BÀN LUẬN
Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã sơ bộ
khảo sát được một số phản ứng đơn giản trong
qui trình, điều chế được các sản phẩm trung
gian tinh khiết, xây dựng được cơ sở dữ liệu
về nhiệt độ nóng chảy, phổ IR, phổ 1H-NMR,
phổ MS của sản phẩm tổng hợp được.
Thực hiện sơ đồ trên, chúng tôi đã tổng
hợp thành công (±)-trans-3-(4-benzyloxy-3-
methoxyphenyl)-4-[(E)-3,4-dimethoxystyryl]
cyclohex-1-en (A) với hiệu suất toàn qui trình
là 20,53%. Từ diphenylbutenoid này, chúng ta
đang tiếp tục thực hiện phản ứng thủy phân
để điều chế (±)-trans-3-(4-hydroxy-3-
methoxyphenyl)-4-[(E)-3,4-dimethoxystyryl]
cyclohex-1-en (B) là một diphenylbutenoid
trong tự nhiên có tác dụng gây độc tế bào rất
tốt và đồng thời có thể tạo thêm một số ether
trên nhóm –OH phenol này để tạo ra các dẫn
xuất khác của diphenylbutenoid làm nguyên
liệu cho các nghiên cứu tiếp theo như thử hoạt
tính độc tế bào(5) và các hoạt tính sinh học khác
như giảm đau, kháng viêm
7 trang |
Chia sẻ: hachi492 | Ngày: 07/02/2022 | Lượt xem: 75 | Lượt tải: 0
Bạn đang xem nội dung tài liệu Sơ bộ nghiên cứu tổng hợp dẫn xuất Dimer Phenylbutenoid, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
SƠ BỘ NGHIÊN CỨU TỔNG
HỢP DẪN XUẤT DIMER PHENYLBUTENOID
Trương Ngọc Tuyền* , Nguyễn Thị Thu Thương*
TÓM TẮT
Mục tiêu: Từ những nguyên liệu rẻ tiền và các phản ứng thông dụng tiến hành tổng hợp dimer
phenylbutenoid-một chất được chiết từ các cây họ gừng mà gần đây đã được thử nghiệm trên tế bào ung thư và
có tác dụng độc với tế bào.
Phương pháp nghiên cứu: cho đến nay chưa có tài liệu nào về tổng hợp các dẫn chất này,dựa trên các
phản ứng phổ biến và dễ thực hiện như Wittig, Diels-Ander, benzyl hóa, chúng tôi đã thiết kế một quy trình
tổng hợp gồm 2 bước tổng hợp nguyên liệu đầu và 6 bước để tổng hợp dẫn xuất trung gian đầu tiên của dimer
phenylbutenoid. Sản phẩm tổng hợp được xác định cấu trúc bằng các phương pháp vật lý hiện đại như quang
phổ hồng ngoại, phổ cộng hưởng từ hạt nhân, phổ khối.
Kết quả: Đã tổng hợp được dẫn xuất đầu tiên của dimer phenylbutanoid và đã được xác định độ tinh
khiết và chứng minh cấu trúc bằng các phương pháp vật lý hiện đại.
Kết luận: Từ kết quả trên, có thể ứng dụng quy trình này để tiếp tục điều chế các dẫn xuất của
dimer phenylbutenoid.
Từ khóa: Họ gừng, ung thư, dimer phenylbutenoid, Diels-Ander, Wittig
ABSTRACT
STUDY OF PREPARATION OF PHENYLBUTENOID DIMER
Truong Ngoc Tuyen, Nguyen Thi Thu Thuong
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 14 - Supplement of No 1 - 2010: 100 – 104
Objectives: based on simple starting materials and well-known reaction, we design and synthesis a
derivative of phenylbutenoid dimer- a compound has potential in cancer treatment.
Method: until now, there has been any research about synthesis of derivatives of phenylbutenoid dimer, in
order to get phenylbutenoid dimer we design a scheme consisting of 8 steps (including 2 steps for preparing
starting materials). Product were determined the purity and structure by modern physical methods such as infra-
red, nuclear magnetic resonance and mass spectrophotometry.
Result: as a result, from the scheme was designed, we synthesized the first derivative of phenylbutenoid
dimer through 8 steps.
Conclusion: from the result, we can apply the scheme to prepare derivatives of phenylbutenoid dimer.
Keywords: Zingiberaceae, cancer, phenylbutenoid dimer, Diels-Ander, Wittig
ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngày nay, ung thư là một trong những
nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế
giới. Cùng với tỉ lệ bệnh tăng cao, sự xuất hiện
của tình trạng kháng thuốc đang làm cho ung
thư ngày càng trở nên nguy hiểm. Do vậy, việc
tìm và phát triển những hợp chất có tác dụng
trong điều trị là một nhu cầu cấp bách, hết sức
cần thiết và quan trọng.
Gần đây, các nhà khoa học đã chứng minh
rằng các dimer phenylbutenoid được tìm thấy
trong các cây họ Gừng có khả năng gây độc tế
*
*
Khoa Dược - Đại học Y Dược Tp. Hồ Chí Minh
Địa chỉ liên lạc: TS. Trương Ngọc Tuyền ĐT: 0903330604 Email: truongtuyen2001@yahoo.com
bào(5), mở ra một hướng nghiên cứu mới với hi
vọng tìm ra thuốc kháng ung thư. Đã có nhiều
nghiên cứu về các dimer phenylbutenoid
nhưng chủ yếu là phương pháp chiết tách và
thử tác dụng dược lý mà chưa đi sâu vào
phương pháp tổng hợp hoá học, mặc dù hàm
lượng của các dimer phenylbutenoid trong tự
nhiên rất thấp và qui trình chiết tách, tinh chế
rất phức tạp(1).
Chính vì vậy, chúng tôi thực hiện nghiên
cứu này nhằm tìm ra một phương pháp tổng
hợp các dẫn xuất dimer phenylbutenoid để có
thể cung cấp một lượng mẫu lớn và phong
phú hơn cho nghiên cứu.
OCH3
H3CO
O
H3CO
H3CO
H3CO
OH
OCH3
A B
H3CO
H3CO
OCH3
OCH3
C OCH3
OCH3
H3CO
H3CO
OCH3
D
Hình 1: Cấu tạo hóa học của một số dimer
phenylbutenoid(1,2,10)
ĐỐI TƯỢNG -PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu này được thực hiện nhằm tổng
hợp dẫn xuất dimer phenylbutenoid từ các
hợp chất hoá học đơn giản dựa trên những
phản ứng thông dụng.
Phương pháp tổng hợp hóa học(5)
Hóa chất sử dụng là những chất đơn giản và
rẻ tiền như: 3,4-dimethoxybenzaldehyd, 4-
hydroxy-3-methoxybenzaldehyd (vanilin),
benzyl bromid, triphenylphosphin, allyl bromid,
glycerol, . Phản ứng được chọn là những phản
ứng phổ biến, hiệu suất cao và có thể tiến hành
trong điều kiện phòng thí nghiệm ở Việt Nam
như: phản ứng bảo vệ nhóm -OH bằng gốc
benzyl, phản ứng Wittig, Diels-Ander,
Qui trình tổng hợp được thiết kế cụ thể như sau:
O
H
OCH3
H3CO
OH
OCH3
H3CO
PPh3Br
OCH3
H3CO
H3CO
O
OH
H3CO
OH
OH
H3CO
O
H3CO
O
O
H
H3CO O
OCH3
H3CO
i ii
iii iv
v
vi
H2C
Br H2C
PPh3Br HO OH
OH
H2C
H
O
1 2
3 4
5 6 7
A
vii
viii
Điều kiện: (i): PPh3, toluen, 0-25 oC; (ii): KHSO4, K2SO4, 190-200 oC; (iii): NaBH4, MeOH, 0-25 oC;
(iv): Ph3P.HBr, 100 oC; (v): Benzyl bromid, K2CO3, DMF, 100 oC; (vi): A, n-BuLi, Et2O, 0-25 oC;
(vii): B, 100 oC; (viii): n-BuLi, Et2O, 0-25 oC.
Hình 2: Sơ đồ tổng hợp dẫn chất dimer phenylbutenoid
Phương pháp thực hiện
Giai đoạn 1: điều chế 3,4-dimethoxybenzyl
alcol bằng phản ứng khử hóa 3,4-
dimethoxybenzaldehyd với natri borohydrid để
làm nguyên liệu cho phản ứng tổng hợp muối
triphenylphosphonium.
Giai đoạn 2: sau khi bảo vệ nhóm –OH bằng
gốc benzyl, tiếp tục gắn thêm vòng hexen vào
phân tử vanilin bằng phản ứng Wittig và Diels-
Alder để tạo hợp chất cyclohex-3-
encarbaldehyd.
Giai đoạn 3: thực hiện phản ứng Wittig
giữa muối triphenylphosphonium và hợp chất
cyclohex-3-encarbaldehyd để điều chế dẫn xuất
dimer phenylbutenoid.
Trong thực nghiệm:
- Theo dõi phản ứng bằng sắc ký lớp mỏng
(SKLM). Sơ bộ tối ưu hóa đối với các phản
ứng có hiệu suất thấp.
- Tinh chế sản phẩm bằng sắc ký cột (SKC)
và kết tinh lại.
- Kiểm tra độ tinh khiết của sản phẩm bằng
nhiệt độ nóng chảy, sắc ký lớp mỏng
- Xác định cấu trúc bằng phổ IR, 1H-
NMR và MS.
KẾT QUẢ
Tổng hợp allyltriphenylphosphonium
bromid (1)
Thêm allyl bromid vào bình cầu chứa
triphenylphosphin trong toluen khan ở 0oC .
Khuấy trong 24 giờ ở nhiệt độ thường. Lọc lấy
tủa, sấy ở 60oC. Sản phẩm là chất rắn kết tinh
vô định hình, màu trắng (H = 92,7%.). Nhiệt độ
nóng chảy: 223oC. Phổ IR (ν, cm-1, KBr): 1486
(υC-H); 788, 759 (δC-H(aryl)); 3047 (υC-H(aryl)); 719, 694
(δ5C-H kế cận).
Tổng hợp acrolein(7) (2)
Cho nửa lượng glycerol, kali hydrosulfat,
kali sulfat vào bình cầu 2 cổ. Một cổ của bình cầu
gắn với cột Vigreux có gắn nhiệt kế. Nhánh còn
lại của cột Vigreux gắn với sinh hàn thẳng nối
với erlen hứng qua sừng bò. Đun cách dầu ở 200
oC. Khi hỗn hợp phản ứng bắt đầu chảy lỏng,
tiếp tục thêm từng giọt glycerol cho đến hết.
Hứng sản phẩm cho đến khi nhiệt kế chỉ 100 oC
thì ngừng. Dùng cột Vigreux chưng cất sản
phẩm thô. Hứng sản phẩm ở phân đoạn 51±1 oC.
Sản phẩm là chất lỏng trong suốt, không màu, có
mùi khó chịu, kích ứng mạnh mắt, mũi, gây rát
da. Hiệu suất: 25,44%. Nhiệt độ sôi: 52 oC. NMR
(DMSO-500MHz) δ: 9,54 (1H, d, J=7,5Hz, -
CHO); 6,59-6,57 (1H, m, =CH-); 6,47-6,43 (1H, m,
=CH2); 6,35-6,28 (1H, m, =CH2).
Tổng hợp 3,4-dimethoxybenzyl alcol (3)
Thêm natri borohydrid vào bình cầu chứa
dung dịch 3,4-dimethoxybenzaldehyd trong
methanol ở 0 oC. Khuấy ở nhiệt độ thường
trong 60 phút. Trung hoà bằng acid
hydroclorid 10% ở 0 oC. Cô quay loại dung
môi, chiết lại bằng dicloromethan. Cô quay thu
hồi dung môi, tiến hành SKC với hệ dung môi
hexan:aceton (10:1). Sản phẩm thu được có
dạng dầu sánh, màu vàng nhạt, không mùi.
Hiệu suất: 91,1%. 1H-NMR (DMSO-500MHz)
δ : 6,93 (1H, d, J = 1Hz, H2-Ar); 6,90-6,88 (1H,
m, H6-Ar); 6,84 (1H, d, J=8Hz, H5-Ar); 4,61 (2H,
s,-CH2-); 3,89 (3H,s,-OCH3); 3,87 (3H,s, -OCH3);
1,66 (1H,s,-OH). ESI-MS m/z: 151,00 [M-OH]+.
Tổng hợp [(3,4-dimethoxyphenyl)methyl]
triphenylphosphonium bromid (4)
Cho 3,4-dimethoxybenzyl alcol (3) vào hỗn
dịch triphenylphosphin hydrobromid trong
acetonitril khan, đun hồi lưu ở 85 oC trong 3
giờ. Cô quay tới cắn, kết tinh lại trong hỗn hợp
tetrahydrofuran và diethyl ether. Sản phẩm là
chất rắn kết tinh không màu, tơi xốp. Hiệu
suất: 95,5%. Nhiệt độ nóng chảy: 235 oC. Phổ
IR (ν cm-1, KBr): 1255 (υC-O(aryl)); 1226 ( υC-O(alkyl));
746 (δ5C-H kế cận); 867 (δ2C-H kế cận). ESI-MS m/z:
413,196 [M-Br]+.
Tổng hợp 4-benzyloxy- 3
methoxybenzaldehyd(9(5)
Cho benzyl bromid vào bình cầu chứa
dung dịch 4-hydroxy-3-methoxy benzaldehyd
trong DMF, khuấy đều. Thêm kali carbonat
vào hỗn hợp phản ứng. Đun hồi lưu ở 100 oC
trong 3 giờ. Gạn lấy dịch, thêm nước cất để sản
phẩm kết tinh. Lọc lấy tủa, sấy ở khoảng 40-50
oC. Sản phẩm là chất kết tinh màu trắng,
không mùi. Hiệu suất: 98%. Nhiệt độ nóng
chảy = 62 oC. Phổ IR (ν, cm-1, KBr): 3012 (υC=C);
1676 (υAryl-CHO); 1261, 1031 (δC-O); 813 (δ2C-H kế cận).
ESI-MS m/z: 265,08 [M+Na]+.
Tổng hợp 1-(4-benzyloxy-3-
methoxyphenyl)but-1,3-dien (6)
Thêm n-BuLi vào bình cầu chứa allyl
triphenylphosphonium bromid (1) trong
diethyl ether khan ở 0oC. Khuấy trong 2 giờ ở
nhiệt độ phòng. Thêm dung dịch 4-benzyloxy-
3-methoxy benzaldehyd trong diethyl ether
khan vào bình phản ứng ở 0oC. Sau phản ứng,
trung hoà bằng dung dịch amoni clorid bão
hoà (ở 0oC) đến pH trung tính. Chiết lấy lớp
dung môi hữu cơ, làm khan bằng natri sulfat.
Cô quay loại dung môi. SKC với hệ dung môi
hexan:aceton (30:1). Sản phẩm là chất lỏng
dạng dầu, sệt, không màu, có mùi khó chịu.
Hiệu suất: 57%. 1H-NMR (DMSO-500MHz) δ:
7,44-7,42 (2H, m, H2”,6”); 7,39-7,36 (2H, m,
H3”,5”); 7,33-7,30 (1H, m, H4”); 7,02 (1H, d, H5’);
6,9 (1H, d, H2’); 6,87-6,86 (1H, m, H6’); 6,86-6,83
(1H, m, H1); 6,38 (1H, d, H2); 6,19-6,15 (1H, m,
H3); 5,40-5,36 (1H, m, H4a); 5,24 (1H, m, H4b);
5,07 (2H, s, -CH2-); 3,81 (3H, s, -OCH3).
Tổng hợp 2-[(4-benzyloxy)-3-
methoxyphenyl]cyclohex-3-en
carbaldehyd(3,6) (7)
Cho vào bình cầu 1-(4-benzyloxy-3-
methoxyphenyl)but-1,3-dien (6), acrolein (2).
Khuấy và đun hồi lưu ở 100oC trong 8 giờ. Tiến
hành SKC với hệ dung môi hexan: aceton (30:1).
Sản phẩm là chất lỏng dạng dầu trong suốt ở
nhiệt độ thường, kết tinh khi để lạnh, có màu
nhạt, mùi khó chịu. Hiệu suất: 42,3%. 1H-NMR
(DMSO-500MHz) δ: 9,62 (1H, s, -CHO); 7,44-7,42
(2H, m, H2”,6”); 7,39-7,36 (2H, m, H3”,5”); 7,33-7,32
(1H, m, H4”); 6,96-6,94 (1H, m, H5’-Ar); 6,83 (1H,
m, H2’-Ar); 6,71-6,69 (1H, m, H6’-Ar) 5,83-5,82
(1H, m, H4); 5,61-5,58 (1H, m, H3); 5,03 (2H, s, -
CH2-); 3,75 3H, s, -OCH3); 3,73-3,70 (1H, m, H2);
2,59-2,58 (1H, m, H1); 2,13-2,07 (2H, m, H5a, H6a);
1,81-1,78 (1H, m, H5b); 1,70-1,67 (1H, m, H6b). ESI-
MS m/z: 345,17 [M+Na]+.
Tổng hợp (±)-trans-3-(4-benzyloxy-3-
methoxyphenyl)-4-[(E)-3,4-
dimethoxystyryl] cyclohex-1-en (A)
Cho n-BuLi vào bình cầu chứa [(3,4-
dimethoxyphenyl)methyl]triphenyl
phosphonium bromid (4) trong diethyl ether
khan ở 0 oC. Khuấy ở nhiệt độ phòng trong 2 giờ.
Thêm dung dịch 2-[(4-benzyloxy)-3-
methoxyphenyl]cyclohex-3-encarbaldehyd (7)
trong diethyl ether khan vào bình phản ứng ở
0oC. Sau phản ứng, trung hoà bằng dung dịch
amoni clorid bão hoà (ở 0oC) đến pH trung tính.
Chiết lấy lớp dung môi hữu cơ, làm khan bằng
natri sulfat. Cô quay loại dung môi. Tiến hành
SKC với hệ dung môi hexan:aceton (30:1). Sản
phẩm là chất rắn kết tinh màu trắng, có mùi nhẹ.
Hiệu suất: 41,3%. Nhiệt độ nóng chảy: 119oC.
Phổ IR (ν, cm-1, KBr): 2835 (δC-O (methyl)); 91257,
1244, 1080 (υC-O); 1309, 966 (δC=C); 748 (δC-H). 1H-
NMR (DMSO-500MHz): 7,43-7,26 (5H, m, Ar-
benzyl); 6,80-6,65 (6H, m, 2 vòng Ar); 6,09 (1H, d,
H2”); 6,03-5,98 (1H, m, H2); 5,89-5,86 (1H, m, H1”);
5,68-5,65 (1H, m, H1); 5,1 (2H, s,-CH2-); 3,86 (3H,
s,-OCH3); 3,85 (3H, s,-OCH3); 3,82 (3H, s, -OCH3);
3,18-3,15 (1H, m, H3); 2,38-2,32 (1H, m, H4); 2,20
(2H, m, H5a, H6a); 1,93-1,90 (1H, m, H6b); 1,7-1,64
(1H, m, H5b). ESI-MS m/z: 479,20 [M+Na]+.
BÀN LUẬN
Trong nghiên cứu này, chúng tôi đã sơ bộ
khảo sát được một số phản ứng đơn giản trong
qui trình, điều chế được các sản phẩm trung
gian tinh khiết, xây dựng được cơ sở dữ liệu
về nhiệt độ nóng chảy, phổ IR, phổ 1H-NMR,
phổ MS của sản phẩm tổng hợp được.
Thực hiện sơ đồ trên, chúng tôi đã tổng
hợp thành công (±)-trans-3-(4-benzyloxy-3-
methoxyphenyl)-4-[(E)-3,4-dimethoxystyryl]
cyclohex-1-en (A) với hiệu suất toàn qui trình
là 20,53%. Từ diphenylbutenoid này, chúng ta
đang tiếp tục thực hiện phản ứng thủy phân
để điều chế (±)-trans-3-(4-hydroxy-3-
methoxyphenyl)-4-[(E)-3,4-dimethoxystyryl]
cyclohex-1-en (B) là một diphenylbutenoid
trong tự nhiên có tác dụng gây độc tế bào rất
tốt và đồng thời có thể tạo thêm một số ether
trên nhóm –OH phenol này để tạo ra các dẫn
xuất khác của diphenylbutenoid làm nguyên
liệu cho các nghiên cứu tiếp theo như thử hoạt
tính độc tế bào(5) và các hoạt tính sinh học khác
như giảm đau, kháng viêm(4,8,11).
TÀI LIỆU THAM KHẢO.
1. Aig E. R.; Lawn F; Coffey J. W. Lovey A. J. and
Rosenberger M (1988), “Phenyl substituted-2,4,6,8-
nonatetraenoic”, United State Patent, 4780251.
2. Akiko Jitoe, Toshiya Masuda, Nobuji Nakatani (1993),
“Phenylbutenoid dimers from the Rhizomas of Zingiber
cassumunar”, Phytochemisry, 32(2), 357-363.
3. George Wittig and U. Schoellkopf (1973),
“Methylenecyclohexane” Organic Synthesis Coll., Vol. 5, 751-
754.
4. Han Ah-Reum, Kim Moon-Sun, Jeong Yeon Hee, Lee Sang
Kook, Seo Eun-Kyoung (2005), “Cyclooxygenase-2 Inhibitory
Phenylbutenoids from the Rhizomes of Zingiber
cassumunar”, Chem. Pharm. Bull., 53(11), 1466-1468.
5. Han Ah-Reum, Min Hye-Young, Tri Windono, Jeohn Gwang-
Ho, Jang Dae Sik, Lee Sang Kook, Seo Eun-Kyoung (2004), “A
new cytotoxic phenylbutenoid dimer from the Rhizomes of
Zingiber cassumunar”, Planta Med, 70, 1095-1097.
6. Holmes H. L. (1948), The Diels-Alder reaction ethylenic and
acetylenic dienophiles, Organic reaction, Vol 4, 60-173.
7. Homer Adkins and W. H. Hartung (1941), “Acrolein”
Organic Syntheses Coll., Vol. 1, 15-18.
8. Rattima Jeenapongsa, Krongtong Yoovathaworn, Kittima
M.Sriwatanakul, Ubonwan Pongprayoon, Kampon
Sriwatanakul (2003), ”Anti-inflamatory activity of (E)-1-(3,4-
dimethoxyphenyl) butadiene from Zingiber cassumunar
Roxb”, Journal of Ethnopharmacology, 87, 143-148.
9. Theodora W. Greene and Peter G. M. Wuts (1991), Protection
for Phenols and Catechols, Theodora W. Greene. Protective
Groups in organic synthesis. Second edition, 156-158, John
Wiley & Sons, Inc., New York.
10. Toshiya Masuda, Tadao Andoh, Yoshio Takeda (1999),
“Phenylbutenoids from the rhizomes of Alpinia flabellata”,
Phytochemistry, 50, 163-166.
11. Yukihiro Ozaki, Nobuo Kawahara, Masatoshi Harada (1991),
“Anti-inflammatory effect of Zingiber cassumunar Roxb. and
Its active principles”, Chem. Pharm. Bull. 39(9), 2353-2356.
Các file đính kèm theo tài liệu này:
so_bo_nghien_cuu_tong_hop_dan_xuat_dimer_phenylbutenoid.pdf