Đề tài Kinh nghiệm kiến trúc truyền thống Việt Nam và sử dụng tiết kiệm năng lượng trong công trình xây dựng một số nước trên thế giới

Nước ta là một nước có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, mùa hè nắng nóng, lượng bức xạ mặt trời lớn, miền Bắc mùa đông lạnh (nhất là ở các tỉnh miền núi phía bắc), độ ẩm cao. Để khắc phục vấn đề này ông cha ta trên mỗi vùng khác nhau của đất nước đã có những kinh nghiệm riêng trong việc sử dụng vật liệu, cấu trúc tường, mái chắn mưa nắng. - Vùng Đông Bắc có mùa đông lạnh ngắt, cónơi tuyết rơi, có sương muối vì vậy ngôi nhà cổ truyền thống ở đây là nhà trình tường đầy dày 40cm, nhà mở ít cửa và cửa sổ thường có kích thước nhỏ. Ngôi nhà này rất đặc trưng, mùa hè thì mát mẻ, mùa đông thi ấm áp. Ngoài ra người dân nơi đây còn sử dụng loại nhà sàn để tránh ẩm mốc tránh lũ lụt, thú dữ (Hình 2.7). - Nhà ở dân gian vùng đồng bằng Bắc Bộ, ngoài việc lựa chọn hướng nhà, ông cha ta còn chú ý kết hợp với các loại hình che chắn khắc như: trồng cây, treo manh che, dựng các tấm phiên dại để ngăn chặn bức xạ mặt trời mùa hè, che chắn gió lạnh mùa đông. Ngôi nhà luôn luôn được thoáng đãng, chống được ẩm mốc. - Nhà ở dân gian miền Trung hay ở đồng bằng Sông Cửu Long thường có loại tường mỏng: vách đan bằng tre, nứa, gỗ hay bằng đất trộn rơm trát lên khung tre. Với loại cấu tạo tường này thì vào buổi trưa thường bị bức xạ mặt trời xâm nhập dễ dàng nhưng lúc xế chiều nó.

doc20 trang | Chia sẻ: linhlinh11 | Ngày: 25/12/2018 | Lượt xem: 11 | Lượt tải: 0download
Bạn đang xem nội dung tài liệu Đề tài Kinh nghiệm kiến trúc truyền thống Việt Nam và sử dụng tiết kiệm năng lượng trong công trình xây dựng một số nước trên thế giới, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
Đặt vấn đề Công trình kiến trúc trước hết được thiết kế và xây dựng nhằm tạo ra nơi cư ngụ tranh những thay đổi thất thường của thời tiết trong tự nhiên, dưới dạng nắng, mưa, gió rét Những thiết kế được làm cho thích nghi với điều kiện khí hậu địa phương và các vật liệu xây dựng địa phương sẵn có. Những cách tiếp cận của kiến trúc truyền thống, thể hiện sự lưu tâm đến thiết kế sinh khí hậu, yêu cầu một sự thông hiểu sâu sắc môi trường tự nhiên nhằm đưa ra những giải pháp ứng dụng liên quan tới hình dạng, quy mô công trình, hướng che chắn nắng, lựa chọn các vật liệu xây dựng thích hợp Những điều kiện tiện nghi, tuy vậy lại không thể có được quanh năm. Do đó, hoạt động cua con người phần nào vẫn bị hạn chế bởi những khắt khe của môi trường, hoạt động của con người chấm dứt khi mặt trời lặn và lại bắt đầu với những tia nắng đầu tiên của ban ngày. Mặc dù hiện giờ thế giới có tới 1/4 dân số không được sử dụng điện những người có thể tiếp cận với nguồn năng lượng này hoàn toàn công nhận những cải thiện đáng kể trong điều kiện sống của họ. Đó là một hiệu quả trong tiến trình phát triển công nghệ, tuy nhiên nhiều kiến trúc sư chẳng hề quan tâm tới các điều kiện ràng buộc của khí hậu trong thiết kế công trình mà lại tập trung hơn vào các khía cạnh thẩm mỹ. Các kỹ sư điện và cơ khí buộc phải có các giải pháp ứng dụng để tạo ra tiện nghi sử dụng trong công trình bằng cách kết hợp các công nghệ tiêu tốn năng lượng. Vô số các công nghệ mới phát minh trong cuối thế kỷ này tuy nhiên lại không thực sự giải quyết được những vấn đề toàn cầu của chúng ta. Vào đầu thế kỷ 21 này, chúng ta vẫn lấy năng lượng từ các nhà máy nhiệt điện dùng than đốt có độ ô nhiễm cao, vẫn sống trong các tòa nhà lãng phí năng lượng, vẫn dùng các thiết bị hệ lam mát và sưởi ấm, chiếu sáng có hiệu suất kém. Trong những công trình thương mại và công nghiệp được thiết kế không tốt người ta vẫn đang phàn nàn về sự mất mát năng suất và kèm theo đó là cái gì gọi là "hội chứng khó chịu trong công trình xây dựng". Sự gia tăng của các năng lượng có nguồn gốc từ nguyên liệu hóa thạch hai thập kỷ vừa qua làm chúng ta phải nhận thức về sự cần thiết phải tiết kiệm năng lượng và sử dụng của các nước công nghiệp phát triển chỉ sau đợt gia tăng đầu năm 1973 các nước đang phát triển đã nhập cuộc vào cuối thấp kỷ 80 và đầu thập kỷ 90 nhằm đảm bảo nhịp độ phát triển kinh tế nhanh chóng của họ. Hầu hết các quốc gia Châu á - Thái Bình Dương đã thiết lập chính sách dùng năng lượng hiệu quả và thi hành các biện pháp thực tế để phù hợp với cả mục tiêu kinh tế - xã hội của họ. Những biện pháp này bao gồm nâng cao nhận thức của các nhà đầu tư, hỗ trợ cho người ra quyết định, tạo tiền đề cho thị trường thiết bị và dịch vụ năng lượng hiệu quả, ban hành các cơ cấu tài chính đổi mới, thiết lập các quy chuẩn và tiêu chuẩn phù hợp với nền kinh tế địa phương Trong khi hầu hết các chính sách năng lượng hiệu quả đều tập trung vào các cách làm giảm năng lượng tiêu thụ do vận hành công trình có rất ít quan tâm đến vấn đề để hiệu suất năng lượng cần thiết để xây dựng nên chúng. Các công trình xây dựng hôm nay sẽ còn tồn tại trong vòng từ 50 đến 100 năm nữa. Năng lượng tổng thể biểu hiện trong công trình sẽ tương đương với dịch vụ năng lượng hiệu quả, ban hành các cơ cấu tài chính đổi mới, thiết lập các quy chuẩn và tiêu chuẩn để phù hợp nền kinh tế địa phương Khi chúng ta cố gắng cho công trình dùng năng lượng hiệu quả hơn thì tỷ lệ của năng lượng tổng thể biểu hiện trên năng lượng vận hành sẽ thậm chí còn cao hơn. Năng lượng tổng thể biểu hiện của công trình một phần là do các vật liệu có hàm lượng năng lượng cao phần còn lại là do các dạng chất thải sinh ra từ các công trường xây dựng. Quan điểm thiết kế nhà ở do người dân tự xây dựng dẫn đến tiêu tốn nhiều vật liệu hơn, do vậy tiêu thụ nhiều năng lượng và có giá thành cao hơn. Tương tự như thế, những công trình được thiết kế luôn yêu cầu phải bảo trì đều đặn và duy trì cung cấp dịch vụ chất lượng và tin cậy với giá thành. Nhiều công trình có thể được thiết kế và xây dựng tốt, nhưng chủ sở hữu thường có thể thiếu các kinh nghiệm cần thiết hoặc không có đội ngũ nhân sự có khả năng để đảm bảo hoạt động hiệu quả của các thiết bị cung cấp dịch vụ năng lượng. Kết quả là, hiệu quả hoạt động của hệ thống sưởi sấm và làm mát luôn thể hiện dưới mức điều kiện thiết kế và cung cấp các dịch vụ năng lượng không hiệu quả. Cách đánh giá mới đã được bổ sung và các quan tâm tới công tác bảo vệ môi trường và sự phát triển bền vững và nhận thức lớn hơn về các ảnh hưởng xấu tới môi trường do các hoạt động của con người trong quá trình sử dụng và vận hành công trình gây ra. Điều này dẫn đến sự cần thiết phổ biến rộng rãi quan điểm về "ngôi nhà xanh" không chỉ quan tâm tới năng lượng tiêu thụ trong công trình mà còn cả cách thức chúng ta hạn chế những tác động đến môi trường nữa. Quá trình thiết kế các công trình "xanh" hay công trình hòa nhập với thiên nhiên bao gồm áp dụng các nguyên tắc thiết kế sinh khí hậu, bảo tồn nguồn năng lượng và vật liệu lựa chọn thiết bị dùng năng lượng hiệu quả để cung cấp dịch vụ cho công trình dùng năng lượng sạch và tái tạo được, áp dụng các phương pháp quản lý nước và chất phế thải. Trọng lực đảm bảo giảm tối đa các ảnh hưởng xấu tới môi trường, các công trình xanh sẽ cung cấp tiện nghi tốt hơn cho người sử dụng, nâng cao năng suất, giảm giá thành hoạt động và bảo trì Dự tính nếu trang bị thêm các thiết bị nhằm tiết kiệm năng lượng sẽ giảm tiên cho năng lượng tiêu thụ 20% thì nếu công trình được thiết kế với quan điểm "xanh" hoặc hòa nhập với môi trường thì năng lượng có thể được tiết kiệm tới 40-50%. Những rào cản với vấn đề năng lượng hiệu quả và bảo vệ môi trường trong công trình xây dựng: Bằng cách áp dụng các công nghệ và ứng dụng năng lượng hiệu quả hiện đại hơn các nhà thiết kế, xây dựng và người sử dụng các công trình kiến trúc tại các nước đang phát triển ở châu á có những thuận lợi so sánh tương đối tốt hơn vì tránh lặp lại các lỗi làm của những nước công nghiệp phát triển. Tuy nhiên cũng cần khắc phục rào cản trong việc lựa chọn các cách dùng hiệu quả năng lượng trong công trình. Ngoài các rào cản như gia năng lượng các cạnh tranh không lành mạnh, không có các dịch vụ và sản phẩm, nguồn tài chính hạn chế. những cản trở đặc biệt với ngành xây dựng còn bao gồm các vấn đề sau: - Sự phân tán của khối xây dựng: Công nghiệp xây dựng là ngành có độ phân tán cao, bao gồm sự tham gia của rất nhiều nhóm doanh nghiệp về thiết kế xây dựng cung cấp và cài đặt thiết bị, cải tạo công trình. Mỗi nhóm có thể được tổ chức đến một chừng mực nào đó, nhưng có rất ít sự tương tác giữa các nhóm khác nhau. Kiến thức của họ về hiệu quả năng lượng và bảo vệ môi trường, hạn chế ô nhiễm cũng rất hạn chế và cần có đào tạo về quan điểm thiết kế xã hội, các kỹ thuật để nâng cao kỹ năng và cho ra những công trình tốt hơn - Thiếu hợp tác: cần thiết kế hòa nhập môi trường thường cần có quy hoạch tốt, tương tác và tham gia hiệu quả của tất cả các nhà đầu tư (chủ sở hữu, nhà thầu, kiến trúc sư, thiết kế nội thất, kỹ sư điện và cơ khí) ngay từ khi dự án mới bắt đầu. Trong thực tế, các nhiệm vụ rất rời rạc và không có liên hệ giữa các nhóm phần khác nhau. Kết quả là sự không nhất quán giữa các mục tiêu khác nhau sẽ không bảo đảm mức hiệu quả năng lượng và giảm giá thành mong muốn. - Những khuyến khích lợi nhuận thông qua hiệu quả sử dụng năng lượng và bảo vệ môi trường không được đặt đúng chỗ: Nhà đầu tư ra quyết định về thiết kế xây dựng và thiết kế không phải trả tiền cho giá hoạt động vì họ sẽ bán chúng hoặc sẽ cho một đối tác thứ ba thuê. Họ không có khuyến khích nào về lợi nhuận thực đây giảm tối đa giá thành hoạt động bằng cách chịu một giá thành ban đầu lớn hơn. - Thiếu thông tin: Nhà xây dựng cũng như người sử dụng không được tiếp cận thông tin cập nhật và tin cậy về công nghệ hiệu quả năng lượng và giá thành lợi nhuận đi cùng chúng. Nhìn chung người tiêu dùng không có thông tin về giá thành hoạt động của thiết bị họ mua sắm trong cả vòng đời sử dụng, do đó họ thường chọn thiết bị với giá thành ban đầu nhỏ, không tương ứng với hiệu suất năng lượng của chúng. Chi phí cho thu thập thông tin và đánh giá các lựa chọn để ra quyết định đúng có thể rất phiền hà cho người sử dụng có thể tuân theo quá trình rắc rối này. - Giá thành xây dựng: hầu hết các nhà phát triển dự án đều lo ngại về các thiết kế đổi mới và không quen thuộc vì họ sợ rằng những lựa chọn như thế sẽ làm chậm tiến trình xây dựng và tăng giá thành. Họ sợ rằng bất cứ sự thay đổi nào trong sự ứng dụng quen thuộc là liều lĩnh và cho rằng các giải pháp năng lượng hiệu quả làm tăng giá thành, độ rủi ro và trì hoãn. thay vì đợi một thiết bị hiệu quả năng lượng hơn,họ sẽ mua thiết bị rẻ hơn và hiệu suất kém hơn để tránh trì hoãn trong quá trình hoàn thiện công trình và mất thu nhập do trì hoãn đưa vào sử dụng. - Quá trình thiết kế kém hiệu quả. Quá trình thiết kế là quá trình làm cho việc đầu tư cho các thiết bị công suất quá cỡ dễ dàng hơn là đầu tư cho hiệu quả năng lượng. Phụ thuộc nhiều hơn và các quy tắc của tài liệu chuyên khảo, thực hành thiết kế khuyến khích vượt quá công suất cần thiết hơn là tối ưu hóa để phù hợp thời tiết địa phương. Chi phí thường liên quan tới quy mô dự án và lợi nhuận thường khuyến khích chi tiêu nhiều hơn mà không tính đến khả năng tiết kiệm tiềm tàng của giá thành hoạt động. Hơn thế, ít có sự quan tâm thích đáng tới sự hòa hợp và các cạnh tranh có thể giữa các giải pháp đa dạng. Một trong những trở ngại chính với việc phổ biến sử dụng các công nghệ hiệu quả năng lượng và bảo vệ môi trường là yêu cầu với thị trường do đầu tư ban đầu cao.Cần phải suy nghĩ từ tính toán đến hiệu quả làm trong quá trình vận hành công trình, để thấy rằng những lợi ích về kinh tế, xã hội và bảo vệ môi trường là vô cùng to lớn. Và từ đó thời gian để thu hồi vốn đầu tư ban đầu là không dài. Để cung cấp những kiến thức cơ bản trong lĩnh vực này, đề tài nghiên cứu những căn cứ khoa học và những biện pháp thiết kế kiến trúc và thiết kế kỹ thuật để công trình kiến trúc được thiết kế xây dựng sẽ đảm bảo việc sử dụng năng lượng có hiệu quả và bảo vệ môi trường. Chơnưg I năng lượng và môi trường trong công trình xây dựng I.1. Năng lượng và môi trường Sự phát triển mạnh mẽ, nhanh chóng của khoa học kỹ thuật và Công nghệ (KHKTCN) đang làm chất lượng cuộc sống của con người không ngừng được nâng cao. Tuy nhiên bên cạnh những lợi ích to lớn có được từ những thành tựu khoa học công nghệ thì chúng ta cũng phải trả một cái giá rất đắt là môi trường sống cua chúng ta đang bị hủy hoại từng ngày từng giờ. Con người trong quá trình lao động sản xuất ra của cải vật chất đã thải vào môi trường lượng chất thải khổng lồ, bên cạnh đó, cùng với những toan tính lợi ích cá nhân họ còn gây ra các cuộc chiến tranh, hoặc tàn phá, khai thác triệt để những nguồn tài nguyên của trái đất. Có thể thấy rằng từ trước đến nay sự phá hoại môi trường tỷ lệ thuận với sự tăng trưởng kinh tế và sự văn minh của loài người, và nếu cứ tiếp tục như vậy thì cuộc sống của các thế hệ tương lai sẽ ra sao? Trước tình hình đó, một yêu cầu bức thiết được đặt ra là làm thế nào để song song phát triển phồn vinh về kinh tế, công bằng về xã hội, môi trường sinh thái trong lành và đảm bảo trường tồn. Là một trong những quốc gia cam kết thực hiện phát triển bền vững, Việt Nam đã tích cực thực hiện những công việc nhằm tạo tiền đề cho quá trình phát triển bền vững. Phát triển bền vững của Việt Nam đã trở thành quan điểm chủ đạo và được khẳng định trong Nghị quyết Đại hội Đảng Cộng sản toàn quốc lần thứ IX, trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 10 năm 2001 - 2010 và trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2001 - 2005 là: "Phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững, tăng trưởng kinh tế đi đôi với thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường" và "Phát triển kinh tế - xã hội gắn chặt với bảo vệ và cải thiện môi trường, bảo đảm sự hài hòa giữa môi trường nhân tạo với môi trường tự nhiên giữ gìn đa dạng sinh học". Chiến lược quốc gia về bảo vệ môi trường trong thời gian 10 năm 2001 - 2010 đã được soạn thảo với sự tham gia rộng rãi của các tổ chức chính phủ, các đoàn thể xã hội và đại biểu các tầng lớp nhân dân. Kèm theo đó là hàng loạt văn bản pháp luật và các chương trình trọng điểm quốc gia trong tất cả các lĩnh vực then chốt về phát triển kinh tế , ổn định xã hội và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, là một nước có nền kinh tế kém phát triển, sự phát triển của Việt Nam hiện nay vẫn còn dựa trên việc chú trọng khai thác tài nguyên nhằm tăng sản lượng theo chiều rộng, dựa trên mô hình tiêu thụ năng lượng và nguyên liệu. Trong khi đó, dân số tăng nhanh, nạn đói nghèo, mức độ đáp ứng chưa đầy đủ đối với những dịch vụ công cộng cơ bản như: giáo dục và y tế, các tệ nạn xã hội gia tăng vẫn còn là những vấn đề xây dựng cấp bách.Nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên bị khai thác cạn kiệt và sử dụng lãng phí. Môi trường thiên nhiên ở nhiều nơi bị phá hoại và suy thoái đến mức báo động. Việt Nam chưa có đủ những chính sách và công cụ thể chế cần thiết để lồng ghép một cách có hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội với bảo vệ môi trường. Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội trong 10 năm 2001 - 2010 và chiến lược bảo vệ môi trường 10 năm 2001 - 2020 đã được song song xây dựng, nhưng còn thiếu tham chiếu đầy đủ và lồng ghép chặt chẽ với nhau. Nhằm khắc phục thiếu sót này và thực hiện Công ước quốc tế về phát triển bền vững (Rio DeJaneiro 1992). Chính phủ Việt Nam chủ trương xây dựng Chương trình Nghị sự 21 về phát triển bền vững của Việt Nam. Có thể thấy Phát triển bền vững đang là định hướng phát triển của doanh nghiệp nhân loại. Mỗi một cá nhân, một lãnh thổ hay Quốc gia đều phải có trách nhiệm trong mọi hoạt động của mình để phát triển thế giới hài hòa, bền vững, trường tồn cho muôn đời sau. 1.1.1. Năng lượng và môi trường Năng lượng là yếu tố không thể thiếu trong sự phát triển của loài người. Để duy trì mọi hoạt động lao động sản xuất và các hoạt động khác, con người phải sử dụng đến những nguồn năng lượng để vận hành máy móc, các trang thiết bị phục vụ cuộc sống. Trong thời kỳ sơ khai của loài người, mọi hoạt động diễn ra còn đơn giản nên nhu cầu sử dụng và sự khám phá nguồn năng lượng từ thiên nhiên chỉ là rất nhỏ so với trữ lượng vốn có của trái đất như đốt lửa để sưởi ấm và nướng chín thức ăn hay lợi dụng dòng nước, sức gió cho việc di chuyển trên sông. Dần dần cùng với sự phát triển về nhận thức, con người đã khám phá thêm nhiều nguồn năng lượng mới và sử dụng chúng để phục vụ cuộc sống của mình. Những nguồn năng lượng có sẵn trong tự nhiên được con người sử dụng nhiều nhất từ trước đến nay phải kể đến than đá và dầu mỏ - nguồn năng lượng đó tưởng chừng như vô tận nhưng tương lai sẽ không thể đủ trước các hoạt động sản xuất khổng lồ và đang ngày càng phát triển của loài người. Với sự trợ giúp của KHKTCN, con người đang tìm và khai thác thêm những nguồn năng lượng mới như năng lượng mặt trời, năng lượng vũ trụ, năng lượng nguyên tử Tuy nhiên, việc khai thác, sử dụng năng lượng có ảnh hưởng xấu trực tiếp vào môi trường sống. Một trong những nguồn chính gây ô nhiễm là nhiên liệu hóa thạch, thải ra khí CO2, NOx, SOx và các chất độc hại khác. Theo dự báo, riêng tại khu vực các nước APEC, khí thải CO2 sẽ tăng khoảng 47% trong giai đoạn 1995 - 2010, tức là tăng khoảng 2,6%/năm, so với 2,2%/năm trong giai đoạn 1980 - 1995. Mức thải khí CO2 trong khu vực sản xuất điện tăng nhanh hơn 66% so với mức tăng này ở tất cả các khu vực khác. Các hợp chất độc hại trong quá trình khai thác dầu mỏ, than đá đang làm bầu không khí trái đất ô nhiễm nặng nề, tầng ozon bị phá hủy, trái đất đang bị nóng lên dần với cái gọi là "hiệu ứng nhà kính". Sức khỏe và tính mạng con người bị đe dọa nghiêm trọng. Rồi các rủi ro tai nạn trong quá trình khai thác như vụ nhà máy điện nguyên tử tại Liên Xô trước đây hay các vụ đắm tàu chở dầu trên biển đã gây biết bao thảm họa cho con người và môi trường xung quanh không chỉ khi đó mà hậu quả còn kéo dài tới tận bây giờ Theo các nghiên cứu của Cơ quan năng lượng thế giới (IEA), trong giai đoạn 1995 - 2020, công suất sản xuất điện trên thế giới dự kiến sẽ tăng từ 3079 GW lên 5915 GW. Công suất mới phải xây dựng trong cả giai đoạn là 3503 GW, kể cả 667 GW các nhà máy hiện có những sẽ hết hạn sử dụng trong cùng kỳ. Khoảng 1/3 công suất sản xuất điện được xây mới thuộc khối các nước OECD và khoảng 1/2 thuộc Trung Quốc và các nước đang phát triển khác cho thấy nhu cầu sử dụng năng lượng không ngừng gia tăng. Sự xác định rõ những ảnh hưởng tác động lên môi trường là rất cần thiết để hoạch định một chiến lược lâu dài trong khai thác,sử dụng năng lượng trên cơ sở phát triển bền vững. Khái niệm năng lượng sạch đã được dùng để chỉ những nguồn năng lượng có nguồn gốc từ mặt trời (như gió, quang năng, hải lưu, khí quyển) hay những nguồn năng lượng có nguồn gốc từ vũ trụ (như địa nhiệt). Năng lượng sạch không gây ra những tác hại xấu đến môi trường trong quá trình khai thác,bên cạnh đó nó lại có một trữ lượng khổng lồ so với những nguồn năng lượng quy chuẩn thì nguồn năng lượng từ mặt trời là 100 nghìn tỷ tấn, năng lượng gió là 2 nghìn tỷ tấn Nếu có phương pháp khai thác hiệu quả nguồn năng lượng đó thì con người sẽ được sử dụng nguồn năng lượng vô tận mà không làm hủy hoại môi trường của chính mình. Cần phải có một chương trình và chính sách để phát triển năng lượng hiệu quả và lành mạnh về mặt môi trường. Những nước đang phát triển như Việt Nam cần phá vỡ mối liên hệ lịch sử giữa tăng trưởng kinh tế và tăng tiêu dùng năng lượng, giữa sử dụng năng lượng với hủy hoại môi trường. Phải định ra hướng đi đúng đắn như cải cách và sắp xếp lại ngành năng lượng, bằng cách cho cạnh tranh, áp dụng các nguyên tắc thương mại và đầu tư của tư của tư nhân, như vậy sẽ tăng được hiệu quả của ngành. Giá cả thị trường là những tín hiệu đúng đắn cho người sản xuất và người tiêu dùng.Các nguồn năng lượng thay thế mới sẽ không bị hạn chế nữa và các doanh nghiệp có hiệu quả sử dụng năng lượng một cách khôn ngoan hơn.Có các chương trình nghiên cứu hiệu quả năng lượng, chuyển sang những nguồn năng lượng ít gây ô nhiễm hơn. Như vậy là lành mạnh cả về mặt kinh tế và môi trường. ở những vùng nông thôn không được tiếp cận với lưới điện, các nguồn năng lượng tái tạo hữu hiệu với chi phí hiệu quả như năng lượng mặt trời, gió, có thể thay thế dầu diesel, dầu hoả và ắc quy. Chiến lược môi trườngcho năng lượng phải bao gồm cả những biện pháp khác nữa. Công việc của ngành môi trường - năng lượng là cần thiết để giúp Chính phủ đặt ra các ưu tiên. Các tiêu chuẩn về ô nhiễm không khi cần phải được phân loại rõ, xăng phải được khử chì. Việc phát triển những công nghệ lành mạnh về mặt môi trường và xã hội như thủy điện,công nghệ than sạch và khí đốt cần được thúc đẩy và việc can thiệp, chẳng hạn như cho đóng cửa và làm sạch môi trường cần được áp dụng để giải quyết những hậu quả của việc tàn phá môi trường. 1.1.2. Các yếu tố năng lượng: Tiêu thụ năng lượng trong công trình xây dựng là kết quả của nhiều yếu tố. Tuy nhiên những ảnh hưởng được biết đến như là các yếu tố năng lượng có thể được chia thành 3 nhóm chính. Mỗi người trong số chúng ta tác động tới yếu tố khác bằng phương thức phức tạp đến nỗi thật khó để xác định xem yếu tố nào có động lực mạnh hơn yếu tố nào. Những yếu tố năng lượng đó bao gồm (1) vị trí và khí hậu, (2) công trình và các hệ thống, và (3) người sử dụng và vận hành (xem sơ đồ). 1.1.3. Môi trường trong các công trình xây dựng Vào cuối thế kỷ 19, con người vẫn sử dụng chủ yếu là gỗ và than để sưởi ấm, nấu ăn và chiếu sáng cho nhà ở. Những nguyên liệu này làm cho nhà của họ mất vệ sinh và có những ảnh hưởng xấu với sức khỏe. phát minh ra điện năng mở đường cho kỷ nguyên công nghệ mới và có một ảnh hưởng to lớn tới cách thức con người sinh sống ngày nay, điều kiện sống đã được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên sự tiến bộ trong công nghệ xây dựng cùng với những trào lưu kiến trúc mới đã phát sinh ra hàng loạt các công trình kiến trúc mang chủ nghĩa biểu hiện, hình thức mà quên đi sự thích ứng của công trình với môi trường xung quanh. Các kiến trúc sư bù đắp lại sự thiếu hụt đó bằng cách tận dụng triệt để KHKTCN tạo ra các môi trường giả với ánh sáng, khí hậu, nhiệt độ hoàn toàn do máy tạo ra. Hậu quả dẫn đến sự lãng phí nguồn năng lượng tiêu phí cho các hoạt động của máy móc, ô nhiễm môi trường, tăng giá thành bảo trì công trình, gây cảm giác khó chịu với hoạt động của con người trong các công trình đó. Môi trường trong các công trình xây dựng ảnh hưởng trực tiếp đến các hoạt động hàng ngày của con người. Đó là một yếu tố thiết yếu cần phải tính đến ngay từ khâu thiết kế. Việc kết hợp hài hòa giải pháp kiến trúc phù hợp với môi trường cung ứng dụng của KHKTCN sẽ đem lại hiệu quả to lớn, bên cạnh việc tăng hiệu quả làm việc của con người cũng như khả năng mang lại những không gian nghỉ ngơi thoải mái cho việc tái sản xuất sức lao động do có môi trường sống hợp lý, xây dựng còn tiết kiệm được một nguồn năng lượng không phải hao phí cho các máy móc thiết bị tạo khí hậu giả, môi trường giảm được sự ô nhiễm đáng kể. Mỗi vùng lãnh thổ, quốc gia đều có những đặc điểm riêng về điều kiện thời tiết, khí hậu. Trong quá trình nghiên cứu thiết kế đòi hỏi người kiến trúc sư phải có sự giải quyết thỏa đáng. Quan điểm về "ngôi nhà xanh" đang là hướng đi cho các công trình xây dựng với việc áp dụng các nguyên tắc thiết kế sinh khí hậu, bảo tồn năng lượng và vật liệu, lựa chọn thiết bị dùng được, áp dụng các phương pháp quản lý nước và chất phế thải. Trong lúc hạn chế tối đa các ảnh hưởng xấu tới môi trường bên ngoài, cải thiện môi trường sống bên trong, các công trình xanh sẽ cung cấp tiện nghi tốt hơn cho người sử dụng, nâng cao năng suất, giảm giá thành hoạt động và bảo trì. "Ngôi nhà xanh" trong từng điều kiện môi trường, cơ sở vật chất cụ thể sẽ được tính toán để xây dựng sao cho hợp lý nhất. Nhiều kiến trúc sư thành công trong việc kết hợp hài hòa giữa việc xem xét tác động của yếu tố khí hậu với các yêu cầu khác về mặt công năng, hình thức công trình. Như theo quan điểm của kiến trúc sư Charles Corea (ấn Độ): "Từ những xuất phát điểm đơn giản, những giải pháp kiến trúc đã được hình thành với không gian kiến trúc linh hoạt, sự chuyển đổi trong - ngoài hầu như không có giới hạn". Hay quan điểm của kiến trúc sư về kiến trúc sinh thái Ken Yeang: "Khi thiết kế cần phải xem xét tập hợp các mối quan hệ mà kiến trúc công trình sẽ phải thiết lập với địa điểm xây dựng", đã cho thấy mối quan hệ hữu cơ giữa tự nhiên với các công trình kiến trúc, điều đó kết hợp với sự hỗ trợ của KHKTCN sẽ luôn đem lại môi trường sinh hoạt tốt nhất trong công trình xây dựng. 1.2. Phát triển bền vững và bảo vệ môi trường Khái niệm phát triển bền vững xuất hiện từ những năm 1970 trong phong trào bảo vệ môi trường. Đến nay, phát triển bền vững mang một nội dung rộng rãi hơn, vượt ra khỏi khuôn khổ bảo vệ môi trường. Định nghĩa được nêu ra trong báo cáo của Hội đồng Thế giới về Môi trường và Phát triển (WCED) của Liên Hợp Quốc nhan đề "Tương lai chung của chúng ta" (1987) hiện được sử dụng rộng rãi nhất trên quy mô quốc tế là: "Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng những yêu cầu của hiện tại, nhưng không gây trở ngại cho việc đáp ứng những nhu cầu của các thế hệ tương lai". Phát triển bền vững nhằm mục đích nâng cao tối đa chất lượng cuộc sống của nhiều thế hệ con người trong khuôn khổ cho phép của hệ thống sinh thái. Quá trình Phát triển bền vững nhằm đồng thời vươn tới sự phồn vinh về kinh tế, công bằng về xã hội, môi trường sinh thái trong lành và được đảm bảo trường tồn. Các khía cạnh kinh tế, xã hội, môi trường, văn hóa phải được phối hợp với nhau một cách hài hòa. Vớinhững mục tiêu tốt đẹp nhưng đầy thách thức, quan điểm về Phát triển bền vững đã được cộng đồng quốc tế chấp nhận rộng rãi và trở thành trào lưu hiện thực. Hội nghị thượng định của thế giới về Môi trường và Phát triển được tổ chức ở Rio De Janeiro (Braxin), 179 nước tham gia Hội nghị đã thông qua Tuyên bố Rio De Janeiro về Môi trường và Phát triển, gồm 27 nguyên tắc cơ bản, và Chương trình Nghị sự 21 (Agenda 21) về các hành động phát triển bền vững chung của toàn thế giới trong 21. Hội nghị cũng khuyến nghị từng nước căn cứ vào điều kiện và đặc điểm cụ thể của mình mà xây dựng Chương trình Nghị sự 21 ở tầm quốc gia và ở các vùng, các địa phương. Chương trình Nghị sự 21 về phát triển bền vững của Việt Nam là một khuôn khổ chiến lược chung, nêu lên những định hướng phối hợp hành động nhằm nhanh chóng tiến tới Sự Phát triển bền vững trong thế kỷ 21 này. Với quan niệm phát triển là một quá trình tổng thể của tăng trưởng kinh tế, không ngừng nâng cao công bằng xã hội trên cơ sở sử dụng hợp lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Chương trình Nghị sự 21 nêu lên những thách thức mà Việt Nam đang phải đối mặt, đề ra những chủ trương, chính sách và những lĩnh vực hoạt động cần được ưu tiên để có thể phát triển bền vững trong thế kỷ 21. Là một văn bản định hướng chiến lược phát triển dài hạn, Chương trình Nghị sự 21 sẽ được thường xuyên xem xét để bổ sung và điều chỉnh cho phù hợp với tình hình cụ thể của các giai đoạn phát triển và tương thích với những kiến thức mới và với nhận thức ngày càng được hoàn thiện hơn về con đường phát triển bền vững của Việt Nam. Dựa trên hệ thống kế hoạch hóa hiện hành, chương trình Nghị sự 21 tập trung vào những hoạt động cần được ưu tiên cho 10 năm trước mắt. Văn bản Chương trình Nghị sự 21 của Việt Nam bao gồm 5 phần: - Phần 1: Đánh giá quá trình phát triển của Việt Nam trong thời gian 10 năm vừa qua, nêu lên những nguyên tắc cơ bản của chiến lược phát triển bền vững trong thời gian tới. - Các phần 2, 3, 4: Trình bày những vấn đề then chốt của chiến lược phát triển bền vững về các mặt kinh tế, xã hội, môi trường. Đối với mỗi một vấn đề, trên cơ sở đánh giá thực trạng, phân tích yêu cầu phát triển. Chương trình Nghị sự 21 nên lên những định hướng để hoạch định những hoạt động ưu tiên. - Phần 5: Trình bày những vấn đề chủ yếu có liên quan tới việc tổ chức thực hiện chiến lược Phát triển bền vững. Chương II Kinh nghiệm kiến trúc truyền thống Việt Nam và sử dụng tiết kiệm năng lượng trong công trình xây dựng một số nước trên thế giới 2.1. Đặc điểm khí hậu Việt Nam Nhìn chung khí hậu nước ta thuộc loại khí hậu nhiệt đới ẩm và chịu tác động của gió mùa. So sánh với các vùng nhiệt đới khác, khí hậu nước ta có nhiệt độ trung bình thấp hơn và đồng thời có mưa và độ ẩm cũng cao hơn. Khí hậu Việt Nam có thể chia thành hai miền rõ rệt: A. Miền khí hậu phía Bắc, nhiệt đới ẩm gió mùa với đặc điểm: - Có nhiệt độ mùa đông thấp đáng kể với 4-50 thấp hơn so với các địa điểm khác cùng vĩ tuyến. - Không có bốn mùa rõ rệt khí hậu theo mặt trời mà chỉ có hai mùa theo gió mùa với thời kỳ chuyển tiếp ngắn giữa hai mùa đó là vào tháng IV và cuối tháng X và tháng XI. Mùa đông lạnh, ít mưa và mùa hạ nóng, mưa nhiều. - Diễn biến khí hậu phức tạp - Chịu tác động gió "phơn" đã hình thành một kiểu thời tiết khô nóng rất đặc trưng là thời tiết gió tây ở miền Trung. B. Miền khí hậu phía nam, nhiệt đới gió mùa điển hình với đặc điểm: - Nhiệt độ trung bình cao với chênh lệch ít không quá 4-50 giữa lúc nóng nhất và thời điểm mát nhất gần như không thay đổi quanh năm. - Khí hậu ít biến động và ôn hòa, nhất là trong chế độ nhiệt. - Chia thành hai mùa theo mưa ẩm: mùa khô trùng với mùa đông còn mùa mưa là mùa hè. 2.2. Đặc điểm hoạt động của mặt trời tại Việt Nam Lãnh thổ Việt Nam kéo dài 15 vĩ độ, từ Cà Mau (vĩ độ: 8030'B) đến Đồng Văn (vĩ độ 23022'B),nằm gọn trong vùng nội chí tuyến Bắc với đặc điểm chính là mặt trời đi qua thiên đỉnh hai lần trong một năm. Tuy nhiên do lãnh thổ nước ta kéo dài nên đặc điểm hoạt động của mặt trời không giống nhau. ở phía nam, mặt trời theo dạng xích đạo, khoảng cách giữa hai lần mặt trời qua thiên đỉnh cách nhau từ 3 tháng (Đà Nẵng) đến khoảng 5 tháng (Cà Mau). ở phía Bắc, mặt trời có dạng chí tuyến, hai lần qua thiên đỉnh cách nhau từ 10 ngày (Đồng Văn) đến 3 tháng (Huế). Tuy tổng lượng bức xạ mặt trời không khác nhau lắm, nhưng sự phân bố trong năm lại khác nhau nhiều. ở miền Bắc, bức xạ mặt trời và do đó nhiệt độ không khí phân bố theo dạng chí tuyến , có một cực đại (gần ngày hạ chí) và một cực tiểu (gần ngày đông chí) tạo ra một mùa đông nóng và một mùa lạnh trong một năm. ở miền Nam, bức xạ mặt trời và nhiệt độ không khí phân bố theo dạng xích đạo với hai cực đại (ứng với hai lần mặt trời qua thiên đỉnh) và hai lần cực tiểu (lân cận ngày hạ chí và đông chí) trong năm. Vì vậy nhiệt độ cao đều quanh năm, tạo nên một mùa đông nóng kéo dài suốt năm (Hình 2.1). 2.3. Phân vùng khí hậu xây dựng Việt Nam Theo TCVN 4088-85, Việt Nam chia ra 2 miền khí hậu lớn với 7 vùng khí hậu nhỏ (Hình 2.2). 2.3.1. Miền khí hậu phí Bắc Miền khí hậu phía Bắc kéo dài từ biên giới các tỉnh phía bắc đến Hải Vân và được chia thành ba vùng khí hậu: A1, A2, A3. - Vùng A1: Vùng núi Đông Bắc và Việt Bắc, bao gồm các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Hà Giang, Tuyên quang, Bắc Cạn, Thái Nguyên, Hà tây, Phú Thọ, phần phía đông dãy núi Hoàng Liên Sơn thuộc các tỉnh Lào Cai, Yên Bái, Hòa Bình, phần phía Bắc Tỉnh Vĩnh Phúc, Bắc Giang và hầu hết tỉnh quảng Ninh. - Vùng A2: Vùi núi Tây Bắc và bắc Trường Sơn, bao gồm các tỉnh: Lai Châu, Sơn La, phần phía tây dãy Hoàng Liên Sơn thuộc các tỉnh Yên Bái, Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế và Quảng Trị với đặc điểm có mùa đông lạnh, tuy có ấm hơn hai vùng A1 và A3. Chịu ảnh hưởng của thời tiết gió Tây khô nóng, khí hậu mang tính lục địa. Trên phần lớn vùng này, hàng năm có mùa khô trung với thời kỳ lạnh. Không có mưa phùn lạnh ẩm hay nồm ẩm. - Vùng A3: Vùng đồng bằng Bắc Bộ và bắc Trung Bộ bao gồm toàn bộ đồng bằng và trung du nửa phần phía Bắc thuộc các tỉnh Bắc Giang, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc, Hà Tây. Quảng Ninh, Hà Nội, Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam, Nam Định, Thanh hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Thừa Thiên Huế, Quảng Trị. Đặc điểm có mùa đông lạnh , nhưng ẩm hơn vùng A1 do gần biển. Nhiệt độ thấp nhất ít khi dưới 00C đối với phía Bắc và 50C đối với phía Nam. Nhiệt độ cao nhất có thể đạt 400C. Mưa nhiều, cường độ mưa khá lớn. 2.3.2. Miền khí hậu phía Nam Bao gồm toàn bộ lãnh thổ phía Nam đèo Hải Vân được chia thành hai vùng khí hậu B4, B5. - Vùng B4: Vùng núi Tây Nguyên, bao gồm toàn bộ vùng núi cao trên 100m của nửa phần phía Nam thuộc các tỉnh Gia Lai, Công Tum, Đắc Lắc, Lâm Đồng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Đồng Nai, bình Dương và Bình Phước. Đặc điểm có mùa đông ít chịu ảnh hưởng của gió mùa cực đới lục địa. Mùa hè ở khu vực thung lũng, nhiệt độ cao có thể lên đến 400C. ở độ cao 1500 m trở lên không có mùa nóng. Phần phía Tây có một số nét của khí hậu lục địa. Mùa mưa và mùa khô tương phản nhau rõ rệt. Mùa khô thường nhiều bụi, thiếu nước - Vùng B5: Vùng đồng bằng Nam Bộ và Nam Trung Bộ bao gồm toàn bộ vùng đồng bằng và đồi núi thấp dưới 100 m thuộc các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên , Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận, Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh, Thành phố Hồ Chí Minh, Vĩnh Long,Trà Vinh, Đồng Tháp, Bến Tre, Long An, Tiền Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, Kiên Giang, Bạc Liêu, Cà Mau Đặc điểm khí hậu nhiệt đới gió mùa, không có mùa đông lạnh. Nhiệt độ cao nhất không vượt 400C và thấp nhất không dưới 100C. Hàng năm có hai mùa khô và ấm, cường độ mưa khá lớn ở Nam Bộ và khá nhỏ ở Nam Trung Bộ. 2.4. Kinh nghiệm xử lý kiến trúc truyền thống Việt Nam Sinh ra và lớn lên trong môi trường khí hậu nóng ẩm, từ xa xưa ông cha ta đã có nhiều kinh nghiệm xử lý kiến trúc truyền thống từ chọn hướng xây dựng ngôi nhà ở bố cục và tổ chức không gian khuôn viên đến lựa chọn vật liệu xây dựng, đào ao hồ, trồng cây xanh để xử lý ngôi nhà của mình phù hợp với điều kiện tự nhiên nhằm tạo mọt cuộc sống thích nghi nhất phù hợp với tâm sinh lý của người Việt Nam trong điều kiện kinh tế cho phép. Những kinh nghiệm này không những giúp người dân cải thiện được điều kiện vì khí hậu mà còn góp phần tích cực sử dụng tiết kiệm năng lượng trong cuộc sống. 2.4.1. Bố cục, tổ chức không gian khuôn viên ngôi nhà truyền thống. Bố cục khuôn viên ngôi nhà truyền thống cũng có những nét riêng, đặc sắc rất Việt Nam, đó là một quần thể bao gồm những ngôi nhà nhỏ, giản dị, được tổ chức, bố cục phân tán vây quanh ngôi nhà chính với không gian đệm là cái sân rộng gắn liền trước ngôi nhà chính (Hình 2.3). Cách sắp xếp nhà ở, tổ chức sân vườn, ao cá, chuồng trại chăn nuôi, công trình sản xuất phụ trong ngôi nhà truyền thống đều mang đậm bản sắc, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên đã tạo nên được một bố cục tương đối hoàn chỉnh, cân bằng và ổn định. Cái sẵn trong nhà ở dân gian Việt Nam đã có nhiều tác dụng rõ rệt. Đó là nơi sản xuất, phơi phóng, là nơi tạo ra những luồng gió đối lưu thông thoáng cho ngôi nhà đồng thời là nơi đều tổ chức hội họp, ma chay, cưới hỏi, giỗ lạt (Hình 2.4). Cái sân phơi đa chức năng này thường nằm ngay trung tâm của bố cục quần thể khuôn viên và được các nhà sinh học, vật lý xây dựng ví như "trái tim - lá phổi" của vùng nông thôn nhiệt đới nóng ẩm vì đó không những là nơi chỉ diễn ra các sinh hoạt chủ yếu của một gia đình mà còn làm nhiệm vụ điều hòa, cải tạo điều kiện ví khí hậu góp phần tích cực phục hồi sức khỏe cho người dân sau một ngày lao động vất vả, nặng nhọc. Tương phản nhiệt độ giữa mặt sân và được nung nóng và bóng mát vườn cây đã góp phần tạo nên dòng khí mát đối lưu hai chiều trong những ngày hè nóng bức. Từ những cái sân này đã được ông cha ta đưa vào trong ngôi nhà ống phố cổ và ngày nay được các nhà qui hoạch, thiết kế vận dụng sáng tạo thành nhà ở có giếng trời, đã góp phần nâng cao tiện nghi sống cho người dân đô thị hôm nay cũng như đã góp phần giúp họ tiết kiệm trong sử dụng năng lượng. 2.4.2. Chọn hướng xây dựng ngôi nhà truyền thống. Chọn hướng xây dựng ngôi nhà là một việc làm quan trọng, việc làm trước tiên của người dân Việt Nam khi xây dựng ngôi nhà ở. Như chúng ta đã biết khí hậu nước ta mùa hè ẩm ướt có gió mát thổi từ biển vào (gió nam, đông nam) mùa đông khô có gió lạnh từ lục địa (gió bắc, đông bắc). Để đón được gió mát của mùa hè và tránh được gió rét của mùa đông, nhà ở nhân dân ta thường chọn quay về hướng Nam hay Đông Nam. Mặt khác nhà quay về hướng này sẽ tránh được nắng tây xiên khoai bất lợi và chịu được gió bão lớn. Các công trình phụ được tổ hợp quây quanh công trình chính, ôm lấy cái sân rộng chừng vài chục mét vuông. Các công trình phụ hầu như được ẩn mình trong các vòm cây xanh của khu vườn, như cố tình nhờ sự chở che, đùm bọc của cây lá để chống chọi với gió bão, đồng thời tranh thủ tận hưởng luồng gió mát và bầu không khí trong lành từ những luồn cây này. Những kinh nghiệm về giải pháp tổ chức sân vườn như "ao trước - vườn sau, chuối sau - cau trước", không những đãcó những giá trị về mặt tổ chức cảnh quan khuôn viên ngôi nhà ở mà còn thể hiện được tính khoa học trong kinh nghiệm chống nóng bức, làm mát ngôi nhà, cải thiện điều kiện vi khí hậu, tạo được môi trường cư trú thích nghi, góp phần tiết kiệm sử dụng năng lượng (Hình 2.3b; Hình 2.4 a, b,c) 2.4.3. Tổ chức cây xanh, mặt nước Từ xưa tới nay, cây xanh mặt nước bao gồm mảnh vườn, cái ao đã trở thành một yếu tố quan trọng, không thể thiếu trong bố cục khuôn viên truyền thống của người dân Việt Nam chúng ta. Ao có thể xem như một nhân tố cơ bản tạo nên môi trường sống của người dân, đặc trưng cho hệ sinh thái nhà ở thôn xóm. Ao đã giúp người dân cải tạo địa hình khu đất, giúp để tưới cây, trồng trọt và cũng là phương tiện hữu hiệu góp phần cải tạo điều kiện vi khí hậu, cải thiện điều kiện kinh tế gia đình. Vườn và ao trong khuôn viên gia đình nông dân đã trở thành một hệ cân bằng sinh thái (Vườn - ao - chuồng). Ao đã góp phần tích cực trong bố cục khuôn viên của ngôi nhà, thông thường ao đặt ở phía trước hay bên cạnh sườn ngôi nhà chính cạnh lối ngõ vào sân, một mặt bố cục này thuận lợi cho công việc tới cây, rửa chân tay khi làm đồng về, mặt khác khi ao đặt đầu gió sẽ tạo điều kiện thông gió cho sân, các phòng ngủ cũng như các bộ phận khác của ngôi nhà (Hình 2.5 a, b, c) Cùng với ao, vườn cây cũng là nhân tố quan tọng cấu thành bố cục khuôn viên nhà ở truyền thống. Vườn cây đã góp phần tích cực chống trả bão lụt tạo cho ngôi nhà có một môi trường vi khí hậu thuận lợi. Mùa hè cho bóng mát, mùa đông che chắn gió lạnh. Mặt khác vườn cũng đã góp phần cải thiện điều kiện kinh tế cho người dân Ao vườn kết hợp với nhau tạo nên điều kiện tiện nghi cho môi trường sống nhất là trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt như nước ta. Chúng ta đã hút bớt năng lượng nhiệt và bức xạ, tạo ra một không khí trong lành, mát mẻ (cây xanh có khả năng hấp thụ năng lượng mặt trời 40-45%, không khí nóng thổi qua thảm cỏ xanh nằm trong bóng mát cây xanh có thể hạ thấp nhiệt độ từ 2-30C. Cây xanh còn có tác dụng lọc bụi, làm giảm độ ô nhiễm không khí từ 25-40%, ngăn cản được tiếng ồn). Vào những ngày nóng bức, sự chênh lệch nhiệt độ và áp suất giữa không khí trên mặt sân bị nung nóng và trong bóng mát của vườn cây đã góp phần tạo ra những luồng gió "đối lưu" từ sân, vườn, nhà với nhau, có tác dụng cải tạo điều kiện vì khí hậu trong khuôn viên ngồi nhà ở truyền thống cũng như trong toàn bộ thôn xóm. Ngôi nhà vườn ở xứ Huế cũng có những nét đặc trưng riêng. Nhà và vườn là hai yếu tố tạo nên môi trường sống đã gắn bó lâu đời với người dân xứ sở này. Quanh khuôn viên của các hộ gia đình ở đây được rào bằng những hàng cây phía trước thường rào bằng cây chè tàu, dâm bụt, ô rô được cắt xén rất công phu, cẩn thận vừa có tác dụng ngăn tầm nhìn, vừa tạo điều kiện thông thoáng dễ dàng, đón gió mát vào nhà. Phía sau nhà thường trồng bụi chè gai dày, vừa làm nhiệm vụ bảo vệ vừa để chắn gió bất lợi thổi từ phía sau đến (Hình 2.6). 2.4.4. Cấu trúc tường mái: Nước ta là một nước có điều kiện khí hậu khắc nghiệt, mùa hè nắng nóng, lượng bức xạ mặt trời lớn, miền Bắc mùa đông lạnh (nhất là ở các tỉnh miền núi phía bắc), độ ẩm cao. Để khắc phục vấn đề này ông cha ta trên mỗi vùng khác nhau của đất nước đã có những kinh nghiệm riêng trong việc sử dụng vật liệu, cấu trúc tường, mái chắn mưa nắng.. - Vùng Đông Bắc có mùa đông lạnh ngắt, cónơi tuyết rơi, có sương muối vì vậy ngôi nhà cổ truyền thống ở đây là nhà trình tường đầy dày 40cm, nhà mở ít cửa và cửa sổ thường có kích thước nhỏ. Ngôi nhà này rất đặc trưng, mùa hè thì mát mẻ, mùa đông thi ấm áp. Ngoài ra người dân nơi đây còn sử dụng loại nhà sàn để tránh ẩm mốc tránh lũ lụt, thú dữ (Hình 2.7). - Nhà ở dân gian vùng đồng bằng Bắc Bộ, ngoài việc lựa chọn hướng nhà, ông cha ta còn chú ý kết hợp với các loại hình che chắn khắc như: trồng cây, treo manh che, dựng các tấm phiên dại để ngăn chặn bức xạ mặt trời mùa hè, che chắn gió lạnh mùa đông. Ngôi nhà luôn luôn được thoáng đãng, chống được ẩm mốc. - Nhà ở dân gian miền Trung hay ở đồng bằng Sông Cửu Long thường có loại tường mỏng: vách đan bằng tre, nứa, gỗ hay bằng đất trộn rơm trát lên khung tre. Với loại cấu tạo tường này thì vào buổi trưa thường bị bức xạ mặt trời xâm nhập dễ dàng nhưng lúc xế chiều nó.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docLVV645.doc