Vai trò của liên kết trong sản xuất nông sản

NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI TẠP CHÍ GIÁO DỤC LÝ LUẬN - SỐ 269+270 (QUÝ III+IV/2017) 34 VAI TRÒ CỦA LIÊN KẾT TRONG SẢN XUẤT NÔNG SẢN HỒ THANH THỦY * Tóm tắt: Trong sản xuất nông sản, liên kết chính là chìa khóa giúp phát triển một nền nông nghiệp hiện đại, đảm bảo hài hòa lợi ích của các chủ thể tham gia. Quá trình liên kết đó có những đặc điểm riêng và đóng vai trò quan trọng: Góp phần đảm bảo các bên cùng có lợi; làm tăng hiệu quả trong sản xuất nông sản; góp phần nâng cao hiệu quả, vai trò quản lý nhà nước về kinh tế. Để phát huy vai trò của liên kết trong sản xuất nông sản, bài viết đã đề xuất một số giải pháp cơ bản, quan trọng trong bối cảnh Việt Nam hiện nay. Từ khóa: Vai trò, liên kết, ngành Nông nghiệp, sản xuất nông sản. Đặc điểm của liên kết trong sản xuất nông sản Liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản là những hoạt động kinh tế tự nguyện, cùng có lợi, nhưng ràng buộc chặt chẽ với nhau theo một thỏa thuận trước của các chủ thể sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản; là một trong các hình thức phối hợp hoạt động giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản, gắn với các hình thức tổ chức kinh doanh trong ngành nông sản, chịu sự chi phối của các chế định thể chế nhằm đạt được mục tiêu của các hoạt động tham gia quá trình liên kết. Thứ nhất, về chủ thể của liên kết Theo quan niệm về liên kết trong sản xuất nông sản, có 3 nhóm chủ thể ở 3 khâu sản xuất, chế biến và tiêu thụ. Tùy theo mức độ * Tiến sĩ, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh. của tổ chức sản xuất với các hình thức cụ thể của từng nhóm chủ thể, tính đặc thù của các chủ thể liên kết biểu hiện ở tính đan xen của chủ thể trong các khâu sản xuất, chế biến - chế biến, tiêu thụ hay sản xuất, chế biến - tiêu thụ. Đặc biệt ở sự chênh lệch về trình độ của các chủ thể liên kết. Thật vậy, khi xem xét sự liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản, người ta thường coi sự liên kết theo từng khâu của quá trình sản xuất nông sản là đặc trưng của sự liên kết. Các chủ thể trong liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản có sự chênh lệch nhất định giữa các nhóm và vai trò của từng nhóm trong quá trình liên kết. Sản xuất nông nghiệp là xuất phát điểm, là mắt xích đầu tiên của quá trình liên kết nên có vai trò hết sức quan trọng, tuy trình độ tổ chức liên kết có nhiều hạn chế. Chế biến và tiêu thụ là các quá trình kế tiếp tạo 1. NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI TẠP CHÍ GIÁO DỤC LÝ LUẬN - SỐ 269+270 (QUÝ III+IV/2017) 35 nên các giá trị gia tăng của hàng nông sản, đôi khi tạo mức chênh lệch nhiều lần so với giá trị ban đầu. Vì vậy, sự chi phối của chế biến và tiêu thụ trong chuỗi nông sản là rất lớn. Liên kết kinh tế giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản là quá trình mang tính tất yếu khách quan, nhưng rất khó xảy ra. Bởi vì trong quá trình, nông dân là chủ thể của quá trình sản xuất nông sản, doanh nghiệp là chủ thể của chế biến và tiêu thụ nông sản. Trình độ tổ chức sản xuất, những mối quan hệ với thị trường có sự chênh lệch lớn nhất là sản xuất ở vùng miền núi. Vì vậy, trong chuỗi giá trị nông sản, những người sản xuất thường là những người chịu thiệt thòi, những người chế biến và tiêu thụ nông sản thường là những người nắm vai trò chủ động và có lợi trong chuỗi. Với đặc điểm trên, vấn đề đặt ra là người cần liên kết lại không có trình độ tổ chức các hoạt động liên kết, người có lợi trong chuỗi, có khả năng tổ chức các hoạt động liên kết lại không muốn liên kết. Vì vậy, vai trò của Nhà nước trong tổ chức và duy trì các hoạt động liên kết giữ vai trò hết sức quan trọng. Thứ hai, về các hình thức liên kết Tính đa dạng của các hình thức liên kết kinh tế trong liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản bắt nguồn từ chính chủ thể của quá trình đó. Rõ ràng với sự đa dạng của các chủ thể liên kết, nhất là về trình độ của các chủ thể liên kết và tính đa dạng, biệt lập trong các hoạt động của các nhóm chủ thể liên kết đã buộc họ phải lựa chọn các hình thức liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản. Thông thường, liên kết kinh tế giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản được thực hiện ở 2 cấp vĩ mô và vi mô với nhiều hình thức khác nhau. Ở cấp vĩ mô, liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản thông qua các hoạt động quản lý nhà nước và biểu hiện ở các định hướng liên kết thông qua các quy hoạch, chính sách, hỗ trợ tổ chức ngành hàng Trên phương diện này, liên kết kinh tế được thể hiện ở việc tạo lập các môi trường liên kết của các hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế. Ở cấp vi mô, liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản thông qua các hình thức liên kết nội bộ khi chuyển các mối quan hệ bên ngoài thành các mối quan hệ bên trong, thông qua việc lựa chọn các hình thức tổ chức sản xuất; tổ chức cung ứng cho nhau các điều kiện sản xuất về vốn, kỹ thuật và các yếu tố đầu vào, đặc biệt là sự chuyển hóa dòng nông sản từ sản xuất nguyên liệu đến chế biến và tiêu thụ. Sự đa dạng hóa các hình thức liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản là đặc điểm khá khác biệt trong liên kết của ngành hàng nông sản, với sự đa dạng của các chủ thể tham gia liên kết của chuỗi, khi giữa chúng có mức độ và trình độ thực thi liên kết khác nhau. Đây là vấn đề cần được xem xét để có sự lựa chọn cho phù hợp. Thứ ba, về tính chất của sự liên kết Mọi người đều có chung nhận thức về sự cần thiết của liên kết không chỉ giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản mà còn của các hoạt động giữa các khâu của ngành hàng công nghiệp và các ngành hàng khác. Tuy nhiên, giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản tính cấp thiết của sự liên kết còn mạnh mẽ hơn. Điều đó trở thành đặc điểm phản ánh về tính chất của các hoạt động liên kết của các ngành hàng nông sản. Đối tượng của sản xuất nông nghiệp có đặc thù là những cơ thể sống. Vì thế, các quy NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI TẠP CHÍ GIÁO DỤC LÝ LUẬN - SỐ 269+270 (QUÝ III+IV/2017) 36 luật sinh học không chỉ diễn ra trong quá trình sản xuất mà còn tiếp diễn sau khi quá trình sản xuất nông nghiệp kết thúc, thậm chí cả trong quá trình tiêu thụ sản phẩm. Điều này càng trở nên cấp thiết khi nông nghiệp có tính thời vụ cao, khối lượng nông sản được thu hoạch tại những thời điểm nhất định trong thời gian ngắn và có khối lượng cực lớn. Nếu bảo quản không tốt không những sản phẩm nông nghiệp bị hư hỏng và còn giảm nhanh chất lượng. Hiệu quả nông nghiệp sẽ giảm rất nhanh chóng, thậm chí giảm từ 5-10 lần. Không gian của sự liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản không chỉ ở không gian hẹp mà quan trọng hơn đó là mối quan hệ liên kết rộng, không chỉ liên kết bó hẹp trong phạm vi một địa phương, một vùng, một quốc gia mà còn mở rộng theo phạm vi quốc tế, nhất là trong bối cảnh hội nhập sâu rộng của các quốc gia vào nền kinh tế quốc tế. Đặc điểm này không chỉ phản ánh tính chất chặt chẽ của liên kết mà còn phản ánh tính mở rộng của sự liên kết. Đặc điểm này cũng đặt ra các vấn đề quan trọng của việc tổ chức các hoạt động liên kết, trong đó vai trò của sự kết nối các chủ thể trong liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản là rất quan trọng. 2. Vai trò của liên kết trong sản xuất nông sản Thứ nhất, góp phần đảm bảo các bên cùng có lợi trong sản xuất nông sản Thực tế cho thấy, nếu không có sự thống nhất về lợi ích thì không có sự thống nhất về mục đích cũng như hành động. Đối với liên kết kinh tế nói chung và liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản nói riêng, đảm bảo các bên cùng có lợi cũng được xem là nguyên tắc cơ bản nhất và là điều kiện tiền đề cho mối quan hệ liên kết. Lợi ích ở đây cần được hiểu một cách toàn diện, có lợi ích trước mắt hay lợi ích lâu dài, lợi ích trực tiếp hoặc gián tiếp, lợi ích kinh tế hay lợi ích phi kinh tế... để đảm bảo một cách đầy đủ và công bằng. Trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt, cần phải có sản phẩm khối lượng lớn, chất lượng cao, đạt tiêu chuẩn quốc tế, giao hàng đúng lúc, giá thành cạnh tranh. Nông dân cá thể không thể làm được điều này. Nông dân phải tổ chức được "hành động tập thể" theo quy trình sản xuất chung theo từng cánh đồng lớn. Quy trình sản xuất, thu hoạch, bảo quản và thương mại của nông dân được thiết lập trên cơ sở yêu cầu của doanh nghiệp, thị trường về khối lượng cung ứng, chất lượng hàng hóa Đây chính là các yếu tố để nông dân xây dựng hành động tập thể. Hàng hóa nông sản cần được xác định rõ về số lượng, chất lượng đối với từng thị trường để làm cơ sở xây dựng kế hoạch cung ứng; xác định rõ chất lượng và số lượng sản phẩm nông sản trong sản xuất. Yêu cầu chất lượng của thị trường phải làm căn cứ cơ bản để xây dựng quy trình kỹ thuật cho các mô hình liên kết. Đối với người sản xuất nông sản, liên kết với chế biến và tiêu thụ để nhận được các hỗ trợ về vốn, về khoa học và công nghệ; đặc biệt là để có thị trường tiêu thụ ổn định. Không chỉ vậy, nông dân cũng được nâng cao trình độ sản xuất thông qua các buổi tập huấn, chia sẻ kinh nghiệm sản xuất Từ đó gắn kết giữa nông dân và nông dân ngày càng bền chặt. Liên kết giữa nông dân với nhau để đáp ứng nhu cầu thị trường tốt hơn. Chỉ như vậy, nông dân mới có thể cung cấp NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI TẠP CHÍ GIÁO DỤC LÝ LUẬN - SỐ 269+270 (QUÝ III+IV/2017) 37 sản phẩm đủ lớn về số lượng, đồng đều về chất lượng, kịp thời gian cho nhiều đối tác. Nhờ vào liên kết, nông dân mới có khả năng xây dựng và quản lý nhãn hiệu tập thể, tiến đến xây dựng thương hiệu cho sản phẩm, quản lý về chất lượng sản phẩm để gia tăng giá trị, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường đối với các sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đảm bảo an toàn, chất lượng. Đối với người chế biến và tiêu thụ, liên kết với người sản xuất nông sản để có nguồn nguyên liệu đầu vào ổn định, chất lượng tốt tạo điều kiện nâng cao tỷ suất sử dụng máy móc, chất lượng sản phẩm chế biến, từ đó nâng cao giá trị gia tăng và hiệu quả các hoạt động chế biến và tiêu thụ nông sản. Thực hiện liên kết sẽ góp phần chấm dứt tình trạng doanh nghiệp sản xuất nông sản mà không có vùng cung cấp nguyên liệu ổn định, nguyên liệu không có chất lượng và không có thiết bị chế biến hiện đại. Vùng quy hoạch nguyên liệu cũng là vùng thành lập hợp tác xã, tập đoàn, trang trại sản xuất tập trung một loại nguyên liệu, theo quy trình đạt chất lượng VietGAP hoặc GlobalGAP. Điểm cơ bản và cốt lõi của các mô hình sản xuất hiệu quả trong nông nghiệp chính là xây dựng các mối liên kết ngang (nông dân với nông dân) để thực hiện hành động tập thể và liên kết dọc (nông dân với doanh nghiệp) để xây dựng kênh phân phối mới của các tác nhân trong chuỗi giá trị, đáp ứng yêu cầu thị trường hiệu quả nhất dựa trên nguyên tắc các bên tham gia bình đẳng, cùng có lợi. Thứ hai, tăng tính tự nguyện và tự chịu trách nhiệm của các bên tham gia liên kết Sự tự nguyện được hiểu là các bên tham gia chủ động, tự giác trong mối quan hệ hợp tác nhằm phát huy hết thế mạnh, đồng thời bù đắp những hạn chế của mình, không phân biệt thành phần kinh tế, quy mô lớn nhỏ, trong nước hay ngoài nước Đây là điều kiện cần cho sự liên kết. Bên cạnh sự tự nguyện thì sự tự chịu trách nhiệm cũng là một trong các vấn đề mang tính nguyên tắc. Bởi vì, sự tự chịu trách nhiệm được coi là điều kiện đủ của quá trình liên kết nói chung, liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nói riêng. Tự nguyện sẽ quy định trách nhiệm của các bên tham gia trong việc thực hiện liên kết kinh tế, cùng hưởng lợi đồng thời cũng chia sẻ những rủi ro nếu có trong quá trình liên kết kinh tế. Từ đó các hoạt động liên kết kinh tế giữa các chủ thể tham gia được thực hiện một cách thuận lợi và đem lại hiệu quả cao. Đối với liên kết giữa sản xuất và chế biến và tiêu thụ nông sản, tự nguyện và tự chịu trách nhiệm cũng là một trong các nguyên tắc quan trọng. Điều này cũng xuất phát từ vai trò của các chủ thể tham gia liên kết trong chuỗi giá trị nông sản, từ sự gắn kết lợi ích của từng thành viên trong chuỗi giá trị đó. Vì vậy, trong phạm vi liên kết mỗi chủ thể phải thực hiện tốt và đảm bảo tính trung thực trong dây chuyền sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản. Không phải ngẫu nhiên, yêu cầu về nguồn gốc, xuất xứ sản phẩm trong liên kết được coi như là khâu kiểm định trách nhiệm của từng tổ chức và cá nhân trong ngành hàng nông sản. Thứ ba, góp phần làm tăng hiệu quả trong sản xuất nông sản Thực hiện liên kết để sản xuất theo chuỗi NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI TẠP CHÍ GIÁO DỤC LÝ LUẬN - SỐ 269+270 (QUÝ III+IV/2017) 38 giá trị là một trong những đột phá quan trọng hàng đầu trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp bởi ba lý do: Thứ nhất, nó cho phép tập trung các nguồn tài nguyên, nguồn vốn... vào các mặt hàng mà nước ta có lợi thế; thứ hai, sản xuất theo chuỗi sẽ sắp xếp tổ chức lại sản xuất theo hướng chia sẻ đều quyền lợi cũng như rủi ro cho các tác nhân tham gia chuỗi liên kết, từ đó tạo động lực cho sản xuất, các tác nhân phát huy được hết khả năng của mình; thứ ba, sản xuất theo chuỗi cho phép kiểm tra chất lượng, vệ sinh an toàn và các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với sản phẩm, hàng hóa từ đó duy trì được thương hiệu, tăng khả năng cạnh tranh, đưa hàng hóa vào thị trường. Đây là khâu chúng ta đang rất yếu. Do đó, liên kết để sản xuất theo chuỗi giá trị là xương sống trong tái cơ cấu ngành nông nghiệp, qua chuỗi liên kết sẽ phân công công việc phù hợp với từng đối tượng sản xuất, từ đó góp phần nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Ở các quốc gia phát triển, sản xuất theo chuỗi giá trị chiếm tỷ trọng gần như tuyệt đối. Như ở Mỹ, sản xuất theo chuỗi giá trị đã được áp dụng từ năm 1954, đến nay toàn bộ sản phẩm chăn nuôi đều theo phương thức này. Ở Việt Nam, sản xuất theo chuỗi mới xuất hiện khoảng chục năm nay dưới hình thức doanh nghiệp đặt hàng cho các hộ nông dân nuôi gia công gà, lợn... Ngành chăn nuôi đã khảo sát gần 20 chuỗi liên kết tại Hà Nội cho thấy hiệu quả khá tốt của mô hình sản xuất theo chuỗi, cụ thể người lao động có thu nhập bình quân từ 36 đến 60 triệu đồng/năm, giá thành thịt lợn nếu sản xuất theo chuỗi là 39 nghìn đồng/kg hơi trong khi sản xuất đơn lẻ giá thành lên tới 45- 46 nghìn đồng/kg. Ở Hà Tĩnh, mô hình chăn nuôi liên kết với quy mô 500- 2.500 lợn thương phẩm/lứa cho lợi nhuận bình quân 220 triệu đồng/năm, mô hình quy mô nhỏ đạt lợi nhuận 400-700 nghìn/con. Người lao động ở Hợp tác xã chăn nuôi bò sữa Tân Thông Hội (Thành phố Hồ Chí Minh) có thu nhập bình quân lao động từ 2,5 - 5 triệu đồng/tháng, Hợp tác xã Hòa Lộc đạt 4,5 triệu đồng/người/tháng...(1) Thứ tư, góp phần nâng cao hiệu quả, vai trò quản lý nhà nước về kinh tế Quản lý nhà nước về kinh tế trong nông nghiệp là tổng thể các can thiệp của Nhà nước đối với nông nghiệp thông qua pháp luật và các chính sách, kế hoạch để tạo môi trường pháp lý và kinh tế thuận lợi cho các hoạt động sản xuất - kinh doanh nông nghiệp hướng tới mục tiêu chung của toàn nền nông nghiệp; xử lý những quan hệ kinh tế của đơn vị trong sản xuất, lưu thông, phân phối, tiêu dùng các sản phẩm nông nghiệp; điều tiết các lợi ích giữa các vùng, các ngành, sản phẩm nông nghiệp, giữa nông nghiệp với toàn bộ nền kinh tế; thực hiện sự kiểm soát đối với tất cả các hoạt động trong nền nông nghiệp và kinh tế nông thôn làm ổn định và lành mạnh hoá mọi quan hệ kinh tế và xã hội... Việc xử lý các quan hệ đó thông qua các công cụ quản lý, trong đó có các công cụ về cơ chế, chính sách, về quy hoạch. Đây là sự can thiệp đặc trưng của các hoạt động quản lý nhà nước về kinh tế. Tuy nhiên, nông nghiệp, nông thôn là hệ thống ngành và lĩnh 1 - https://baomoi.com/san-xuat-theo-chuoi-gia-tri-loi-giai- cho-bai-toan-tai-co-cau-nganh-nong-nghiep NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI TẠP CHÍ GIÁO DỤC LÝ LUẬN - SỐ 269+270 (QUÝ III+IV/2017) 39 vực có nhiều đặc điểm mang tính đặc thù, đòi hỏi Nhà nước phải có biện pháp can thiệp khác với các ngành, lĩnh vực khác. Với các nội dung này, nhiều người nhấn mạnh vai trò tạo lập môi trường kinh tế, môi trường pháp lý của Nhà nước đến hoạt động sản xuất kinh doanh của các chủ thể (hộ, trang trại, doanh nghiệp) nói chung, trong liên kết kinh tế giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản nói riêng. Tuy nhiên, với vai trò điều tiết lợi ích, giám sát điều chỉnh các quan hệ kinh tế, Nhà nước đã tham gia vào liên kết kinh tế như là một đối tác thông qua các công cụ và đòn bẩy kinh tế. Trên thực tế, Việt Nam đã nhận thức được vấn đề này nên đã coi Nhà nước là một trong các chủ thể tham gia liên kết kinh tế, trong “liên kết bốn nhà”. 3. Một số giải pháp phát huy vai trò của liên kết trong sản xuất nông sản Thứ nhất, thực hiện quy hoạch và xây dựng hệ thống hạ tầng kinh tế - kỹ thuật cho vùng nguyên liệu Về việc quy hoạch và xây dựng hệ thống hạ tầng kỹ thuật phục vụ cho sản xuất nông nghiệp, trước hết phải ưu tiên phục vụ cho sự phát triển của các loại cây trồng, vật nuôi chủ đạo. Tuỳ đặc điểm từng vùng cần tập trung xây dựng yếu tố nào trong hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy, việc đầu tư xây dựng hệ thống kỹ thuật có ý nghĩa dẫn đường cho sự phát triển của sản xuất nông nghiệp. Việc này cần phải có bàn tay của Nhà nước từ công tác quy hoạch, thiết kế đến tổ chức huy động vốn, tổ chức xây dựng công trình, tổ chức khai thác và quản lý công trình vì người dân với trình độ thấp, năng lực vốn kém không thể làm được. Vùng nguyên liệu cần có hệ thống cơ sở hạ tầng phát triển để phục vụ sản xuất. Để tiến hành xây dựng cơ sở hạ tầng, các đơn vị cần quán triệt và thực hiện tốt phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm, nhân dân làm là chính đối với các công trình gắn trực tiếp với sản xuất, tuỳ từng điều kiện các địa phương có sự hỗ trợ hợp lý. Thứ hai, xây dựng và lựa chọn các hình thức tổ chức sản xuất Mỗi hình thức tổ chức có nội dung tổ chức và quản lý khác nhau, phù hợp với mỗi khâu của ngành hàng nông sản, thể hiện những ưu việt trong liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản khác nhau. Vì vậy, để tổ chức và quản lý sản xuất phát huy được vai trò của nó, để liên kết phát huy vai trò gắn kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản cần xây dựng và lựa chọn các hình thức tổ chức thích hợp. Để lựa chọn các hình thức tổ chức cần phân tích ưu, nhược điểm của từng hình thức trong từng khâu và liên kết giữa các khâu. Đánh giá sự phù hợp của các hình thức đó với đặc điểm tổ chức và quản lý của từng ngành hàng, của từng địa phương có hoạt động sản xuất, chế biến và tiêu thụ nông sản. Tổ chức lại sản xuất theo hướng gắn kết chặt chẽ và bảo đảm hài hòa lợi ích giữa các khâu nuôi, trồng, thu mua, chế biến và xuất khẩu. Trong đó, tổ chức lại các hộ theo mô hình quản lý cộng đồng (nhóm hộ, hợp tác xã, hiệp hội...); sắp xếp lại hệ thống các cơ sở chế biến và tiêu thụ phù hợp với các vùng sản xuất nguyên liệu theo phạm vi thích hợp của từng địa phương. NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI TẠP CHÍ GIÁO DỤC LÝ LUẬN - SỐ 269+270 (QUÝ III+IV/2017) 40 Thứ ba, có cơ chế hỗ trợ nông dân, cơ sở chế biến trong tổ chức các hoạt động liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ Tham gia liên kết là các hộ nông dân, cơ sở chế biến nhỏ nên hạn chế về thông tin và trình độ tham gia liên kết. Đặc biệt, trong soạn thảo và thực thi hợp đồng liên kết sẽ phát sinh nhiều vấn đề về pháp lý và kinh tế do hoạt động sản xuất nông nghiệp chịu nhiều tác động khách quan, kỷ luật trong thực thi pháp luật về kinh tế thấp. Vì vậy, khi triển khai các hoạt động liên kết không tránh khỏi những lúng túng. Trong bối cảnh trên, hỗ trợ các tác nhân tham gia liên kết trở thành yêu cầu mang tính cấp thiết. Các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức hội nghề từng địa phương lựa chọn các doanh nghiệp có tiềm lực, đặc biệt là các doanh nghiệp có đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, có sự tác động tương hỗ và có uy tín trong các quan hệ liên kết để giới thiệu cho nông dân. Tạo môi trường thuận lợi, nhất là các thủ tục hành chính, các chính sách kinh tế thu hút cho các doanh nghiệp đầu tư vào ngành nông nghiệp. Các cơ sở chế biến và tiêu thụ nông sản cần tìm hiểu kỹ về đối tác dự định liên kết, giới thiệu để đối tác biết thực lực hoạt động kinh doanh của mình để có sự đàm phán, ký kết tham gia liên kết. Cung cấp đầy đủ, trung thực thông tin minh chứng tiềm lực của doanh nghiệp cho cơ quan quản lý nhà nước. Quảng bá hình ảnh doanh nghiệp đến rộng rãi nông dân. Đề xuất các hình thức liên kết phù hợp với nông dân từng vùng nguyên liệu. Thứ tư, nâng cao vai trò của các Hiệp hội ngành hàng và ý thức pháp luật của các chủ thể trong liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng, các Hiệp hội ngành hàng ngày càng có vai trò quan trọng đối với các doanh nghiệp của ngành hàng nông nghiệp. Vì vậy, phát triển và nâng cao vai trò của các Hiệp hội ngành hàng có ý nghĩa quan trọng trong phát triển liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản. Liên kết đòi hỏi các chủ thể phải tuân thủ các thỏa thuận trong các hợp đồng. Lâu nay, ở Việt Nam, những vấn đề liên quan đến cam kết hợp đồng trong liên kết sản xuất, chế biến và tiêu thụ thường bị coi nhẹ, dẫn đến “bể kèo”. Tình trạng trên không chỉ ảnh hưởng đến hoạt động của các bên tham gia liên kết, mà trong bối cảnh hội nhập trong nước và quốc tế ngày càng mở rộng, sự hội nhập sẽ gặp nhiều khó khăn, tổn hại kinh tế khi vi phạm hợp đồng sẽ bị xử lý nghiêm khắc trong các hiệp định thương mại, trong các hợp đồng với các đối tác nước ngoài. Vì vậy, nâng cao ý thức pháp luật trong liên kết giữa sản xuất với chế biến và tiêu thụ nông sản là hết sức quan trọng.‡ Tài liệu tham khảo: 1. Đinh Văn Thành: Tăng cường năng lực tham gia của hàng nông sản vào chuỗi giá trị toàn cầu trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam, Nxb Công Thương, Hà Nội, 2010. 2. Hồ Quế Hậu: Liên kết kinh tế giữa doanh nghiệp chế biến nông sản với nông dân ở Việt Nam, Luận án tiến sĩ, Đại học Kinh tế Quốc dân, 2012. 3. item/34983102-lien-ket-san-xuat-gan-voi-tieu-thu- nong-san. html. 4. giai-phap-de-khong-phai-giai-cuu-nong-san/317459. vgp