tiếp theo. Kết quả giám định một số đặc tính sinh vật, hóa học của chúng được trình bày ở bảng 2. Kết quả ở trên cho thấy tất cả các chủng S. suis được kiểm tra đều có hình cầu hoặc bầu dục, xếp thành chuỗi dài, ngắn khác nhau và bắt màu Gram dương. Trên môi trường thạch máu, vi khuẩn S. suis hình thành các khuẩn lạc nhỏ, màu trắng trong, hơi lồi và gây dung huyết kiểu α, β, γ. Trên môi trường MacConkey, vi khuẩn mọc tốt và tạo thành các khuẩn lạc màu trắng trong, lồi, nhỏ như đầu đinh ghim. Đặc biệt, các chủng vi khuẩn S. suis không mọc trong môi trường canh thang NaCl 6,5%. Có 100% các chủng S. suis cho kết quả âm tính với các phản ứng Indol, Catalase, Oxidase và 100% các chủng lên men đường glucose, galactose, lactose, maltose và 95,65% lên men đường trehalose; với đường mannit, mannitol, sorbitol thì không có chủng nào lên men. Qua kết quả nghiên cứu như trên, chúng tôi thấy các chủng vi khuẩn phân lập được kiểm tra đều mang các đặc tính sinh học đặc trưng của vi khuẩn S. suis như các tài liệu trong và ngoài nước đã mô tả. Bảng 1. Kết quả phân lập vi khuẩn S. suis từ lợn mắc bệnh đường hô hấp và viêm khớp TT Lứa tuổi lợn (tháng tuổi) Mẫu bệnh phẩm Số kiểm tra (mẫu) Số mẫu (+) Tỷ lệ (%) Tính chung (%) 1 Lợn con ( ≤ 1 tháng) Dịch họng 37 16 43,24 45,79Phổi 35 18 51,42 Dịch ổ khớp 35 15 42,85 2 Lợn sau cai sữa (2 - 3 tháng) Dịch họng 44 25 56,81 58,91Phổi 43 31 72,09 Dịch ổ khớp 42 20 47,61 3 Lợn thịt (4 - 6 tháng) Dịch họng 37 18 48,64 52,77Phổi 36 25 69,44 Dịch ổ khớp 35 14 40,00 4 Lợn hậu bị, lợn nái (≥ 7 tháng) Dịch họng 23 11 47,82 50,84Phổi 20 13 65,00 Dịch ổ khớp 16 6 37,50 Tính chung 403 212 52,60 70 KHOA HỌC KỸ THUẬT THÚ Y TẬP XXVI SỐ 2 - 2019 3.3. Kết quả xác định serotype của các chủng S. suis phân lập được Các chủng S. suis sau khi được xác định các đặc tính sinh vật học, chúng tôi tiến hành xác định 1 trong 4 serotype (serotype 1, 2, 7 và 9) thường gặp nhất gây bệnh ở lợn bằng phản ứng MP-CPR. Trong trường hợp các chủng S. suis không thuộc một trong các serotype trên thì lại được tiếp tục xác định type với 30 loại kháng huyết thanh còn lại bằng phản ứng ngưng kết nhanh trên phiến kính. Kết quả được trình bày ở bảng 3. Bảng 2. Kết quả xác định một số đặc tính sinh vật, hóa học của các chủng S. suis phân lập được TT Đặc tính Tiêu chuẩn sinh học của S. suis Số chủng kiểm tra Số chủng dương tính Tỷ lệ (%) 1 Gram + 168 168 100 2 Dung huyết + 168 168 100 3 MacConkey + 168 168 100 4 NaCl 6,5% - 168 0 0 5 Indol - 168 0 0 6 Catalase - 168 0 0 7 Oxydase - 168 0 0 8 Glucose + 168 168 100 9 Galactose + 168 168 100 10 Lactose + 168 168 100 11 Maltose + 168 168 100 12 Mannit - 168 0 0 13 Mannitol - 168 0 0 14 Sorbitol - 168 0 0 15 Trehalose + 168 160 95,23 Bảng 3. Kết quả xác định serotype của các chủng vi khuẩn S. suis phân lập được Loại lợn lấy mẫu Số chủng VK Kết quả xác định serotype 1 2 7 9 15 21 22, 27a 25 29 30 29, 33b 30, 31, 32c 31, 33d 34 KXĐ Lợn con ( ≤ 1 tháng tuổi) 39 23 2 6 1 7 Lợn sau cai sữa (2- 3 tháng tuổi) 50 32 3 7 1 1 6 Lợn thịt (4- 6 tháng tuổi) 41 21 3 9 1 1 6 Lợn hậu bị, nái ( ≥ 7 tháng tuổi) 23 13 3 3 1 1 2 Cộng 153 0 89 11 25 0 3 0 0 4 0 0 0 0 0 21 Ghi chú : a, b, c, d: có hiện tượng ngưng kết chéo giữa các nhóm huyết thanh VK: Vi khuẩn, KXĐ: Không xác định 71 KHOA HỌC KỸ THUẬT THÚ Y TẬP XXVI SỐ 2 - 2019 Kết quả ở bảng 3 cho thấy số chủng vi khuẩn S. suis thuộc serotype 2 là 89/153 chiếm tỷ lệ cao nhất (58,16%), tiếp đến là serotype 9 (25/153, tỷ lệ 16,33%), serotype 7 (11/153, tỷ lệ 7,18%) và thấp nhất là serotype 21; 29 (tỷ lệ tương ứng là 1,96% và 2,61%); còn lại 21 chủng chưa xác định được serotype (tỷ lệ 13,72%). Kết quả này của chúng tôi cũng tương đồng với kết quả nghiên cứu của một số tác giả như Cù Hữu Phú (2011)[7] xác định được các chủng vi khuẩn S. suis thuộc serotype 2 ở lợn mắc PRRS với tỷ lệ là 58,33% và Lê Văn Dương (2013)[2] khi xác định serotype của các chủng vi khuẩn S. suis phân lập từ các mẫu bệnh phẩm của lợn mắc hội chứng PRRS tại Bắc Giang cho kết quả serotype 2 chiếm tỷ lệ cao nhất (56,29%), tiếp đến là serotype 9 và 7 (tỷ lệ tương ứng là 17,03 và 5,18%). Vi khuẩn S. suis là căn nguyên quan trọng gây bệnh ở lợn, trong đó serotype 2 là một trong những nguyên nhân gây tử vong ở lợn trước và sau cai sữa, từ 5 đến 10 tuần tuổi. Chúng cũng là nguyên nhân truyền bệnh từ động vật sang người nên S. suis được các nhà khoa học chú ý nghiên cứu trong nhiều năm qua (Gottschalk và cs., 2012)[8]. Trong số các type huyết thanh được mô tả, thì S. suis type 2 là nguy hiểm nhất và thường được phân lập từ lợn bệnh cũng như ở người, còn serotype 9 thì được phân lập từ lợn bệnh ở các nước châu Âu (Goyette và cs., 2014)[9]. 3.4. Kết quả xác định độc lực của một số chủng S. suis phân lập được Dựa vào kết quả xác định serotype của các chủng vi khuẩn S. suis phân lập, chúng tôi chọn 15 chủng S. suis đại diện cho 5 serotype là: serotype 2, 7, 9, 21, 29 và 3 chủng thuộc nhóm chưa xác định serotype để kiểm tra độc lực trên chuột bạch. Mỗi chuột thí nghiệm được tiêm 0,5ml canh trùng nuôi cấy ở 37°C/24 giờ vào phúc xoang. Chuột thí nghiệm được theo dõi thời gian chết trong vòng 7 ngày. Tất cả các chuột chết được mổ khám, kiểm tra triệu chứng, bệnh tích và phân lập lại vi khuẩn từ máu tim. Kết quả được trình bày ở bảng 4. Qua bảng 4 cho thấy các chủng vi khuẩn S. suis thuộc serotype 2 đều gây chết 100% số chuột thí nghiệm trong thời gian sau tiêm 24 giờ, trong đó có 2/3 (66,67%) chủng gây chết chuột từ 12-24 giờ và 1/3 (33,33%) chủng gây chết chuột từ 18-24 giờ. Các chủng S. suis serotype 9 cũng gây chết 100% số chuột thí nghiệm trong khoảng thời từ 12-24 giờ, trong đó có 1/3 (33,33%) chủng gây chết chuột từ 12-24 giờ và 2/3 (66,67%) chủng gây chết chuột từ 18-24 giờ. Trong khi đó, chỉ có 1/3 (33,33%) chủng thuộc serotype 7 được kiểm tra gây chết 100% số chuột thí nghiệm sau tiêm từ 24-36 giờ, và 2/3 (66,67%) chủng gây chết 50% chuột trong vòng trước 36 đến 48 giờ sau khi tiêm. Các chủng S. suis thuộc serotype 29, 21 và chủng chưa xác định serotype đều không gây chết chuột. Qua kết quả trên, chúng tôi thấy các chủng S. suis serotype 2 và 9 có độc lực cao, đều gây chết chuột bạch thí nghiệm trong thời gian ngắn. Tất cả các chuột thí nghiệm chết được mổ khám để kiểm tra triệu chứng, bệnh tích đều cho thấy có bệnh tích tương đối giống nhau như chỗ tiêm đôi khi có hiện tượng áp xe, phổi viêm và sung huyết; tim sưng, mềm, tích nước ở xoang bao tim. Khi tiến hành phân lập lại vi khuẩn thì đều thu được S. suis thuần khiết từ máu tim. Kết quả của chúng tôi cũng tương đồng với nghiên cứu của một số tác giả trong và ngoài nước như Roberts và cs. (1968)[11] kiểm tra độc lực của các chủng Streptococcus phân lập được bằng tiêm vào tĩnh mạch cho chuột bạch, sau tiêm 24-48 giờ đã gây nhiễm trùng huyết, chuột ủ rũ, bỏ ăn và chết. Nguyễn Ngọc Nhiên và Khương Thị Bích Ngọc (1994)[4] khi tiêm 0,2ml vi khuẩn Streptococcus vào dưới da cho chuột bạch thấy chuột chết sau 24-36 giờ, chỗ tiêm bị áp xe có mủ và phân lập lại được vi khuẩn thuần khiết từ máu tim. 72 KHOA HỌC KỸ THUẬT THÚ Y TẬP XXVI SỐ 2 - 2019 IV. KẾT LUẬN Qua các kết quả nghiên cứu trên, chúng tôi bước đầu có một số kết luận sau: - Tỷ lệ trung bình phân lập được vi khuẩn S. suis từ các mẫu bệnh phẩm lợn mắc bệnh đường hô hấp và viêm khớp tại Thái Nguyên là 52,60%; trong đó cao nhất là ở lợn sau cai sữa từ 2-3 tháng tuổi (58,91%) và thấp nhất là ở lợn con dưới 1 tháng tuổi (45,79%). - Các chủng vi khuẩn S. suis phân lập được đều có đặc tính sinh vật, hóa học điển hình giống với mô tả của các tài liệu trong và ngoài nước. - Các chủng S. suis phân lập được thuộc các serotype 2, 7, 9, 21 và 29. Trong đó serotype 2 chiếm tỷ lệ cao nhất (58,16%), tiếp sau là serotype 9 (16,33%), serotype 7 (7,18%), thấp nhất là serotype 21 và 29 (tương ứng là 1,96% và 2,61%). - Độc lực của các chủng vi khuẩn S. suis thuộc serotype 2 và 9 trên chuột bạch rất mạnh, gây chết 100% chuột thí nghiệm trong vòng 12 - 24 giờ sau tiêm. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Bộ Y tế (2018), Thống kê giám sát bệnh truyền nhiễm. trong-nuoc/2307/dung-de-mat-tet-vi-benh- lien-cau-lon.htm. Ngày 07/02/2018. 2. Lê Văn Dương, Nguyễn Quang Tuyên, Hoàng Minh Tân, Cù Hữu Phú và Hoàng Đăng Huyến (2013), Kết quả phân lập và xác định một số đặc tính sinh học của các Bảng 4. Kết quả kiểm tra độc lực của một số chủng S. suis trên chuột bạch TT Ký hiệu chủng Serotype Liều lượng (ml/con) Kết quả Số chết/ Số tiêm (con) Thời gian chuột chết (giờ) Tỷ lệ chuột chết (%) Ghi chú 1 S-TN2-1 2 0,5 2/2 18 - 24 100,0 Tất cả chuột tiêm được mổ khám để kiểm tra bệnh tích và đều phân lập lại được vi khuẩn thuần khiết từ máu tim. 2 S-TN2-2 2 0,5 2/2 12 - 24 100,0 3 S-TN2-3 2 0,5 2/2 12 - 24 100,0 4 S-TN7-4 7 0,5 1/2 < 48 50,0 5 S-TN7-5 7 0,5 2/2 24 - 36 100,0 6 S-TN7-6 7 0,5 1/2 < 36 50,0 7 S-TN9-7 9 0,5 2/2 12 - 24 100,0 8 S-TN9-8 9 0,5 2/2 18 - 24 100,0 9 S-TN9-9 9 0,5 2/2 18 - 24 100,0 10 S-TN21-10 21 0,5 0/2 - 0 11 S-TN21-11 21 0,5 0/2 - 0 12 S-TN21-12 21 0,5 0/2 - 0 13 S-TN29-13 29 0,5 0/2 - 0 14 S-TN29-14 29 0,5 0/2 - 0 15 S-TN29-15 29 0,5 0/2 - 0 16 S-TN k-16 - 0,5 0/2 - 0 17 S-TN k-17 - 0,5 0/2 - 0 18 S-TN k-18 - 0,5 0/2 - 0 73 KHOA HỌC KỸ THUẬT THÚ Y TẬP XXVI SỐ 2 - 2019 chủng Streptococcus suis ở lợn dương tính với virut hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp tại tỉnh Bắc Giang, Tạp chí Khoa học Kỹ thuật thú y, Tập XX, số 1, tr. 36-42. 3. Trương Quang Hải, Nguyễn Quang Tính, Nguyễn Quang Tuyên, Cù Hữu Phú, Lê Văn Dương (2012): Kết quả phân lập và xác định một số đặc tính sinh học của các chủng Streptococcus suis và Pasteurella multocida ở lợn mắc viêm phổi tại tỉnh Bắc Giang, Tạp chí Khoa học Kỹ thuật thú y, Tập XIX, số 7, tr. 71-76. 4. Nguyễn Ngọc Nhiên và Khương Thị Bích Ngọc (1994), Bệnh đường hô hấp trong chăn nuôi lợn công nghiệp. Tạp chí Khoa học Kỹ thuật thú y, số 4, tr. 42-46. 5. Nguyễn Thị Nội, Nguyễn Ngọc Nhiên (1993), Một số vi khuẩn thường gặp trong bệnh ho thở truyền nhiễm ở lợn. Công trình nghiên cứu khoa học kỹ thuật 1990-1991. Viện Thú y, tr. 70-76. 6. Cù Hữu Phú (1998), Kết quả phân lập và xác định một số tính chất vi khuẩn học của S. suis gây bệnh ở lợn một số tỉnh phía Bắc. Báo cáo khoa học Viện thú y. 7. Cù Hữu Phú (2011), Nghiên cứu mối liên quan giữa hội chúng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn với vi khuẩn gây bệnh kế phát và xác định biện pháp phòng, trị bệnh. Báo cáo khoa học Viện thú y. 8. Gottschalk M., Straw B.E., Zimmerman J.J., D’Allaire S. and Taylor D.J. (2012), Streptococcosis in diseases of swine. Blackwell Publishing, Amer. IA, USA, pp. 841–855. 9. Goyette D.G., Xu J., Segura M. and Gottschalk M. (2014), Streptococcus suis - an important pig pathogen and emerging zoonotic agent, an update on the worldwide distribution based on serotyping and sequence typing. Emerg. Micro. Infect. No. 3, pag 45-51. 10. Lun Z.R., Wang Q.P., Chen X.L., Li A.X., Zhu X.Q. (2007), S. suis - an emerging zoonotic pathogen. Lancet Infect Dis. 7(3), pag. 201-209. 11. Robert E.D., Ransey F.K., Switzer W.P. and Layton J.M (1968), Pathologic changes of porcine superative arthritis produced Streptococcus equisimilis, Am. Jour. Vet. Res. No. 29, pag. 253- 262. 12. Vecht U., Van Leengoed L.A.M., Verheijen E.R.M. (1985), S. suis infections in pigs in the Netherlands (part I). Vet. Quart. , No. 7, pag. 315-321. Ngày nhận 20-10-2018 Ngày phản biện 25-12-2018 Ngày đăng 1-3-2019