BÀN LUẬN
Ngoài hệ ABO còn có trên 30 hệ nhóm máu khác nhau với trên 40 kháng nguyên hồng cầu khác
nhau, trong ñó có 8 hệ là có tầm quan trọng trong truyền máu: Rhesus, Kell, Kidd, Duffy, MNSs,
Levis, P, Lutheran. Mỗi hệ lại có những kháng nguyên khác nhau. Bằng kĩ thuật Gel-Card là một kĩ
thuật hiện ñại xác ñịnh các kháng nguyên, làm cơ sở cho việc thiết lập panel hồng cầu(1,5).
Xác ñịnh kháng nguyên là việc ñịnh nhóm thuộc từng hệ kháng nguyên hồng cầu. Càng có nhiề
loại kháng huyết thanh thì việc ñịnh nhóm càng phong phú, thực hiện trên nhiều mẫu hồng cầu thì
việc thiết lập panel càng thuận lợi(2). Chúng tôi chọn mẫu hồng cầu nhóm O mà không phải các nhóm
khác nhằm hạn chế những phản ứng miễn dịch không mong muốn xảy ra. Mặt khác việc chọn mẫu
hồng cầu của nhân viên tại bệnh viện nhằm duy trì tính thường xuyên và bền vững của panel(2,3).
Lựa chọn và sắp xếp kháng nguyên sao cho hiệu suất xác ñịnh các kháng thể bất thường của panel
ñược cao nhất.
Việc tập hợp quá nhiều mẫu hồng cầu thuộc nhiều hệ kháng nguyên trong một panel vừa
phức tập vừa khó thực hiện. Việc phân ra nhiều loại panel như panel hệ Rh, Kidd, Duffy,
MNSs,. ñể sử dụng theo từng hệ, khi cần thiết thì kết hợp tỏ ra tiện lợi và gọn nhẹ. Một panel tối
thiểu nên có năm hồng cầu và paenel ñầy ñủ thì có khoảng 10-11 mẫu hồng cầu là thích hợp(2).
KẾT LUẬN
Qua việc xác ñịnh kháng nguyên hồng cầu của 8 hệ ngoài ABO là những kháng nguyên có tầm
quan trọng trong truyền máu là cơ sở ñể thiết lập panel hồng cầu từ thực tế Việt Nam.
Việc thiết lập panel hồng cầu là cần thiết ñể từ ñó sử dụng trong việc sàng lọc và ñịnh danh kháng
thể bất thường nhằm nâng cao chất lượng an toàn truyền máu.
5 trang |
Chia sẻ: hachi492 | Ngày: 07/02/2022 | Lượt xem: 100 | Lượt tải: 0
Bạn đang xem nội dung tài liệu Thiết lập dàn hồng cầu mẫu dùng để phát hiện và xác định các kháng thể bất thường tại bệnh viện chợ Rẫy, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 14 * Phụ bản của Số 2 * 2010 Nghiên cứu Y học
Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật Bệnh Viện Chợ Rẫy Năm 2010 553
101 THIẾT LẬP DÀN HỒNG CẦU MẪU DÙNG ĐỂ PHÁT HIỆN
VÀ XÁC ĐỊNH CÁC KHÁNG THỂ BẤT THƯỜNG TẠI BỆNH VIỆN CHỢ RẪY
TÓM TẮT
Mở ñầu: Truyền máu ngày càng phát triển, số lượng và số lần truyền máu ngày càng nhiều, dẫn ñến hậu
quảtạo kháng thể miễn dịch ở người nhận máu ngày càng tăng. Để phát hiện vàxác ñịnh các kháng thể bất
thường tư ñó lựa chọn những ñơn vị máu phù hợp về mặt miễn dịch, cần có dàn Hồng cầu mẫu với sự hiện diện
tương ñối ñầy ñủ các kháng nguyên của các hệ ngoài ABO.
Phương pháp: Phân loại kháng nguyên ngoài ABO bằng các kháng thể ñặc hiệu. Từ ñó, sắp xếp dàn panel
sao cho có ñầy ñủ các kháng nguyên nhất.
Kết quả: Tháng 3 năm 2006, tại Thái lan, với sự giúp ñỡ của Tiến sĩ Oytip nathalang, chúng tôi ñã tiến hành
xác ñịnh kháng nguyên hồng cầu ngoài hệ ABO của 42 mẫu máu của nhân viên Bệnh viện Chợ Rẫy.Từ ñó, chúng tôi
ñã thiết lập ñược hai dàn Hồng cầu mẫu giúp cho việc phát hiện và ñịnh danh các khán thể bất thường.
Kết luận: Dàn panel ñã giúp phát hiện và ñịnh danh kháng thể bất thường, làm cho các cuộc truyền máu an
toàn hơn về mặt miễn dịch.
Từ khóa: panel hồng cầu, dàn hồng cầu, ñịnh danh kháng thể.
ABSTRACT
ESTABLISHMENT OF THE PANEL CELLS SYSTEM FOR ANTIBODY SCREENING AND ANTIBODY
IDENTIFICATION TO ENSURE THE SAFETY OF BLOOD TRANSFUSION IN CHỢ RẪY HOSPITAL
Tran Van Bao, Tu Ana, Tran Nguyen Truong Son, Tran Thi My Duyen, Phan Thi Thanh Loc,
Pham Thị Hong Ngoc*, Oytip Nathalang
* Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 14 - Supplement of No 2 - 2010:
Background: Blood transfusion is daily going on with a mass of quantities. The times of blood transfusion
seem to be rising. To detect and confirm the irregular antibodies to choose the units of blood matched with the
patients on immunology, we have to establish the panel cells system with the presence of the antigens different
from of ABO blood group system.
Methods: We identified the antigens different from ABO blood group system
Results: In March 2006, from 42 blood samples collected from medical officers at Cho Ray Hospital by the
great assistant of Dr. Oytip Nathalang. Since then, we had established the panel cells system for antibody
screening and antibody identification.
Conclusion: These issues will lead to the unexpected result that there will have the presence of
immunological antibodies in the blood recipients.
Keyword: red cell panel, antibody screening.
ĐẶT VẤN ĐỀ
Truyền máu là một phương thức trị liệu ñặc biệt,
vì ngoài những hiệu quả to lớn ñã ñược khẳng ñịnh,
máu còn ñem lại cho người nhận những tác dụng
không mong muốn, thậm chí gây tai biến có thể dẫn
ñến tử vong(3).
Truyền máu ngày càng phát triển , số lượng và số
lần truyền máu càng nhiều, số người nhận máu không
chỉ một vài lầnmànhiều lần ngày càng tăng lên. Hậu
qua là các kháng thể bất thường xuất hiện ngày càng
nhiều và càng có vai trò quan trọng ñối với an toàn
truyền máu. Tỷ lệ Kháng thể bất thường ở những
người truyền máu nhiều lần là rất cao: 13,04% (miền
Bắc); 16,40% (miền Nam)(3,4).
Đại ña số các kháng thể phát hiện là thuộc các hệ
nhóm máu ngoài ABO, ñều là kháng thể bất thường
và miễn dịch. Vì vậy nếu truyền máu nhiều lần cho
một người thì khả năng xảy ra những tai biến “không
hoà hợp “ dẫn ñến việc truyền máu ít hoặc không hiệu
*BV. Chợ Rẫy, **Đại học Dược Hà Nội,
***PhramongKutKlao College of Medicine, Bangkok, Thailand
Tác giả liên hệ: ThS Trần Văn Bảo, ĐT: 0903978845; Email: tranvanbao178@yahoo.com.
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 14 * Phụ bản của Số 2 * 2010 Nghiên cứu Y học
Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật Bệnh Viện Chợ Rẫy Năm 2010 554
quả, thậm chí gây tán huyết và ảnh hưởng nghiêm
trọng ñến tình trạng và sức khoẻ của bệnh nhân(6).
Để khắc phục hậu quả này phải tiến hành phát
hiện và xác ñịnh ñược các kháng thể bất thường ñể từ
ñó lựa chọn những ñơn vị máu hoà hợp nhất về miễn
dịch, mang lại hiệu quả và an toàn cho người bệnh(7).
Các trang thiết bị và sinh phẩm chuyên dùng ñã góp
phần lớn vào việc thực hiện an toàn truyền máu.Gần
ñây việc chế tạo sinh phẩm dùng trong kiểm nghiệm
thay thế các sản phẩm ngoại nhập.
Chính vì vậy việc chế tạo dàn Hồng cầu mẫu ñể
phát hiện và xác ñịnh kháng thể bất thường ngoài hệ
ABO, từ ñó chọn các ñơn vị máu phù hợp phenotype
ñể truyền cho bệnh nhân là hết sức cần thiết. Do ñó
chúng tôi thực hiện ñề tài nhằm mục tiêu:
Xây dựng và thiết lập ñược dàn hồng cầu mẫu ñể
dùng trong việc phát hiện và ñịnh danh kháng thể bất
thường ngoài hệ ABO góp phần vào việc thực hiện
chương trình an toàn truyền máu quốc gia.
VẬT LIỆU - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nguyên vật liệu
- Mẫu máu ñông và chống ñông của nhân viên
BV. CHỢ RẪY có nhóm máu “O”, không có các tác
nhân gây bênh HIV,HBV, anti-HCV, giang mai
- Các gel-card dùng trong việc xác ñịnh kháng
nguyên ngoài hệ ABO.
- Kháng huyết thanh ñơn ñặc hiệu các hệ
ngoài ABO.
Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu ñược tiến hành theo phương pháp mô
tả cắt ngang, tiền cứu.
Xác ñịnh các kháng nguyên
Dùng Gel-card (Dia-Med) có chứa 22 kháng thể
ñặc hiệu của các hệ gồm: Rhesus, Kell, Kidd, Duffy,
MNSs, P,cho phản ứng hồng cầu mẫu thử, với kỹ
thuật Antiglobulin gián tiếp, ñể xác ñịnh các kháng
nguyên của các hệ ngoài ABO. Ghi nhận kết quả theo
mức ñộ ngưng kết từ 1+ - 4+ . Các mẫu thử cho kết
quả ngưng kết 1+ , 2+ ñược kiểm tra lại lần 2 ñể khẳng
ñịnh .Phân loại các kháng nguyên theo các hệ.
Thiết lập dàn Hồng cầu mẫu
Chọn lựa và sắp xếp các kháng nguyên ở tất cả
các hệ nhóm hồng cầu ñã ñược xác ñịnh vào dàn hồng
cầu sao cho hiệu suất xác ñịnh kháng thể bất thường
ñược cao nhất. Mỗi dàn hồng cầu gồm từ 9 – 11 mẫu
hồng cầu có ñầy ñủ kháng nguyên của các hệ.
Phương pháp thống kê
Dùng phương pháp thống kê mô tả, tính tỷ lệ %
các kháng nguyên hiện diện trong mẫu thử ñể phân
loại và chọn lựa kháng nguyên trong thiết lập dàn
hồng cầu.
KẾT QUẢ
Xác ñịnh kháng nguyên
Thực hiện việc xác ñịnh kháng nguyên trên 34
mẫu thử nhóm “O”, có kết quả âm tính với HIV,
HBV, Anti-HCV.
Dùng Gel-card (Dia- Med) có 22 kháng thể ñơn
ñặc hiệu của các hệ, thực hiện phản ứng ngưng kết với
hồng cầu mẫu thử.
Kết quả như sau:
Bảng 1. Tỷ lệ các kháng nguyên hồng cầu ngòai hệ
ABO
Kháng
nguyên
Số
mẫu(+)
(N =36)
% Kháng nguyên
Số
mẫu(+)
(N =36)
%
D 31 86,1 Hệ P p1 15 41,6
C 33 91,6 K 00 0
E 13 36,1 k 36 100
c 22 61,1 Kpa 00 0
Hệ
Rh
e 36 100
Hệ
Kell
Kpb 36 100
Fya 32 88,8 M 33 91,6 Hệ
Duffy Fyb 5 13,8 N 13 36,1
Jka 22 61,1 S 6 16,6 Hệ
Kidd Jkb 23 63,8
Hệ
MNSs
s 35 97,2
Lea 7 19,4 Lu a 00 0 Hệ
Lewis Leb 26 72,2
Hệ
Luth Lu b 32 88,8
Nhận xét: Tỷ lệ các kháng nguyên khác nhau giữa
các hệ và ngay cả trong cùng một hệ. Các kháng
nguyên K, Lua không có ở các mẫu thử. Một số kháng
nguyên có ở tất cả các mẫu thử: D,C, e,k, s, Lub
Bảng 2. Kết quả phân loại các phenotype ngoài ABO của các mẫu thử
Kiểu hình Số mẫu có kiểu hình (N =36) % Kiểu hình
Số mẫu có kiểu hình
(N =36) %
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 14 * Phụ bản của Số 2 * 2010 Nghiên cứu Y học
Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật Bệnh Viện Chợ Rẫy Năm 2010 555
DCEce 11 30,5 Hệ P p1 13 36,1
DCce 3 8,3 K 00 0
DEce 1 2,7 k 36 100
DCe 16 44,4 Kpa+Kb+ 0 0
dCce 2 5,5 Kpa+Kb- 0 0
dEce 1 2,7 Kpa-Kb+ 36 100
Hệ
Rh
dce 2 5,5
Hệ
Kell
Kpa-Kb- 0 0
Fya+Fyb+ 4 11,1 M+N+ 18 50,0
Fya+Fyb- 26 72,2 M+N- 15 41,6
Fya-Fyb+ 1 2,7 M-N+ 3 8,3
Hệ
Duffy
Fya-Fyb- 5 13,8 M-N- 0 0
Jka+Jkb+ 12 33,3 S+s+ 5 13,8
Jka+Jkb- 10 27,7 S+s- 1 2,7
Jka-Jkb+ 11 30,5 S-s+ 30 83,3
Hệ
Kidd
Jka-Jkb- 3 8,3
Hệ
MNSs
S-s- 0 0
Lea+Leb+ 5 13,8 Lua+Lub+ 0 0
Lea+Leb- 2 5,5 Lua+Lub- 0 0
Lea-Leb+ 21 58,3 Lua-Lub+ 32 88,8
Hệ
Lewis
Lea-Leb- 8 22,2
Hệ
Luth
Lua-Lub- 4 11,1
Nhận xét: Các kiểu hình của các hệ hiện diện
tương ñối ñầy ñủ trong các mẫu thử. Tỷ lệ kiểu hình
cũng tương tự như kết quảnghiên cứu của các tác giả
khác trong nước.
Thiết lập dàn hồng cầu mẫu
Dùng trong việc sàng lọc kháng thể
Bảng 3. Dàn hồng cầu mẫu dùng sàng lọc kháng thể bất thường
Rh Kell Duffy Kidd Lewis P MNSs Lutheran Rh
Donor D C E c e Cw K k Kpa Kb Fya Fyb Jka Jkb Lea Leb P1 M N S s Lua Lub
CDe 16-0807 + + 0 0 + 0 0 + 0 + + 0 + + 0 0 + 0 + 0 + 0 +
cDEe 03-0807 + 0 + + + 0 0 + 0 + + 0 + 0 + + 0 + 0 0 + 0 +
CcDe 11-0807 + + 0 + + 0 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + 0 + + 0 + 0 +
CcDEe 14-0807 + + + + + 0 0 + 0 + + 0 0 + 0 + 0 + + + + 0 +
Dùng trong việc ñịnh danh kháng thể
Bảng 4. Dàn hồng cầu mẫu dùng sàng lọc kháng thể bất thường
Mã số: P-CR 01
Số tt Tế bào 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Mã số HC mẫu (3) (5) (6) (11) (14) (16) (23) (28) (29) (34)
Hệ
PHENOTYPE DEce CcDEe CDe CDce CcDEe CDe CcDEe CDe CDe CcDEe
C 0 + + + + + + + + +
c + + 0 + + 0 + 0 0 +
D + + + + + + + + + +
E + + 0 o + o + 0 o +
e + + + + + + + + + +
Rh
Cw o o 0 o o o o o o o
M + + + + + 0 + + + +
N 0 + + + + + 0 + o 0
S o 0 + o + o 0 o o +
M
N
S
s
s + + + + + + + + + +
P p o + 0 0 0 + 0 + 0 0
K o o 0 o o o o 0 o o Kell
k + + + + + + + + + +
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 14 * Phụ bản của Số 2 * 2010 Nghiên cứu Y học
Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật Bệnh Viện Chợ Rẫy Năm 2010 556
Kpa o o 0 o o o o 0 o o
Kpb + + + + + + + + + +
Fya + + + 0 + + + + + + Duffy
Fyb o o 0 + o 0 o 0 + o
Jka + + 0 0 0 + + + + + Kidd
Jkb 0 + + + + + 0 + 0 +
Lua o o 0 o o o o 0 o o Luthe
Lub + + + + + + + + + +
Lea + + 0 0 o 0 0 + o o Lewis
Leb + o + + + 0 + + + +
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 14 * Phụ bản của Số 2 * 2010 Nghiên cứu Y học
Hội Nghị Khoa Học Kỹ Thuật Bệnh Viện Chợ Rẫy Năm 2010 557
Nhận xét: Dàn hồng cầu dùng trong sàng lọc kháng thể có ít mẫu hồng cầu hơn so với dàn hồng
cầu dùng ñịnh danh kháng thể. Tuy nhiên cả hai dàn ñều có sự hiện diện tối ña các kháng nguyên của
các hệ.
BÀN LUẬN
Ngoài hệ ABO còn có trên 30 hệ nhóm máu khác nhau với trên 40 kháng nguyên hồng cầu khác
nhau, trong ñó có 8 hệ là có tầm quan trọng trong truyền máu: Rhesus, Kell, Kidd, Duffy, MNSs,
Levis, P, Lutheran. Mỗi hệ lại có những kháng nguyên khác nhau. Bằng kĩ thuật Gel-Card là một kĩ
thuật hiện ñại xác ñịnh các kháng nguyên, làm cơ sở cho việc thiết lập panel hồng cầu(1,5).
Xác ñịnh kháng nguyên là việc ñịnh nhóm thuộc từng hệ kháng nguyên hồng cầu. Càng có nhiề
loại kháng huyết thanh thì việc ñịnh nhóm càng phong phú, thực hiện trên nhiều mẫu hồng cầu thì
việc thiết lập panel càng thuận lợi(2). Chúng tôi chọn mẫu hồng cầu nhóm O mà không phải các nhóm
khác nhằm hạn chế những phản ứng miễn dịch không mong muốn xảy ra. Mặt khác việc chọn mẫu
hồng cầu của nhân viên tại bệnh viện nhằm duy trì tính thường xuyên và bền vững của panel(2,3).
Lựa chọn và sắp xếp kháng nguyên sao cho hiệu suất xác ñịnh các kháng thể bất thường của panel
ñược cao nhất.
Việc tập hợp quá nhiều mẫu hồng cầu thuộc nhiều hệ kháng nguyên trong một panel vừa
phức tập vừa khó thực hiện. Việc phân ra nhiều loại panel như panel hệ Rh, Kidd, Duffy,
MNSs,... ñể sử dụng theo từng hệ, khi cần thiết thì kết hợp tỏ ra tiện lợi và gọn nhẹ. Một panel tối
thiểu nên có năm hồng cầu và paenel ñầy ñủ thì có khoảng 10-11 mẫu hồng cầu là thích hợp(2).
KẾT LUẬN
Qua việc xác ñịnh kháng nguyên hồng cầu của 8 hệ ngoài ABO là những kháng nguyên có tầm
quan trọng trong truyền máu là cơ sở ñể thiết lập panel hồng cầu từ thực tế Việt Nam.
Việc thiết lập panel hồng cầu là cần thiết ñể từ ñó sử dụng trong việc sàng lọc và ñịnh danh kháng
thể bất thường nhằm nâng cao chất lượng an toàn truyền máu.
ĐỀ NGHỊ
Cần thiết lập và sớm ñưa vào sử dụng thống nhất dàn panel hồng cầu trên toàn quốc.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. AABB(1999), Technical Manual, 13th edition 1999.
2. Bạch Quốc Tuyên, Nguyễn Đình Lượng, P.Cazal, M.Bizot (1984), Nhóm hồng cầu ở Việt Nam, Một số công trình nghiên cứu khoa học
1974-1984, Bộ Y tế-Chuyên khoa Huyết học Truyền máu.
3. Đỗ Trung Phấn 2000, An tòan truyền máu , NXB KH-XH, Hà Nội.
4. Nguyễn Thị Huỳnh, Derek S Ford, Tran Thi Duyen, Mai Thanh Huong (2003), Jk and Mi.III phenotype frequencies in North Vietnam,
Immunohematology.
5. Trần văn Bé (1994), Hệ nhóm máu hồng cầu, Lược yếu công trình nghiên cứu khoa học 1975-1994.
6. Xu Huixin (2001), Hemolytic Transfusion Reaction Caused by Antibodies of Rh blood group.,Chinese journal of blood
transfusion,Vol14.
7. Woodfield G, Novaretti M.,( 2001) Rare blood, an international survey.Transfusion today, ISSN.
Các file đính kèm theo tài liệu này:
thiet_lap_dan_hong_cau_mau_dung_de_phat_hien_va_xac_dinh_cac.pdf