Luận văn Ký kết hợp đồng kinh tế

LỜI MỞ ĐẦU Trong cuộc sống chúng ta, những giao dịch giữa các bên để thực hiện công việc sản xuất, trao đổi hàng hoá, dịch vụ, nghiên cứu . đều liên quan đến việc thiết lập quan hệ hợp đồng - một thoả thuận ràng buộc về mặt pháp lý. Vì vậy, có thể khẳng định rằng, những điều kiện ra đời của nền sản xuất hàng hoá cũng chính là những điều kiện ra đời của hợp đồng. Hợp đồng chính là hình thức của mối quan hệ trao đổi sản phẩm hàng hoá, dịch vụ giữa các chủ thể kinh doanh trong xã hội. Ở nước ta, kể từ khi Đảng và Nhà nước thực hiện công cuộc đổi mới nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường với nhiều thành phần sở hữu phát triển bình đẳng có sự quản lý của Nhà nước, theo định hướng xã hội chủ nghĩa, trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch của mình, các đơn vị kinh tế thuộc mọi thành phần kinh tế đều phải dựa vào các quan hệ hợp đồng kinh tế. Nói một cách khác, hợp đồng kinh tế là phương thức để thực hiện các quan hệ trao đổi hàng hoá, dịch vụ hợp pháp và tất yếu của tất cả các đơn vị kinh tế thuộc mọi thành phần kinh tế. Để thực hiện chức năng của mình, Nhà nước ta luôn luôn chú ý đến việc điều chỉnh pháp lý các hoạt động kinh tế của các đơn vị kinh tế, trong đó việc điều chỉnh các quan hệ hợp đồng kinh tế là một nội dung hết sức quan trọng. Trước sự vận hành của nền kinh tế hoạt động theo cơ chế thị trường trong khuôn khổ của một Nhà nước pháp quyền thì việc đổi mới cơ chế quản lý kinh tế là cần thiết và hợp lý. Vì lẽ đó, ngày 25/09/1989 Nhà nước đã ban hành Pháp lệnh về hợp đồng kinh tế. Pháp lệnh hợp đồng kinh tế ra đời đánh dấu bước đổi mới quan trọng trong nền kinh tế nước ta. Nó thể chế hoá tư tưởng về đổi mới cơ chế kinh tế của Đảng. Pháp lệnh hợp đồng kinh tế là công cụ pháp lý, là bộ phận của cơ chế quản lý kinh tế và là yếu tố không thể thiếu được của nền kinh tế hiện nay. Với ý nghĩa hết sức quan trọng đó hợp đồng kinh tế là cơ sở để xây dựng và thực hiện kế hoạch của chính các chủ thể kinh doanh, làm cho kế hoạch sản xuất kinh doanh phù hợp với thị trường. Thông qua việc ký kết các hợp đồng kinh tế, các chủ thể kinh doanh có căn cứ vững chắc để xây dựng kế hoạch sản xuất kinh doanh của mình phù hợp với nhu cầu của thị trường. Kế hoạch sản xuất kinh doanh chỉ có thể thực hiện được nếu người sản xuất ký được hợp đồng mua nguyên vật liệu để sản xuất và ký được hợp đồng tiêu thụ sản phẩm của mình. Đồng thời hợp đồng cụ thể hoá, chi tiết hoá kế hoạch sản xuất kinh doanh của người kinh doanh thành số lượng và chất lượng cụ thể. Mua, bán cái gì, giá cả ra sao, vào thời gian nào để đáp ứng nhu cầu sản xuất kinh doanh là do người kinh doanh quyết định và thoả thuận với khách hàng. Có thể nói nắm vững pháp luật về hợp đồng kinh tế, các nguyên tắc, điều kiện trình tự đàm phán, ký kết thực hiện hợp đồng kinh tế là một trong những điều kiện tiên quyết để tránh những rủi ro khi ký kết hợp đồng, đồng thời cũng là cơ sở cho các hoạt động kinh doanh khác vận hành tốt. Sau hơn 10 năm hình thành và phát triển, Pháp lệnh về hợp đồng kinh tế đã cơ bản đáp ứng được những yêu cầu của nền kinh tế mới, đóng vai trò là công cụ chủ yếu của Nhà nước quản lý có hiệu quả các quá trình kinh tế. Song, Pháp lệnh hợp đồng kinh tế được ban hành từ năm 1989, đó là thời kỳ đầu của công cuộc đổi mới, bởi vậy, không thể tránh khỏi những quy định bất cập với sự vận động không ngừng của các quá trình kinh tế. Nhiều vấn đề đã và đang gây nhiều tranh cãi và không thống nhất, nảy sinh nhiều vướng mắc trong vấn đề xác định luật áp dụng và thực tiễn giải quyết các tranh chấp. Có thể nói, sự hoàn thiện của pháp luật về hợp đồng kinh tế, các nguyên tắc, điều kiện trình tự trong đàm phán, ký kết thực hiện hợp đồng kinh tế là một trong những điều kiện tiên quyết để tránh những rủi ro khi ký hợp đồng kinh tế.Và vì vậy, yêu cầu sửa đổi, bổ sung hoàn thiện các quy định pháp luật về vấn đề này ngày càng trở nên bức xúc. Những lý do cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về ký kết hợp đồng kinh tế đã nêu ở trên, cũng là lý do mà em lựa chọn vấn đề “Ký kết hợp đồng kinh tế” để làm đề tài Luận văn tốt nghiệp. Bằng những kiến thức và sự hiểu biết còn hữu hiệu, chắc rằng Luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót đáng kể, vì vậy em rất momg được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn. Với đề tài này, luận văn được bố cục như sau : Lời mở đầu. Chương 1 : Cơ sở lý luận về hợp đồng kinh tế Chương 2 : Thực trạng việc ký kết hợp đồng kinh tế và hướng hoàn thiện pháp luật về ký kết hợp đồng kinh tế. Kết luận Tài liệu tham khảo.

doc65 trang | Chia sẻ: maiphuongtl | Lượt xem: 1662 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Luận văn Ký kết hợp đồng kinh tế, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
ång cã thÓ do c¸c bªn ký kÕt b»ng nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhau, c¸c bªn cã tho¶ thuËn b»ng lêi nãi, b»ng v¨n b¶n hoÆc b»ng hµnh vi cô thÓ. Ph¸p luËt cã thÓ quy ®Þnh ®èi víi mét lo¹i hîp ®ång nhÊt ®Þnh nµo ®ã ph¶i ®­îc ký kÕt d­íi mét h×nh thøc nhÊt ®Þnh. Trong tr­êng hîp luËt ph¸p cã quy ®Þnh, hîp ®ång ph¶i ®­îc thÓ hiÖn b»ng v¨n b¶n, ph¶i ®­îc chøng nhËn cña c«ng chøng Nhµ n­íc, chøng thùc, ®¨ng ký, xin phÐp th× c¸c bªn ký kÕt hîp ®ång ph¶i tu©n theo c¸c quy ®Þnh ®ã, nÕu kh«ng hîp ®ång sÏ kh«ng cã gi¸ trÞ. VÝ dô, ®èi víi hîp ®ång mua b¸n tµi s¶n th«ng th­êng, Bé luËt d©n sù kh«ng quy ®Þnh h×nh thøc cña hîp ®ång, do ®ã c¸c bªn ký kÕt hîp ®ång cã thÓ lùa chän h×nh thøc cña hîp ®ång. §èi víi hîp ®ång mua b¸n nhµ ë, §iÒu 443 Bé luËt d©n sù quy ®Þnh “Hîp ®ång mua b¸n nhµ ë ph¶i lËp thµnh v¨n b¶n cã chøng nhËn cña c«ng chøng Nhµ n­íc hoÆc chøng thùc cña uû ban nh©n d©n cÊp cã thÈm quyÒn “. Do ®ã c¸c bªn ký hîp ®ång mua b¸n nhµ ë ph¶i ký kÕt d­íi h×nh thøc v¨n b¶n vµ ph¶i cã chøng nhËn cña C«ng chøng Nhµ n­íc hoÆc cã chøng thùc cña uû ban nh©n d©n cÊp cã thÈm quyÒn th× hîp ®ång míi cã gi¸ trÞ theo quy ®Þnh hiÖn hµnh, hîp ®ång kinh tÕ ph¶i ®­îc ký kÕt b»ng v¨n b¶n . Ph¸p lÖnh vÒ hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh: ”Hîp ®ång kinh tÕ ®­îc ký kÕt b»ng tµi liÖu giao dÞch, c«ng v¨n, ®iÖn b¸o, ®¬n chµo hµng,®¬n ®Æt hµng. ë ®©y, chØ quy ®Þnh hîp ®ång kinh tÕ ®­îc ký kÕt b»ng v¨n b¶n chø kh«ng quy ®Þnh ph¶i ký kÕt b»ng v¨n b¶n nh­ng mäi ng­êi ®Òu hiÓu r»ng h×nh thøc hîp ®ång kinh tÕ ph¶i b»ng v¨n b¶n. ChØ cã sù tho¶ thuËn b»ng v¨n b¶n hoÆc tµi liÖu giao dÞch “viÕt“ kh¸c nh­ c«ng v¨n, ®iÖn b¸o, ®¬n chµo hµng míi ®­îc coi lµ hîp ®ång kinh tÕ. Së dÜ tõ tr­íc ®Õn nay chóng ta cho r»ng hîp ®ång kinh tÕ ph¶i ®­îc ký kÕt b»ng v¨n b¶n v× gi¸ trÞ cña hîp ®ång kinh tÕ th­êng rÊt lín, l¹i liªn quan trùc tiÕp tíi ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c chñ thÓ kinh doanh vµ cã thÓ liªn quan ®Õn kÕ ho¹ch cña Nhµ n­íc. Do ®ã ph¶i ghi nhËn râ rµng nh÷ng ®iÒu mµ c¸c bªn ®· tho¶ thuËn ®Ó x¸c ®Þnh râ quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn, nh»m n©ng cao tr¸ch nhiÖm cña c¸c bªn trong viÖc thùc hiÖn hîp ®ång vµ ®Ó c¬ quan Nhµ n­íc cã thÈm quyÒn cã thÓ kiÓm tra ®­îc tÝnh hîp ph¸p cña mèi quan hÖ kinh tÕ trong hîp ®ång vµ gi¶i quyÕt tranh chÊp, xö lý vi ph¹m nÕu cã. Trong ®iÒu kiÖn cña nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng hiÖn nay, luËt hîp ®ång ¸p dông cho c¸c chñ thÓ kinh doanh cÇn ph¶i linh ho¹t, mÒm dÎo, Ýt tÝnh h×nh thøc, ®¬n gi¶n thuËn tiÖn bëi v× trong quan hÖ gi÷a c¸c nhµ kinh doanh víi nhau hä ph¶i quyÕt ®Þnh mét c¸ch nhanh chãng, viÖc chøng minh hîp ®ång cÇn dÔ dµng. Cã thÓ chøng minh hîp ®ång b»ng mäi ph­¬ng tiÖn : v¨n b¶n, ng­êi lµm chøng hay suy ®o¸n vµ trong tr­êng hîp cã tranh chÊp, c¬ quan tµi ph¸n (Toµ ¸n kinh tÕ hay Träng tµi kinh tÕ phi ChÝnh phñ) ph¶i xem xÐt mét c¸ch th«ng minh, s¸ng suèt vµ thËn träng. Do vËy viÖc ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ trong nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng còng kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i b»ng v¨n b¶n. Cã thÕ lËp hîp ®ång kinh tÕ th«ng qua viÖc trao ®æi b»ng ®iÖn tho¹i hoÆc th­ tõ. §èi víi c¸c nhµ kinh doanh, uy tÝn, danh dù, lµ rÊt quan träng, lêi høa cña hä kh«ng thÓ “giã bay”. Trong hÖ thèng ph¸p luËt ph­¬ng T©y, ®Ó t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi, nhanh chãng cho c¸c nhµ kinh doanh, ph¸p luËt quy ®Þnh h×nh thøc cña hîp ®ång th­¬ng m¹i rÊt linh ho¹t. Hîp ®ång cã thÓ ký b»ng v¨n b¶n, cã thÓ kh«ng vµ kh«ng ph¶i tu©n theo thñ tôc b¾t buéc. Ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ d­íi h×nh thøc nµo lµ do c¸c nhµ kinh doanh tù quyÕt ®Þnh. C¸c chuyªn gia ph¸p lý chØ khuyªn c¸c nhµ kinh doanh nªn ký hîp ®ång v¨n b¶n, cßn ph¸p luËt th× kh«ng b¾t buéc. §Ó ®¶m b¶o cho Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ cña chóng ta linh ho¹t mÒm dÎo, ®¸p øng yªu cÇu cña ho¹t ®éng kinh doanh, theo chóng t«i ph¸p luËt kh«ng nªn quy ®Þnh h×nh thøc v¨n b¶n ®èi víi tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ mµ chØ quy ®Þnh h×nh thøc v¨n b¶n ®èi víi mét sè lo¹i hîp ®ång kinh tÕ nhÊt ®Þnh. Nh­ vËy, ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ c¸c chñ thÓ cã thÓ lùa chän h×nh thøc thÝch hîp, thuËn tiÖn ®èi víi hä, trõ tr­êng hîp ph¸p luËt quy ®Þnh h×nh thøc v¨n b¶n th× c¸c bªn ph¶i tu©n thñ quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®èi víi tõng lo¹i hîp ®ång kinh tÕ ®ã. §Ò cËp ®Õn vÊn ®Ò h×nh thøc cña hîp ®ång c¸c bªn th­êng m¾c sai lÇm khi kh«ng l­u l¹i toµn bé chøng tõ, tµi liÖu tõ viÖc chµo hµng, chÊp nhËn , chµo hµng vµ v¨n b¶n ®Òu lµ nh÷ng chøng cø khi cã tranh chÊp x¶y ra. Do ®ã cÇn ph¶i gi÷ l¹i toµn bé c¸c giÊy tê liªn quan ®Õn th­¬ngvô. Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh tÊt c¶ c¸c hîp ®ång kinh tÕ ph¶i ®­îc ký kÕt b»ng v¨n b¶n kh«ng phï hîp víi t×nh h×nh thùc tÕ hiÖn nay khi mµ c«ng nghÖ th«ng tin ®· ®­îc hiÖn ®¹i ho¸, ®a d¹ng ho¸ gãp nhiÒu lÇn so víi thêi ®iÓm ban hµnh ph¸p lÖnh. Do ®ã, cÇn ph¶i kh¾c phôc nh­ng h¹n chÕ cña ph¸p luËt hiÖn hµnh vÒ vÊn ®Ò nµy. - Mét ®Æc ®iÓm kh¸c ®¸ng l­u ý vÒ thùc tr¹ng ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn ph¶i kÓ ®Õn lµ ViÖt Nam ch­a tham gia c«ng ­íc cña Liªn hîp quèc vÒ hîp ®ång mua b¸n quèc tÕ c¸c hµng ho¸ (C«ng ­íc viªn 1980)-United Nations Convention on Contracts for the Inter International Sale ß Good of Goods (Viena,1980). Cã thÓ nãi ®©y lµ mét c«ng ­íc rÊt quan träng trong xu h­íng quèc tÕ ho¸ c¸c lo¹i quan hÖ kinh tÕ trªn thÕ giíi còng nh­ ®èi víi viÖc thùc hiÖn chÝnh s¸ch kinh tÕ. -ViÖc ban hµnh Bé luËt d©n sù n¨m 1995 vµ nghiªn cøu so¹n th¶o LuËt th­¬ng m¹i hiÖn nay ®· ®Æt ra vÊn ®Ò cÇn ph¶i xem l¹i vÞ trÝ, néi dung Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ. ChÝnh v× thÕ mµ cã kh«ng Ýt bµi viÕt c¸c cuéc tranh luËn trao ®æi vÒ vÊn ®Ò nµy. Quan ®iÓm chung ®Òu cho r»ng sù tån t¹i cña Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ n¨m 1989 lµ kh«ng cßn c¬ së v× nã l¹c hËu so víi sù ph¸t triÓn cña kinh tÕ vµ bÊt cËp so víi nhiÒ v¨n b¶n ph¸p luËt míi ban hµnh. Nh­ng gi¶i quyÕt hËu qña nµy nh­ thÕ nµo th× l¹i cã nhiÒu lo¹i ý kiÕn kh¸c nhau mµ cã thÓ tæng hîp l¹i thµnh ba lo¹i chñ yÕu. - Lo¹i ý kiÕn thø nhÊt cho r»ng, cÇn ph¶i ban hµnh luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ míi thay cho Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ cò. §iÒu ®ã kh«ng cã nghÜa lµ thay ®æi vÒ h×nh thøc mµ ph¶i ®æi c¶ vÒ néi dung. - Lo¹i ý kiÕn thø hai cho r»ng cÇn ph¶i ban hµnh mét v¨n b¶n ph¸p luËt thay cho Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ nh­ng kh«ng ph¶i lµ luËt hîp ®ång kinh tÕ mµ lµ LuËt hîp ®ång kinh doanh v× quan hÖ kinh tÕ lµ kh¸i niÖm rÊt réng kh«ng thÓ ®iÒu chØnh b»ng mét lo¹i hîp ®ång ®­îc. ViÖc thay ®æi tªn gäi dùa trªn c¬ së lµ c¸c hîp ®ång kinh doanh lµ hîp ®ång phôc vô cho môc ®Ých kiÕm lîi nhuËn cña nhµ kinh doanh. - Lo¹i ý kiÕn thø ba cho r»ng cÇn ph¶i thay thÕ Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ b»ng mét sè lo¹i hîp ®ång chuyªn biÖt ®­îc quy ®Þnh trong LuËt th­¬ng m¹i (nÕu ®­îc Quèc héi th«ng qua) vµ cã thÓ lµ trong mét sè v¨n b¶n ph¸p luËt kh¸c n÷a. C¸c hîp ®ång nµy lµ c¸c lo¹i hîp ®ång chuyªn biÖt. NÕu theo ph­¬ng ¸n nµy th× c¸c quy ®Þnh hîp ®ång trong Bé luËt d©n sù ®­îc coi lµ quy ®Þnh gèc. C¸c hîp ®ång chuyªn biÕt ®­îc ¸p dông ­u tiªn, nÕu cã c¸c quy ®Þnh vÒ lÜnh vùc nµo ®ã th× sÏ ¸p dông theo Bé luËt D©n sù . Trong ba lo¹i ý kiÕn trªn, chóng t«i cho r»ng lo¹i ý kiÕn thø nhÊt cã kh¶ n¨ng thÝch hîp víi truyÒn thèng lËp ph¸p còng nh­ c¸c ®Þnh chÕ hiÖn t¹i (Toµ kinh tÕ - Toµ d©n sù). NÕu chóng ta nghiªn cøu ®Ó ban hµnh mét luËt hîp ®ång kinh doanh th× ®iÒu ®ã cã thuËn lîi lµ kh¸i niÖm kinh doanh ®· ®­îc ®Þnh nghi· trong ph¸p luËt ViÖt Nam. 2.1.3. Sù v« hiÖu cña hîp ®ång kinh tÕ . Mét hîp ®ång kinh tÕ bÞ coi lµ v« hiÖu khi hîp ®ång kinh tÕ ®ã ký kÕt tr¸i víi nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Nh÷ng néi dung vÒ quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn ®­îc x¸c lËp tr¸i víi nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt th× kh«ng cã hiÖu lùc thùc hiÖn. Cã hai lo¹i hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu lµ : -Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu toµn bé. -Hîp ®ång quèc tÕ v« hiÖu tõng phÇn. ViÖc kÕt luËn hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu toµn bé hay tõng phÇn thuéc thÈm quyÒn cña Toµ ¸n kinh tÕ . ChÕ ®Þnh hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu lµ chÕ ®Þnh míi ®­îc ®­a vµo ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ nh»m b¶o ®¶m trËt tù kû c­¬ng trong ho¹t ®éng kinh tÕ. Nh÷ng hîp ®ång kinh tÕ nµo cã mét trong c¸c néi dung sau ®©y th× bÞ cßn lµ v« hiÖu toµn bé ngay tõ khi hîp ®ång kinh tÕ ®­îc h×nh thµnh. §iÒu 8-Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh : 1. Nh÷ng hîp ®ång kinh tÕ sau ®©y bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé . a-Néi dung cña hîp ®ång vi ph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt . VÝ dô : c¸c bªn tho¶ thuËn s¶n xuÊt, tiªu thô hµng gi¶, mua b¸n, vËn chuyÓn hµng cÊm. b- Mét trong c¸c bªn ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh theo qui ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc ®· tho¶ thuËn trong hîp ®ång. NÕu ph¸p luËt quy ®Þnh ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc ®ã ®ßi hái c¶ hai bªn cã ®¨ng ký kinh doanh mµ mét trong c¸c bªn kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh th× hîp ®ång kinh tÕ ®ã bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé. c. Ng­êi ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ kh«ng ®óng thÈm quyÒn hoÆc cã hµnh vi lõa ®¶o. Ng­êi ký kÕt kh«ng ®óng thÈm quyÒn tøc lµ ng­êi ®ã kh«ng ph¶i lµ ®¹i diÖn hîp ph¸p, kh«ng ph¶i lµ ng­êi ®­îc uû quyÒn hoÆc ®­îc uû quyÒn nh­ng v­ît qu¸ ph¹m vÞ uû quyÒn mµ néi dung ký hîp ®ång n»m toµn bé trong ph¹m vi v­ît qu¸ uû quyÒn ®ã. Khi ng­êi ký kÕt hîp ®ång cã hµnh vi lõa ®¶o nh­ gi¶ danh, gi¶ m¹o giÊy tê,ch÷ ký, con dÊu, th× hîp ®ång ®ã ®­îc coi lµ v« hiÖu toµn bé. - Hîp ®ång kinh tÕ bÞ v« hiÖu tõng phÇn khi néi dung cña phÇn ®ã vi ph¹m ®iÒu cÊm cña luËt, nh­ng kh«ng ¶nh h­ëng tíi phÇn cßn l¹i cña hîp ®ång, tøc lµ chØ v« hiÖu nh÷ng phÇn tho¶ thuËn tr¸i ph¸p luËt, cßn nh÷ng phÇn kh¸c vÉn cã hiÖu lùc thùc hiÖn. Trong tr­êng hîp hîp ®ång kinh tÕ bÞ coi lµ v« hiÖu tõng phÇn th× c¸c bªn ph¶i söa ®æi ®iÒu kho¶n tr¸i ph¸p luËt, kh«i phôc c¸c quyÒn vµ lîi Ých ban ®Çu, ®ång thêi cã thÓ bÞ xö lý theo c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®èi víi phÇn v« hiÖu ®ã. Nguyªn t¾c xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu tõng phÇn ®­îc ¸p dông gièng nh­ nguyªn t¾c xö lý v« hiÖu toµn bé. C¸ch ®©y 7 n¨m c¸c nhµ so¹n th¶o Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ®· cã nh÷ng cè g¾ng lín trong viÖc x©y dùng chÕ ®Þnh vÒ sù v« hiÖu cña hîp ®ång kinh tÕ. Qua mét thêi gian ®­a vµo ¸p dông chÕ ®Þnh hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu ®· gãp phÇn kh«ng nhá vµo viÖc gi÷ g×n kû c­¬ng, n©ng cao ý thøc ph¸p luËt, b¶o vÖ lîi Ých chÝnh ®¸ng cña c¸c bªn tham gia ký kÕt hîp ®ång. Theo thèng kª cña Träng tµi kinh tÕ Nhµ n­íc, th× kÕt qu¶ xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu trong nh÷ng n¨m ®Çu thi hµnh ph¸p luËt ho¹t ®éng kinh tÕ nh­ sau : - N¨m 1990 trong tæng sè 4732 vô do Träng tµi kinh tÕ Nhµ n­íc thô lý gi¶i quyÕt, cã 394 vô ph¶i xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu. Sè vô gi¶i quyÕt hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu chiÕm 8,32% tæng sè vô do träng tµi kinh tÕ gi¶i quyÕt. - N¨m 1991 con sè nµy lµ 3420 vô do Träng tµi kinh tÕ Nhµ n­íc gi¶i quyÕt, cã 526 vô ph¶i xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu, chiÕm 5,38% tæng sè vô do Träng tµi kinh tÕ gi¶i quyÕt. - N¨m 1992 con sè nµy lµ 1648 vô do Träng tµi kinh tÕ Nhµ n­íc gi¶i quyÕt, cã 324 vô ph¶i xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu, chiÕm 19,72% tæng sè vô do Träng tµi kinh tÕ gi¶i quyÕt. Nh­ vËy sè vô gi¶i quyÕt hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu chiÕm tû lÖ ®¸ng kÓ trong tæng sè vô träng tµi kinh tÕ Nhµ n­íc gi¶i quyÕt. Nh÷ng n¨m sau nµy kÓ tõ ngµy Träng tµi chÊm døt ho¹t ®éng toµ ¸n nh©n d©n kh«ng ®­îc giao nhiÖm vô ph¸t hiÖn hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu th× viÖc xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu gi¶m ®i. NÕu ph¸p luËt quy ®Þnh chØ cÇn mét bªn cã ®¨ng ký kinh doanh (vÝ dô, bªn b¸n, bªn lµm dÞch vô, bªn nhËn thÇu, bªn chñ ph­¬ng tiÖn vËn t¶i ...) mµ bªn ®ã kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh th× hîp ®ång còng bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé. §èi víi hîp ®ång kinh tÕ bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé, dï c¸c bªn ch­a thùc hiÖn,®ang thùc hiÖn hoÆc ®· thùc hiÖn xong ®Òu ph¶i xö lý theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt.Cô thÓ nh­ sau : §iÒu 39 -Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh. + NÕu néi dung c«ng viÖc trong hîp ®ång ch­a thùc hiÖn c¸c bªn kh«ng phÐp thùc hiÖn. + NÕu néi dung c«ng viÖc trong hîp ®ång lµ thùc hiÖn mét phÇn th× c¸c bªn ph¶i chÊm døt viÖc thùc hiÖn vµ bÞ xö lý tµi s¶n, kÓ c¶ trong tr­êng hîp hîp ®ång ®· ®­îc thùc hiÖn xong, tøc lµ c¸c bªn cã nghÜa vô hoµn tr¶ cho nhau tÊt c¶ tµi s¶n ®· nhËn ®­îc tõ viÖc thùc hiÖn hîp ®ång.Trong tr­êng hîp kh«ng thÓ hoµn tr¶ ®­îc b»ng hiÖn vËt th× ph¶i tr¶ hµng b»ng tiÒn nÕu tµi s¶n ®ã kh«ng bÞ thu theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Thu nhËp bÊt hîp ph¸p ph¶i nép vµo ng©n s¸ch Nhµ n­íc,thiÖt h¹i ph¸t sinh c¸c bªn ph¶i chÞu. Tõ thùc tiÔn gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ cña träng tµi kinh tÕ Nhµ n­íc vµ toµ ¸n kinh tÕ, còng nh­ tõ sù nghiªn cøu lýluËn chóng t«i thÊy chÕ ®Þnh cña hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu cßn béc lé nhiÒu h¹n chÕ, thiÕu sãt mµ vµo n¨m 1989 c¸c nhµ so¹n th¶o Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ kh«ng thÓ l­êng tr­íc ®­îc sù phøc t¹p cña vÊn ®Ò nµy. ë ®©y chóng t«i chØ ®Ò cËp ®Õn mét sè h¹n chÕ,thiÕu sãt cña chÕ ®Þnh nµy. - Thø nhÊt : Khi ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ mÆc dï c¸c bªn ®­îc quyÒn tù do tho¶ thuËn néi dung cña hîp ®ång tuy nhiªn quyÒn tù do nµy ph¶i trong khu«n khæ ph¸p luËt. T¹i kho¶n 1 - ®iÓm a - §iÒu 8 Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ngµy 25/9/1989 qui ®Þnh mét hîp ®ång kinh tÕ bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé khi: Néi dung cña hîp ®ång vi ph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt lµ qu¸ réng, chØ nªn nãi ®Õn nh÷ng ®iÒu kho¶n chñ yÕu cña hîp ®ång vi ph¹m ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt. - Thø hai : Còng t¹i kho¶n 1 - ®iÓm b - §iÒu 8 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh “mét trong c¸c bªn ký hîp ®ång kinh tÕ kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc ®· tho¶ thuËn trong hîp ®ång “ lµ kh«ng phï hîp víi ®iÒu kiÖn kinh tÕ thÞ tr­êng, chØ nªn coi ®©y lµ ®iÒu kiÖn ®Ó x¸c ®Þnh chñ thÓ cña hîp ®ång kinh tÕ. Trong tr­êng hîp v« hiÖu nµy cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn t­ c¸ch ph¸p lý vµ n¨ng lùc hµnh vi cña chñ thÓ quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ. NÕu ph¸p luËt quy ®Þnh ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc ®ã ®ßi hái c¶ hai bªn ph¶i cã ®¨ng ký kinh doanh , mµ mét trong c¸c bªn ký kÕt hîp ®ång kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh th× hîp ®ång kinh tÕ bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé. NÕu ph¸p luËt quy ®Þnh chØ cÇn mét bªn cã ®¨ng ký kinh doanh mµ bªn ®ã kh«ng cã ®¨ng ký kinh doanh th× hîp ®ång kinh tÕ bÞ coi lµ v« hiÖu toµn bé. §©y còng lµ mét trong nh÷ng lçi th­êng gÆp cña c¸c chñ thÓ khi ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ kh«ng kiÓm tra giÊy phÐp kinh doanh cña ®èi t¸c. Thùc tiÔn cho thÊy viÖc kiÓm tra giÊy phÐp ®¨ng ký kinh doanh cña ®èi t¸c lµ ®iÒu kiÖn khã thùc hiÖn, tuy nhiªn ®©y còng lµ ®iÒu cÇn thiÕt ph¶i lµm ®Ó tr¸nh nh÷ng hËu qu¶ ®¸ng tiÕc x¶y ra, cã thÓ thÊy râ ®iÒu nµy qua vÝ dô sau: VÝ dô 1 : T¹i c¸c hîp ®ång kinh tÕ ngµy 16/3/1990vµ hîp ®ång kinh tÕ ngµy 30/3/1990, doanh nghiÖp ¸nh s¸ng thµnh phè Hå ChÝ Minh b¸n nhùa PVC thø phÈm lµ mÆt hµng kh«ng ®¨ng ký kinh doanh cña C«ng ty TNHH nhùa §¹t Hoµ. V× vËy 2 hîp ®ång kinh tÕ nµy còng bÞ v« hiÖu toµn bé theo quy ®Þnh t¹i ®iÓm b, kho¶n 1 ,§iÒu 8 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ . - Còng theo quy ®Þnh t¹i kho¶n 1 ®iÓm c, §iÒu 8-Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ng­êi ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ kh«ng ®óng thÈm quyÒn còng g©y hËu qu¶ hîp ®ång v« hiÖu. V× vËy khi ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ ph¶i x¸c ®Þnh râ t­ c¸ch cña ng­êi ký hîp ®ång, ph¶i héi tô ®Çy ®ñ c¸c yÕu tè nh­ ®· ph©n tÝch ë phÇn trªn (®¹i diÖn ký hîp ®ång ) VÝ dô : VÒ tr­êng hîp hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu do ng­êi ký hîp ®ång kh«ng ®óng thÈm quyÒn. VÝ dô 1 : Ngµy 4/4/1996, C«ng ty th­¬ng nghiÖp xuÊt nhËp khÈu tæng hîp §ång Th¸p ký hîp ®ång b¸n g¹o cho C«ng ty chÕ biÕn kinh doanh xuÊt nhËp khÈu n«ng s¶n thùc phÈm NghÖ An. §¹i diÖn bªn mua ký kÕt hîp ®ång cã giÊy uû quyÒn cña Gi¸m ®èc C«ng ty. V× vËy, hîp ®ång kinh tÕ bÞ v« hiÖu toµn bé theo ®iÓm c, kho¶n 1, §iÒu 8, Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ VÝ dô 2: Ngµy 1/3/1996, C«ng ty TNHH A ký kÕt hîp ®ång uû th¸c víi C«ng ty thµnh phè Hå ChÝ Minh nhËp khÈu l« hµng ®iÖn tö. §¹i diÖn cña bªn uû th¸c lµ phã Gi¸m ®èc. Hîp ®ång nµy bÞ coi lµ hiÖu theo quy ®Þnh t¹i ®iÓm c, kho¶n 1 §iÒu 8 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ. - Thø ba : C¸c v¨n b¶n ph¸p luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ ch­a quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn cña hîp ®ång kinh tÕ.Trong lóc ®ã c¸c ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña hîp ®ång lµ c¬ së kh«ng thÓ thiÕu ®Ó quy ®Þnh vµ xö lý hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu. Cô thÓ nh­ sau : + NÕu néi dung c«ng viÖc trong hîp ®ång ch­a thùc hiÖn th× c¸c bªn kh«ng ®­îc phÐp thùc hiÖn. + NÕu néi dung c«ng viÖc trong hîp ®ång ®· ®­îc thùc hiÖn mét phÇn v× c¸c bªn ph¶i chÊm døt viÖc thùc hiÖn vµ bÞ xö lý tµi s¶n, kÓ c¶ tr­êng hîp hîp ®ång ®· thùc hiÖn xong. C¸c bªn cã nghÜa vô hoµn tr¶ cho nhau tÊt c¶ c¸c tµi s¶n ®· nhËn tõ viÖc thùc hiÖn hîp ®ång. Trong tr­êng hîp kh«ng thÓ hoµn tr¶ ®­îc b»ng hiÖn vËt th× ph¶i tr¶ b»ng tiÒn, nÕu tµi s¶n ®ã bÞ tÞch thu theo quy ®Þnh cña ph¸p luËt hoÆc vÒ mÆt thùc tÕ kh«ng hoµn tr¶ ®­îc. VÝ dô: Gç ®· ®ãng thµnh ®å dïng, xi m¨ng ®· trë thµnh bª t«ng. - Thø 4 : Kh¸i niÖm “ thu nhËp bÊt hîp ph¸p” lµ g× ch­a ®­îc lµm râ. - Thø 5 : Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ qui ®Þnh thiÖt h¹i ph¸t sinh c¸c bªn ph¶i chÞu lµ kh«ng hîp lý vµ c«ng b»ng, nªn quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm båi th­êng thiÖt h¹i cña bªn cã lçi. Trªn thùc tÕ cã nhiÒu tr­êng hîp do kh«ng hiÓu biÕt ph¸p luËt dÉn ®Õn viÖc ký kÕt hîp ®ång vi ph¹m ®iÒu cÊm bÞ thiÖt h¹i hµng triÖu ®« la.Ph¸p luËt bÞ vi ph¹m cã thÓ lµ ph¸p luËt cña c¸c n­íc cã c¸c bªn tham gia ký kÕt hîp ®ång, ph¸p luËt cña n­íc ®­îc chän ®Ó ®iÒu chØnh hîp ®ång hoÆc ph¸p luËt cña n­íc thø ba cã liªn quan. VÝ dô : Cã mét C«ng ty cña n­íc x· héi chñ nghÜa ký kÕt hîp ®ång b¸n thiÕt bÞ cho mét C«ng ty n­íc ngoµi, gi¸ trÞ hîp ®ång lµ 20 triÖu USD (®iÒu kiÖn FOB - Free on board tøc lµ giao trªn boong tµu). Thêi h¹n giao hµng lµ mét n¨m, sau ngµy ký hîp ®ång . V× lµ hîp ®ång cã gi¸ trÞ rÊt lín, nªn bªn mua ®· ®­a ra ®iÒu kiÖn chÆt chÏ, nh­: kiÓm tra hµng ho¸ t¹i n­íc ngoµi b¸n, kiÓm tra hµng ho¸ t¹i n­íc ng­êi mua, ®iÒu kiÖn l¾p ®Æt, ®iÒu kiÖn b¶o hµnh b¶o d­ìng vµ ®iÒu kiÖn vÒ chuyªn gia ... cïng víi quy ®Þnh chÕ tµi ph¹t rÊt nÆng ®èi víi bÊt kú ®iÒu kiÖn nµo kh«ng ®¹t yªu cÇu lµm ¶nh h­ëng ®Õn tiÕn ®é l¾p r¸p ®Òu bÞ ph¹t rÊt nÆng. Bªn b¸n, tr­íc tr¸ch nhiÖm rÊt cao cho gi¸ trÞ hîp ®ång lín còng tÝnh to¸n hÕt mäi chi phÝ vµ dù tÝnh ®Õn c¶ gi¸ c¸c nguyªn vËt liÖu chÕ t¹o ( nh­: s¾t thÐp, nh«m, ®ång, cr«m...) sÏ biÕn ®éng nh­ thÕ nµo khi s¶n xuÊt . Ngoµi ra hä cßn tÝnh ®Õn tû gi¸ hèi ®o¸i vµ biÕn ®éng cña ®ång USD khi thanh to¸n, bªn b¸n c¨n cø vµo gi¸ trÞ hµng ho¸ cña m×nh trªn thÞ tr­êng thÕ giíi lóc ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ ®Ó quy ra vµng tiªu chuÈn vµ tõ sè l­îng vµng tiªu chuÈn ®ã ra ®ång USD tÝnh trªn hµm l­îng vµng cña ®ång tiÒn USD vµ yªu cÇu khi thanh to¸n sÏ c¨n cø vµo gi¸ vµng tiªu chuÈn trªn thÞ tr­êng thÕ giíi ®Ó ®iÒu chØnh hµm l­îng vµng USD. Sau 10 ngµy ®µm ph¸n nghiªm tóc, 2 bªn ®· ký xong hîp ®ång vµ thÊy yªn t©m,tho¶ m·n víi c¸c ®iÒu kiÖn ®· ®­îc quy ®Þnh trong hîp ®ång. Cô thÓ nh­ sau : +TrÞ gi¸ (FOB) hîp ®ång lµ 20.000.000USD (®« la Mü) khi thanh to¸n sÏ c¨n cø vµo gi¸ vµng tiªu chuÈn trªn thÞ tr­êng thÕ giíi vµ hµm l­îng vµng cña ®ång USD ®Ó ®iÒu chØnh gi¸ thanh to¸n cña hîp ®ång. +Ph­¬ng thøc thanh to¸n : ng­êi mua sÏ më nh­ tÝn dông (L/C) kh«ng thÓ huû ngang. LÇn thø nhÊt L/C më b»ng 3/4 tæng gi¸ trÞ hîp ®ång, 30 ngµy tr­íc ngµy hµng s½n sµng giao. LÇn thø hai lµ toµn bé gi¸ trÞ hîp ®ång cßn l¹i sau khi ®· ®­îc ®iÒu chØnh c¨n cø vµo gi¸ vµng tiªu chuÈn trªn thÞ tr­êng thÕ giíi vµ hµm l­îng vµng cña ®ång tiÒn thanh to¸n, ngay sau khi hµng ®· ®­îc giao qua lan can tµu c¨n cø trªn vËn ®¬n v¹ch. - §iÒu kho¶n vÒ gi¶i quyÕt tranh chÊp hîp ®ång nµy sÏ ®­îc ®­a ra tæ chøc träng tµi kinh tÕ cña mét n­íc thø ba do bªn bÞ khiÕu n¹i lùa chän. Mét n¨m sau,thêi h¹n giao hµng ®· ®Õn, lóc nµy ®ång USD mÊt gi¸ 15% . V× ng­êi b¸n ®· dù phßng tr­íc sù biÕn ®éng cña ®ång tiÒn thanh to¸n nªn viÖc giao hµng vÉn b×nh th­êng vµ th­ tÝn dông(L/C) ®· ®­îc më nh­ ®iÒu kiÖn quy ®Þnh trong hîp ®ång.Sau khi hµng ®­îc giao lªn tµu ng­êi b¸n ®· cã vËn ®¬n s¹ch, tÝnh to¸n l¹i gi¸ trÞ hîp ®ång t¹i thêi ®iÓm thanh to¸n nh­ quy ®Þnh trong hîp ®ång vµ yªu cÇu ng­êi mua më L/C thanh to¸n nèt. T­ëng nh­ vËy lµ xong, bªn b¸n yªn t©m chê nhËn nèt sè tiÒn cßn l¹i, nh­ng khi nhËn ®­îc th«ng b¸o cña Ng©n hµng, bªn b¸n chØ nhËn ®­îc sè tiÒn b»ng 1/4 gi¸ trÞ hîp ®ång cßn l¹i mµ kh«ng cã kho¶n ®iÒu chØnh t¨ng 15% bï vµo ®ång USD mÊt gi¸. Lóc nµy ng­êi b¸n vÉn cho r»ng cã thÓ ng­êi mua ch­a tÝnh to¸n xong phÇn chªnh lÖch chø kh«ng thÓ cã sù tr¸o trë, v× ®iÒu kiÖn hîp ®ång quy ®Þnh chÆt chÏ vµ ®Çy ®ñ... hai bªn ®iÖn ®i ®iÖn l¹i, tranh chÊp kÐo dµi kh«ng gi¶i quyÕt ®­îc ®×nh ninh r»ng m×nh sÏ th¾ng kiÖn, ng­êi b¸n ®­a vô tranh chÊp ra träng tµi kinh tÕ. Tuy nhiªn ph¸n quyÕt Träng tµi l¹i tr¸i ng­îc víi pháng ®o¸n cña bªn b¸n. Träng tµi ph¸n c¨n cø hîp ®ång hai bªn ®· ký kÕt vµ c¨n cø vµo viÖc thùc hiÖn hîp ®ång, hai bªn mua vµ b¸n ®· chøng tá ®­îc tinh thÇn tr¸ch nhiÖm cña m×nh kh¸ ®Çy ®ñ. Trªn c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång ®· chøng tá hîp ®ång ®­îc so¹n th¶o mét c¸ch rÊt chÆt chÏ.TiÕc thay trong hîp ®ång cã mét ®iÒu kho¶n ®· vi ph¹m vµo ®iÒu cÊm cña ph¸p luËt, ®ã lµ ®iÒu kho¶n thanh to¸n. theo HiÕn ph¸p cña n­íc Mü th× kh«ng cã mét c¬ quan quyÒn lùc nµo ®­îc ®iÒu chØnh hµm l­îng vµng cña ®ång USD ngoµi Quèc héi Mü. Nh©n danh ph¸p luËt ®¹i diÖn cho c¶ 2 bªn, Toµ tuyªn bè : “ §iÒu kho¶n thanh to¸n cña hîp ®ång do hai bªn ký kÕt lµ v« hiÖu, bªn mua ®· thùc hiÖn xong nghÜa vô thanh to¸n cña m×nh. C¸c chi phÝ vÒ ®i l¹i cña 2 bªn ®Ó hÇu kiÖn vµ chi phÝ ®Ó tæ chøc phiªn toµ do bªn b¸n chÞu. VÝ dô trªn cho thÊy, nh÷ng thËn träng tr­íc khi ký hîp ®ång bao giê còng lµ ®iÒu hÕt søc cÇn thiÕt nh»m tr¸ch nh÷ng thiÖt h¹i ®¸ng x¶y ra. Víi vÝ dô trªn ®Ó kh¾c phôc, chØ cßn quy ®Þnh mét chÕ ®Þnh trong hîp ®ång ph¶i ®¶m b¶o mua ®­îc sè l­îng vµng nguyªn chÊt 999,9% (hoÆc USD) t¹i thêi ®iÓm ký kÕt hîp ®ång . Trong hîp ®ång cÇn quy ®æi tæng gi¸ trÞ hîp ®ång theo ®ång tiÒn thanh to¸n sang vµng hoÆc ®« la Mü. - Thø s¸u : T¹i kho¶n 1, ®iÓm c, §iÒu 8 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh côm tõ “ hµnh vi lõa ®¶o” dïng kh«ng chÝnh x¸c khi nãi ®Õn sù v« hiÖu cña hîp ®ång, nªn thay b»ng thuËt ng÷ “hµnh vi lõa dèi”. “Lõa dèi“ lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn lµm cho hîp ®ång trë nªn v« hiÖu v× nã ph¶i ®i yÕu tè tù nguyÖn, yÕu tè tho¶ thuËn gi÷a c¸c bªn. Tuy nhiªn viÖc x¸c ®Þnh thÕ nÕu lµ “ hµnh vi lõa dèi” kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò ®¬n gi¶n nhÊt lµ trong lÜnh vùc hîp ®ång kinh tÕ, hîp ®ång d©n sù. VËy “ Lõa dèi” lµ g× ? T¹i sao nã lµm cho hîp ®ång v« hiÖu. Trong gi¸o tr×nh LuËt h×nh sù §¹i häc LuËt Hµ Néi, “lõa dèi” ®­îc ®Þnh nghÜa nh­ sau : “Lõa dèi lµ hµnh vi cè ý ®­a ra th«ng tin sai kh«ng ®óng sù thËt nh»m ®Ó ng­êi kh¸c tin ®ã lµ sù thùc”. Trong gi¸o tr×nh LuËt d©n sù §¹i häc LuËt - Hµ Néi ë trang 219 cã ®Þnh nghÜa vÒ lõa dèi nh­ sau : Lõa dèi lµ viÖc mét bªn cè ý lµm cho bªn kia t­ëng t­îng, h×nh dung sai vÒ c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång mµ giao kÕt hîp ®ång mét c¸ch cã lîi cho m×nh. Trong Bé luËt d©n sù th× “lõa dèi” ®­îc ®Þnh nghÜa nh­ sau: “Lõa dèi lµ hµnh vi cè ý cña mét bªn nh»m lµm cho bªn kia t­ëng t­îng, h×nh dung sai vÒ c¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång mµ giao kÕt hîp ®ång mét c¸ch cã lîi cho m×nh” . §Ó cã thÓ xem xÐt mét hµnh vi lõa dèi trong hîp ®ång hay kh«ng th× ë nhiÒu n­íc ng­êi ta c¨n cø vµo c¸c yÕu tè sau ®©y : - Cã sù giíi thiÖu - Sù sai lÖch trong sù giíi thiÖu ®ã - Néi dung cña sù giíi thiÖu - Ng­êi giíi thiÖu biÕt vÒ sù sai lÖch hoÆc bá qua sù thËt. - Ng­êi nghe tin vµo sù giíi thiÖu - Ng­êi nghe cã truyÒn tin vµo sù giíi thiÖu nh­ vËy - Cã thiÖt h¹i x¶y ra do v× trªn vµo sù giíi thiÖu ®ã. - Thø b¶y : Kh¸i niÖm “thu nhËp bÊt hîp ph¸p“ lµ g× ch­a ®­îc lµm râ. - Thø t¸m : Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ch­a ph©n biÖt hîp ®ång v« hiÖu tuyÖt ®èi vµ hîp ®ång v« hiÖu t­¬ng ®èi (cã thÓ v« hiÖu) trong lóc ®ã sù ph©n biÕt nµy lµ cÇn thiÕt ®Ó tõ ®ã xö lý ®èi víi mµ lo¹i hîp ®ång v« hiÖu kh¸ch quan vµ c«ng b»ng h¬n. Nh÷ng tr­êng hîp nªu trªn, cÇn ph¶i n¾m v÷ng ph¸p luËt mét c¸ch s©u s¾c, toµn diÖn ®Ó c©n nh¾c tr­íc khi ký kÕt hîp ®ång còng lµ mét yÕu hÕt søc quan träng,®ßi hái ph¶i cã nh÷ng ph­¬ng h­íng hoµn thiÖn ®Ó kh«i phôc nh÷ng vÊn ®Ò trªn. 2.2. KiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ. Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ngµy 25/9/1989 ®· ®Ò cËp ®Õn kh¸c niÖm hîp ®ång kinh tÕ, ph¹m vi vµ ®èi t­îng ®iÒu chØnh cña Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ. Song c¸c vÊn ®Ò nµy l¹i g©y ra nhiÒu tranh c·i vµ kh«ng thèng nhÊt, lµm n¶y sinh ra nhiÒu v­íng m¾c trong vÊn ®Ò x¸c ®Þnh LuËt ¸p dông vµ thùc tiÔn gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp.Do ®ã, nh»m hoµn thiÖn Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ cÇn ph¶i söa ®æi vµ bæ sung c¸c quy ®Þnh vÒ vÊn ®Ò nµy. 2.2.1. VÒ kh¸i niÖm hîp ®ång kinh tÕ. §iÒu 1 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh : “Hîp ®ång kinh tÕ lµ sù tho¶ thuËn b»ng v¨n b¶n,tµi liÖu giao dÞch gi÷a c¸c bªn ký kÕt vÒ viÖc thùc hiÖn c«ng viÖc s¶n xuÊt, trao ®æi hµng ho¸, dÞch vô, nghiªn cøu øng dông tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµ c¸c tho¶ thuËn kh¸c cã môc ®Ých kinh doanh víi sù quy ®Þnh râ rµng quyÒn vµ nghÜa vô cña mçi bªn ®Ó x©y dùng vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch cña m×nh “ . Kh¸i niÖm nµy mang tÝnh liÖt kª, kh«ng bao hµm hÕt c¸c lÜnh vùc cÇn ®iÒu chØnh, kh«ng ph¶n ¸nh râ c¸c ®Æc tr­ng chñ yÕu cña hîp ®ång kinh tÕ. ThËt vËy, xung quanh vÊn ®Ò ph¹m vi ®iÒu chØnh cña hîp ®ång kinh tÕ hiÖn nay cßn cã nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau nh­ - Cã quan ®iÓm cho r»ng mét hîp ®ång chØ cÇn tho¶ m·n §iÒu1 Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ th× ph¶i tho¶ m·n ®ång thêi 3 ®iÒu kiÖn quy ®Þnh t¹i c¸c §iÒu 1, §iÒu 2, §iÒu 11 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ . NÕu thiÕu mét trong ba ®iÒu kiÖn th× hîp ®ång ®ã kh«ng ph¶i lµ hîp ®ång kinh tÕ vµ kh«ng chÞu sù ®iÒu chØnh cña Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ . C¸c ®iÒu kiÖn ®ã lµ . + C¸c chñ thÓ tham gia quan hÖ hîp ®ång ph¶i cã môc ®Ých kinh doanh. + C¸c bªn chñ thÓ tham gia quan hÖ hîp ®ång ph¶i lµ ph¸p nh©n, c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh. + H×nh thøc cña hîp ®ång ph¶i b»ng v¨n b¶n hoÆc tµi liÖu giao dÞch, c«ng v¨n giÊy tê, ®iÖn b¸o, ®¬n chµo hµng, ®¬n ®Æt hµng ... Tuy nhiªn, trong thùc tÕ ¸p dông Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ còng nh­ thùc tiÔn kinh doanh ®· t¹o ra nhiÒu ngo¹i lÖ nh­ nh÷ng tr­êng hîp sau: - Tr­êng hîp thø nhÊt : Khi hîp ®ång ®­îc ký kÕt gi÷a c¸c chñ thÓ kinh doanh kh«ng cã t­ c¸ch ph¸p nh©n trong ho¹t ®éng kinh doanh th× hîp ®ång ®ã cã ph¶i lµ hîp ®ång kinh tÕ hay kh«ng? VÝ dô : Mét doanh nghiÖp t­ nh©n ký kÕt hîp ®ång víi mét doanh nghiÖp t­ nh©n, hay c¸ nh©n kinh doanh b»ng v¨n b¶n mµ néi dung phôc vô cho ho¹t ®éng kinh doanh nh»m t×m kiÕm lîi nhuËn cña c¸c bªn ký kÕt. NÕu c¨n cø theo §iÒu 2 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ th× ®©y kh«ng ph¶i lµ hîp ®ång kinh tÕ, bëi doanh nghiÖp t­ nh©n vµ c¸ nh©n kinh doanh ®Òu lµ nh÷ng chñ thÓ kinh doanh kh«ng cã t­ c¸ch ph¸p nh©n. H¬n n÷a §iÒu 1 - LuËt th­¬ng m¹i cßn quy ®Þnh th­¬ng - mét lo¹i chñ thÓ kinh doanh còng kh«ng cã t­ c¸ch ph¸p nh©n. Nh­ vËy, viÖc quy ®Þnh b¾t buéc mét bªn ph¶i cã t­ c¸ch ph¸p nh©n trong quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ lµ kh«ng phï hîp víi thùc tiÔn, bëi cïng víi sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, rÊt nhiÒu chñ thÓ kinh doanh míi ra ®êi. MÆt kh¸c, bªn c¹nh nh÷ng chñ thÓ kinh doanh truyÒn thèng cã t­ c¸ch ph¸p nh©n nh­ doanh nghiÖp Nhµ n­íc, hîp t¸c x·... cßn cã nh÷ng chñ thÓ kinh doanh kh«ng cã t­ c¸ch ph¸p nh©n nh­ doanh nghiÖp t­ nh©n, ng­êi kinh doanh d­íi vèn ph¸p ®Þnh, hé kinh tÕ gia ®×nh... TÊt c¶ c¸c chñ thÓ kinh doanh nµy ph¶i hoµn toµn b×nh ®¼ng víi nhau trong c¸c quan hÖ ph¸p luËt. Nªn trong ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ, cÇn söa ®æi kh«ng nªn quy ®Þnh cøng nh¾c mét bªn chñ thÓ trong quan hÖ hîp ®ång ph¶i lµ ph¸p nh©n, mµ chØ nªn quy ®Þnh : “Hîp ®ång kinh tÕ lµ hîp ®ång ®­îc ký kÕt gi÷a c¸c chñ thÓ kinh doanh “. - Tr­êng hîp thø hai : Hîp ®ång kinh tÕ ph¶i cã môc ®Ých kinh doanh vµ h­íng ®Õn lîi nhuËn. Trong ®ã lîi nhuËn lµ môc tiªu hµng ®Çu cña c¸c bªn tham gia hîp ®ång kinh tÕ, nh­ng môc tiªu nµy cã ®Æt ra cho tÊt c¶ bªn tham gia quan hÖ hîp ®ång hay kh«ng ? hay chØ cÇn mét chñ thÓ cã môc ®Ých lîi nhuËn lµ ®ñ ? trong thùc tiÔn rÊt nhiÒu quan hÖ hîp ®ång mµ chØ cã mét bªn chñ thÓ tham gia v× môc tiªu lîi nhuËn. VÝ dô : Tr­êng §¹i häc LuËt ký kÕt víi mét C«ng ty x©y dùng vÒ viÖc x©y dùng c¬ së vËt chÊt cho tr­êng. Tr­êng LuËt - ®¬n vÞ hµnh chÝnh sù nghiÖp, tham gia quan hÖ hîp ®ång kh«ng ph¶i v× môc tiªu lîi nhuËn, mµ v× môc tiªu gi¸o dôc. C«ng ty x©y dùng - ®¬n vÞ kinh doanh dÞch vô, ho¹t ®éng v× môc tiªu kinh doanh. Do vËy, Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh râ rµng h¬n vÒ môc ®Ých kinh doanh vµ môc tiªu lîi nhuËn cña c¸c bªn chñ thÓ tham gia quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ. - Tr­êng hîp thø ba : Mét hîp ®ång ®­îc ký kÕt gi÷a c¸c tæ chøc cã t­ c¸ch ph¸p nh©n trong ho¹t ®éng kinh doanh, mµ kh«ng ®­îc thÓ hiÖn b»ng v¨n b¶n lµ hîp ®ång kinh tÕ hay hîp ®ång d©n sù ? NÕu lµ hîp ®ång d©n sù, ®­¬ng nhiªn sÏ ph¶i chÞu ®iÒu chØnh cña Ph¸p luËt d©n sù, h¬n n÷a nÕu hîp ®ång nµy ph¸t sinh tranh chÊp th× ®­¬ng nhiªn do Toµ ¸n d©n sù gi¶i quyÕt. Nh­ vËy, viÖc dïng Ph¸p luËt d©n sù, ®iÒu chØnh nh÷ng quan hÖ mang tÝnh chÊt kinh doanh hiÖn cã phï hîp vµ ®¹t hiÖu qu¶ cao hay kh«ng?. H¬n n÷a, trong c¬ chÕ thÞ tr­êng hÕt søc n¨ng ®éng, quyÕt ®Þnh cøng nh¾c vÒ h×nh thøc hîp ®ång sÏ kh«ng phï hîp, nhÊt lµ trong giai ®o¹n hiÖn nay, khi mµ c«ng nghÖ th«ng tin häc ®· vµ ®ang lµ ph­¬ng tiÖn ®Ó c¸c bªn giao kÕt hîp ®ång th­¬ng m¹i. ViÖc ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh hîp ®ång kinh tÕ ph¶i ®­îc ký kÕt b»ng v¨n b¶n , th× mét sè hîp ®ång kinh tÕ ®­îc quy ®Þnh lµ ph¶i ký b»ng v¨n b¶n. Hîp ®ång kinh tÕ cã thÓ ký b»ng v¨n b¶n hîp ®ång: hîp ®ång mÉu, th­ ®iÖn tö, fax truyÒn tin hoÆc b»ng tµi liÖu giao dÞch, mµ c¸c bªn tham gia quan hÖ hîp ®ång tù chän h×nh thøc cña hîp ®ång kinh tÕ, trõ mét sè hîp ®ång kinh tÕ mµ ph¸p luËt quy ®Þnh ph¶i ký kÕt b»ng v¨n b¶n. Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ nªn ®Ó c¸c bªn tham gia quan hÖ hîp ®ång lùa chän h×nh thøc cña hîp ®ång kinh tÕ, trõ mét sè hîp ®ång kinh tÕ mµ ph¸p luËt quy ®Þnh ph¶i ký kÕt b»ng v¨n b¶n nh÷ng hîp ®ång nµy th­êng cã gi¸ trÞ lín mang tÝnh chÊt quan träng, cã ý nghÜa ®Æc biÖt ®èi víi c¸c bªn, cã ý nghÜa ®èi víi Nhµ n­íc, nh­ hîp ®ång nhËn thÇu trong x©y dùng c¬ b¶n. Tõ nh÷ng ph©n tÝch ë trªn, ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn ®­a ra kh¸i niÖm vÒ hîp ®ång kinh tÕ nh­ sau : “Hîp ®ång kinh tÕ lµ sù tho¶ thuËn gi÷a c¸c chñ thÓ kinh doanh vÒ viÖc x¸c lËp, thay ®æi hoÆc chÊm døt quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn trong c¸c quan hÖ kinh tÕ, mµ trong ®ã mét hoÆc c¸c bªn nh»m môc ®Ých kinh doanh “. 2.2.2. KiÕn nghÞ söa ®æi,bæ sung c¸c quy ®Þnh thñ tôc ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ. Thñ tôc ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ ®­îc quy ®Þnh t¹i Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ngµy25/09/1989, song c¸c quy ®Þnh ®ã cßn s¬ sµi vµ ®Æc biÖt hiÖn t¹i nã kh«ng cßn phï hîp víi c¸c quy ®Þnh cña Bé luËt d©n sù. ThËt vËy, §iÒu 11 -Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ®· quan t©m ®Õn yÕu tè tho¶ thuËn cña hîp ®ång song ch­a thËt ®Çy ®ñ. NÕu c¨n cø vµo c¸c quy ®Þnh cña Bé luËt d©n sù vÒ vÊn ®Ò nµy t¹i c¸c §iÒu 396, §iÒu 397vµ ®iÒu 399 th× thñ tôc ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ n¶y sinh hai vÊn ®Ò cÇn xem xÐt, ®ã lµ : a. VÊn ®Ò thø nhÊt : Thêi h¹n tr¶ lêi ®Ò nghÞ cã ®iÒu kiÖn b¾t buéc ph¶i ghi trong ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång hay kh«ng ? NÕu bªn ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång kh«ng ghi thêi h¹n tr¶ lêi th× bªn ®Ò nghÞ cã rµng buéc bëi ®Ò nghÞ cña m×nh hay kh«ng ?Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh bæ sung vÒ vÊn ®Ò nµy : “ Thêi h¹n tr¶lµ giao kÕt hîp ®ång cÇn ®­îc thÓ hiÖn trong ®ã ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång, ®Ó tr¸nh cho viÖc bªn ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång ph¶i chê ®îi bªn ®­îc ®Ò nghÞ mµ cã thÎ bá lì thêi c¬ kinh doanh, trong ®ã thêi h¹n thanh lý ph¶i do ng­êi ®Ò nghÞ ký hîp ®ång ¸n ®Þnh”. b. VÊn ®Ò thø hai: §ã lµ khi mét bªn ®Ò nghÞ bªn kia giao kÕt hîp hîp ®ång cã nªu râ néi dung chñ yÕu cña hîp ®ång vµ thêi h¹n tr¶ lêi th× kh«ng ®­îc mêi bªn thø ba giao kÕt hîp ®ång trong thêi h¹n chØ tr¶ lêi vµ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vµ lµ ®Ò nghÞ cña m×nh (§iÒu 396 - Bé luËt d©n sù) Víi quy ®Þnh nµy c¸c nhµ lµm luËt nh»m h¹n chÕ viÖc “mua tranh b¸n c­íp” h¹n chÕ vi ph¹m nghÜa vô cña bªn ®­a ra ®Ò nghÞ. Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ch­a quy ®Þnh vÒ vÊn ®Ò nµy. Song ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh bæ sung vÒ vÊn ®Ò nµy, ®ång thêi còng cÇn lµm râ thªm r»ng: Bªn ®Ò nghÞ chØ kh«ng ®­îc mêi bªn thø ba giao kÕt hîp ®ång víi néi dung ®· ®­îc ®­a ra trong hîp ®ång ®èi víi bªn ®­îc ®Ò nghÞ, cßn víi néi dung kh¸c kh«ng thÓ h¹n chÕ. Tõ ph©n tÝch trªn, th× ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ phï hîp víi quy ®Þnh cña Bé luËt d©n sù. Cô thÓ cÇn quy ®Þnh vÒ nh÷ng vÊn ®Ò sau : + Khi mét bªn ®Ò nghÞ bªn kia giao kÕt hîp ®ång kinh tÕ ,mµ trong v¨n b¶n ®Ò nghÞ cã ghi râ néi dung chñ yÕu cña hîp ®ång vµ thêi h¹n tr¶ lêi, th× bªn ®Ò nghÞ kh«ng ®­îc mêi bªn thø ba giao kÕt (víi néi dung hîp ®ång ®· ®­a ra) trong thêi h¹n chØ tr¶ lêi vµ ph¶i chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ lêi ®Ò nghÞ cña m×nh. + Khi bªn ®Ò nghÞ chÊp nhËn chØ cã hiÖu lùc thùc hiÖn trong thêi gian ®ã, nÕu bªn ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång nhËn ®­îc tr¶ lêi khi ®· hÕt h¹n tr¶ lêi th× lêi chÊp nhËn nµy ®­îc coi lµ lêi ®Ò nghÞ míi cña bªn chËm tr¶ lêi. + Khi c¸c bªn trùc tiÕp ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång kinh tÕ víi nhau th× bªn ®­îc ®Ò nghÞ ph¶i tr¶ lêi ngay cã chÊp nhËn hay kh«ng chÊp nhËn tr­êng hîp cã tho¶ thuËn vÒ thêi h¹n tr¶ lêi. Trong tr­êng hîp viÖc tr¶ lêi ®­îc chuyÓn qua b­u ®iÖn th× thêi ®iÓm tr¶ lêi lµ göi ®i theo dÊu b­u ®iÖn. ë trªn lµ viÖc ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång, cßn viÖc thay ®æi hoÆc rót l¹i ®Ò nghÞ giao kÕt hîp ®ång kinh tÕ nh­ thÕ nµo th× Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ch­a quy ®Þnh. Do vËy ®Ó hoµn thiÖn h¬n Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn qui ®Þnh thªm vÒ vÊn ®Ò nµy sao cho phï hîp cÊp c¸c quy ®Þnh cña Bé luËt d©n sù. Mét vÊn ®Ò n÷a cÇn ®Æt ra, ®ã lµ viÖc Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ chØ quy ®Þnh râ thêi gian cã hiÖu lùc cña hîp ®ång khÝ nã ®­îc ký kÕt trùc tiÕp.(§iÒu 11 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ). Cßn viÖc x¸c ®Þnh thêi ®iÓm cã hiÖu lùc cña hîp ®ång khi nã ®­îc ký kÕt b»ng ph­¬ng ph¸p gi¸n tiÕp th× l¹i kh«ng ®¬n gi¶n, mµ trong thùc tÕ nã rÊt phøc t¹p. ThËt vËy,®Ó biÕt khi nµo hîp ®ång ®­îc h×nh thµnh lµ vÊn ®Ò khã trong nh÷ng tr­êng hîp c¸c bªn chØ th­¬ng l­îng víi nhau b»ng th­ tÝn hay tµi liÖu giao dÞch . ViÖc x¸c ®Þnh thêi ®iÓm h×nh thµnh hîp ®ång lµ v« cïng quan träng. §iÒu 11 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ qôy ®Þnh: Hîp ®ång kinh tÕ cã hiÖu lùc tõ khi bªn ®­îc ®ª nghÞ chÊp nhËn ®Ò nghÞ giao kÕt hay tõ khi bªn ®Ò nghÞ nhËn l¹i b¶n hîp ®ång ®· ®­îc chÊp nhËn, dÉn ®Õn gi÷a hai thêi ®iÓm nµy cã kho¶ng c¸ch nhÊt ®Þnh ¶nh h­ëng ®Õn viÖc x¸c ®Þnh quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn. Theo kho¶n 3- §iÒu 404 - Bé luËt d©n sù quy ®Þnh : “Hîp ®ång cã hiÖu lùc kÓ tõ thêi ®iÓm giao kÕt, trõ tr­êng hîp hîp ®ång cã tho¶ thuËn kh¸c hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c“. T¹i kho¶n 1 - §iÒu 403 - Bé luËt D©n sù quy ®Þnh : “Hîp ®ång ®­îc giao kÕt vµo thêi ®iÓm bªn ®Ò nghÞ nhËn ®­îc tr¶ lêi chÊp nhËn giao kÕt hoÆc c¸c bªn ®· tho¶ thuËn xong néi dung chñ yÕu cña hîp ®ång”. Nh­ vËy víi c¸ch thøc ký kÕt hîp ®ång th«ng qua ph­¬ng ph¸p gi¸n tiÕp Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh thêi ®iÓm cã hiÖu lùc cña hîp ®ång lµ thêi ®iÓm khi bªn ®Ò nghÞ giao kÕt nhËn ®­îc b¶n hîp ®ång ®· ®­îc chÊp nhËn. 2.2.3. KiÕn nghÞ söa ®æi, bæ sung c¸c quy ®Þnh vÒ ®¹i diÖn vµ uû quyÓn trong quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ. Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ ngµy 25/9/1989 ®· quy ®Þnh vÒ vÊn ®Ò ng­êi ®¹i diÖn vµ uû quyÒn. Tuy nhiªn, c¸c quy ®Þnh nµy ch­a chÆt chÏ,t¹o ra nhiÒu khe hë vµ trong nhiÒu tr­êng hîp lµm cho c¸c bªn tham gia ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ dÔ trèn tr¸nh tr¸ch nhiÖm cña m×nh. Do vËy, ®Ó kh¾c phôc nh÷ng thiÕu sãt cña §iÒu 9- Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ vµ §iÒu 5 - NghÞ ®Þnh 17/H§BT, ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn cã nh÷ng quy ®Þnh rµng buéc tr¸ch nhiÖm cña ng­êi ®¹i diÖn trong viÖc ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ bao gåm: tr¸ch nhiÖm tµi s¶n, tr¸ch nhiÖm hµnh chÝnh vµ c¶ tr¸ch nhiÖm h×nh sù ®Ó cã thÓ ng¨n chÆn nh­ng tiªu cùc cã thÓ x¶y ra. MÆt kh¸c,còng cÇn quy ®Þnh tr¸ch nhiÖm cña ng­êi uû quyÒn còng nh­ cña ng­êi ®­îc uû quyÒn khÝ ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ trong tr­êng hîp hµnh vi cña hä cã thÓ g©y thiÖt h¹i cho Nhµ n­íc. VÒ vÊn ®Ò nµy ®Ó cho phï hîp víi c¸c quy ®Þnh cña Bé luËt d©n sù. Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh thªm vÒ thñ tôc uû quyÒn ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ nh­ ng­êi ®¹i diÖn theo ph¸p luËt cña ph¸p nh©n, c¸ nh©n cã ®¨ng ký kinh doanh khi uû quyÒn cho ng­êi kh¸c thay m×nh ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ ph¶i lµm hîp ®ång uû quyÒn theo quy ®Þnh cña Bé luËt d©n sù. Theo quy ®Þnh t¹i §iÒu 585, §iÒu 586 - Bé luËt d©n sù th× hîp ®ång uû quyÒn lµ sù tho¶ thuËn cña c¸c bªn, theo ®ã bªn ®­îc uûquyÒn cã nghÜa vô thùc hiÖn c«ng viÖc nh©n danh bªn uû quyÒn, bªn uû quyÒn chØ ph¶i tr¶ thï lao nÕu cã tho¶ thuËn hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c. Hîp ®ång uû quyÒn ph¶i ®­îc lËp thµnh v¨n b¶n, nÕu cã tho¶ thuËn hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh kh¸c hîp ®ång uû quyÒn ph¶i cã chøng nhËn cña c«ng chøng Nhµ n­íc hoÆc chøng thùc cña Uû ban nh©n d©n cÊp cã thÈm quyÒn. Theo ®ã, trong hîp ®ång uû quyÒn nµy sÏ ghi nhËn c¸c quyÒn vµ nghÜa vô cña c¸c bªn tham gia ký kÕt hîp ®ång uû quyÒn, còng nh­ tr­êng hîp hîp ®ång uû quyÒn chÊm døt. 2.2.4. Bæ sung c¸c quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña hîp ®ång kinh tÕ . §iÒu 8 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ cã quy ®Þnh vÊn ®Ò hiÖu lùc hîp ®ång kinh tÕ, nh­ng ch­a ®­îc tr×nh bµy mét c¸ch râ rµng, chØ míi ®­îc gi¸n tiÕp thÓ hiÖn d­íi h×nh thøc c¸c quy ®Þnh vÒ hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu. Nh»m lµm cho c¸c quy ®Þnh cña ph¸p luËt ®­îc râ rµng dÔ vËn dông vµ thùc hiÖn trong cuéc sèng . Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh hiÖu lùc cña hîp ®ång kinh tÕ nªn ®­îc ¸p dông, theo c¸c quy ®Þnh. + Hîp ®ång kinh tÕ giao kÕt hîp ph¸p cã hiÖu lùc b¾t buéc ®èi víi c¸c bªn. Hîp ®ång kinh tÕ cã hiÖu lùc kÓ tõ thêi ®iÓm giao kÕt trõ tr­êng hîp cã tho¶ thuËn kh¸c hoÆc ph¸p luËt quy ®Þnh kh¸c. + Hîp ®ång kinh tÕ chØ cã thÓ bÞ söa ®æi hoÆc huû bá nÕu cã tho¶ thuËn hoÆc ph¸p luËt cã quy ®Þnh. VËy thÕ nµo lµ mét hîp ®ång kinh tÕ ®­îc giao kÕt hîp ph¸p? theo ®ã, cÇn thiÕt ph¶i nªu râ c¸c ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña hîp ®ång. Bëi v× mét hîp ®ång ®­îc coi lµ giao kÕt hîp ph¸p khi nã tu©n thñ c¸c ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña hîp ®ång. MÆt kh¸c, c¸c ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña hîp ®ång kinh tÕ ®­îc suy ra tõ c¸c quy ®Þnh hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu lµ kh«ng chÝnh x¸c. V× n¬i lµm vµ ngo¹i diÖn cña hai vÊn ®Ò nµy (hiÖu lùc cña hîp ®ång vµ hîp ®ång v« hiÖu) trªn thùc tÕ kh«ng trïng hoµn toµn. ThËt vËy, ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc cña hîp ®ång nh­ sau: - Hîp ®ång cã néi dung phï hîp víi ph¸p luËt, ®¹o ®øc vµ trËt tù c«ng céng. - Ng­êi ký kÕt hîp ®ång cã ®ñ n¨ng lùc chñ thÓ tham gia hîp ®ång kinh tÕ. - ý chÝ cña c¸c bªn tham gia ký kÕt hîp ®ång hoµn toµn tù nguyÖn. - H×nh thøc cña hîp ®ång phï hîp víi nh÷ng quy ®Þnh cña ph¸p luËt. Mét hîp ®ång tho¶ m·n c¸c ®iÒu kiÖn trªn th× sÏ cã hiÖu lùc ph¸p lý. ViÖc quy ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó hîp ®ång kinh tÕ cã hiÖu lùc sÏ lµm cho c¸c bªn tham gia quan hÖ hîp ®ång kinh tÕ trong qu¸ tr×nh ký kÕt Ýt m¾c sai ph¹m h¬n, ®ång thêi còng gióp cho c¶ c¸c c¬ quan cã thÈm quyÒn gi¶i quyÕt tranh chÊp dÔ dµng h¬n trong qu¸ tr×nh ph¸n xö. 2.2.5. KiÕn nghÞ bæ sung c¸c c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh hîp ®ång v« hiÖu. Mét hîp ®ång ®­îc ký kÕt nÕu kh«ng tu©n thñ c¸c ®iÒu kiÖn cã hiÖu lùc ®­îc ph¸p luËt quy ®Þnh th× nã sÏ bÞ v« hiÖu trong hai tr­êng hîp sau : + Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu toµn bé . + Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu tõng phÇn. a.C¸c c¨n cø ®Ó hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu toµn bé theo ph¸p luËt . C¸c c¨n cø ®Ó x¸c ®Þnh mét hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu toµn bé quy ®Þnh kho¶n 1 - §iÒu 8 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ . + Thø nhÊt : §iÓm c - Kho¶n 1 - §iÒu 8 quy ®Þnh : Ng­êi ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ kh«ng ®óng thÈm quyÒn “ Hîp ®ång kinh tÕ sÏ v« hiÖu toµn bé. §©y lµ quy ®Þnh kh¸ hîp lý, song trªn thùc tÕ cã tr­êng hîp v¨n b¶n uû quyÒn cña Gi¸m ®èc cho phã Gi¸m ®èc ®ã ®­îc phª chuÈn sau khi ®· ký hîp ®ång th× v¨n b¶n ®ã cã hîp lÖ kh«ng ? lóc nµo ®­îc coi lµ hîp lÖ “. Do ®ã, ph¸p luËt kinh tÕ cÇn ph¶i ph©n biÖt sù x¸c lËp uû quyÒn tr­íc vµ sau khi ph¸t sinh tranh chÊp .Theo ®ã, sù phª chuÈn uû quyÒn thùc hiÖn tr­íc khi ph¸t sinh tranh chÊp ®èi víi hîp ®ång th× sù uû quyÒn ®ã lµ hîp lÖ, khi ®ã v¨n b¶n phª chuÈn ®­îc coi lµ v¨n b¶n bæ sung kÌm theo v¨n b¶n hîp ®ång kinh tÕ ®· ký. NÕu sù phª chuÈn thùc hiÖn sau khi ph¸t sinh tranh chÊp, ®· khëi kiÖn th× sù phª chuÈn kh«ng ®­îc thõa nhËn, bëi v× nh­ thÕ chØ lµ c¸ch thøc hîp ph¸p ho¸ ®Ó trèn tr¸nh tr¸ch nhiÖm. + Thø hai : Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ quy ®Þnh hµnh vi “lõa ®¶o” cña c¸c bªn ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ lµ ch­a x¸c ®¸ng. ThËt vËy, muèn x¸c ®Þnh hµnh vi “lõa dèi” cña c¸c bªn ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ ph¶i cã kÕt luËn cña c¬ quan cã thÈm quyÒn (Toµ ¸n, ViÖn kiÓm s¸t...), nªn ch­a cã kÕt luËn cña c¬ quan nµy mµ ®· kÕt luËn. Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu do ng­êi ký cã hµnh vi “lõa ®¶o“ vµ ®­a ra xö lý lµ ch­a ®¶m b¶o c¬ së ph¸p lý. §Ó hoµn thiÖn ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ cÇn quy ®Þnh hµnh vi “lõa dèi” thay cho hµnh vi “lõa ®¶o” th× hîp lý h¬n. Bëi v× c¸c hîp ®ång kinh tÕ ®­îc thùc hiÖn d­íi t¸c ®éng cña sù lõa dèi thay cho hµnh vi “ lõa ®¶o “ th× hîp lý h¬n. Bëi v× c¸c hiÖp kinh tÕ ®­îc thùc hiÖn d­íi t¸c ®éng cña “sù lõa dèi” ®· ®ñ ®Ó hîp ®ång ®ã v« hiÖu, kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i n©ng lªn thµnh hµnh vi “lõa ®¶o”. Bªn c¹nh hµnh vi “lõa dèi“ cã thÓ bæ sung thªm c¸c hµnh vi “lõa ®¶o” . §ång thêi bæ sung thªm c¸c hµnh vi c­ìng Ðp, ®e däa cña ng­êi ký hîp ®ång kinh tÕ còng lµm cho hîp ®ång ®ã v« hiÖu. Hîp ®ång v« hiÖu d­íi t¸c ®éng cña sù “®e do¹”. “§e do¹” lµ hµnh vi tr¸i ph¸p luËt ®­îc thùc hiÖn nh»m lµm cho mét bªn trong hîp ®ång kh«ng cã c¬ héi, kh«ng kh¶ n¨ng thÓ hiÖn ý chÝ cña m×nh mét c¸ch tù nguyÖn sÏ lµm cho hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu. Trong gi¸o tr×nh LuËt d©n sù cña tr­êng §¹i häc LuËt Hµ Néi ë trang 219 cã ®Þnh nghÜa ®e do¹ nh­ sau : §e do¹ lµ sù t¸c ®éng cña mét bªn ®èi víi bªn kia cho bªn kia hä sî ph¶i giao kÕt hîp ®ång cã lîi cho bªn “®e do¹”. Trong Bé luËt d©n sù ®­îc ®Þnh nghÜa ë §iÒu 142 nh­ lµ hµnh vi cè ý cña 1 bªn nh»m lµm cho bªn kia sî h·i mµ thùc hiÖn giao dÞch d©n sù nh»m tr¸nh c¸c tæn thÊt vÒ tÝnh m¹ng, søc khoÎ, danh dù, uy tÝn, nh©n phÈm cña b¶n th©n m×nh hoÆc giíi h¹n. §e do¹ lµ yÕu tè lµm cho sù tho¶ thuËn cña c¸c bªn kh«ng phï hîp víi ý chÝ vµ nguyÖn väng thùc cña ng­êi tham gia giao dÞch d©n sù hay kh«ng. Hµnh vi c­ìng Ðp - theo luËt Anh - Mü – “C­ìng Ðp” tøc lµ dïng vò lùc hoÆc ®e do¹ dïng vò lùc cña mét bªn lµm cho bªn kia ph¶i ký hîp ®ång. Hµnh vi “c­ìng Ðp” rÊt ®a d¹ng vÝ dô: Tèng tï, khëi kiÖn, lµm lé bÝ mËt riªng t­, hay ®×nh c«ng ch¼ng h¹n lµm cho bªn kia sî h·i ph¶i ký hîp ®ång. Môc ®Ých cuèi cïng cña bªn c­ìng Ðp lµ ®Ó cã mét hîp ®ång th­êng lµ cã lîi cho m×nh, cã h¹i cho bªn kia buéc ph¶i ký . HËu qu¶ sÏ lµm hîp ®ång v« hiÖu hay hîp ®ång cã thÓ bÞ v« hiÖu. b- CÇn bæ sung thªm mét sè c¨n cø lµm cho hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu. Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu khi mµ vi ph¹m vÒ mÆt h×nh thøc hoÆc thiÕu mét trong nh÷ng ®iÒu kho¶n chñ yÕu®­îc quy ®Þnh t¹i §iÒu 1 - Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ . Quy ®Þnh nµy chØ phï hîp víi c¸c quy ®Þnh vÒ hîp ®ång kinh tÕ cã hiÖu lùc khi tho¶ m·n c¸c ®iÒu kiÖn ®· nªu ë (môc 2.2,4, ch­¬ng nµy ). Song nÕu c¨n cø vµo c¸c §iÒu 138 vµ §iÒu 141 - Bé luËt d©n sù th× cßn tån t¹i mét sè tr­êng hîp hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu nh­ lµ : + Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu do “gi¶ t¹o” trong ®ã hîp ®ång ®­îc x¸c lËp nh»m che ®Ëy mét hîp ®ång kh¸c mµ c¸c bªn thùc sù mong muèn thùc hiÖn thay hîp ®ång kinh tÕ ( §iÒu 138 - Bé luËt d©n sù ) + Hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu do “nhÇm lÉn” lµ hîp ®ång ®­îc ký kÕt nh­ng cã sù nhÇm lÇn cña c¸c bªn tham gia vÒ ®iÒu kho¶n chñ yÕu cña hîp ®ång nh­ ®èi t­îng, sè l­îng, chÊt l­îng, gi¸ c¶... dÉn ®Õn hîp ®ång v« hiÖu. “ThÕ nµo lµ nhÉm lÉn” : + Gi¸o tr×nh LuËt d©n sù cña §¹i häc luËt Hµ Néi ®Þnh nghÜa nhÇm lÉn lµ sù h×nh dung sai vÒ ®èi t­îng hay vÒ mét ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång.Ch¼ng h¹n hai bªn ký kÕt hîp ®ång mua b¸n g¹ch chÞu löa song khi ký hîp ®ång l¹i nhÇm sang g¹ch x©y dùng th«ng th­êng do mçi bªn cã sù hiÓu kh¸c nhau vÒ c¸c th«ng sè kü thuËt cña g¹ch chÞu löa. + NhÇm lÉn lµ viÖc c¸c bªn nghÜ r»ng m×nh ®ang tho¶ thuËn vÒ mét ®iÒu kiÖn cô thÓ song mçi bªn l¹i cã nhËn thøc kh¸c nhau vÒ ®iÒu kiÖn ®ã. Ch¼ng h¹n A vµ B ký hîp ®ång mua b¸n g¹ch nãi trªn lµ vÝ dô. ë mét sè n­íc “nhÇm lÉn” ®­îc ®Þnh nghÜa lµ niÒm tin kh«ng phï hîp víi thùc tÕ, suy ra c¸i nghÜ trong ®Çu kh«ng phï hîp víi c¸i thùc tÕ. NhÇm lÉn x¶y ra do nhiÒu nguyªn nh©n. Theo Ph¸p luËt ViÖt Nam, ®¸ng chó ý nhÊt lµ c¸c nguyªn nh©n sau: - Do sù kh¸c nhau vÒ ng«n ng÷ : NghÜa lµ, trong giao dÞch, viÖc hiÓu ®óng, chÝnh x¸c ý chÝ cña nhau lµ hÕt søc cÇn thiÕt, lµ ®iÒu kiÖn quan träng cho viÖc x¸c lËp, thùc hiÖn tèt c¸c hîp ®ång. V× vËy, viÖc sö dông tiÕng phæ th«ng ®µm ph¸n, so¹n th¶o hîp ®ång lµ hÕt søc quan träng t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c¸c bªn cïng hiÒu, dÔ hiÓu tr¸ch ®­îc t×nh tr¹ng hiÓu lÇm, dÉn tíi viÖc thùc hiÖn hîp ®ång sai, g©y thiÖt h¹i cho c¶ 2 bªn. ViÖc dïng tiÕng phæ th«ng trong quan hÖ víi ng­êi ngoµi t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc dÞch thuËt ra tiÕng n­íc ngoµi, gióp cho ng­êi n­íc ngoµi hiÓu ®óng ®¾n ý chÝ cña chóng ta ®Ó viÖc thùc hiÖn hîp ®ång cã hiÖu qu¶ cao, thiÕt thùc gãp phÇn cñng cè mèi quan hÖ kinh tÕ gi÷a c¸c bªn nãi riªng vµ quan hÖ ngo¹i giao n­íc ngoµi nãi chung. - Do diÔn ®¹t sai : NghÜa lµ khi ký kÕt (so¹n th¶o) hîp ®ång ph¶i chän nh÷ng tõ ng÷, viÕt nh÷ng c©u v¨n sao cho chØ ®­îc hiÓu mét nghÜa, tr¸nh dïng nh÷ng tõ hoÆc viÕt nh÷ng c©u cã thÓ hiÓu hai, ba nghÜa . VÝ dô: Bªn B ph¶i thanh to¸n cho bªn A b»ng ngo¹i tÖ. ý ®å cña bªn A lµ muèn ®­îc thanh to¸n b»ng ®« la Mü (USD) nh­ mäi tr­êng hîp lµm ¨n thiÖn chÝ kh¸c, nh­ng bªn B l¹i thanh to¸n ®ång Róp cña Nga b»ng ngo¹i tÖ nªn kh¶ n¨ng giao dÞch rÊt yÕu vµ gi¸ trÞ kh«ng æn ®Þnh, kÐm hiÖu lùc rÊt nhiÒu so víi ®ång ®« la Mü (USD). - Do sù kh¸c nhau vÒ tiªu chÝ, nhÊt lµ tiªu chÝ kü thuËt ®Ó x¸c ®Þnh phÈm chÊt hµng ho¸, dÞch vô. Do sù bÊt cÇn cña nh÷ng ng­êi tham gia ký kÕt hîp ®ång. Trªn c¬ së nµy, cÇn bæ sung thªm mét sè tr­êng hîp hîp ®ång kinh tÕ v« hiÖu ®Ó gãp phÇn hoµn thiÖn h¬n Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ . KÕt luËn Hîp ®ång kinh tÕ lµ mét chÕ ®Þnh ®Æc thï cña ph¸p luËt x· héi chñ nghÜa. §ã lµ mét lo¹i hîp ®ång xuÊt hiÖn trong ®iÒu kiÖn mét nÒn kinh tÕ cã kÕ ho¹ch dùa trªn c¬ së chÕ ®é së h÷u c«ng céng vÒ t­ liÖu s¶n xuÊt . Trong c¬ chÕ tËp trung thèng nhÊt, hîp ®ång kinh tÕ cã nh÷ng vai trß vµ chøc n¨ng cùc kú “vÜ ®¹i”, hîp ®ång kinh tÕ ®­îc coi lµ c«ng cô c¬ b¶n ®Ó qu¶n lý nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa, gãp phÇn x©y dùng vµ thùc hiÖn kÕ ho¹ch cña Nhµ n­íc, ®¶m b¶o chÕ ®é h¹ch to¸n kinh tÕ, lµ c¬ së c«ng t¸c tÝn dông vµ thanh to¸n. Trong giai ®o¹n hiÖn nay, khi ®Êt n­íc chuyÓn sang nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng, Bé luËt d©n sù vµ gÇn ®©y nhÊt lµ LuËt Th­¬ng m¹i ngµy10/5/1997 ®· ra ®êi cã nhiÒu luËt gia cho r»ng, Ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ ®· “hÕt ®Êt” tån t¹i. Nh­ng theo t«i, kh¸i niÖm hîp ®ång kinh tÕ vÉn cÇn thiÕt ®­îc duy tr×: + VÒ mÆt häc thuËt, hiÖn nay ch­a cã kh¸i niÖm nµo, kÓ c¶ kh¸i niÖm hîp ®ång th­¬ng maÞ cã thÓ thay thÕ ®­îc kh¸i niÖm hîp ®ång kinh tÕ v× nã cã néi hµm riªng cña nã. Th­¬ng m¹i lµ mua b¸n hµng ho¸ nªn c¸c ho¹t ®éng kinh doanh nh­: VËn t¶i, Ng©n hµng, du lÞch, x©y dùng, hµng kh«ng, hµng h¶i b¶o hiÓm, mua b¸n cæ phiÕu th× kh«ng ®­îc coi lµ cã tÝnh chÊt th­¬ng m¹i. C¸c dÞch vô liªn quan ®Õn mua b¸n hµng ho¸ theo luËt Th­¬ng M¹i gåm: §¹i diÖn th­¬ng m¹i, m« giíi th­¬ng m¹i, uû th¸c mua b¸n hµng ho¸, gia c«ng th­¬ng m¹i, ®Êu gi¸ hµng ho¸, dÞch vô giao nhËn kho vËn, dÞch vô gi¸m ®Þnh hµng ho¸, qu¶ng c¸c th­¬ng m¹i, héi trî, triÓn l·m th­¬ng m¹i. Nh­ vËy kh¸i niÖm th­¬ng m¹i cã néi hµm rÊt hÑp. Th­¬ng m¹i lµ mét lÜnh vùc cña ho¹t ®éng kinh tÕ, hîp ®ång th­¬ng m¹i lµ mét d¹ng cña hîp ®ång kinh tÕ . + ViÖc duy tr× kh¸i niÖm hîp ®ång kinh tÕ bªn c¹nh kh¸i niÖm hîp ®ång d©n sù nh»m t¹o ®iÒu kiÖn cho viÖc ®iÒu chØnh chóng mét c¸ch tèt h¬n. Nh­ vËy, viÖc duy tr× ph¸p luËt hîp ®ång kinh tÕ lµ rÊt cÇn thiÕt Ph¸p lªnh hîp ®ång kinh tÕ n¨m 1989 lµ mét b­íc ph¸t triÓn míi cña ph¸p luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ ë n­íc ta, thÓ chÕ ho¸ ®­îc t­ t­ëng ®æi míi qu¶n lý kinh tÕ cña §¶ng vµ Nhµ n­íc. Ph¸p lÖnh nµy ®· quy ®Þnh râ rµng vÒ h×nh thøc, néi dung, c¸ch thøc ký kÕt vµ thùc hiÖn còng nh­ c¸c nguyªn t¾c cña hîp ®ång kinh tÕ . Sau h¬n 10 n¨m ra ®êi vµ ph¸t triÓn, Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ n¨m 1989 ®· c¬ b¶n ®¸p øng ®­îc nh÷ng yªu cÇu cña nÒn kinh tÕ míi, ®ãng vai trß lµ c«ng cô chñ yÕu ®Ó Nhµ n­íc qu¶n lý cã hiÖu qu¶ c¸c qu¸ tr×nh kinh tÕ, ®ång thêi lµ ph­¬ng tiÖn h÷u hiÖu gióp c¸c nhµ kinh doanh cñng cè vµ ph¸t triÓn c¸c doanh nghiÖp cña m×nh. Tuy nhiªn, Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ n¨m 1989 ®­îc ban hµnh vµo thêi kú ®Çu cña c«ng cuéc ®æi míi, khi mµ c¬ cÊu cña nÒn kinh tÕ hµng ho¸ ch­a ®Þnh hµnh, tri thøc cña chóng ta vÒ nÒn kinh tÕ thÞ tr­êng cßn thiÕu, bëi vËy nhiÒu quy ®Þnh cña Ph¸p lÖnh ®Õn nay ®· béc lé nh÷ng ®iÓm yÕu kÐm, nhiÒu quy ®Þnh kh«ng cßn phï hîp, kh«ng ®¸p øng ®­îc yªu cÇu cña thùc tiÔn cuéc sèng. Yªu cÇu ®Æt ra lµ ph¶i nghiªn cøu mét c¸ch nghiªm tóc nh»m hoµn thiÖn Ph¸p luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ. LuËn v¨n ®· thùc hiÖn nghiªn cøu tæng qu¸t vÒ kh¸i niÖm ®Æc ®iÓm cña hîp ®ång kinh tÕ, c¸c nguyªn t¾c ký kÕt, c¸ch thøc ký kÕt, còng nh­ c¸c néi dung cÇn tho¶ thuËn trong hîp ®ång khi ký kÕt ... mét sè vÊn ®Ò kh¸c cã liªn quan ®Õn viÖc ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ. Trªn c¬ së ph©n tÝch vµ ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng, LuËn v¨n cã ®Ò xuÊt mét sè kiÕn nghÞ nh»m gãp phÇn cho viÖc söa ®æi vµ hoµn thiÖn ph¸p luËt vÒ hîp ®ång kinh tÕ. Hy väng r»ng, cïng víi c¸c quy ®Þnh c¬ b¶n cã tÝnh nguyªn t¾c cña Bé luËt d©n sù, c¸c quy ®Þnh cña LuËt Th­¬ng m¹i, Ph¸p lÖnh hîp ®ång kinh tÕ míi sÏ t¹o thµnh hÖ thèng ph¸p luËt vÒ hîp ®ång, lµ chç dùa tin cËy cña c¸c chñ thÓ kinh doanh khi thùc hiÖn c¸c giao dÞch kinh tÕ Tµi liÖu tham kh¶o Hîp ®ång kinh tÕ vµ c¸c h×nh thøc gi¶i quyÕt tranh chÊp kinh tÕ. ThS. NguyÔn ThÞ KhÕ - NXB §ång Nai. Nh÷ng néi dung c¬ b¶n cña LuËt kinh tÕ, LuËt s­ NguyÔn Th¸i LuËt gia Nguyªn Trung, An Minh - NXB Thèng kª. Hîp ®ång kinh tÕ, thuéc tæ LuËt häc Uû ban khoa häc x· héi - NXB khoa häc. Bµn vÒ hîp ®ång kinh tÕ. D­¬ng §¨ng Huª. Nh÷ng lçi th­êng gÆp trong ký kÕt hîp ®ång d©n sù, kinh tÕ ngo¹i th­¬ng. LuËt gia NguyÔn ThÝch Th¶o, Lª NguyÔn Thµnh Nam - NXB Thèng kª Gi¸o tr×nh LuËt Kinh tÕ - §¹i häc LuËt Hµ Néi. Nhµ xuÊt b¶n C«ng an nh©n d©n, n¨m 1966. Gi¸o tr×nh LuËt H×nh sù - §¹i häc LuËt Hµ Néi. NXB C«ng an nh©n d©n, n¨m 1966. Th«ng tin chuyªn ®Ò - ViÖn nghiªn cøu Khoa häc Ph¸p lý - Bé t­ ph¸p - th¸ng 10 n¨m1999. T¹p chÝ LuËt häc §¹i häc LuËt Hµ Néi, c¸c sè n¨m 1999. T¹p chÝ Nhµ n­íc vµ Ph¸p luËt - ViÖn nghiªn cøu Nhµ n­íc vµ Ph¸p luËt, c¸c sè 1998, 1999.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • doc18004.DOC
Tài liệu liên quan