Tiểu luận Tác động của khủng hoảng tới nền kinh tế Việt Nam, bài học kinh nghiệm cho sự phát triển kinh tế ở Việt Nam

Lêi më ®Çu TÝnh ®Õn th¸ng 7/97, tøc lµ sau 30 n¨m trong lÞch sö Asean lÇn ®Çu tiªn ph¶i chÞu biÕn cè ®Çy sãng giã c¶ vÒ kinh tÕ vµ chÝnh trÞ. cuéc khñng kho¶ng Tµi chÝnh - TiÒn tÖ ®Çu tiªn næ ra ë Th¸i Lan vµo th¸ng 7 -1997. Sau ®ã nhanh chãng lan réng hÇu hÕt ra c¸c khu vùc Ch©u ¸. KhiÕn cho nÒn kinh tÕ ASEAN l©m vµo t×nh tr¹ng v« cïng khã kh¨n. ViÖt Nam tuy møc ®é ¶nh h­ëng cã Ýt h¬n nh­ng còng kh«ng tr¸nh khëi nh÷ng ¶nh h­ëng nhÊt ®Þnh do cuéc khñng ho¶ng ®em l¹i. Víi mong muèn t×m hiÓu ®Ó lµm quen víi nghiªn cøu khoa häc, b»ng kiÕn thøc kinh tÕ cña m×nh em ®· thu thËp vµ sö lý nh÷ng th«ng tin cËp nhËt nhÊt vÒ vÊn ®Ò vµ qua ®ã còng m¹nh d¹n ®­a ra nh÷ng quan ®iÓm riªng cña m×nh vÒ cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh kinh tÕ khu vùc Ch©u ¸. ¶nh h­ëng ®èi víi ViÖt Nam vµ bµi häc kinh nghiÖm cho ph¸t triÓn kinh tÕ ViÖt Nam. Do cßn cã nhiÒu h¹n chÕ vÒ kiÕn thøc vµ viÖc xö lý tµi liÖu cßn nhiÒu thiÕu sãt nªn chÊt l­îng cña ®Ò tµi ch­a ®­îc nh­ ý. Em rÊt mong nhËn ®­îc sù chØ b¶o tËn t×nh cña thµy c« gi¸o trong bé m«n kinh tÕ häc ®Æc biÖt thÇy PhÝ M¹nh Hång lµ thÇy gi¸o trùc tiÕp h­íng dÉn em hoµn toµn thµnh ®Ò tµi nµy. Em xin tr©n thµnh c¶m ¬n thÇy PhÝ M¹nh Hång vÒ sù chØ b¶o tËn t×nh ®èi víi em trong qu¸ tr×nh viÕt bµi. Ch­¬ng I nguyªn nh©n cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh - tiÒn tÖ khu vùc Ch©u ¸ I-/ S¬ l­îc diÔn biÕn, t×nh h×nh cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ. Th¸ng 2 n¨m 1997, dÊu hiÖu bÊt th­êng trªn hÖ thèng tµi chÝnh Th¸i Lan: gi¸ c¶ bÊt ®éng s¶n kh«ng t¨ng nh­ ng­êi ta dù ®o¸n mµ ng­îc l¹i ®ang gi¶m víi tèc ®é rÊt m¹nh tíi vµi chôc phÇn tr¨m. T×nh h×nh nµy kh«ng chØ diÔn ra ë Th¸i Lan mµ cßn ë hÇu hÕt c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c ë Ch©u ¸. NhiÒu c«ng ty bÊt ®éng s¶n lín ®øng bªn bê ph¸ s¶n do c¸c kho¶n vay qu¸ h¹n trë lªn qu¸ lín. ChØ sè thÞ tr­êng chøng kho¸n tiÕp tôc gi¶m m¹nh hµng lo¹t c«ng ty chøng kho¸n biÕn mÊt trong b¶ng lín. Nh­ mét ph¶n øng d©y truyÒn, d©n chóng vµ c¸c nhµ ®Çu t­ trë lªn nghi ngê vÒ kh¶ n¨ng suy tho¸i toµn diÖn. Mét l¸n sãng rót tiÒn mÆt va ngo¹i tÖ cña c«ng chóng vµ giíi kinh doanh lan réng trªn toµn bé hÖ thèng ng©n hµng th­¬ng m¹i cña Th¸i Lan dÉ ®Õn sù ®iªu ®øng cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i lín ®ã bÊt chÊp nh÷ng nç lùc cuèi cïng cña Ng©n hµng trung ­¬ng nh»m duy tr× sù æn ®Þnh cña dßng ®Çu t­ vµ qòy hç trî ngo¹i tÖ. Tr­íc t×nh h×nh ®ã, chÝnh phñ Th¸i Lan ®­a ra quyÕt ®Þnh cuèi cïng vµo ngµy 2/71997, tuyªn bè th¶ næi ®ång baht nh»m h¹n chÕ s­ tho¸i lui dÇu t­ vµ h¹n chÕ sù ch¶y m¸u ngo¹i tÖ cña Ng©n hµng trung ­¬ng. Sù kiÖn ngµy 2/7/1997 ®· ®¸nh dÊu cho sù b¾t ®Çu cña nh÷ng ngµy th¸ng cùc kú khã kh¨n cho nÒn kinh tÕ ASEAN nãi riªng vµ Ch©u ¸ nãi chung. Cuéc khñng ho¶ng diÐn ra theo tÝnh chÊt l¸n sãng, lan táa tõng ®îta ®uæi b¾t nhau nh­ “HiÖu øng §«mino” vµ b¾t ®Çu tõ nh÷ng chÊn ®éng t¹i c¸c n­íc “Trung t©m nh¹y c¶m” kh«ng cè ®Þnh ë khu vùc. Cuéc khñng ho¶ng bïng næ tõ có sèc tØ gi¸ ngµy 2/7/97 t¹i Th¸i Lan, sau ®ã qua Philipin råi Indonexia, sang Hµn Quèc vµ NhËt B¶n, xu h­íng chiyÓn dÞch c¸c trung t©m khñng ho¶ng nµy sÏ cßn tiÕp tôc mµ ngµy cµng vÒ sau cµng ph¸t t¸n nh÷ng mÇm mèng l©y nhiÔm réng vµ ®ßi hái nh÷ng phèi hîp quèc tÕ réng lín vµ m¹nh mÏ h¬n, tèn kÐm h¬n víi thêi gian kh¾c phôc dµi h¬n. §ång Baht mÊt gi¸ 100% tõ 25 baht/USD xuèng møc trªn 40 baht/USD (møc thÊp nhÊt lµ 53 baht/USD). §ång thêi, chÝnh phñ Th¸i Lan yªu cÇu sù trî gióp cña qòy tiÒn tÖ quèc tÕ IMF còng nh­ c¸c n­íc ph¸t triÓn kh¸c víi mét c¶nh b¸o r»ng nguy c¬ cña Th¸i Lan cã thÓ x¶y ra ë bÊt cø quèc gia ®ang ph¸t triÓn nµo trong khu vùc vµ ®¸m ch¸y Th¸i Lan sÏ bïng lªn vµ lan sang c¸c quèc gia kh¸c nÕu nh­ kh«ng cã sù øng phã kÞp thêi. §¸p l¹i sù c¶nh b¸o trªn, IMF ®· kh«ng ngÇn ng¹i rãt hµng chôc tû USD ®Ó trî gióp Th¸i Lan nh­ng d­êng nh­ lµ ®· qu¸ muén. Cuéc khñng ho¶ng kinh tÕ nµy b­íc ®Çu ®· lµm Th¸i Lan thiÖt h¹i kho¶ng 120 tû USD, sè ng­êi thÊt nghiÖp lªn h¬n 3 triÖu ng­êi. Tèc ®é t¨ng tr­ëng n¨m 1998 gÇn nh­ 0% so víi møc 7,1% n¨m 1997. Nh÷ng khã kh¨n do cuéc khñng ho¶ng ®em l¹i kh«ng chØ riªng m×nh Th¸i Lan g¸nh chÞu mµ nã ®· lan réng nh­ mét dÞch bÖnh ¶nh h­ëng tíi toµn bé nÒn kinh tÕ Ch©u ¸. Hµn Quèc cã mét nÒn kinh tÕ ®­îc xem lµ bÒn v÷ng nhÊt trong c¸c n­íc ®ang ph¸t triÓn l¹i ph¶i ®­¬ng ®Çu liªn miªn víi khñng ho¶ng chÝnh trÞ cã c¨n nguyªn kinh tÕ. Sù sôp ®æ cña tËp ®oµn kinh tÕ khæng lå Hanboo ®· më ®Çu cho sù khñng ho¶ng cña c¸c Cheabol kh¸c. C¸c kho¶n nî cña Cheabol lªn tíi gÇn 50 tû USD qu¸ h¹n vµ theo dù ®o¸n nÕu kh«ng cã sù gióp ®ì tõ bªn ngoµi th× Hµn Quèc sÏ ph¸ s¶n vµo cuèi n¨m 1997. §Ó gióp ®ì Hµn Quèc IMF ®· cho vay tíi 57 tû USD, ®iÒu nµy còng chøng tá sù khñng ho¶ng c¸c kho¶n vay cña Hµn Quèc ghª gím ®Õn møc nµo. §ång Won ®· mÊt gi¸ trÞ 914,9 won/USD (25/9/97) xuèng cßn 1.390 won/USD (11/6/1998). Sè ng­êi thÊt nghiÖp lµ 1,43 triÖu ng­êi, chiÕm 6,7% lùc l­îng lao ®éng. N­íc bÞ ¶nh h­ëng nÆng nÒ nhÊt lµ In®«nªsia. Sù suy tho¸i kinh tÕ ë n­íc nµy trÇm träng ®Õn møc cã thÓ nãi lµ nguyªn nh©n trùc tiÕp dÉn ®Õn nh÷ng cuéc biÓu t×nh cña sinh viªn vµ sù tõ chøc cña tæng thèng Suharto. Khñng ho¶ng kinh tÕ vµ chÝnh trÞ ®· lµm ®ång Rupiah mÊt gi¸ tõ møc 2.500 rupiah/USD tr­íc khñng ho¶ng xuèng ®Õn 17.000 rupiah trong thêi gian cuèi n¨m 1998. Sè ng­êi thÊt nghiÖp lªn tíi 10,27 triÖu ng­êi, chiÕm 10,2% lùc l­îng lao ®éng, nî n­íc ngoµi trªn 140 tû USD. NhËt B¶n lµ mét n­íc cã nÒn kinh tÕ lín thø 2 trªn thÕ giíi còng chÞu ¶nh h­ëng cña cuéc khñng ho¶ng. §ång Yªn gi¶m gi¸ tõ 79 yªn/USD vµi n¨m tr­íc ®©y xuèng cßn 146,55 yªn/USD (15/6/1998). Møc t¨ng tr­ëng kinh tÕ cña NhËt lµ - 0,4%. Trong quÝ IV n¨m 1997, sang quÝ I n¨m 1998 tiÕp tôc suy gi¶m. Sè ng­êi thÊt nghiÖp trong th¸ng 5 n¨m 1998 ®¹t kû lôc lµ 2,93 triÖu ng­êi (4,1%). Tæn thÊt cña cuéc khñng ho¶ng lµ c¸i gi¸ ph¶i tr¶ cho nh÷ng g× lµ yÕu kÐm, sai sãt cña mét nÒn kinh tÕ vµ nã còng lµ mét bµi häc kinh nghiÖm cho nÒn kinh tÕ míi sau nµy, ®¸ng ®Ó cho nh÷ng nhµ nghiªn cøu, qu¶n lý kinh tÕ l­u t©m. II-/ Nguyªn nh©n cña cuéc khñng ho¶ng Tµi chÝnh - tiÒn tÖ II.1. Th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn mÊt c©n ®èi: Th©m hôt trong c¸n c©n thanh to¸n v·ng lai lµ mét c¨n bÖnh kinh niªn cña ASEAN do hËu qu¶ cña viÖc më réng ®Çu t­ nhËp khÈu nhiÒu m¸y mãc s¶n xuÊt, vay nî n­íc ngoµi víi khèi l­îng lín. VÊn ®Ò nµy diÔn ra nghiªm träng ë Th¸i Lan vµ Malaysia. Th©m hôt trong c¸n c©n thanh to¸n v·ng lai lµ lý do chÝnh khiÕn cho ®ång baht Th¸i Lan bÞ tÊn c«ng tõ 1996 ®Õn nay, tøc lµ lóc mµ kho¶n dù tr÷ ngo¹i tÖ cña n­íc nµy gi¶m xuèng tíi møc b¸o ®éng vµ sau ®ã buéc ph¶i th¶ næi ®ång baht. Th¸i Lan vµ mét sè n­íc §«ng Nam ¸ nãi chung cã tèc ®é t¨ng tr­ëng cao 7,5% ®Õn 8% trong thËp kû qua ®· ngÇm b¸o hiÖu sù mÊt c©n ®èi bªn trong dÉn ®Õn khñng ho¶ng kinh tÕ. Sù mÊt c©n ®èi trªn thÓ hiÖn lµ m©u thuÉn gi÷a tèc ®é t¨ng tr­ëng qu¸ nhanh ®· t¹o lªn søc Ðp víi gi¸ c¶, do chi phÝ tiÒn l­¬ng vµ chi phÝ ®Çu vµo cña s¶n xuÊt ngµy cµng t¨ng. Trë l¹i tèc ®é t¨ng tr­ëng nãng cao cã ®­îc cã thÓ lµ do trong thËp kû qua. 1. ChÝnh phñ cña thñ t­íng Prem Tinsulanon ®iÒu hµnh ®Êt n­íc cã hiÖu qu¶, gi÷ ®­îc æn ®Þnh chÝnh trÞ vµ tµi chÝnh, ®­îc sù tÝn nhiÖm cña n­íc ngoµi. 2. HÖ thèng chuyÓn ®æi ngo¹i hèi g¾n chÆt vµo ®ång USD. N¨m 1989, Th¸i Lan gi¶m gi¸ ®ång baht theo USD, khiÕn xuÊt khÈu n­íc nµy t¨ng m¹nh do gi¸ hµng hãa rÎ khiÕn Th¸i Lan cã lîi thÕ c¹nh tranh víi c¸c n­íc kh¸c cã ®ång tiÒn m¹nh h¬n. Ngoµi ra ®ång baht yÕu cßn thu hót vèn ®Çu t­ ®æ vµo Th¸i Lan víi sè l­îng lín. 3. ViÖc tuyªn bè chÝnh s¸ch tù do hãa tµi chÝnh n¨m 1990 cña Ng©n hµng TW Th¸i Lan khiÕn cho c¬ cÊu kinh tÕ n­íc nµy g¾n chÆt víi thÞ tr­êng thÕ giíi vµ nguån vèn ®Çu t­ lín cßn do gi¸ nh©n c«ng, ®Êt ®ai,... ®Òu h¹. 4. ViÖc qui ®Þnh l·i suÊt cho vay ë Th¸i Lan cao h¬n n­íc ngoµi nªn khu vùc kinh tÕ t­ nh©n Th¸i Lan trùc tiÕp hoÆc th«ng qua c¸c tæ chøc tµi chÝnh ®Ó vay vèn cña n­íc ngoµi. ViÖc chØ sè gi¸ c¶ tiªu dïng t¨ng nhanh ®¹t 5,9% n¨m 1996 so víi 3,4% cña n¨m 1993, nªn chÝnh phñ ph¶i t¨ng l­¬ng tèi thiÓu, trung b×nh 8,5% n¨m. Trong khi ®ã n¨ng suÊt lao ®éng chØ t¨ng trung b×nh 3% n¨m. §Æc ®iÓm nµy còng diÔn ra t­¬ng tù ë Malaysia, In®«nªsia, Phillipin. Bªn c¹nh ®ã, trõ In®«nªsia phÇn nµo cßn dùa vµo nguån dÇu má xuÊt khÈu, cßn Th¸i Lan vµ Malaysia ®Òu r¬i vµo t×nh tr¹ng th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai ë møc b¸o ®éng. Th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai cña Th¸i Lan n¨m 1995 lµ 8,1% GDP, 1996 lµ 9,7% GDP. T­¬ng tù nh­ vËy Malaysia n¨m 1996 lµ 9,7 GDP. §©y lµ møc th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai b»ng møc cña Mªhic« khi bïng næ cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh n¨m 1994. Trong khi ®ã møc th©m hôt cña In®«nªsia lµ 4% GDP vµ Philippin lµ 3,2% (1996). Bµn vÒ nguyªn nh©n cña sù th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai cã thÓ lµ do: 1. Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cña c¸c n­íc §«ng Nam ¸ tõ 1945 gi¶m m¹nh. TÝnh ®Õn n¨m 1996 xuÊt khÈu cña Th¸i Lan t¨ng ch­a ®Çy 4% so víi møc t¨ng trung b×nh h¬n 25% cña giai ®o¹n 1985-1995. T­¬ng tù xuÊt khÈu cña Malaysia trong 6 th¸ng ®Çu n¨m 1997 chØ t¨ng 2% so víi 14% vµ th©m hôt c¸n c©n ngo¹i th­¬ng 2,7 tû Ringgit so víi møc th©m hôt 687,6 triÖu Ringgit còng vµo thêi ®iÓm nµy trong n¨m 1996. §èi víi In®«nªsia ng­êi ta ­íc tÝnh trong n¨m 1997 th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai cña In®onesia sÏ lµ 10,6 tû USD, t¨ng 800 triÖu USD so víi dù tÝnh ban ®Çu lµ 9,8 tû USD. §èi víi Philippin th©m hôt tµi kho¶n v·ng lai vµo 3 th¸ng ®Çu n¨m 1997 lµ 1,12 tû USD so víi 923 triÖu USD cïng thêi kú nµy n¨m ngo¸i. Lý do gi¶m m¹nh xuÊt khÈu cña c¸c n­íc nµy lµ do tËp trung xuÊt khÈu vµo c¸c ngµnh c«ng nghiÖp ®iÖn tö, dÖt sîi tr­íc mét thùc tr¹ng b·o hßa vÒ c¸c s¶n phÈm nµy trªn thÞ tr­êng thÕ giíi. 2. Do th©m hôt c¸n c©n thanh to¸n vµ tµi kho¶n v·ng lai ngµy cµng nghiªm träng ®· buéc c¸c n­íc trong khu vùc ph¶i vay nãng tõ c¸c kho¶n vay ng¾n h¹n cña n­íc ngoµi ®Ó bï ®¾p cho c¸c kho¶n chi tiªu qu¸ møc. Nãi c¸ch kh¸c, tèc ®é t¨ng tr­ëng nãng cña c¸c n­íc trong khu vùc nh÷ng n¨m qua dùa vµo mét phÇn chñ yÕu ®ång vèn n­íc ngoµi. Thùc tr¹ng nµy diÔn ra ngµy cµng t¨ng ë Th¸i Lan, In®onesia, Philippin, Malaysia. Tû lÖ nî n­íc ngoµi so víi GDP cña Th¸i Lan liªn tôc gia t¨ng tõ 40,6% 1993, 44,3% n¨m 1994, 49,5% n¨m 1995 vµ 52,4% GDP n¨m 1996. NÕu Mªhic«, tr­íc khi x¶y ra khñng ho¶ng cuèi n¨m 1994, tû lÖ nî n­íc ngoµi chiÕm 35% GDP th× tû lÖ trªn cña Th¸i Lan lín h¬n nhiÒu. Theo sè liÖu cña ng©n hµng thanh to¸n quèc tÕ, tÝnh ®Õn cuèi n¨m 1996 Th¸i Lan ®· vay 70,2 tû USD cña nhãm G10 vµ 7 n­íc Ch©u ¢u kh¸c. Khi Th¸i Lan tuyªn bè th¶ næi ®ång baht, gi¶m gi¸ trªn 30% vµo thêi ®iÓm cuèi th¸ng 8,97, sè nî n­íc ngoµi cña Th¸i Lan ®· t¨ng thªm 20 tû USD so víi tæng sè nî gÇn 100 tû USD. Nguy hiÓm h¬n lµ gÇn 60% sè nî trªn thuéc diÖn vay nãng vµ s¾p ®Õn kú h¹n thanh to¸n. T­¬ng tù nh­ vËy nî n­íc ngoµi cña In®«nªsia n¨m 1995 lµ 116,5 tû USD, n¨m 1996 lµ 118 tû USD vµ dù tÝnh cuèi n¨m 1997 lµ 120,5 tû USD. Trong ®ã cã 34,3 tû USD vay ng¾n h¹n, chiÕm 28,5% tæng sè nî. Tû lÖ nî n­íc ngoµi so víi GDP lµ 40%. §èi víi Philippin nî n­íc ngoµi chiÕm 46% GPD, víi tæng sè nî hiÖn nay kho¶ng 40 tû USD. Malaysia ®­îc ®¸nh gi¸ lµ nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn t­¬ng ®èi lµnh m¹nh vµ lµ n­íc cã sè nî thÊp nhÊt nh­ng dù tÝnh 1997 nî n­íc ngoµi lµ 41 tû USD so víi 38,3 tû USD n¨m 1996, chiÕm 39% GDP. VÊn ®Ò ë ®©y cßn lµ do tÝnh to¸n sai lÇm cña c¸c c¬ quan ng©n hµng tµi chÝnh ®· sö dông phÇn lín sè nî nµy ®Çu t­ vµo bÊt ®éng s¶n vµ bµnh ch­íng qu¸ møc c¬ së h¹ tÇng dÉn ®Õn t×nh tr¹ng khª ®äng vèn vµ lµm t¨ng thªm nguy c¬ bÊt æn ®Þnh vµ mÊt c©n ®èi vèn cã cña nÒn kinh tÕ khu vùc. HiÖn nay Th¸i Lan cßn m¾c kÑt 32 tû USD chiÕm 14% tæng sè vèn l­u ®éng ë thÞ tr­êng bÊt ®éng s¶n. §èi víi Malaysia, Philippin, In®«nªsia còng diÔn ra t­¬ng tù. C¸c c«ng tr×nh khæng lå nh­ th¸p sinh ®«i Penonas cña Malaysia víi diÖn tÝch 360.000 m2 vµ tßa nhµ chäc trêi dµi 20 km, cao 187 m ngèn mÊt 3,6 tû USD hay ë In®«nªsia 14% diÖn tÝch c¸c khu vùc th­¬ng m¹i víi 1/5 sè nî ng©n hµng ®ang tr«i næi trªn thÞ tr­êng bÊt ®éng s¶n. II.1.2 Tû gi¸ hèi ®o¸i dån nªn 1 c¸ch miÔn c­ìng: NÕu vÊn ®Ò trªn lµ nguyªn nh©n s©u xa dÉn ®Õn khñng ho¶ng th× chÝnh s¸ch neo gi¸ gi÷a ®ång tiÒn khu vùc víi ®ång ®« la Mü ®· t¹o nªn mét hÖ thèng tû gi¸ miÔn c­ìng, ®ã lµ nguyªn nh©n dÉn ®Õn viÖc ph¸ gi¸ hµng lo¹t ®ång tiÒn khu vùc võa qua. Thùc tÕ cho thÊy sau nh÷ng ®ît ph¸ gi¸ liªn tiÕp c¸c ®ång tiÒn khu vùc vµo ®Çu thËp kû 80, tõ 1984 ®Õn nay, ®ång baht vµ c¸c ®ång Pªs«, Ringgit, Rupi ngµy cµng cét chÆt h¬n vµo ®ång ®« la Mü vµ gi÷ nguyªn tû gi¸ cè ®Þnh tõ ®ã ®Õn nay. Theo lý thuyÕt chÕ ®é tû gi¸ hèi ®o¸i cè ®Þnh theo hÖ thèng Brett¬n woods cã ý nghÜa tÝch cùc trong viÖc æn ®Þnh ®ång néi tÖ vµ hç trî cho qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng kinh tÕ. Tuy nhiªn nÕu l¹m dông vµo chÕ ®é tû gi¸ cè ®Þnh trong ®iÒu kiÖn ®ång néi tÖ trªn thùc sù bÞ gi¶m gi¸ so víi c¸c ®ång tiÒn m¹nh kh¸c th× còng nh­ c¬ cÊu kinh tÕ vÜ m« mÊt c©n ®èi lín sÏ dÉn ®Õn nh÷ng nguy c¬ khñng ho¶ng. Trong nh÷ng n¨m qua c¸c quèc gia trªn ®· cét chÆt ®ång tiÒn quèc gia m×nh vµo ®ång USD bëi lÏ Mü lµ thÞ tr­êng hµng hãa chÝnh cña ASEAN. Sù phô thuéc cña ®ång tiÒn c¸c n­íc vµo USD cã t¸c dông tèt trong nh÷ng n¨m qua nhÊt lµ thêi kú 1990-1994 khi ®ång USD gi¶m gi¸ gÇn 50% so víi ®ång Yªn NhËt vµ M¸c §øc nhê ®ã søc c¹nh tranh cña ASEAN trªn thÞ tr­êng thÕ giíi m¹nh lªn, xuÊt khÈu liªn tôc t¨ng cao trong nhiÒu n¨m. §iÒu nµy lµm cho sù ¶o t­ëng xuÊt hiÖn ë c¸c nhµ doanh nghiÖp, c¸c ng©n hµng trong n­íc vµ c¸c nhµ ®Çu t­ n­íc ngoµi ®Òu tin vµo sù æn ®Þnh cña tû gi¸ hèi ®o¸i cè ®Þnh theo USD. ThÓ hiÖn sù tin t­ëng tuyÖt ®èi hay sai lÇm râ rÖt lµ Th¸i Lan trong 13 n¨m qua ®· b»ng nhiÒu biÖn ph¸p ®· cè g¾ng duy tr× tû gi¸ 25 baht/USD. Nh­ng khi cã sù tháa thuËn gi÷a Mü, NhËt vÒ viÖc n©ng gi¸ ®ång USD so víi ®ång Yªn th× ®ång baht còng nh­ c¸c ®ång tiÒn kh¸c còng lªn gi¸ so víi ®ång Yªn khiÕn cho hµng xuÊt khÈu cña §«ng Nam ¸ ®¾t lªn ë NhËt vµ Ch©u ¢u dÉn ®Õn lîi thÕ c¹nh tranh cña khu vùc gi¶m m¹nh, céng víi nguyªn nh©n vèn cã lµ sù t¨ng tr­ëng cao, l¹m ph¸t thÊp, c¬ së kinh tÕ kh¸ v÷ng ch¾c trong nh÷ng n¨m qua khiÕn cho ®ång tiÒn ASEAN t¨ng gi¸ trÞ thùc tÕ dÉn ®Õn xuÊt khÈu cña ASEAN n¨m 1996 gi¶m m¹nh ch­a tõng cã trong nh÷ng n¨m qua. Cô thÓ: 1996 xuÊt khÈu cña ASEAN chØ t¨ng 8% so víi møc t¨ng 20% trong hai n¨m 1994, 1995. XuÊt khÈu t¨ng chËm ®· lµm cho c¸c nhµ ®Çu t­ tµ chÝnh quèc tÕ cho r»ng c¸c n­íc §«ng Nam ¸ khi cã thÓ duy tr× chÝnh s¸ch l·i suÊt cao ®Ó æn ®Þnh tû gi¸. S¸u th¸ng ®Çu n¨m 1997 hä ®· b¾t ®Çu rót vèn ra khái §«ng Nam ¸ hoÆc t¨ng b¸n c¸c ®ång tiÒn khu vùc nµy ra khái thÞ tr­êng kú h¹n vµ kÕt côc lµ cuéc khñng ho¶ng ®· næ ra. II.2. Nh÷ng nguyªn nh©n kh¸ch quan: II.2.1 ThÞ tr­êng th­¬ng m¹i toµn cÇu gi¶m sót: Tõ 1995 trë l¹i ®©y, tèc ®é t¨ng tr­ëng kinh tÕ cña c¸c n­íc c«ng nghiÖp ph¸t triÓn gi¶m sót dÉn ®Õn cÇu còng suy gi¶m. §Æc biÖt, nh÷ng n­íc nµy lµ nh÷ng b¹n hµng chñ yÕu lµ ®èi t¸c kÝch thÝch qu¸ tr×nh t¨ng tr­ëng nãng h­íng vÒ xuÊt khÈu cña c¸c n­íc §«ng Nam ¸. Nh÷ng s¶n phÈm xuÊt khÈu chñ lùc cña §«ng Nam ¸ (®iÖn tö, sîi, dÖt) ®ang ®øng tr­íc nguy c¬ b·o hßa cña thÞ tr­êng thÕ giíi. N¨m 1996 thÞ tr­êng b¸n dÉn quèc tÕ suy tho¸i m¹nh, gi¸ vi m¹ch gi¶m h¬n 80%. Trong khi ®ã c¸c s¶n phÈm d©n dông cña NhËt, c¸c n­íc NIC §«ng Nam ¸ gi¶m l­îng b¸n h¬n 40% ë thÞ tr­êng thÕ giíi. MÆt kh¸c søc hÊp dÉn cña thÞ tr­êng §«ng Nam ¸ tr­íc c¸c ®èi t¸c Mü vµ T©y ¢u ®· gi¶m sót so víi nh÷ng khu n¨ng ®éng vµ hÊp dÉn h¬n ë thÞ tr­êng Trung Quèc, §«ng ¢u vµ thÞ tr­êng Mü La Tinh. ThËm chÝ ngay c¶ ®èi víi NhËt, b¹n hµng chÝ cèt cña §«ng Nam ¸ còng ®ang lóng tóng vÒ ®ång vèn cho vay qu¸ lín tr­íc nh÷ng diÔn biÕn xÊu cña thÞ tr­êng tµi chÝnh tiÒn tÖ khu vùc. Theo b¸o c¸o cña ng©n hµng Dentsch Morgan Giren Tell, h¬n mét nöa sè nî 70 tû USD cña Th¸i Lan lµ c¸c kho¶n vay cña NhËt vµ chñ yÕu lµ vay nãng. Do vËy nÕu l·i suÊt cña NhËt t¨ng th× kh«ng chØ chi phÝ vay nî cña Th¸i Lan t¨ng mµ ®ång vèn vµo Th¸i Lan sÏ gi¶m ®i hoÆc ®æi chiÒu. Do ®ã sÏ dÉn ®Õn khñng ho¶ng vÒ thanh to¸n cña Th¸i Lan vµ sÏ g©y ¸p lùc ®èi víi ®ång Pªs« vµ Rupi. II.2.2 C¸c ho¹t ®éng ®Çu c¬ ph¸ ho¹i tõ bªn ngoµi. Theo nh÷ng nguyªn nh©n kÓ trªn, chÝnh v× l·i suÊt trong n­íc cao h¬n bªn ngoµi nªn l­îng vèn ®æ vµo ngµy cµng nhiÒu ®Þnh l­îng sai lÇm hay sù yÕu kÐm trong c¸c ho¹t ®éng tµi chÝnh ë Th¸i Lan ®· cho phÐp vay vèn ®Çu t­ qu¸ møc vµo thÞ tr­êng bÊt ®éng s¶n ®©y còng chÝnh lµ h×nh thøc ®Çu c¬ vµo ®Êt ®ai. Ngoµi ra theo c¸c nguån tin n­íc ngoµi cã rÊt nhiÒu nhµ ®Çu c¬ trong tæng sè 2300 quÜ tÝn dông t­ nh©n ë Mü víi sè tµi s¶n tæng céng 100 tû USD ®· nh¶y vµo ®Çu c¬ tiÒn tÖ ë khu vùc nµy trong 2 th¸ng. Ngoµi c¸c qòy do Soros-nhµ tû phó ®Çu c¬ Mü - kiÓm so¸t cßn cã c¸c qòy tÝn dông lín kh¸c nh­ Tiger, Orbies, Pumar Pantler vµ Jaguar. Hä mua ®ång baht sau ®ã lÇn l­ît mua c¸c ®ång Renggit, Pes«, Rupi kÓ c¶ SGD. Theo ­íc tÝnh c¸c qòy nãi trªn ®· b¸n ra mét l­îng ®ång b¹c §«ng Nam ¸ trÞ gi¸ tõ 10 - 15 tû USD vµ møc ®é ¶nh h­ëng cña nã th× cßn lín h¬n nhiÒu. C¸c nhµ ph©n tÝch cho r»ng víi thùc lùc hïng hÇu nh­ vËy, c¸c qòy tÝn dông nµy hoµn toµn cã kh¶ n¨ng tiÕn hµnh c¸c nç lùc phèi hîp thóc ®Èy hoÆc lµm trÇm träng thªm c¸c vÊn ®Ò kinh tÕ cña c¸c n­íc §«ng Nam ¸. Ch­¬ng II T¸c ®éng cña khñng ho¶ng tíi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam I-/ §èi víi lÜnh vùc tµi chÝnh - ng©n hµng: I.1 Søc Ðp gi¶m gi¸ ®ång ViÖt Nam trªn thÞ tr­êng hèi ®o¸i: Cuéc khñng ho¶ng ngay lËp tùc ®· g©y søc Ðp gi¶m gi¸ ®ång ViÖt Nam do thÞ tr­êng dù ®o¸n kh¶ n¨ng khñng ho¶ng cña ®ång ViÖt Nam, dÉn ®Õn t×nh tr¹ng giam gi÷, ®Çu c¬ ngo¹i tÖ. T©m lý ®Çu c¬ cña thÞ tr­êng ®· ®Èy tû gi¸ trªn thÞ tr­êng tù do t¨ng m¹nh (cã thêi ®iÓm tû gi¸ VND/USD lªn ®Õn møc 14.600 t¹o chªnh lÖch lín so víi tû gi¸ giao dÞch cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i). Bªn c¹nh ®ã, tû gi¸ giao dÞch cña c¸c ng©n hµng th­¬ng m¹i còng lu«n ë møc trªn giao dÞch cho phÐp, g©y søc Ðp gi¶m gi¸ ®ång ViÖt Nam. I.2 - ¶nh h­ëng ®Õn c¬ cÊu tiÒn göi cña hÖ thèng ng©n hµng: Cuéc khñng ho¶ng ®· gi¸n tiÕp t¸c ®éng tíi c¬ cÊu tiÒn göi gi÷a ®ång ViÖt Nam vµ ngo¹i tÖ t¹i hÖ thèng ng©n hµng. TiÒn göi b»ng ®ång ViÖt Nam cã xu h­íng t¨ng chËm, trong khi ®ã tiÒn göi b»ng ngo¹i tÖ t¨ng kh¸ nhanh kÓ c¶ tiÒn göi tiÕt kiÖm ngo¹i tÖ cña d©n chóng vµ tiÒn göi ngo¹i tÖ cña c¸c doanh nghiÖp (tÝnh ®Õn 30/11/1997 tiÒn göi ngo¹i tÖ lµ 526 triÖu USD, tiÒn göi ngo¹i tÖ cña c¸c doanh nghiÖp lµ 1.720 triÖu USD). NhiÒu doanh nghiÖp gi÷ ngo¹i tÖ trong tµi kho¶n mµ kh«ng b¸n cho ng©n hµng ®Ó tr¸nh kh¶ n¨ng gi¶m gi¸ ®ång ViÖt Nam. T×nh h×nh nµy ®· g©y nªn sù mÊt c©n ®èi gi÷a cung, cÇu ngo¹i tÖ t¹i mçi thêi ®iÓm t¹o søc Ðp kh«ng nhá tíi tû gi¸ ®ång ViÖt Nam vµ g©y nh÷ng x¸o trén bÊt æn nhÊt ®Þnh trªn thÞ tr­êng ngo¹i hèi n­íc ta. I.3 - T¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éng giao dÞch ngo¹i tÖ: Giao dÞch trªn thÞ tr­êng ngo¹i tÖ liªn ng©n hµng còng nh­ thÞ tr­êng ngo¹i tÖ nãi chung bÞ gi¶m sót. Thùc tÕ nöa cuèi n¨m 1997, nhu cÇu mua ngo¹i tÖ lu«n cao h¬n nhu cÇu b¸n ngo¹i tÖ, ho¹t ®éng cña thÞ tr­êng cã lóc bÞ ng­ng trÖ vµ nhu cÇu mua b¸n chØ nh»m môc ®Ých phôc vô cho kh¸ch hµng chÝnh cña m×nh, kh«ng mang tÝnh chÊt kinh doanh. Doanh sè mua 6 th¸ng cuèi n¨m 1997 ®¹t 2,5 tû USD, gi¶m 5% so víi 6 th¸ng ®Çu n¨m 1997, doanh sè b¸n ®¹t 2,6 tû USD, gi¶m 1% so víi 6 th¸ng ®Çu n¨m 1997. I.4 - T¨ng g¸nh nÆng nî cho c¸c doanh nghiÖp: Khñng ho¶ng tiÒn tÖ khu vùc t¸c ®éng t¨ng tû gi¸ hèi ®o¸i ®· gi¸n tiÕp lµm t¨ng thªm c¸c kho¶n nî n­íc ngoµi. §Æc biÖt lµ c¸c kho¶n nî ®Õn h¹n thanh to¸n. NhiÒu doanh nghiÖp kh«ng mua ®­îc ngo¹i tÖ hoÆc ph¶i mua víi gi¸ cao ®· chÞu lç rÊt lín. Tû gi¸ t¨ng ®ét biÕn còng g©y khã kh¨n cho c¸c doanh nghiÖp trong khi gi¸ hµng hãa trong n­íc t¨ng kh«ng nhiÒu. I.5 - G©y søc Ðp víi l·i suÊt ®ång ViÖt Nam. Ngo¹i tÖ t¨ng gi¸ m¹nh ®· lµm t¨ng nhu cÇu vay vèn ®ång ViÖt Nam do l·i suÊt thÊp h¬n vµ còng chÞu rñi ro vÒ tû gi¸. Nhu cÇu vay vèn VND t¨ng ®· g©y mÊt c©n ®èi cung cÇu vÒ tiÒn trªn thÞ tr­êng, t¹o søc Ðp t¨ng l·i suÊt ®ång néi tÖ vµ sÏ ¶nh h­ëng kh«ng nhá tíi chÝnh s¸ch l·i suÊt nh»m khuyÕn khÝch ®Çu t­ kinh doanh s¶n xuÊt ®èi víi nÒn kinh tÕ. TÊt c¶ c¸c møc ®é ¶nh h­ëng trªn tíi lÜnh vùc tµi chÝnh ®· ®e däa sù mÊt æn ®Þnh cña hÖ thèng ng©n hµng ViÖt Nam. ThÓ hiÖn lµ sù khã kh¨n cña c¸c Ng©n hµng Th­¬ng m¹i vÒ huy ®éng vèn, kh¶ n¨ng thanh to¸n trong n­íc vµ quèc tÕ. II-/ §èi víi lÜnh vùc th­¬ng m¹i: §Ó thùc hiÖn nh÷ng nhiÖm vô do ®¹i héi VIII ®Ò ra trong giai ®o¹n 1996-2000: “Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m kho¶ng 28%, n©ng møc xuÊt khÈu b×nh qu©n ®Çu ng­êi n¨m 2000 lªn trªn 200 USD. Kim ng¹ch nhËp khÈu t¨ng b×nh qu©n hµng n¨m kho¶ng 24%” lµ kh«ng ®¬n gi¶n, ®Æc biÖt lµ trong ®iÒu kiÖn diÔn biÕn thÞ tr­êng quèc tÕ rÊt phøc t¹p, hµng xuÊt khÈu cña ViÖt Nam cã søc c¹nh tranh thÊp, thÞ tr­êng tiªu thô kh«ng æn ®Þnh vµ nãi chung quy m« nhá, h¬n n÷a l¹i phô thuéc m¹nh vµo nh÷ng t¸c ®éng bªn ngoµi. Thªm vµo ®ã ®a sè nhËn ®Þnh lµ cuéc khñng ho¶ Tµi chÝnh - TiÒn tÖ c¸c n­íc Asean ®Æc biÖt Th¸i Lan chñ yÕu ¶nh h­ëng tíi ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam nh÷ng th¸ng cuèi n¨m 1997. H¹n chÕ c¬ b¶n trong quan hÖ ngo¹i th­¬ng ViÖt Nam Asean lµ c¬ cÊu hµng xuÊt khÈu t­¬ng tù nhau, chñ yÕu dùa vµo nguyªn liÖu th«, hµng n«ng s¶n vµ hµng dÖt may, giµy dÐp. So víi c¸c n­íc trong khu vùc ViÖt Nam tuy cã ­u thÕ vÒ gi¸ nh©n c«ng rÎ, vÞ trÝ ®Þa lý vµ ­u ®·i thuÕ quan trong néi bé Asean. ViÖc gi¶m kinh ng¹ch nhËp khÈu cña ViÖt Nam trong ngo¹i th­¬ng ®èi víi c¸c n­íc nµy (cã thÓ dÉn ®Õn thu ng©n s¸ch gi¶m) nh­ng kh«ng nhiÒu trong xuÊt nhËp khÈu chÝnh ng¹ch, nguy c¬ chñ yÕu lµ n¹n bu«n lËu qua biªn giíi cã kh¶ n¨ng gia t¨ng m¹nh. XuÊt nhËp khÈu víi Asean 1997 XuÊt khÈu (triÖu USD) NhËp khÈu (triÖu USD) Tæng kim ng¹ch Singapore Philippines Th¸i Lan Malaysia Campuchia In®«nªsia Tæng céng Tû träng trong tæng kim ng¹ch 9100-9200 1475 250 195 157 96 40 2213 24,3% 11500-11800 1960 30 420 175 20 150 2755 23,9% Nguån Bé Th­¬ng m¹i Nh­ vËy, kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cña ViÖt Nam víi c¸c n­íc trong khu vùc §«ng Nam ¸ chØ chiÕm 1/4 tæng kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu n¨m 1997. Trong dµi h¹n, mét mÆt tuy s¶n phÈm xuÊt khÈu cña ta gÇn t­¬ng tù nh­ cña c¸c n­íc kh¸c trong khu vùc nh­ng thÞ tr­êng tiªu thô cña ta t­¬ng ®èi hÑp vµ cè ®Þnh nªn Ýt cã kh¶ n¨ng ph¶i ®èi ®Çu c¹nh tranh trùc tiÕp víi lîi thÕ xuÊt khÈu nhê ph¸ gi¸ néi tÖ cña c¸c n­íc nµy. H¬n n÷a phÇn lín hµng hãa ViÖt Nam xuÊt khÈu sang c¸c thÞ tr­êng nµy lµ ®Ó t¸i s¶n xuÊt. MÆt kh¸c nh÷ng mÆt hµng nhËp khÈu cña ta tõ c¸c n­íc §«ng Nam ¸ chñ yÕu lµ hµng tiªu dïng trong khi tû träng hµng tiªu dïng trong kim ng¹ch nhËp khÈu cña ta ®ang gi¶m m¹nh vµ ®­îc kiÓm so¸t g¾t gao. Thªm vµo ®ã chiÕn l­îc xuÊt khÈu cña ViÖt Nam ®Þnh h­íng gi¶m tû träng cña c¸c n­íc trong khu vùc vµ t¨ng tû träng cña EU còng nh­ Mü trong tæng kim ng¹ch xuÊt khÈu thêi gian tíi. V× vËy cã thÓ nãi r»ng khñng ho¶ng Tµi chÝnh - TiÒn tÖ ¶nh h­íng rÊt Ýt tíi ViÖt Nam trong lÜnh vùc ngo¹i th­¬ng. III-/ §èi víi lÜnh vùc ®Çu t­: NÕu ®Æt yÕu tè hµng nhËp lËu ra mét bªn th× ®Çu t­ cña ViÖt Nam cã thÓ chÞu nh÷ng t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng Tµi chÝnh - TiÒn tÖ nh­ sau: III.1 §èi víi ®Çu t­ trong n­íc: NÕu s¶n xuÊt hµng tiªu thô trong n­íc mµ kh«ng ph¶i nhËp nguyªn liÖu tõ bªn ngoµi th× kh«ng chÞu ¶nh h­ëng g×. Trong tr­êng hîp ®Çu t­ ®Ó s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu mµ kh«ng ph¶i nhËp nguyªn vËt liÖu tõ n­íc ngoµi th× ®­¬ng nhiªn c¸c nhµ ®Çu t­ sÏ ®­îc h­ëng lîi nhuËn tõ viÖc VND bÞ mÊt gi¸ so víi USD. Do ®ã ng©n s¸ch nhµ n­íc còng sÏ ®­îc lîi. §©y lµ c¸i lîi lín nhÊt trong ®Çu t­ d­íi t¸c ®éng cña cuéc khñng ho¶ng. Tuy nhiªn, ®ång tiÒn cña c¸c quèc gia nµy l¹i bÞ mÊt gi¸ m¹nh dÉn ®Õn s¶n phÈm xuÊt khÈu cña hä cã gi¸ rÎ h¬n ta. Do vËy, cïng ®iÒu kiÖn c¹nh tranh nh­ nhau th× s¶n phÈm xuÊt khÈu cña ta ë thÕ bÊt lîi h¬n. III.2 §èi víi ®Çu t­ trùc tiÕp cña n­íc ngoµi: ¶nh h­ëng cña cuéc khñng ho¶ng Tµi chÝnh - TiÒn tÖ ¶nh h­ëng tíi lÜnh vùc nµy thÓ hiÖn: - Sù gi¶m sót ®Çu t­ trùc tiÕp vµo ViÖt Nam tõ c¸c n­íc §«ng Nam ¸ - c¸c n­íc ®ang chÞu t¸c ®éng trùc tiÕp hoÆc cã liªn quan ®Õn cuéc khñng ho¶ng. Bëi ®ång tiÒn cña hä bÞ mÊt gi¸, sÏ kh«ng cã lîi thÕ nÕu chuyÓn ®æi ra USD ®Ó ®Çu t­ ra n­íc ngoµi. §èi víi c¸c n­íc kh¸c trªn thÕ giíi, vÒ c¬ b¶n l©u dµi c¸c nhµ ®Çu t­ sÏ nh×n nhËn §«ng Nam ¸ trong ®ã cã ViÖt Nam nh­ mét khu vùc ph¸t triÓn kh«ng æn ®Þnh. Do ®ã, m«i tr­êng kinh tÕ vÜ m« kh«ng ®ñ søc ®Ó l«i kÐo hä ®Çu t­ vèn, c«ng nghÖ vµ kü thuËt qu¶n lý vµo. §Æc biÖt lµ ViÖt Nam hiÖn ®ang bÞ phµn nµn lµ m«i tr­êng ®Çu t­ cßn ch­a ®­îc th«ng tho¸ng. Nh­ vËy ®Çu t­ trong n­íc Ýt bÞ t¸c ®éng cña khñng ho¶ng, song ®Çu t­ n­íc ngoµi vµo ViÖt Nam bÞ ¶nh h­ëng do m«i tr­êng ®Çu t­ chung cña khu vùc bÞ xÊu ®i. Ch­¬ng III Bµi häc kinh nghiÖm cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ ë ViÖt Nam Cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh - tiÒn tÖ Ch©u ¸, víi nh÷ng tæn thÊt to lín mµ nã g©y ra cho c¸c n­íc ¶nh h­ëng trùc tiÕp, còng nh­ nh÷ng khã kh¨n mµ nÒn kinh tÕ Ch©u ¸ ph¶i chÞu lµ mét bµi häc thùc tÕ cÇn thiÕt ®Ó cho mét nÒn kinh tÕ non trÎ nh­ ViÖt Nam soi m×nh vµ rót kinh nghiÖm. Víi mÊt m¸t to lín cña Th¸i Lan, Indonesia, Phillippine, Hµn Quèc... vµ nh÷ng khã kh¨n nhÊt ®Þnh mµ chÝnh ViÖt Nam ph¶i g¸nh chÞu khiÕn cho c¸c nhµ nghiªn cøu ®óc rót nh÷ng bµi häc s­¬ng m¸u cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ n­íc nhµ: 1. Víi nh÷ng thµnh qu¶ kinh tÕ ®¹t ®­îc chóng ta cÇn ph¶i chó ý ph¸t hiÖn sím nh÷ng vÊn ®Ò tiÒm Èn mÊt c©n ®èi trong nÒn kinh tÕ, trong c¸c chÝnh s¸ch ®ang thùc hiÖn ®Ó cã c¸c gi¶i ph¸p kÞp thêi. Bµi häc cña Th¸i Lan cho thÊy râ: C¸c nhµ ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch ®· kh«ng nh×n thÊy ®­îc dÊu hiÖu cña sù khñng ho¶ng s¾p x¶y ra. Hä vÉn gi÷ quan ®iÓm l¹c quan cho r»ng, sù tèt ®Ñp cña nÒn kinh tÕ vÉn tiÕp tôc ph¸t triÓn, hä quªn mÊt thùc tÕ lµ nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ ®· thay ®æi theo h­íng bÊt lîi. Trong chiÕn l­îc ph¸t triÓn còng nh­ ®iÒu hµnh vÜ m« cÇn duy tr× mét thÕ c©n b»ng t­¬ng ®èi gi÷a c¸c môc tiªu kinh tÕ vÜ m« nh­ l¹m ph¸t, t¨ng tr­ëng, tû gi¸ hèi ®o¸i, l·i suÊt, ng©n s¸ch, c¸n c©n th­¬ng m¹i, c¸n c©n thanh to¸n. C¸c chÝnh s¸ch kinh tÕ vÜ m« cÇn ®­îc ®iÒu hµnh mét c¸ch linh ho¹t, ®ång bé vµ phèi hîp chÆt chÏ, hç trî vµ bæ sung lÉn nhau. 2. Trong nç lùc thóc ®Èy t¨ng tr­ëng kinh tÕ vµ hßa nhËp thÞ tr­êng tµi chÝnh quèc tÕ, viÖc më réng thÞ tr­êng vèn cña mçi n­íc lµ thiÕt yÕu song viÖc më réng c¸nh cöa thÞ tr­êng vèn kh«ng cã nghÜa lµ hoµn toµn bu«ng láng. Mçi mét quèc gia ph¶i duy tr× mét tû lÖ hîp lý gi÷a: - Quan hÖ tû lÖ gi÷a vèn trong n­íc vµ vèn vay n­íc ngoµi. - Quan hÖ tû lÖ gi÷a vèn ng¾n h¹n, trung h¹n vµ dµi h¹n. Trong khi gäi vèn tõ n­íc ngoµi. NÕu tû lÖ vèn ng¾n h¹n lín kh«ng æn ®Þnh vµ mong manh sÏ lµ mét vÊn ®Ò cã t¸c ®éng rÊt nh¹y c¶m khi thÞ tr­êng tiÒn tÖ trong n­íc cã diÔn biÕn xÊu. Sù rót vèn ®ång lo¹t vµ å ¹t sÏ lµ yÕu tè g©y rèi lo¹n thÞ tr­êng vèn trong n­íc. 3. Sù th©m hôt ng©n s¸ch, sù th©m hôt c¸n c©n v·ng lai lµ mét vÊn ®Ò cÇn ®­îc quan t©m th­êng xuyªn vµ cã biÖn ph¸p ®iÒu chØnh thÝch hîp. Kinh nghiÖm cña c¸c n­íc Malaysia, Indonesia cho thÊy, mÆc dï tû lÖ th©m hôt c¸n c©n v·ng lai so víi GDP thÊp h¬n cña Th¸i Lan. MÆc dï cã dù tr÷ ngo¹i tÖ t­¬ng ®èi lín song còng kh«ng ng¨n c¶n ®­îc ph¶n øng d©y chuyÒn cña khñng ho¶ng tµi chÝnh ë Th¸i Lan. Nh­ ®· ph©n tÝch ë phÇn nguyªn nh©n, tøc lµ chi tiªu qu¸ møc vµ n©ng cao tiÒn l­¬ng so víi n¨ng suÊt lao ®éng... ChÝnh phñ Th¸i ®· vay nãng b»ng nh÷ng mãn vay ng¾n h¹n ë NhËt ®Ó bï ®¾p cho th©m hôt ng©n s¸ch vµ ®· huy ®éng nhiÒu mÆt ®Ó bï ®¾p. Bµi häc cho ViÖt Nam lµ tuyÖt ®èi chÊm døt cho vay trùc tiÕp tõ ng©n hµng trung ­¬ng ®èi víi ng©n s¸ch Nhµ n­íc. §iÒu nµy thÓ hiÖn râ trong chiÕn l­îc tiÒn tÖ cña ViÖt Nam giai ®o¹n 1996 - 2000 vµ cßn thÓ hiÖn: ThiÕu hôt ng©n s¸ch nhµ n­íc cÇn ®­îc h¹n chÕ trong giíi h¹n l¹m ph¸t nhÊt ®Þnh vµ ph¶i gi¶m dÇn dÉn ®Õn c©n b»ng thu chi ng©n s¸ch. Ph­¬ng thøc xö lý nguån bï ®¾p thiÕu hôt ng©n s¸ch ph¶i theo ph­¬ng h­íng vay trªn thÞ tr­êng vèn hoÆc thÞ tr­êng tiÒn tÖ th«ng qua ph¸t hµnh tr¸i phiÕu chÝnh phñ vµ tÝn phiÕu kho b¹c. 4. Khñng ho¶ng tµi chÝnh cña Mªhic« vµ Th¸i Lan cho thÊy bµi häc kinh nghiÖm s©u s¾c vµ ®¾t gi¸ nhÊt cho viÖc x¸c ®Þnh chÝnh s¸ch vµ nghÖ thuËt ®iÒu hµnh tû gi¸. Th¸i Lan ¸p dông chÝnh s¸ch tû gi¸ æn ®Þnh mét c¸ch cøng nh¾c vµ kÐo dµi ®· chØ ®¹t hiÖu qu¶ trong thêi gian ®Çu, nh­ng sau ®ã ®· trë thµnh lùc c¶n cho viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch xuÊt khÈu, nh­ng l¹i t¹o thuËn lîi cho viÖc khuyÕn khÝch nhËp khÈu vµ sau ®ã kÐo theo nh÷ng t¸c h¹i kh¸c. Nh÷ng nç lùc cña ng©n hµng TW nh»m g¾n chÆt ®ång Baht víi ®ång USD ®· khiÕn cho c¸c doanh nghiÖp vµ c¸c ng©n hµng trong n­íc phô thuéc vµo viÖc vay m­în ®ång USD. Bëi v× theo hä t­ëng nh­ sÏ kh«ng cã rñi ro vÒ tû gi¸. Tû gi¸ æn ®Þnh dÔ bÞ tæn th­¬ng tr­íc c¸c biÕn ®éng vÒ tû gi¸ gi÷a hai hoÆc nhiÒu ®ång tiÒn m¹nh. Malaysia lµ n­íc ®­îc ®¸nh gi¸ cã thuËn lîi nhÊt trong sè c¸c nÒn kinh tÕ n¨ng ®éng cña khèi ASEAN. Tõ l©u Malaysia ®· thùc hiÖn chÝnh s¸ch do thÞ tr­êng quyÕt ®Þnh vµ viÖc can thiÖp tû gi¸ chØ h¹n chÕ ë møc lµm dÞu c¸c biÕn ®éng ®ét xuÊt mµ th«i. §ång Ringgit còng trë lªn bÞ th¸ch thøc trong bèi c¶nh ®ång Baht vµ ®ång Pª s« th¶ næi. ChÝnh søc Ðp cña thÞ tr­êng, chÝnh phñ Malaysia còng ph¶i tuyªn bè ph¸ gi¸ 4 - 5% so víi USD. Do vËy xö lý tû gi¸ ph¶i lu«n ®Æt trong mèi quan hÖ víi l·i suÊt, dù tr÷ ngo¹i tÖ, c¸n c©n th­¬ng m¹i, t¨ng tr­ëng kinh tÕ, th©m hôt ng©n s¸ch... Trong xu h­íng tù do hãa chÕ ®é qu¶n lý ngo¹i hèi hiÖn nay cña c¸c n­íc, ®Ó tiÕn tíi hßa nhËp víi hoµn c¶nh cô thÓ. Møc ®é tù do hãa sÏ phô thuéc vµo kh¶ n¨ng chèng ®ì nh÷ng có sèc cña nÒn kinh tÕ tõ bªn ngoµi. Theo kinh nghiÖm cña c¸c n­íc, ViÖt Nam cÇn tiÕp tôc duy tr× kiÓm so¸t chÆt chÏ viÖc chuyÓn vèn ngo¹i tÖ vµo vµ ra khái l·nh thæ cña m×nh ®Æc biÖt lµ nguån vèn ng¾n h¹n. 5. Sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ thÞ tr­êng ph¶i ®i liÒn víi viÖc x©y dùng mét hÖ thèng ng©n hµng ®ñ m¹nh, cã kinh nghiÖm trong ®iÒu chØnh chÝnh s¸ch tiÒn tÖ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng.  lêi KÕt H¬n hai n¨m ®· tr«i qua kÓ tõ ngµy 2-7-1997 - c¸i mèc lÞch sö ®¸ng ghi nhí cña cuéc khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ ë Ch©u ¸. Nh­ mét c¬n b·o, cuéc khñng ho¶ng sau khi ®· ®Ó l¹i nhiÒu hËu qu¶ nghiªm träng ë phÝa sau vÉn tiÕp tôc cuéc hµnh tr×nh cña m×nh. V­ît qua c¶i ®¹i d­¬ng réng lín, c¬n b·o vÉn tiÕp tôc hoµnh hµnh ë Oxtraylia, vµ ®Õn c¶ n­íc Nga xa x«i sau khi ®· v­ît qua vïng sa m¹c mªnh m«ng víi søc tµn ph¸ kh«ng hÒ gi¶m bít. Sau nh÷ng g× x¶y ra do cuéc khñng ho¶ng ®em l¹i, c¸c quèc gia §«ng Nam ¸ mµ ng­êi ta gäi lµ quª h­¬ng cña cuéc khñng ho¶ng, ng­êi ta ®ang tiÕn hµnh kh«i phôc hËu qu¶ do khñng ho¶ng tµi chÝnh tiÒn tÖ g©y ra. C¸c quèc gia §«ng Nam ¸ vµ Ch©u ¸ b»ng nç lùc ch­a tõng cã ®ang cïng nhau rót ra bµi häc qóy gi¸, ph©n tÝch nguyªn nh©n t×m hiÓu nguån gèc... Víi môc ®Ých kh«i phôc vµ më ra mét thêi kú ph¸t triÓn míi. KÓ c¶ c¸c quèc gia kh«ng x¶y ra khñng ho¶ng mµ chØ bÞ ¶nh h­ëng d­íi nh÷ng møc ®é kh¸c nhau còng ®· chuÈn bÞ cho m×nh nh÷ng ®iÒu cÇn thiÕt ®Ó ng¨n chÆn, ®èi phã vµ t×m ra c¸ch gi¶i quyÕt h÷u hiÖu. Víi ViÖt Nam còng vËy, chóng ta tuy cã bÞ ¶nh h­ëng nh­ng chóng ta ®· thu ®­îc nh÷ng bµi häc qóy b¸u mµ nh÷ng bµi häc nµy c¸c n­íc trong khu vùc ph¶i tr¶ víi mét c¸i gi¸ rÊt ®¾t. Th¸ch thøc vµ c¬ héi lu«n ®i liÒn víi nhau, chóng ta hy väng r»ng ®©y lµ c¬ héi tèt ®Ó cho ViÖt Nam v­¬n lªn rót dÇn kho¶ng c¸ch víi c¸c n­íc trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi. môc lôc