Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh viêm phổi ở lợn do Mycoplasma tại một số vùng phụ cận Hà Nội và biện pháp phòng trị

Phần 1 Mở Đầu 1.1. Đặt vấn đề Để đưa chăn nuôi trở thành ngành sản xuất hàng hoá đáp ứng nhu cầu thịt, sữa, trứng, nhất là thịt lợn xuất khẩu.Trong những năm gần đây Nhà Nước, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã cho nhập các giống gia súc, gia cầm có năng suất và chất lượng cao từ các nước có nền chăn nuôi phát triển, chính vì thế các giống lợn lạc ở nước ta hiên nay đã có tỷ lệ nạc tới 55-62% và cho năng suất cao. Có thể khảng định rằng: Trong những năm qua, ngành chăn nuôi lợn nước ta nói riêng đã đạt nhiều thành tựu mới, xu thế chuyên môn hoá sản xuất, chăn nuôi trong trang trại tập trung ngày càng phổ biến. Trong các vật nuôi thì nuôi lợn mang lại hiệu quả kinh tế khá cao, tuy nhiên không phải cơ sở chăn nuôi nào cũng thắng lợi bởi ngoài các vấn đề giống, công tác dinh dưỡng thì công tác thú y là vấn đề cấp bách, quyết định đến thành công trong chăn nuôi. Việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất đã giúp chúng ta xử lý và khống chế bệnh dịch. Mặt khác khi mức sống của người dân tăng lên thì nhu cầu về sử dụng thực phẩm sạch đang là vấn đề mà xã hội quan tâm, do đó mà ngành chăn nuôi nói chung và nhất là chăn nuôi lợn nói riêng làm sao phải tạo ra nhiều số lượng cũng như chất lượng sản phẩm, việc đó đòi hỏi chúng ta phải có những biện pháp hợp lý để đáp ứng với nhu cầu của xã hội. Trong những bệnh truyên nhiễm ơt lợn thì bệnh suyễn lợn là bệnh gây thiệt hại kinh tế lớn, tác động dai dẳng làm cho công tác phòng bệnh khó khăn. Bệnh tồn tại rất lâu trong cơ thể lợn cũng như ngoài môi trường bên ngoài làm công tác phòng bệnh rất khó khăn, khi bị nhiễm bệnh, chi phí điều trị lớn, thời gian và liệu trình điều trị kéo dài. Cho tới nay ở Việt Nam, đã có nhiều công trình nghiên cứu về bệnh suyễn lợn, tuy nhiên mới chỉ tập chung vào tỷ lệ nhiễm, dịch tễ học, và phác đồ phòng trị bệnh, còn các chỉ tiêu sinh lý, sinh hoá máu của lợn bị bệnh thì chưa có tác giả nào nghiên cứu, mặt khác một thực tế đặt ra là: Nói đến bệnh suyễn lợn thì không có gì là xa lạ, tuy nhiên chẩn đoán và đưa ra những vấn đề cụ thể để khống chế bệnh có hiệu quả và bớt chi phí thì rất ít tác giả đề cập đến. Xuất phát từ thực tiễn sản xuất nhằm mục đích hiểu kỹ hơn về bệnh này, từ đó xây dựng kế hoạch về phòng và trị bệnh một cách có hiệu quả, chúng tôi đặt vấn đề nghiên cứu đề tài :"Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh viêm phổi ở lợn do Mycoplasma tại một số vùng phụ cận Hà Nội và biện pháp phòng trị". 1.2. Tính cấp thiết của đề tài Bệnh suyễn lợn đã và đang tồn tại trên khắp các tỉnh thành trong cả nước, đặc biệt là những nơi chăn nuôi tập chung, nơi có điều kiện khí hậu ẩm thấp, nơi gần các khu công nghiệp, các làng nghề .Các nơi đó đã tạo điều kiện cho bệnh phát sinh, mặt khác khi chuồng nuôi tập trung không được bố trí hợp lý về mặt độ đàn cũng làm bệnh bùng phát. Lợn bị mắc bệnh, tuy tỷ lệ chết không cao nhưng thiệt hại thì vô cùng lớn, lợn tiêu tốn thức ăn nhiều, chậm lớn, chi phí điều trị cao do đó thời gian xuất chuồng sẽ kéo dài làm thiệt hại kinh tế . Vùng phụ cận Hà Nội là nơi cung cấp một lượng thịt lợn rất lớn cho thủ đô, là nơi có nhiều nhà máy, xí nghiệp, các khu công nghiệp, do đó ít nhiều làm phát sinh dịch bệnh cho lợn nuôi tại khu vực này, nhất là những bệnh đường hô hấp đặc biệt là bệnh suyễn lợn. Do vậy nghiên cứu bệnh viêm phổi ở lợn do Mycoplasma mang tính cấp thiết cho ngành chăn nuôi lợn tại vùng này. 1.2. ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài Đây là công trình nghiên cứu tương đối đầy đủ về: Nguyên nhân gây bệnh suyễn, diễn biến bệnh lý, các triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn bị bệnh, một số biến đổi về sinh lý, sinh hoá máu, một số biến đổi bệnh lý của phổi lợn bệnh và đặc biệt là kế hoạch phòng trị bệnh cho lợn bằng biện pháp tiên tiến đạt kết quả tốt. Đưa ra những luận chứng sát thực về một số những biến đổi của cơ thể lợn khi mắc bệnh, tạo nghiên cứu cơ bản cho các nghiên cứu tiếp theo. 1.3. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài - Biết được sự biến đổi lâm sàng của lợn bị bệnh: Triệu chứng bên ngoài, nhiệt độ, tần số hô hấp, tần số mạch. - Biết được sự biến đổi một số chỉ tiêu sinh lý của máu lợn bệnh. - Biết được sự biến đổi một số chỉ tiêu sinh hoá của máu lợn bệnh. - Theo dõi mức độ tổn thương của phổi lợn: Cả vi thể và đại thể. - Xây dựng phác đồ phòng và trị bệnh có hiệu quả. - ứng dụng những kết quả đã nghiên cứu được vào thực tiễn sản xuất nhằm hạn chế tác hại của bệnh, tạo sản phẩm an toàn về bệnh, nâng cao hiệu quả trong nuôi lợn, làm cơ sở cho những nghiên cứu tiếp theo đối với bệnh này. Luận văn dài 73 trang, chia làm 3 chương

doc57 trang | Chia sẻ: thanhnguyen | Lượt xem: 2163 | Lượt tải: 1download
Bạn đang xem trước 20 trang tài liệu Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh viêm phổi ở lợn do Mycoplasma tại một số vùng phụ cận Hà Nội và biện pháp phòng trị, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
PhÇn 1 Më §Çu . §Æt vÊn ®Ò §Ó ®­a ch¨n nu«i trë thµnh ngµnh s¶n xuÊt hµng ho¸ ®¸p øng nhu cÇu thÞt, s÷a, trøng, nhÊt lµ thÞt lîn xuÊt khÈu.Trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y Nhµ N­íc, Bé N«ng nghiÖp vµ Ph¸t triÓn n«ng th«n ®· cho nhËp c¸c gièng gia sóc, gia cÇm cã n¨ng suÊt vµ chÊt l­îng cao tõ c¸c n­íc cã nÒn ch¨n nu«i ph¸t triÓn, chÝnh v× thÕ c¸c gièng lîn l¹c ë n­íc ta hiªn nay ®· cã tû lÖ n¹c tíi 55-62% vµ cho n¨ng suÊt cao. Cã thÓ kh¶ng ®Þnh r»ng: Trong nh÷ng n¨m qua, ngµnh ch¨n nu«i lîn n­íc ta nãi riªng ®· ®¹t nhiÒu thµnh tùu míi, xu thÕ chuyªn m«n ho¸ s¶n xuÊt, ch¨n nu«i trong trang tr¹i tËp trung ngµy cµng phæ biÕn. Trong c¸c vËt nu«i th× nu«i lîn mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ kh¸ cao, tuy nhiªn kh«ng ph¶i c¬ së ch¨n nu«i nµo còng th¾ng lîi bëi ngoµi c¸c vÊn ®Ò gièng, c«ng t¸c dinh d­ìng th× c«ng t¸c thó y lµ vÊn ®Ò cÊp b¸ch, quyÕt ®Þnh ®Õn thµnh c«ng trong ch¨n nu«i. ViÖc ¸p dông tiÕn bé khoa häc kü thuËt vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt ®· gióp chóng ta xö lý vµ khèng chÕ bÖnh dÞch. MÆt kh¸c khi møc sèng cña ng­êi d©n t¨ng lªn th× nhu cÇu vÒ sö dông thùc phÈm s¹ch ®ang lµ vÊn ®Ò mµ x· héi quan t©m, do ®ã mµ ngµnh ch¨n nu«i nãi chung vµ nhÊt lµ ch¨n nu«i lîn nãi riªng lµm sao ph¶i t¹o ra nhiÒu sè l­îng còng nh­ chÊt l­îng s¶n phÈm, viÖc ®ã ®ßi hái chóng ta ph¶i cã nh÷ng biÖn ph¸p hîp lý ®Ó ®¸p øng víi nhu cÇu cña x· héi. Trong nh÷ng bÖnh truyªn nhiÔm ¬t lîn th× bÖnh suyÔn lîn lµ bÖnh g©y thiÖt h¹i kinh tÕ lín, t¸c ®éng dai d¼ng lµm cho c«ng t¸c phßng bÖnh khã kh¨n. BÖnh tån t¹i rÊt l©u trong c¬ thÓ lîn còng nh­ ngoµi m«i tr­êng bªn ngoµi lµm c«ng t¸c phßng bÖnh rÊt khã kh¨n, khi bÞ nhiÔm bÖnh, chi phÝ ®iÒu trÞ lín, thêi gian vµ liÖu tr×nh ®iÒu trÞ kÐo dµi. Cho tíi nay ë ViÖt Nam, ®· cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ bÖnh suyÔn lîn, tuy nhiªn míi chØ tËp chung vµo tû lÖ nhiÔm, dÞch tÔ häc, vµ ph¸c ®å phßng trÞ bÖnh, cßn c¸c chØ tiªu sinh lý, sinh ho¸ m¸u cña lîn bÞ bÖnh th× ch­a cã t¸c gi¶ nµo nghiªn cøu, mÆt kh¸c mét thùc tÕ ®Æt ra lµ: Nãi ®Õn bÖnh suyÔn lîn th× kh«ng cã g× lµ xa l¹, tuy nhiªn chÈn ®o¸n vµ ®­a ra nh÷ng vÊn ®Ò cô thÓ ®Ó khèng chÕ bÖnh cã hiÖu qu¶ vµ bít chi phÝ th× rÊt Ýt t¸c gi¶ ®Ò cËp ®Õn. XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn s¶n xuÊt nh»m môc ®Ých hiÓu kü h¬n vÒ bÖnh nµy, tõ ®ã x©y dùng kÕ ho¹ch vÒ phßng vµ trÞ bÖnh mét c¸ch cã hiÖu qu¶, chóng t«i ®Æt vÊn ®Ò nghiªn cøu ®Ò tµi :"Nghiªn cøu mét sè ®Æc ®iÓm bÖnh lý cña bÖnh viªm phæi ë lîn do Mycoplasma t¹i mét sè vïng phô cËn Hµ Néi vµ biÖn ph¸p phßng trÞ". 1.2. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò tµi BÖnh suyÔn lîn ®· vµ ®ang tån t¹i trªn kh¾p c¸c tØnh thµnh trong c¶ n­íc, ®Æc biÖt lµ nh÷ng n¬i ch¨n nu«i tËp chung, n¬i cã ®iÒu kiÖn khÝ hËu Èm thÊp, n¬i gÇn c¸c khu c«ng nghiÖp, c¸c lµng nghÒ….C¸c n¬i ®ã ®· t¹o ®iÒu kiÖn cho bÖnh ph¸t sinh, mÆt kh¸c khi chuång nu«i tËp trung kh«ng ®­îc bè trÝ hîp lý vÒ mÆt ®é ®µn còng lµm bÖnh bïng ph¸t. Lîn bÞ m¾c bÖnh, tuy tû lÖ chÕt kh«ng cao nh­ng thiÖt h¹i th× v« cïng lín, lîn tiªu tèn thøc ¨n nhiÒu, chËm lín, chi phÝ ®iÒu trÞ cao do ®ã thêi gian xuÊt chuång sÏ kÐo dµi lµm thiÖt h¹i kinh tÕ . Vïng phô cËn Hµ Néi lµ n¬i cung cÊp mét l­îng thÞt lîn rÊt lín cho thñ ®«, lµ n¬i cã nhiÒu nhµ m¸y, xÝ nghiÖp, c¸c khu c«ng nghiÖp, do ®ã Ýt nhiÒu lµm ph¸t sinh dÞch bÖnh cho lîn nu«i t¹i khu vùc nµy, nhÊt lµ nh÷ng bÖnh ®­êng h« hÊp ®Æc biÖt lµ bÖnh suyÔn lîn. Do vËy nghiªn cøu bÖnh viªm phæi ë lîn do Mycoplasma mang tÝnh cÊp thiÕt cho ngµnh ch¨n nu«i lîn t¹i vïng nµy. 1.2. ý nghÜa khoa häc vµ thùc tiÔn cña ®Ò tµi §©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu t­¬ng ®èi ®Çy ®ñ vÒ: Nguyªn nh©n g©y bÖnh suyÔn, diÔn biÕn bÖnh lý, c¸c triÖu chøng l©m sµng chñ yÕu cña lîn bÞ bÖnh, mét sè biÕn ®æi vÒ sinh lý, sinh ho¸ m¸u, mét sè biÕn ®æi bÖnh lý cña phæi lîn bÖnh vµ ®Æc biÖt lµ kÕ ho¹ch phßng trÞ bÖnh cho lîn b»ng biÖn ph¸p tiªn tiÕn ®¹t kÕt qu¶ tèt. §­a ra nh÷ng luËn chøng s¸t thùc vÒ mét sè nh÷ng biÕn ®æi cña c¬ thÓ lîn khi m¾c bÖnh, t¹o nghiªn cøu c¬ b¶n cho c¸c nghiªn cøu tiÕp theo. 1.3. Môc tiªu nghiªn cøu cña ®Ò tµi - BiÕt ®­îc sù biÕn ®æi l©m sµng cña lîn bÞ bÖnh: TriÖu chøng bªn ngoµi, nhiÖt ®é, tÇn sè h« hÊp, tÇn sè m¹ch. - BiÕt ®­îc sù biÕn ®æi mét sè chØ tiªu sinh lý cña m¸u lîn bÖnh. - BiÕt ®­îc sù biÕn ®æi mét sè chØ tiªu sinh ho¸ cña m¸u lîn bÖnh. - Theo dâi møc ®é tæn th­¬ng cña phæi lîn: C¶ vi thÓ vµ ®¹i thÓ. - X©y dùng ph¸c ®å phßng vµ trÞ bÖnh cã hiÖu qu¶. - øng dông nh÷ng kÕt qu¶ ®· nghiªn cøu ®­îc vµo thùc tiÔn s¶n xuÊt nh»m h¹n chÕ t¸c h¹i cña bÖnh, t¹o s¶n phÈm an toµn vÒ bÖnh, n©ng cao hiÖu qu¶ trong nu«i lîn, lµm c¬ së cho nh÷ng nghiªn cøu tiÕp theo ®èi víi bÖnh nµy. PhÇn 2 Tæng Quan tµi liÖu nghiªn cøu 2.1. LÞch sö nghiªn cøu vÒ nguyªn nh©n bÖnh 2.1.1. Nh÷ng nghiªn cøu ngoµi n­íc BÖnh lÇn ®Çu tiªn ®­îc ph¸t hiÖn thÊy ë n­íc §øc, sau ®ã thÊy ë Anh, Thôy §iÓn vµ gäi tªn bÖnh lµ DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng. Tr­íc khi t×m ra nguyªn nh©n g©y bÖnh suyÔn lîn, ®· cã rÊt nhiÒu quan ®iÓm kh¸c nhau cña c¸c t¸c gi¶ vÒ nguyªn nh©n g©y bÖnh. Ngµy ®Çu bÖnh xuÊt hiÖn, mét sè t¸c gi¶ cho r»ng: BÖnh suyÔn lîn lµ do mét loµi virus nµo ®ã kh«ng qua mµng läc g©y ra, vµ tÊt c¶ c¸c h­íng nghiªn cøu khi ®ã tËp trung vµo nguyªn nh©n do virus. Nh÷ng n¨m 50 cña thÕ kû XX c¸c nhµ khoa häc ë c¸c n­íc Anh, Canada, Mü, Thôy §iÓn ®· ®i x©u vµo nghiªn cøu ®ång lo¹t nh­ng theo h­íng lµ do virus g©y nªn bÖnh, kÕt qu¶ thu ®­îc kh«ng ®ång nhÊt, trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu hä ®· t×m thÊy Mycoplasma trong bÖnh phÈm nh­ng l¹i cho r»ng: Vi khuÈn nµy chØ lµ vi khuÈn thø ph¸t, th­êng nhiÔm vµo c¸c bÖnh tÝch cña phæi khi lîn m¾c bÖnh vµ che lÊp c¨n bÖnh trong m«i tr­êng tÕ bµo vµ kh«ng cã tÕ bµo dïng ®Ó ph©n lËp mÇm bÖnh. Cho tíi lóc nµy ng­êi ta vÉn cho r»ng cã mét lo¹i virus nµo ®Êy g©y nªn bÖnh mµ ch­a t×m ra ®­îc. Còng trong nh÷ng n¨m 50 mét sè t¸c gi¶ ®· nghiªn cøu ®­îc mét sè ®Æc tr­ng cña mÇm bÖnh lµ : - MÇm bÖnh còng mÉn c¶m víi mét sè thuèc kh¸ng sinh. - MÇm bÖnh cã kh¶ n¨ng g©y bÖnh cho tÕ bµo. - Quang phæ g©y bÖnh rÊt réng. - TÝnh kh¸ng nguyªn cña nã kh«ng phï hîp víi b¶n chÊt cña virus. Tíi n¨m 1963 Bet vµ Gutvin, Oaileston ®· nghiªn cøu ë Anh vµ cho kÕt qu¶ ®Çu tiªn cña c¨n bÖnh. Hä ®· ®Þnh bÖnh phÈm phæi lîn bÞ viªm kh«ng chøa c¨n bÖnh thø ph¸t ®em tiÕn hµnh nu«i cÊy vµ cho kÕt qu¶ lµ mét vi sinh vËt ®a h×nh th¸i, trong m«i tr­êng tÕ bµo phæi lîn, thÝ nghiÖm thÊy lîn kh«ng m¾c bÖnh viªm phæi ®Þa ph­¬ng §èi víi m«i tr­êng kh«ng cã tÕ bµo gåm: 10% dung dich ®Öm muèi Hanks, 20% huyÕt thanh lîn v« ho¹t (lÊy tõ lîn kh«ng m¾c bÖnh DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng) vµ 0,5% latbunin thuû ph©n, 0,01% chiÕt xuÊt Mendifco, 200 ®¬n vÞ Penicillin trong 1ml m«i tr­êng. KÕt qu¶ lµ vÉn cã thÓ nu«i cÊy ®­îc. Tõ ®ã Gutvin va Oaileston n¨m 1964 cho r»ng: Vi khuÈn mµ hä ph©n lËp ®­îc cã h­íng thuéc nhãm Mycoplasma lµ nguyªn nh©n g©y nªn viÖc viªm phæi ®Þa ph­¬ng, nh­ng hä ch­a chøng minh ®­îc vi khuÈn Mycoplasma nµy cã h×nh thµnh ®­îc trong m«i tr­êng ®Æc hay kh«ng nªn hä ch­a cã kÕt qu¶ chÝnh x¸c. N¨m 1965, Maree vµ Xuitx¬ ®· ph©n lËp ®­îc vi khuÈn g©y bÖnh t­¬ng tù ë MÜ trong m«i tr­êng kh«ng cã tÕ bµo nh­ nghiªn cøu cña Gutvin vµ Oaileston n¨m 1964, Marª vµ Xuitx¬ ®· quan s¸t ®­îc sù h×nh thµnh khuÈn l¹c Mycoplasma trªn m«i tr­êng ®Æc mµ hä nu«i cÊy.Trong m«i tr­êng dÞch thÓ kh«ng cã tÕ bµo ®· ®­îc kiÓm tra lµ tinh khiÕt hä thÊy trªn m«i tr­êng h×nh thµnh nh÷ng khuÈn läc h×nh cÇu gièng nh­ Mycoplasma. Khi tiªm canh khuÈn trong m«i tr­êng dÞch thÓ ë lÇn cÊy lÇn thø 7 cho lîn hä ®· t×m thÊy bÖnh tÝch ®iÓn h×nh ë phæi, gièng nh­ bÖnh tÝch theo quan ®iÓm virus. Còng n¨m 1965, Gutvin còng quan s¸t ®­îc sù h×nh thµnh khuÈn läc Mycoplasma trong m«i tr­êng ®Æc cÊy Mycoplasma mµ hä ®· ph©n lËp ®­îc. MÆt kh¸c hä cßn thÊy khuÈn läc Mycoplasma tiªm cho lîn thÊy lîn m¾c bÖnh vµ hä kÕt luËn r»ng: “Vi khuÈn ®· h×nh thµnh khuÈn läc lµ nguyªn nh©n g©y ra bÖnh DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng vµ ®Æt tªn la M.Suipneumonia ” N¨m 1986, Papageogia ®· tiÕn hµnh nghiªn cøu mét mÆt vi sinh vËt häc cña mÇm bÖnh, t¸c gi¶ ®· chøng minh ®­îc vai trß chñ yÕu cña Mycoplasma. Canh khuÈn trong m«i tr­êng dÞch thÓ ®em tiªm cho lîn con tõ 10 -21 ngµy tuæi ®· g©y ra bÖnh ®­îc vµ ®em quan s¸t cô thÓ thÊy ®­îc bÖnh tÝch viªm khÝ qu¶n phæi hoÆc viªm phæi thuú ë c¸c thuú tim, thuú ®Ønh, viªm ngo¹i t©m m¹c cÊp tÝnh, víi sù h×nh thµnh u h¹t ë mµng c¬ tim vµ bÖnh tÝch viªm ngo¹i t©m m¹c. VÒ sau ®· cã rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu tiÕp theo nh»m s¸ng tá thªm vÊn ®Ò Nh­ vËy sau rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu cña c¸c nhµ khoa häc trªn thÕ giíi, cuèi cïng ®· x¸c ®Þnh ®­îc chÝnh x¸c nguyªn nh©n g©y bÖnh DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng (ngµy nay gäi lµ suyÔn) cña lîn lµ Mycoplasma hyopneumoniae. 2.1.2. Mét sè nghiªn cøu trong n­íc BÖnh ®­êng h« hÊp m·n tÝnh cña lîn ë ViÖt Nam ®­îc quen gäi víi tªn bÖnh suyÔn lîn ®· x¶y ra tõ n¨m 1958 t¹i c¸c c¬ së gièng lîn cña Nhµ n­íc. Theo t¸c gi¶ Tr­êng Giang (1965). DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng ®· x¶y ra t¹i n«ng tr­êng An Kh¸nh n¨n 1958 vµ giÕt h¹i hµng tr¨m lîn mçi n¨m, tËp trung nhÊt vµo ®µn lîn 2-7 th¸ng tuæi. Ngoµi c¸c tr¹i Nhµ n­íc, t¹i c¸c tr¹i tËp thÓ cña hîp t¸c x· còng ®· x¶y dÞch DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng. Hoµng H¶i (1963) ®· theo dâi mét æ dÞch t¹i ThuËn Ch©u (S¬n La) cho thÊy: gièng ®­îc chuyÓn tõ Th¸i B×nh lªn vµo n¨m 1961, sau 8-9 th¸ng nu«i träng l­îng c¬ thÓ chØ t¨ng 5-6 kg. Mét sè lîn cã träng l­îng kho¶ng 17-18 kg, khi ®­îc mæ kh¸m thÊy cã triÖu chøng ®iÓn h×nh cña DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng. T¸c gi¶ còng ®· m« t¶ l¹i c¸c triÖu chøng ®iÓn h×nh cña bÖnh DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng nh­ : gÇy sót, ho tõng c¬n vµo s¸ng sím nhÊt lµ nh÷ng ngµy gi¸ l¹nh, lîn ho nhiÒu rò r­îi, ®øng riªng trong gãc chuång thë hæn hÓn...bÖnh tÝch chñ yÕu khi mæ kh¸m thÊy lµ hiÖn t­îng nhôc hãa vµ cã mñ, cã nhiÒu tr­êng hîp viªm dÝnh vµo s­ên. Kh¸c víi c¸c n­íc ph¸t triÓn, ë ViÖt Nam, do ®iÒu kiÖn ch¨m sãc vµ vÖ sinh kÐm, vai trß cña c¸c vi khuÈn céng ph¸t l¹i rÊt lîn. V× vËy khi lîn bÞ bÖnh vµ chÕt chñ yÕu lµ do sù kÕt hîp cña M. hyopneumoniaee vµ c¸c lo¹i vi khuÈn kh¸c, ®Æc biÖt lµ P.multocida, Streptococus Sp., Staphyclococus sp., Klebsiella. NguyÔn TiÕn Dòng (1989) ®· m« t¶ triÖu chøng cña bÖnh suyÔn lîn lµ : khã thë, thë bông, nhÞp thë nhanh, ho khan nhÊt lµ vµo buæi s¸ng, triÖu chøng trªn trÇm träng vµ râ rµng h¬n khi lîn ®­îc vËn ®éng nhiÒu, thËm chÝ cã thÓ chÕt. BÖnh tÝch cña héi chøng ho thë truyÒn nhiÔm nhiÒu khi kh«ng biÓu hiÖn ra ngoµi, lóc nµy t¨ng träng kÐm vµ tiªu tèn thøc ¨n cao lµ biÓu hiÖn duy nhÊt cña tr¹ng th¸i nhiÔm M. hyopneumoniaee. ë ViÖt Nam, bÖnh ®­îc ph¸t hiÖn ®Çu tiªn n¨m 1953 ë mét vµi tr¹i gièng, ®Õn n¨m 1962, bÖnh ®· lan kh¾p c¸c tØnh, cho ®Õn nay bÖnh ph¸t triÓn rÊt réng. Tû lÖ èm cao, cã tr¹i lîn chiÕm 80% lîn m¾c (tr¹i m¸y trai H¶i Phßng). Cã tr¹i do nhËp lîn ®· bÞ suyÔn nªn c¶ ®µn bÞ l©y ®· ph¶i diÖt hÕt (tr¹i cÇu NguyÔn Th¸i B×nh). NhiÒu tr¹i ch¨n nu«i quèc doanh còng bi nhiÔm nÆng: Tr¹i Thµnh T« - H¶i Phßng, Tr¹i An Kh¸nh - Hµ §«ng. Tíi nµy cè rÊt nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ c¨n bÖnh nµy, nh­ng chØ míi nghiªn cøu vÒ nguyªn nh©n, triÖu chøng bÖnh vµ biÖn ph¸p phßng trÞ + nhiÒu ph¸c ®å phßng vµ trÞ bÖnh ®· ®­îc ¸p dông nh­ng tíi nay bÖnh vÉn ph¸t triÓn trªn diÖn réng. HiÖn ViÖn thó y quèc gia ®ang nghiªn cøu ®Ò tµi: “Nghiªn cøu chÕ t¹o vaccin phßng bÖnh suyÔn lîn do Mycoplasma g©y ra vµ x©y dùng mét sè m« h×nh tr¹i gièng an toµn”. C©u hái ®Æt ra cho c¸c nhµ khoa häc lµ: Lµm sao lo¹i trõ ®­îc dÞch bÖnh nµy trªn lîn, lµm sao ®Ó t¨ng hiÖu qu¶ trong c«ng t¸c ch¨n nu«i. 2.2. Mycoplasma Mycoplasma ®ùoc ph¸t hiÖn ®Çu tiªn bëi Nocard vµ Roux vµo n¨m 1898 ë bß bÞ viªm phæi vµ ®­îc ®Æt tªn lµ M.nyeoides. Sau 25 n¨m ng­êi ta ph¸t hiÖn ra nhiÒu vi khuÈn gièng Mycoplasma nªn ®Æt tªn lµ PPLO ( Pleuropneumonia – Like Orgsnisms ). ë ng­êi, tõ n¨m 1937, Edsarr Va Dienes ®· ph©n lËp ®­îc Mycoplasma lÇn ®Çu tiªn ë tuyÕn Bartholin vµ ®Æt tªn lµ M.hominis. Trong thó y, sau M.mycoides ng­êi ta ®· ph©n lËp ®­îc c¸c Mycoplasma cã kh¶ n¨ng g©y bÖnh ë dª, gµ, lîn chuét nh¾t, chuét cèng vµ chim. 2.2.1 H×nh th¸i. Mycoplasma lµ nh÷ng thùc thÓ h÷u c¬ nhá, kh«ng di ®éng, kh«ng sinh nha bµo lµ v× c¬ thÓ sèng kh«ng cã thµnh tÕ bµo mµ chØ cã mµng nguyªn sinh chÊt. Nã lµ c¬ thÓ sèng cã kh¶ n¨ng tù nh©n ®«i, cã kÝch th­íc nhá h¬n vi khuÈn. Hai ®Æc ®iÓm kh¸c cña Mycoplasma so víi c¸c lo¹i vi khuÈn kh¸c lµ kÝch th­íc genome vµ thµnh phÇn c¸c bag¬ nit¬ cña AND Mycoplasma cã c¶ AND vµ ARN, nã mang bé gen nhá nhÊt trong tÊt c¶ c¬ thÓ sèng tù do (kho¶ng 600 Kb) vµ cã Ýt nhÊt h¬n 300 gen. Tæng thµnh phÇn Guanine vµ Cytosine trong AND thÊp, ë mét sè loµi tû lÖ G+C thÊp h¬n 25 mol % vµ tû lÖ ®ã ph©n bè kh«ng ®Òu trªn bé gene, cã vïng rÊt cao l¹i cã vïng rÊt thÊp. H×nh thÓ cña Mycoplasma rÊt ®a d¹ng (h×nh thoi, h×nh gËy ng¾n hoÆc h×nh cÇu). H×nh cña Mycoplasma thay ®æi tuú thuéc vµo tuæi canh trung vµ lÖ thuéc rÊt nhiÒu vµo c¸c yÕu tè m«i tr­êng. Mycoplasma kh«ng b¾t mÇu Gram, rÊt khã nhuém v× dÔ biÕn d¹ng qua c¸c b­íc nhuém, cã thÓ quan s¸t Mycoplasma b»ng kÝnh hiÓn vi nÒn ®en hoÆc kÝnh hiÓn vi ph¶i pha nh­ng cho kÕt qu¶ kh«ng ch¾c ch¾n vµ do ®ã rÊt Ýt cã ý nghÜa trong c«ng t¸c chÈn ®o¸n phßng thÝ nghiÖm. PhÇn lín Mycoplasma cã lèi sèng tù do, nã chØ sèng vµ ph¸t triÓn m¹nh ë mét sè vËt chñ cô thÓ (gi¶i thÝch nghi hÑp). 2.2.2. Ph©n lo¹i Theo Bergey, cã 9 loµi Mycoplasma g©y bÖnh cho ®éng vËt Trong ph©n lo¹i häc Mycoplasma thuéc líp Molli cutes (molli nghÜa lµ mÒm, cutes nghÜa lµ da, vá bäc). Sè loµi Mycoplasma th× nhiÒu nh­ng v× chóng kh«ng cã thµnh tÕ bµo nªn chóng kh«ng ph¸t triÓn phong phó ®­îc. Cho ®Õn nay, h¬n 100 loµi g©y bÖnh cho ng­êi nh­ ®éng vËt ph©n lËp, Mycoplasma thuéc líp Mollicutes. HÖ thèng ph©n lo¹i cña Mollicutes nh­ sau Líp  Mollicutes   Bé  Mycoplasma tales  Acholepkesmaceae   Hä  Mycoplasma taceas  Spiropkesuatereac  Acholepkesmaceae   Gièng  Mycoplasma ureaphasma  Spirophasma  Acholephosma   Vµ cã mét sè lo¹i g©y bÖnh cho ng­êi. M.hoministyp1: g©y bÖnh cho ng­êi. M.hoministyp2:ph©n lËp ë ®­êng sinh dôc tiÕt niÖu ë ®µn «ng. M.salivarium: ph©n lËp ë n­íc bät ®­êng h« hÊp trªn. M.fermentoins: ph©n lËp ®­îc ë bé phËn sinh dôc ë ®µn «ng. M.pneumonioe: t¸c nh©n g©y viªm phæi kh«ng ®iÓn h×nh. M.oranle hoÆc M.pharyngis ph©n lËp ®­îc ë khÝ qu¶n. C¸c loµi g©y bÖnh cho ®éng vËt nh­: M. myeoides, M. agalactiac, M. bovigienitalium, M. Canis, M. Caculosum, M. hyorhinis. M.arthritidis. - M.hysoynouniae: g©y viªm khíp cÊp ë lîn 10 tuÇn tuæi vµ ë lîn lín. - M.hyorhinis: g©y viªm mµng seraus, viªm khíp m·n tÝnh ë lîn 3 ®Õn 10 tuÇn tuæi. M.hyopmenoniae: g©y bÖnh suyÔn lîn. Kh¶ n¨ng g©y bÖnh cña M.hyopneumoniae g©y bÖnh viªm phæi tiªn ph¸t ®iÓn h×nh ë lîn (suyÔn lîn): C¸c triÖu chøng cña bÖnh lµ sèt, ho, sèt nhÑ, ho khan, khã thë vµ ®au ngùc. XÐt nghiÖm thÊy sè l­îng b¹ch cÇu t¨ng, tèc ®é l¾ng m¸u nhanh. BÖnh x¶y ra ë mäi løa ruæi cña lîn nh­ng chñ yÕu ë lîn con. 2.2.3. Nu«i cÊy Nu«i cÊy phèi hîp Mycoplasma rÊt khã v× nã ®ßi hái chÊt l­îng m«i tr­êng kh¸ cao khuÈn l¹c cña nã cã h×nh chøng èp nÕp. Mycoplasma cã thÓ nu«i cÊy ®­îc trªn nh÷ng m«i tr­êng cã hoÆc kh«ng cã tÕ bµo sèng, trªn ph«i gµ. - ë m«i tr­êng kh«ng cã tÕ bµo : Mycoplasma ®ßi hái nh÷ng chÊt dinh d­ìng ®Æc biÖt nh­ huyÕt thanh ngùa chöa, chiÕt xuÊt men …NhiÒu lo¹i Mycoplasma kþ khÝ hoÆc hiÕu khÝ tuyÖt ®èi nh­ng vÉn cã lo¹i kþ khÝ tuú tiÖn. NhiÖt ®é tèt nhÊt ®Ó Mycoplasma ph¸t triÓn tõ 35-370C víi pH thö 7,0-7,8. -Trªn m«i tr­êng th¹ch: Chóng cã thÓ t¹o nªn nh÷ng khuÈn läc trßn, nhá bÐ nu«i l©u khuÈn läc sÏ lín dÇn bÒ mÆt cã cÊu t¹o h¹t, gi÷a cã c¸c mµu vµng xung quanh trong (gièng h×nh trøng èp nÕp). - Trªn m«i tr­êng th¹ch m¸u: Mycoplasma g©y bÖnh cho ng­êi cã thÓ lµm dung huyÕt th¹ch m¸u. - Trªn m«i tr­êng dÞch thÓ : Mycoplasma lµm vÈn ®ôc m«i tr­êng vµ t¹o thµnh nh÷ng kÕt tña. H×nh d¹ng cña khuÈn l¹c t­¬ng ®èi gièng nhau do ®ã kh«ng thÓ dùa vµo nã mµ ph©n biÖt c¸c Mycoplasma kh¸c. 2.2.4. §Æc ®iÓm sinh ho¸ - Hai ®Æc ®iÓm kh¸c cña Mycoplasma so víi c¸c lo¹i vi khuÈn kh¸c lµ kÝch th­íc genome vµ thµnh phÇn c¸c bag¬ nit¬ cña AND Mycoplasma cã c¶ AND vµ ARN, nã mang bé gen nhá nhÊt trong tÊt c¶ c¬ thÓ sèng tù do (Kho¶ng 600 Kb) vµ cã Ýt nhÊt h¬n 300 gene. Tæng thµnh phÇn Guanine vµ Cytosine trong AND thÊp, ë mét sè loµi tû lÖ G+C thÊp h¬n 25 mol % vµ tû lÖ ®ã ph©n bè kh«ng ®Òu trªn bé gene, cã vïng rÊt cao l¹i cã vïng rÊt thÊp. - V¸ch cña Mycoplasma yÕu do ®ã h×nh d¹ng thay ®æi. Mycoplasma cã líp vá máng rÊt mÒm dÎo cã thÓ vÝ nh­ mµng nguyªn t­¬ng cña c¸c vi khuÈn kh¸c. D­íi kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö cã thÓ quan s¸t thÊy mµng nguyªn t­¬ng lµ d¹ng h¹t hoÆc d¹ng l­íi víi c¸c Ribosom. - Qu¸ tr×nh nªn men cña Mycoplasma rÊt phøc t¹p vµ lÖ thuéc vµo m«i tr­êng. - Ng­êi ta quan s¸t thÊy hiÖn t­îng Sony ph©n vµ hiÖn t­îng n¶y tråi. Trong c¸c tÕ bµo nu«i hÇu hÕt c¸c Mycoplasma ph¸t triÓn trªn bÒ mÆt cña tÕ bµo. 2.2.5. Kh¶ n¨ng ®Ò kh¸ng - Mycoplasma t­¬ng ®èi bÒn v÷ng khi dïng ph­¬ng ph¸p ®«ng b¨ng. Trong huyÕt thanh Mycoplasma cã thÓ tån t¹i ë 560C ë 2 giê. - Mycoplasma dÔ bÞ ph¸ huû bÞ siªu ©m vµ dÔ bÞ tiªu diÖt bëi dung dÞch cã pH acid hoÆc kiÒm cao. TÊt c¶ c¸c loµi Mycoplasma ®Ò kh¸ng víi penicillin. Mycoplasma bÞ tiªu diÖt ë nhiÖt ®é 45-550C trong 15 phót. Chóng mÉn c¶m víi sù kh« c¹n, víi tia tö ngo¹i vµ nh÷ng chÊt s¸t trïng. 2.2.6. C¸c lo¹i kh¸ng nguyªn B»ng ph­¬ng ph¸p ho¸ häc vµ s¾c ký, ng­êi t¸ch ®­îc ë Mycoplasma nh÷ng thµnh phÇn ho¸ häc mang tÝnh chÊt kh¸c nhau. Mçi thµnh phÇn ho¸ häc cã kh¶ n¨ng tham gia vµo mét ph¶n øng huyÕt thanh nhÊt ®Þnh. Do ®ã ®Ó n©ng cao ®é chÝnh x¸c cña c¸c huyÕt thanh häc trong chÈn ®o¸n, ng­êi ta th­êng dïng c¸c yÕu tè triÕt xuÊt ®Æc biÖt, vÝ dô: Ph¶n øng kÕt hîp bæ thÓ ng­êi ta dïng c¸c yÕu tè triÕt xuÊt lµ lipid; ë ph¶n øng kÕt tña trong th¹ch dïng c¸c yÕu tè chiÕt xuÊt lµ polusaccharid. 2.3. BÖnh suyÔn lîn (SEP-Swine Enzootic pneumoniae) 2.3.1. C¨n bÖnh Lµ bÖnh truyÒn nhiÔm m·n tÝnh, khi lîn nhiÔm Mycoplasma hyopnemoniae, c¬ thÓ g©y yÕu, ho, khã thë, tiªu tèn thøc ¨n cao, hiÖu qu¶ sö dông thøc ¨n kÐm. Tuy tû lÖ m¾c bÖnh cao nh­ng tû lÖ chÕt l¹i thÊp, khi m¾c bÖnh lîn dÔ kÕ m¾c c¸c bÖnh kh¸c. BÖnh l©y tõ con nµy sang con kh¸c, tõ chuång nµy sang chuång kh¸c, tõ tr¹i nµy sang tr¹i kh¸c. 2.3.2. Nguyªn nh©n g©y bÖnh + Mycoplasma hyopneumoniae Lµ nguyªn nh©n sè 1 g©y bÖnh suyÔn lîn, vi khuÈn nµy c­ tró ë phæi lîn b×nh th­êng, khi thêi tiÕt thay ®æi hoÆc khi ®iÒu kiÖn vÖ sinh kÐm, khi søc ®Ò kh¸ng gi¶m th× M. hyopneumoniae t¨ng ®éc lùc g©y bÖnh cho lîn mÆc dï chØ mét m×nh Mycoplasma hyopneumoniae còng g©y ®­îc bÖnh nh­ng nhiÒu bÖnh kh¸c còng duy tr× vµ ph¸t triÓn: Pastcurella, Ttreptococcus, Staphynococcus, E.Coli, Salmolella. Ngµy nay, ng­êi ta cho r»ng bÖnh do M. hyopneumoniae sÏ trÇm träng h¬n khi kÕt hîp víi mét Adenovius ( Kasa,1969 ).M.hyopneumoniae ®­îc t×m thÊy chñ yÕu ë trong èng khÝ qu¶n, phÕ qu¶n lîn. Chóng g©y nhiÔm èng h« hÊp trªn, dÝnh chÆt vµo l«ng nhung ®­êng h« hÊp lµm ng¨n chÆn chøc n¨ng thu dän chÊt nhÇy gióp vi khuÈn kÕ ph¸t x©m nhËp dÉn ®Õn lµm suy gi¶m miÔn dÞch (Ross vµ céng sù). M.hyopneumoniae g©y øc chÕ s¶n sinh ®¹i thùc bµo, lµm kiÖt quÖ ®¹i thùc bµo (Clark,Purduc). Khi nhiÔm M. hpopneumonia c¸c ®¹i thùc bµo bÞ thay ®æi v× thÕ lµm thóc ®Èy qu¸ tr×nh nhiÔm Pasteurella, PRRS vµ ng­îc l¹i ; Mét sè nghiªn cøu c¸c nhµ khoa häc Mü chØ cho r»ng: ë lîn nhiÔm Mycoplasma tr­íc th× còng lµm t¨ng ®é mÉn c¶m víi PRRS. Theo Ross (1986), nÕu chØ cã Mycoplasma th× triÖu chøng l©m sµng kh«ng xuÊt hiÖn. ChØ khi cã sù tham gia cña Pasteurelia vµ Bordetella bronchiseptica th× triÖu chøng míi biÓu hiÖn râ rµng. + Vai trß cña mét sè vi khuÈn c«ng ph¸t trong bÖnh suyÔn lîn. Pasteurelle multocida : . Theo Pizoan (1986) viÖc nhiÔm P.multocida ë phæi lîn th­êng ë vµo giai ®o¹n cuèi cña DÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng hay DVP§P do Mycoplasma khëi ph¸t (Mycoplasma induced Respiratory disease syndrome). P.multocida lµ vi khuÈn Gram ©m h×nh cÇu trôc trïng cã kÝch th­íc 0,5-1μ x 1-2μ lµ vi khuÈn kh«ng di ®éng, Indol d­¬ng tÝnh, Oxydase d­¬ng, Urease ©m, kh«ng mäc trªn m«i tr­êng Mac.Conkey, kh«ng dung huyÕt. Theo Feenstra (1994), ViÖc M.hyopneumoniae ë lîn lµ ®iÒu kiÖn cã lîi cho P.multocida x©m nhËp vµo lµm cho bÖnh viªm phæi nÆng h¬n. Viªm phæi do P.multocida th­êng lµ bÖnh kÕ ph¸t cña c¸c nguyªn nh©n g©y viªm phæi kh¸c, mµ chñ yÕu ho khan, thë thÓ bông ë c¬ së ch¨n nu«i, viÖc g©y bÖnh do P.multocida bao giê còng kÕ ph¸t sau nguyªn nh©n kh¸c. Khi g©y bÖnh b»ng M. hyopneumoniae vµ P.multocida th× bÖnh tÝch trong phæi l¹i nÆng h¬n rÊt nhiÒu so víi bÖnh tÝch g©y ra do Mycoplasma ®¬n lÎ. Staphylococcus: Staphylococcus, cÇu khuÈn h×nh chïm nho, cã h×nh trßn, ®­êng kÝnh 0,7-1μ b¾t mµu Gram d­¬ng, kh«ng di ®éng, kh«ng sinh nha bµo, lµ vi khuÈn hiÕu khÝ hay yÕm khÝ kh«ng b¾t buéc. Khi nu«i cÊy trªn th¹ch m¸u, phÇn lín Staphylococcus cã ®éc lùc cao g©y dung huyÕt, cã lo¹i dung huyÕt hoµn toµn (alpha-α) hoÆc dung huyÕt kh«ng hoµn toµn (beta-β-Hemolysis). TÝnh chÊt cña Staphylococcus lµ Oxydase ©m tÝnh, Catalase d­¬ng tÝnh vµ lªn men ®­êng glucose, maltose, lactose, manose, sacharose, kh«ng lªn men dulcitol, glycerine, inuline, arabinose, vµ lo¹i g©y bÖn lªn men manitol. Staphylococcus t¹o ra mét sè ®éc tè nh­: ®éc tè dung huyÕt (Hemolysin), ®éc tè diÖt b¹ch cÇu, ®éc tè g©y ho¹i tö, ®éc tè lµm chÕt, ®éc tè ®­êng ruét. Ngoµi c¸c ®éc tè trªn cßn cã c¸c nh©n tè g©y bÖnh kh¸c nh­ men ®«ng huyÕt t­¬ng, chÊt lµm tan t¬ huyÕt, nh©n tè khuyÕch t¸n. Thá lµ ®éng vËt thÝ nghiÖm mÉn c¶m nhÊt víi Staphylococcus. Staphylococcus aureus th­êng ph©n lËp ®­îc tõ c¸c bÖnh phÈm cña lîn vµ trong phæi lîn bÖnh còng th­êng gÆp c¸c ¸p se do chóng g©y ra. Klesielle pneumoniae: NguyÔn VÜnh Ph­íc (1970), Klesielle do Friedlanda ph©n lËp lÇn ®Çu tiªn vµo n¨m 1882 tõ phæi cña gia sóc m¾c bÖnh viªm phæi. Vi khuÈn lµ mét trùc khuÈn hoÆc cÇu trùc khuÈn cã kÝch th­íc 0,5-3x0,3-0,5μ, hai ®Çu trßn, cã khi cã h×nh gËy ®øng riªng rÏ hoÆc tËp hîp thµnh ®«i, cã mét gi¸p m« kh«ng di ®éng, kh«ng cã l«ng, h×nh thµnh nha bµo vµ vi khuÈn b¾t mµu Gram ©m. Trªn m«i tr­êng th¹ch h×nh thµnh nh÷ng khuÈn l¹c d¹ng niªm dÞch (mucoid) lÇy nhÇy tr¾ng dÇy. Trong n­íc thÞt chóng ph¸t triÓn thµnh canh trïng cã mµng lÇy nhÇy, thµnh vßng dÝnh tõ ®¸y èng trë lªn. Trong m«i tr­êng gelatin cã khuÈn l¹c d¹ng h×nh ®inh, kh«ng lµm tan gelatin, sinh axit vµ lµm ®«ng s÷a quú. Kh«ng sinh indol vµ H2S. Hoµn nguyªn nitrate thµnh nitrite, methyl red ©m tÝnh vµ Vogesproskauer d­¬ng tÝnh. Urease ©m tÝnh vµ Ornithine d­¬ng decacgoxylase ©m tÝnh. Trong dÞch viªm phæi ®Þa ph­¬ng do Mycoplasma hyopneumoniae khëi ph¸t, Klesielle vµ c¸c vi khuÈn céng ph¸t kh¸c nh­: Streptococcus Staphylococcus, Pasteurelle, Bordetella bromchiseptica cã ¶nh h­ëng lín ®Õn viÖc ph¸t bÖnh ë tõng c¸ thÓ lîn (Blood vµ céng sù, 1979) {48} phæi bÞ bÖnh cã mµu ®á thÉm, tô huyÕt vµ cøng khi c¾t cã dÞch xuÊt hiÖn ë mÆt c¾t. Theo Buddle (1985) th× bÖnh tÝch xuÊt hiÖn ë bÊt kú thïy nµo cña phæi nh­ng ë thïy tim th­êng gÆp nhiÒu nhÊt. Salmonella: Salmonella g©y bÖnh cho lîn, ngoµi c¸c bÖnh tÝch thÊy ë c¸c hÖ tiªu hãa ng­êi ta cßn gÆp bÖnh tÝch ë phæi, phæi trë nªn cøng, cã tô huyÕt lan réng, phï huyÕt ë gi÷a c¸c thïy phæi vµ kÌm theo hiÖn t­îng xuÊt huyÕt. Ngoµi ra cßn thÊy hiÖn t­îng t¨ng sinh ë phæi cã thÓ gäi lµ viªm phæi (Diffuse interticial pneumonia). Theo Buddle (1985), ngoµi hiÖn t­îng tô huyÕt, c¸c t¸c gi¶ cßn thÊy hiÖn t­îng nhôc hãa ë phæi. Salmonella lµ vi khuÈn cã h×nh gËy ng¾n, hai ®Çu trßn, kÝch th­íc 0,4-0,6x1-3μm, kh«ng h×nh thµnh nha bµo, phÇn lín di ®éng (trõ Salmonella gallinarum vµ Salmonella pullorum). Trªn th©n cã l«ng (8-12 l«ng). Salmonella phÇn lín lªn men vµ sinh h¬i ®­êng glucose, manose, maltose, galactose, levulose, arabinose. PhÇn lín c¸c loµi Salmonella kh«ng lªn men lactose vµ sacharose. Kh«ng lµm tan ch¶y gelatin, kh«ng thñy hãa urea, kh«ng sinh h¬i indol nh­ng sinh H2S. VP ©m tÝnh vµ MR d­¬ng tÝnh. Haemophilus pleuropneuniae: Vi khuÈn thuéc gièng haemophilus b¾t mµu Gram ©m, cã h×nh d¹ng cña trùc khuÈn hoÆc cÇu trùc khuÈn hoÆc h×nh sîi, ph¸t triÓn tèt trªn m«i tr­êng chocolate hoÆc th¹ch m¸u. §Ó ph¸t triÓn, vi khuÈn cÇn yÕu tè V (Diphotphopyridine lucieotide). §a sè c¸c chñng g©y dung huyÕt d¹ng bªta, urease d­¬ng tÝnh, lªn men c¸c lo¹i ®­êng nh­ xylose, ribose, glucose, fructose, manose, sucrose, maltose vµ manitol. Bordetella bronchiseptica: Bordetella bronchiseptica lµ mét trùc khuÈn Gram ©m, di ®éng, dÔ mäc trªn c¸c m«i tr­êng th«ng th­êng. Trªn m«i tr­êng Mac. Conkey cã 1% ®­êng glucose, khuÈn l¹c cã mµu x¸m xanh. Oxydase, catalase vµ urease d­¬ng tÝnh. HÇu hÕt c¸c chñng cña vi khuÈn nµy ®Òu g©y dung huyÕt. Bordetella bronchiseptica lµ lo¹i ký sinh b¾t buéc ë ®­êng h« hÊp trªn cña lîn vµ khi cã ®iÒu kiÖn th× chóng g©y bÖnh cho lîn. 2.3.3 C¬ chÕ sinh bÖnh. - M. hyopnemoniae x©m nhiễm vào đường h« hấp trªn của heo - M. hyopnemoniae tấn c«ng vào hệ thống l«ng rung - M. hyopnemoniae g©y hư hại cho hệ thống l«ng rung - Hệ thống phßng vệ bị suy yếu, c¸c vi sinh vật g©y bệnh tấn c«ng và g©y ra hội chứng h« hấp 2.3.4. Sù l©y lan vµ dÞch tÔ häc - Mycoplasma l©y qua tiÕp xóc trùc tiÕp: Nhèt chung heo khoÎ víi heo bÞ nhiÔm bÖnh, tõ heo mÑ sang heo con. - Trong thiªn nhiªn chØ cã loµi lîn m¾c bÖnh suyÔn do M.hyopneumonia. - Lîn m¾c ë c¸c løa tuæi, nhÊt lµ lîn con tõ 2-5 th¸ng tuæi. - Khi thêi tiÕt thay ®æi lîn dÔ m¾c h¬n, chuång tr¹i Èm thÊp, vÖ sinh kÐm bÖnh dÔ ph¸t sinh. - Mïa xu©n vµ mïa ®«ng tû lÖ m¾c bÖnh cao h¬n c¸c mïa kh¸c. - Lîn lµ nguån l©y nhiÔm chÝnh bÖnh nµy. ë nh÷ng tr¹i ch¨n nu«i kh«ng cã bÖnh, c¸ch ly tèt vÉn cã thÓ nhiÔm ( theo Gooduvin ), ®Æc biÖt lµ c¸c tr¹i l©n cËn c¸ch xa nhau d­íi 3 km. M. Kobosch,1999 ®· kiÓm tra trªn 4000 phæi lîn thÊy 67% phæi lîn bÞ viªm, 80% m¾c bÖnh M.pneumonia. - ViÖc l©y truyÒn M.pneumonia chñ yÕu qua tiÕp xóc trùc tiÕp lîn èm ho, thë, h¾t h¬i truyÒn mÇm bÖnh sang lîn khoÎ lîn mang trïng còng lµm g©y bÖnh. BÖnh th­êng kÐo dµi khã dËp t¾t vµ tiªu diÖt do lîn èm khái nh­ng vÉn mang trïng. - BÖnh l©y lan m¹nh ë c¸c ®µn nhËp néi, nh÷nh lîn ch­a bÞ nhiÔm th× tû lÖ chÕt cao h¬n. 2.3.5. TriÖu chøng Sau khi nhiÔm M.pneumonia tõ 7 ®Õn 20 ngµy th× triÖu chøng ®Çu tiªn lµ h¾t h¬i, ho khã thë. Ho vµ khã thë lµ triÖu chøng ®iÓn h×nh vµ kÐo dµi. BÖnh biÓu hiÖn d­íi 3 thÓ * ThÓ cÊp tÝnh Lîn ¨n kÐm chËm ch¹p, da xanh hoÆc nhît nh¹t, th©n nhiÖt b×nh th­êng hoÆc h¬i cao mét chót (39-39.50C). H¾t h¬i ho tõng håi l©u do cè ®Èy dÞch bµi tiÕt ë s©u ®­êng h« hÊp th­êng ho lóc thêi tiÕt l¹nh, lóc vËn ®éng. Khi ho con vËt mÖt mái, hiÖn t­îng ho chØ kÐo dµi vµi tuÇn sau ®ã gi¶m. - Sau qu¸ tr×nh ho phæi lîn bÞ tæn th­¬ng dÉn tíi hiÖn t­îng thë khã, thë nhanh vµ nhiÒu, thë khß khÌ, thë tõ 60-150 lÇn /phót. VËt h¸ hèc måm ®Ó thë, thë nh­ chã ngåi thë, thë dèc bông thãp l¹i ®Ó thë. -TÇn sè h« hÊp t¨ng lªn bÝ tiÓu tiÖn, khi nghe vïng phæi cã nhiÒu vïng h« hÊp im lÆng. -KiÓm tra m¸u : Hång cÇu t¨ng ®Ó bï l¹i l­îng 02 thiÕu do tæn th­¬ng, niªm m¹c ®­êng h« hÊp. B¹ch cÇu t¨ng m¹nh: Sù t¨ng m¹ch cÇu ®Ó lµm nhiÖm vô tiªu diÖt mÇm bÖnh - §¹i thùc bµo. ë thÓ nµy, triÖu chøng râ hay x¶y ra chÕt lîn, nhÊt lµ lîn cã ®é tuæi tõ s¬ sinh ®Õn 2 th¸ng tuæi. ThÓ cÊp tÝnh Ýt thÊy chØ thÊy ë nh÷ng ®µn lîn dÔ m¾c bÖnh. * ThÓ ¸ cÊp tÝnh Th­êng gÆp ë lîn lai, lîn con theo mÑ, lîn mÑ. TriÖu chøng gièng nh­ ë thÓ cÊp tÝnh nh­ng nhÑ h¬n. Ho vµ khã thë vÉn lµ triÖu chøng ®iÓn h×nh cña lîn khi m¾c bÖnh ë thÓ nµy th©n nhiÖt t¨ng. * ThÓ m·n tÝnh :Th­êng nèi tiÕp ë thÓ Èn tÝnh hay hai thÓ trªn sang. Lîn thÞt hay m¾c thÓ nµy. Ho, ho tõng tiÕng mét hay tõng håi, tiÕng ho nh­ kh«ng cã c¶m gi¸c bËt khái cæ häng. Khã thë tÇn sè h« hÊp t¨ng, nhiÖt ®é t¨ng cã khi ®Õn 420C. BÖnh ë thÓ nµy kÐo dµi, lîn gÇy râ rÖt, ¨n kÐm, dÔ béi nhiÔm. C¸c vi sinh vËt g©y bÖnh kh¸c, tû lÖ chÕt thÊp, th­êng chÕt do béi nhiÔm, trong ®iÒu kiÖn kÐm bÖnh dÔ chuyÓn sang thÓ cÊp tÝnh. * ThÓ Èn tÝnh. Th­êng thÊy ë lîn ®ùc gièng, lîn vç bÐo. C¸c triÖu chøng ë thÓ nµy kh«ng xuÊt hiÖn râ, thØnh tho¶ng ho, sinh tr­ëng gi¶m, thêi gian nu«i heo kÐo dµi, lîn m¾c ë thÓ nµy Ýt bÞ chÕt. 2.3.6. BÖnh tÝch - BÖnh tÝch tËp trung ë bé m¸y h« h©p vµ h¹ch phæi. Sau khi nhiÔm vµi ngµy, bÖnh tÝch ®Çu tiªn lµ viªm phæi thuú, tõ thuú tim sang thuú nhän, tõ thuú ®Ønh sang thuú sau, th­êng viªm ë phÇn r×a thÊp cña phæi. Phæi xuÊt hiÖn nh÷ng chÊm ®á hoÆc x¸m b»ng h¹t ®Ëu xanh, to dÇn råi tËp trung thµnh tõng vïng réng lín. - Khi chôp X Quang thÊy bÖnh lan tõ tr­íc ra sau, theo mét quy ®Þnh nhÊt ®Þnh: BÖnh tÝch ®èi xøng gi÷a hai bªn l¸ phæi, ranh giíi râ gi÷a c¸c vïng viªm hoÆc kh«ng viªm. - Khi mæ kh¸m thÊy: Chç phæi viªm cøngl¹i, mµu x¸m nh¹t hay ®á nh­ mµu mËn chÝn, mÆt phæi bang l¸ng, bªn trong cã chøa chÊt keo nªn gäi lµ viªm phæi kÝnh. Khi bÞ viªm nÆng phæi cøng, ®Æc l¹i nh­ bÞ gan ho¸ lóc nµy khi c¾t phæi chØ cßn mét Ýt dÞch tr¾ng x¸m lÉn bät. Phæi bÞ nhôc ho¸, ®ôc mµu tro, ch¾c khi biÓu hiÖn gan ho¸, lóc nµy c¾t miÕng phæi th¶ xuèng n­íc thÊy phæi ch×m. Khi cã sù héi nhiÔm c¸c vi khuÈn kh¸c, bÖnh tÝch sÏ cã ®Æc ®iÓm riªng - VÒ vi thÓ: Khi bÞ nhôc ho¸, thÊy phÕ qu¶n cã nhiÒu b¹ch cÇu ®¬n nh©n trung tÝnh. NÕu viªm mµng phæi th× mµng phæi dµy nªn. - H¹ch l©m ha s­ng to gÊp 2-5 lÇn, chøa nhiÒu n­íc mµu tro, tô m¸u. - Khi ghÐp víi tô huyÕt trïng th× phæi bÞ tô m¸u, cã nhiÒu vïng gan ho¸ phÝa sau phæi, ho¹i tö b· ®Ëu. - Khi ghÐp víi Streptcoccus th× phæi cã mñ. - NÕu ghÐp víi Bactericou th× cuèng phæi viªm cã mñ, mñ tõng côc h«i vµ tanh, mµu tro. 2.3.7. Phßng vµ trÞ bÖnh a. §èi víi nh÷ng vïng vµ tr¹i ch­a cã bÖnh - Thùc hiÖn ph­¬ng ch©m kh«ng nhËp lîn tõ ngoµi vµo. NÕu cÇn thiÕt ph¶i nhËp th× chän nh÷ng vïng, tr¹i tõ tr­íc ch­a ph¸t hiÖn ra bÖnh suyÔn; kiÓm tra kü t×nh h×nh søc kháe chØ mua; khi ®em lîn vÒ ph¶i c¸ch ly 2 th¸ng vµ theo dâi, kh«ng ph¸t hiÖn triÖu chøng bÖnh míi cho nhËp ®µn. - Th­êng xuyªn lµm c«ng t¸c phßng dÞch, nÕu ph¸t hiÖn lîn cã triÖu chøng ho, thë th× cã thÓ nghi lµ bÖnh suyÔn; c¸ch ly ngay, b¸o cho c¬ quan thó y. Ch¨m sãc vµ qu¶n lý tèt ®µn lîn míi nhËp (vÖ sinh chuång, nu«i d­ìng). b. §èi víi c¸c tr¹i ®· m¾c bÖnh - TuyÖt ®èi kh«ng b¸n lîn, xuÊt lîn khái tr¹i, tr­êng hîp cho ®i mæ ë lß s¸t sinh th× vËn chuyÓn th¼ng tõ tr¹i ®Õn lß, ®Ò phßng gieo r¾c bÖnh däc ®­êng. - Lîn ®ùc gièng tèt bÞ bÖnh, tuyÖt ®èi kh«ng cho nh¶y trùc tiÕp mµ dïng thô tinh nh©n t¹o. Nh÷ng lîn ®ùc gièng kÐm chÊt l­îng ®em nu«i vç bÐo ®Ó thÞt. - Lîn n¸i ®· m¾c bÖnh th× nªn ®em vç bÐo ®Ó thÞt, kh«ng dïng sinh s¶n. Tr­êng hîp lîn n¸i gièng tèt, ph¶i thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp; nÕu sau 5 th¸ng thÊy khái vÒ triÖu chøng th× cã thÓ dïng sinh s¶n b»ng thô tinh nh©n t¹o, nh­ng kh«ng ®­îc ph¸t gièng ra khái tr¹i. - Lîn con do mÑ m¾c bÖnh ph¶i theo dâi nghiªm ngÆt vµ nu«i lín ®Ó lÊy thÞt, thÞt b¸n t¹i ®Þa ph­¬ng kh«ng dïng ®Ó lµm gièng. - ThÞt lîn bÞ suyÔn cã thÓ dïng ¨n ®­îc, nh­ng ph¶i hñy bá hoµn toµn bé phæi vµ c¸c h¹ch l©m ba phæi. - Trong thêi gian tr¹i ®ang bÞ bÖnh, kh«ng nhËp lîn míi. NÕu cÇn thiÕt ph¶i nhËp, th× ph¶i ®Ó riªng ë mét khu vùc c¸ch xa ®µn lîn cò tèi thiÓu 10 mÐt, cã hµng rµo kÝn cao 1 mÐt. - §èi víi mét sè lîn cßn l¹i, ¸p dông biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp. c. BiÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp - Nguyªn t¾c: ChÈn ®o¸n vµ ph¸t hiÖn sím, c¸ch ly triÖt ®Ó, båi d­ìng qu¶n lý tèt kÕt hîp víi ch÷a trÞ. - BiÖn ph¸p chung: + Chuång nu«i: quÐt dän s¹ch sÏ, kh« r¸o, tr¸nh Èm ­ít. Trêi rÐt ph¶i cã r¬m lãt, ph¶i gi÷ cho chuång Êm, kÝn giã. Chuång ph¶i ®ñ ¸nh s¸ng vµ cã s©n vËn ®éng. Mçi ngµy cho lîn vËn ®éng Ýt nhÊt 5 giê ngoµi trêi. Trong khi th¶ kh«ng ®Ó lîn èm, kháe tiÕp xóc víi nhau. + Tiªu ®éc: h»ng tuÇn tiªu ®éc mét lÇn toµn tr¹i. TÊt c¶ dông cô, m¸ng ¨n, sau khi dïng ph¶i röa s¹ch sÏ vµ ph¬i n¾ng. Th­êng xuyªn quÐt v«i vµ tiªu ®éc nÒn víi nh÷ng chÊt nh­ xót (NaOH)5%, n­íc v«i 15%, liz«n 3%, crezin 5%, n­íc tro 30%. + Nu«i d­ìng: cho lîn ¨n no ®ñ, nhiÒu thøc ¨n t­¬i, t¨ng thøc ¨n tinh bét, bét x­¬ng, muèi vµ chÊt kho¸ng. + Dïng thuèc: Dïng Tylosin: Tylosin dïng liÒu 20mg/kg thÓ träng, tiªm b¾p thÞt, dïng liªn tôc 6 ngµy, nghØ 5 ngµy, l¹i tiÕp tôc dïng 5 ngµy n÷a. KÕt qu¶ cho thÊy lîn khái vÒ l©m sµng; thë b×nh th­êng, hÕt ho, ¨n kháe. Cïng víi Tylosin cÇn sö dông thªm c¸c lo¹i thuèc trî søc: Vitamin B2, Vitamin C, cafein…vµ ch¨m sãc nu«i d­ìng tèt. Theo NguyÔn Ngäc Nhiªn (1992) dïng Tylosin kÕt hîp víi Streptomicin hoÆc Kanamicin víi liÒu l­îng 30mg/kg thÓ träng, ch¨m sãc, nu«i d­ìng tèt, cho biÕt; lîn khái bÖnh 80 – 90%. Dïng Tiamulin: Tiamulin lµ kh¸ng sinh míi cã t¸c dông diÖt Mycoplasma vµ c¸c vi khuÈn ®­êng h« hÊp kh¸c, dïng víi liÒu l­îng 20 mg/kg thÓ träng kÕt hîp dïng Kanamicin víi liÒu l­îng 20 mg/kg thÓ träng, Gentamicin víi liÒu 4 ®v/kg thÓ träng dïng liªn tôc 6-7 ngµy, kÕt qu¶ khái bÖnh l©m sµng 85-90% (NguyÔn H÷u Vò,1993). §èi víi c¸c c¬ së ®· cã bÖnh suyÔn: - Ph©n chia lîn thµnh 3 lo¹i 1. Lîn m¾c bÖnh cã triÖu chøng (ho, thë). 2. Lîn nghi m¾c bÖnh gåm: lîn tõ tr­íc ®ã cã ho vµ thë sau kh«ng thÊy ho vµ thë n÷a, lîn ®· ë chung hay tiÕp xóc víi lîn bÖnh nh­ng ch­a thÊy triÖu chøng ho vµ thë; lîn n¸i kh«ng thÊy triÖu chøng nh­ng ®Î th× ®µn lîn con bÞ suyÔn. 3. Lîn kháe gåm: nh÷ng lîn tõ tr­íc ch­a bao giê ph¸t hiÖn triÖu chøng ho vµ thë, sinh tr­ëng b×nh th­êng, lªn c©n; lîn ch­a ë chung víi lîn èm bao giê, lîn n¸i mµ con ®Î ra kh«ng con nµo m¾c bÖnh.Theo dâi 15 ngµy vÒ triÖu chøng, bÖnh tÝch ®Ó ph©n lo¹i. - Mçi lo¹i lîn cÇn ®­îc ch¨m nu«i riªng trong tõng khu vùc. Quy ®Þnh ba khu vùc cho ba lo¹i, mçi khu c¸ch nhau tèi thiÓu 10m – nÕu chia thµnh tõng côm th× ph¶i b¶o ®¶m kh«ng ®Ó lîn kháe tiÕp xóc víi lîn èm. - Khu vùc lîn èm: ch¨n nu«i riªng, dông cô riªng, bÕp riªng, c«ng nh©n phôc vô riªng. TuyÖt ®èi kh«ng ®­îc ®em nh÷ng dông cô, thøc ¨n tõ khu vùc lîn bÞ èm sang khu lîn kháe, kh«ng ®­îc ®em lîn n¸i kháe ®Ó lÊy gièng ë khu lîn ®ùc èm hoÆc ng­îc l¹i. Trong nh÷ng tr¹i nhá nu«i d­íi 50 lîn, Ýt c«ng nh©n kh«ng ®ñ ®iÒu kiÖn ®Ó ch¨n nu«i riªng, th× ng­êi ch¨m sãc lîn ph¶i cho lîn kháe ¨n tr­íc, lîn bÖnh ¨n sau, mçi lÇn ra tr¹i ph¶i tÈy trïng thay quÇn ¸o, giµy dÐp. - Khu vùc lîn kh¶ nghi: còng tiÕn hµnh nh­ khu vùc èm. Khi ph¸t hiÖn lîn cã triÖu chøng th× ®­a ngay sang khu vùc lîn èm. Nh÷ng lîn cßn l¹i, tÝch cùc ®iÒu d­ìng vµ ch÷a trÞ. - Khu vùc lîn kháe: ®iÒu kiÖn nu«i d­ìng vµ qu¶n lý nh­ trªn. Th­êng xuyªn quan s¸t ®Ó ph¸t hiÖn con èm vµ ®­a sang khu vùc lîn èm; lîn nghi th× ®­a sang khu vùc nghi bÖnh. Lîn n¸i mçi con ®Ó mét chuång riªng, kh«ng ®Ó lîn con ch¹y lung tung vµ tiÕp xóc víi ®µn lîn kh¸c. CÇn theo dâi ®µn lîn con cã mét hai con ph¸t hiÖn bÖnh th× t×m nguyªn nh©n l©y bÖnh. NÕu tiÕp xóc ph¸t hiÖn nhiÒu con kh¸c trong ®µn bÞ bÖnh th× ph¶i ®­a c¶ mÑ lÉn con ®i c¸ch ly vµo khu vùc èm. Kinh nghiÖm gi¶i quyÕt bÖnh suyÔn lîn t¹i mét sè c¬ së ch¨n nu«i - Kinh nghiÖm phßng trõ tæng hîp t¹i tr¹i ch¨n nu«i L¹c VÖ (Hµ B¾c). TiÕn hµnh tõ n¨m 1967 ®Õn n¨m 1972 víi nh÷ng biÖn ph¸p ®· sö dông sau: - Th¶i lo¹i nh÷ng lîn gièng xÊu, giµ, nh÷ng lîn nhiÔm bÖnh nÆng, xö lý toµn bé lîn choai, lîn thÞt. - Nh÷ng lîn ®ùc gièng tèt th× theo dâi, c¸ch ly, t¨ng c­êng båi d­ìng, kh«ng cho nh¶y trùc tiÕp mµ chØ lÊy tinh. - Nh÷ng lîn n¸i c¬ b¶n th× ph©n lo¹i, c¸ch ly theo tõng lo¹i, tõng khu vùc: lo¹i A lµ t­¬ng ®èi an toµn, lo¹i B lµ nghi ngê, lo¹i C ®· nhiÔm bÖnh. C¸ch ly tõng con, mçi con mét « chuång, cã dông cô ch¨m sãc riªng. Th­êng xuyªn theo dâi, ph¸t hiÖn nh÷ng lîn cã triÖu chøng ho, thë ®Ó kÞp thêi th¶i lo¹i. KiÓm tra lîn con b»ng c¸ch mæ kh¸m bÖnh tÝch qua ba løa: nh÷ng lîn cã triÖu chøng l©m sµng, cßi cäc, mæ tr­íc; thêi gian lîn cßn theo mÑ mæ 1/3 sè con trong mçi æ; sè cßn l¹i ®Õn th¸ng thø t­ vµ th¸ng thø s¸u mæ hÕt. NÕu thÊy lîn cã bÖnh tÝch ®iÓn h×nh vµ thÊy lîn cã triÖu chøng l©m sµng ë lîn mÑ th× th¶i lo¹i lîn mÑ. Qua ba løa kiÓm tra, nÕu hai løa liÒn lîn con kh«ng cã bÖnh tÝch vµ lîn mÑ kh«ng cã triÖu chøng l©m sµng th× cã thÓ c«ng nhËn lîn mÑ kh«ng cã bÖnh. Lîn con cña nh÷ng lîn mÑ nµy ®­îc nu«i chung ®Õn 8-10 th¸ng tuæi th× mæ kiÓm tra phæi h¹ch, nÕu thÊy kh«ng cã bÖnh tÝch th× cã thÓ kÕt luËn lµ lîn mÑ ®· lµnh bÖnh. Sau thêi gian thùc hiÖn, c¸c t¸c gi¶ nhËn thÊy cã kÕt qu¶ b­íc ®Çu; triÖu chøng l©m sµng ë ®µn lîn n¸i gi¶m râ rÖt, bÖnh tÝch trªn phæi cã biÕn chuyÓn tèt. KiÓm tra vi thÓ thÊy lîn con bÖnh gi¶m dÇn qua tõng løa, kiÓm tra nh÷ng lîn ®­îc coi lµ lµnh bÖnh thÊy ®Òu an toµn, nh÷ng lîn lµnh bÖnh ®­a ra nu«i thÞt ®Òu ph¸t triÓn tèt. Tõ kÕt qu¶ thùc hiÖn trªn viÖc phßng trõ suyÔn cÇn ¸p dông mét sè kinh nghiÖm vÒ kü thuËt sau: - X©y dùng ®µn lîn an toµn: quy m« nhá qu¶n lý ®­îc chÆt: 50 ®Õn 100 lîn n¸i, 6 ®Õn 5 lîn ®ùc gièng, tÊt c¶ ®Òu lµ hËu bÞ 4 th¸ng tuæi. §ùc vµ c¸i (thÝ dô Mãng C¸i) mua ë hai vïng kh¸c nhau ®Ó tr¸nh ®ång huyÕt. Sè lîn con cuèi cïng gi÷ l¹i kho¶ng 1/2 ( qua chän läc gièng ). Vïng mua lîn gièng ph¶i an toµn suyÔn ( do c¬ quan thó y ®Þa ph­¬ng chøng nhËn). C¸ch ly, kiÓm tra suyÔn ( chiÕu X.quang, theo dâi l©m sµng). Dïng ph­¬ng ph¸p thô tinh nh©n t¹o phèi gièng cïng mét ngµy cho lîn n¸i an toµn vµ nh÷ng lîn n¸i suyÔn thuéc gièng tèt. - DiÖt trïng tiªu ®éc; Thuèc s¸t trïng lµ NaOH 2% ë ®é nãng 60 0C, pha xong dïng ngay. Tr×nh tù tiªu ®éc: §Çu tiªn quÐt dän hÕt r¸c bªn trong vµ ngoµi chuång, n¹o vÐt khai th«ng cèng r·nh; sau ®ã, dïng n­íc s¹ch xèi m¹nh cä röa nÒn chuång, t­êng (tõ mÆt ®Êt lªn ®Õn ®é cao 0,60 – 1,2 mÐt); nÒn chuång ®Êt th× tr¶i r¬m kh« ®èt; sau cïng, r¶i thuèc s¸t trïng ba ngµy liÒn, s©n ch¬i ph¶i dän s¹ch cá, r¸c. ph©n, cuèc trªn mÆt vµ r¾c v«i bét theo ®Þnh møc 0,2 kg/m2. Dông cô ch¨n nu«i, sau khi cä röa b»ng n­íc s¹ch, ph¬i n¾ng 2-3 giê. Sau khi lµm xong vÖ sinh tiªu ®éc, chuång tr¹i ph¶i cã mµu tr¾ng ®Ñp. Bá trèng chuång 3 ngµy cho hÕt mïi thuèc. -Néi quy phßng bÖnh: CÇn ph¶i thùc hiÖn c¸c ®iÓm sau: Tr¹i ch¨n nu«i ph¶i cã t­êng rµo ®Ó ng¨n c¶n lîn ra vµo, ban ngµy còng nh­ ban ®ªm. Tr¹i chØ xuÊt vµ tr¸nh nhËp lîn. NÕu b¾t buéc nhËp th× nhÊt thiÕt ph¶i cã tæ chøc khu vùc nhèt riªng vµ kiÓm dÞch nghiªm ngÆt. H¹n chÕ tham quan: ChØ cho th¨m quan ®éi nu«i lîn n¸i hËu bÞ vµ ®éi nu«i lîn thÞt. Kh¸ch tham quan ph¶i thùc hiªn thñ tôc phßng bÖnh ( mang ñng, ¸o choµng cña tr¹i, giÉm vµo thuèc s¸t trïng). Tr­íc cöa chuång, ph¶i cã hè hoÆc thïng chøa thuèc s¸t trïng. Thuèc s¸t trïng thay ba ngµy mét lÇn. Ng­êi vµo lµm viÖc trong trang tr¹i ph¶i mang ñng vµ quÇn ¸o lao ®éng. C¸c thø nµy ®Ó ë n¬i quy ®Þnh, kh«ng ®­a vÒ gia ®×nh. Phèi gièng cho lîn n¸i b»ng ph­¬ng ph¸p thô tinh nh©n t¹o. LËp vµnh ®ai an toµn xung quanh trang tr¹i b»ng c¸ch cung cÊp con gièng vµ gióp ®ì c¸c hîp t¸c x· l©n cËn g©y ®µn lîn an toµn vÒ suyÔn. ViÖc thanh toµn bÖnh hiÖn nay ë c¸c n­íc còng gÆp nhiÒu khã kh¨n, ®ßi hái mét sù kiÓm tra thó y hÕt søc nghiªm ngÆt. Muèn thanh to¸n bÖnh trong c¸c ®µn lîn sinh s¶n, cã thÓ theo kü thuËt g©y l¹i ®µn b»ng nh÷ng lîn s¹ch bÖnh hoµn toµn. 2.4. T×nh h×nh nghiªn cøu vÒ m¸u 2.4.1. Kh¸i niÖm M¸u lµ mét khèi chÊt dÞch n»m trong tim vµ hÖ thèng m¹ch m¸u, lµ nguån gèc cña hÇu hÕt c¸c dÞch thÓ trong c¬ thÓ. Sè l­îng m¸u thay ®æi theo tõng loµi ®éng vËt, Ng­êi lµ 7,5% träng l­îng c¬ thÓ, ë lîn lµ: 4,6% träng l­îng cë thÓ. Trong c¬ thÓ 54% m¸u l­u th«ng trong hÖ thèng tuÇn hoµn, 46% dù tr÷ trong ®ã 20% ë gan, 16% ë l¸ch, 10% mao m¹ch. M¸u lµ tÊm g­¬ng ph¶n chiÕu t×nh tr¹ng dinh d­ìng vµ søc khoÎ cña c¬ thÓ, v× vËy nh÷ng xÐt nghiÖm vÒ m¸u lµ nh÷ng xÐt nghiÖm c¬ b¶n ®­îc dïng ®Ó ®¸nh gi¸ t×nh tr¹nh c¬ thÓ, nh­ gióp cho viÖc chÈn ®o¸n bÖnh. 2.4.2. T×nh h×nh nghiªn cøu ngoµi n­íc Scholm O.W. Jain N.C vµ Carroll E. J (1975) ®· nghiªn cøu c¸c chØ tiªu sinh lý, h×nh th¸i m¸u b×nh th­êng còng nh­ bÖnh lý cña Tr©u, Bß , Lîn, Dª, Cõu, Chã vµ mÌo. Nghiªn cøu sù biÕn ®æi cña b¹ch cÇu theo tuæi vµ c¸c quy luËt biÕn ®æi sinh häc cña b¹ch cÇu cã t¸c gi¶ HNKNTNH B.H (1969). T¸c gi¶ Van Furth R, Cohn Z.A (1970) ®· ®i s©u nghiªn cøu vÒ nguån gèc tÕ bµo m¸u gia sóc, gia cÇm. Nghiªn cøu vÒ cÊu tróc,siªu cÊu tróc,thµnh phÇn,chøc n¨ng cña hång cÇu, hemoglobin cã c¸c t¸c gi¶ Bakken A.F (1971), Bunn H. F (1972), Dagg J.H (1972), Jensen W.N, Lessin L.S (1972), Powell L.W (1972) vµ Keeton L. W (1973), nghiªn cøu vÒ ®éng lùc, chøc n¨ng vµ nh÷ng biÓu hiÖn l©m sµng c¸c lo¹i b¹ch cÇu cã t¸c gi¶ Bessis M (1971), Brune K, Jaranwski J (1972), Thompson J vµ Van Furth R ( 1973). N¨m 1986, Cohn Z.A ®· nghiªn cøu s©u vÒ sinh hãa cña tÕ bµo ®¹i thùc bµo. VÒ huyÕt häc cã c¸c t¸c gi¶, Waddill vµ céng sù ( 1962), Brook C.C vµ Davis J. N ( 1969), Schalm O.W, Jain N.C vµ Corroll E.J (1975), ®· c«ng bè c¸c chØ tiªu sinh lý, sinh hãa, h×nh th¸i m¸u lîn Duroc- Jersey vµ ph«i thai lîn. 2.4.3 T×nh h×nh nghiªn cøu ë ViÖt Nam ë n­íc ta, c¸c chØ tiªu sinh lý m¸u ng­êi ®· ®­îc nghiªn cøu kü l­ìng vµ ®Çy ®ñ. Nh÷ng nghiªn cøu vÒ m¸u gia sóc, gia cÇm cßn rÊt Ýt, lÎ tÎ, ch­a ®Çy ®ñ vµ ch­a cã cô thÓ , nhÊt lµ c¸c h»ng sè vÒ m¸u trong tr­êng hîp bÞ bÖnh cô thÓ. Nghiªn cøu mét sè chØ tiªu sinh lý m¸u lîn con, lîn lín vµ lîn ®ùc gièng ( TrÇn Cõ vµ bé m«n sinh lý gia sóc Tr­êng §HNN I -1975). T¸c gi¶ §ç §øc ViÖt ( 1994) Nghiªn cøu mét sè chØ tiªu sinh lý, sinh th¸i m¸u cña mét sè gièng lîn vïng ®ång b»ng s«ng Hång. C¸c t¸c gi¶ Lª Kim Thao, NguyÔn ThÞ B×nh (1978) ®· nghiªn cøu huyÕt tñy ®å lîn û ViÖt Nam. Nghiªn cøu c¸c chØ tiªu c¬ b¶n vÒ h×nh th¸i m¸u tr©u, bß ViÖt Nam cã c¸c t¸c gi¶ Ph¹m §øc Lé, Cï Xu©n DÇn, §ç §øc ViÖt ( 1979) Nghiªn cøu x¸c ®Þnh mét sè chØ tiªu sinh lý, h×nh th¸i m¸u lîn Corrwall nu«i ë n­íc ta ( Cï Xu©n DÇn, §inh Hång LuËn, 1983). NguyÔn ThÞ §µo Nguyªn ( 1994) ®· nghiªn cøu mét sè chØ tiªu sinh lý huyÕt häc l©m sµng cña tr©u kháe vµ trong mét sè bÖnh th­êng gÆp. 2.4.4. Chøc n¨ng sinh lý cña m¸u - Chøc n¨ng h« hÊp: vËn chuyÓn oxy tõ phæi ®Õn c¸c m« bµo vµ vËn chuyÓn khÝ cacbonic tõ m« tÕ bµo vÒ phæi ®Ó th¶i ra ngoµi. - Chøc n¨ng dinh d­ìng: vËn chuyÓn c¸c chÊt dinh d­ìng hÊp thô ®­îc tõ èng tiªu ho¸ ®Õn tËn c¸c m« tÕ bµo, tæ chøc. - Chøc n¨ng bµi tiÕt: m¸u nhËn c¸c s¶n ph¶m cuèi cïng cña trao ®æi chÊt ë c¸c m« bµo, tæ chøc nh­ khÝ CO2, urª, axituric…råi vËn chuyÓn ®Õn phæi, thËn gia ®Ó ®µo th¶i ra ngoµi. - Chøc n¨ng ®iÒu hoµ th©n nhiÖt M¸u ®¶m b¶o nhiÖt l­îng trong c¬ thÓ, ®ång thêi nhê hÖ thèng tuÇn hoµn m¸u nhiÖt ®­îc vËn chuyÓn tõ trong c¬ thÓ ra ngoµi da hay ng­îc l¹i. cã t¸c dông ®iÒu hoµ nhiÖt. Khi gÆp l¹nh m¸u ngoµi da co l¹i dån vµo bªn trong gi÷ Êm cho c¬ thÓ. Khi trêi nãng, m¹ch m¸u ngoµi da d·n ra, m¸u tõ trong dån ra da ®Ó th¶i bít nhiÖt. - Chøc n¨ng ®iÒu hoµ vµ duy tr× sù c©n b»ng néi m«i. c©n b»ng n­íc, ®é pH, ¸p suÊt thÈm thÊu. - Chøc n¨ng b¶o vÖ c¬ thÓ C¸c loaÞ kh¸ng thÓ, b¹ch cÇu trong m¸u cã kh¶ n¨ng ng¨n c¶n tieu diÖt vi khuÈn vµ nh÷ng mÇm bÖnh x©m nhËp vµo c¬ thÓ. 2.4.5. C¸c dßng tÕ bµo m¸u. 2.4.5.1 TÕ bµo gèc TÕ bµo gèc lµ nh÷ng tÕ bµo non cña tæ chøc t¹o m¸u, tõ nh÷ng tÕ bµo nµy sinh ra c¸c tÕ bµo m¸u l­u hµnh vµ c¸c tÕ bµo cña tæ t¹o m¸u thuéc hÖ liªn vâng tæ chøc bµo. TÕ bµo gèc bao gåm tÕ bµo liªn vâng vµ c¸c tÕ bµo trung gian biÖt hãa nh­ nguyªn m« bµo m¸u vµ nguyªn bµo m¸u. - TÕ bµo liªn vâng bao gåm liªn vâng thùc bµo vµ liªn vâng kiÓu monoxit hoÆc kiÓu Limphoxit. - Nguyªn m« bµo m¸u lµ lo¹i tÕ bµo trung gian biÖt hãa tõ tÕ bµo liªn vâng ra, lµ lo¹i tÕ bµo non nhÊt cña tÕ bµo m¸u di ®éng ®­îc. B×nh th­êng lo¹i tÕ bµo nµy Ýt gÆp v× chóng xuÊt hiÖn vµ mÊt ®i rÊt nhanh ®Ó chuyÓn thµnh tÕ bµo kh¸c. - Nguyªn bµo m¸u: Còng lµ mét lo¹i tÕ bµo trung gian, cã thÓ tõ tÕ bµo liªn vâng, nguyªn m« bµo m¸u chuyÓn thµnh. Chóng biÕn ®i rÊt nhanh ®Ó chuyÓn thµnh c¸c tÕ bµo dßng b¹ch cÇu h¹t, dßng hång cÇu vµ c¸c lo¹i b¹ch cÇu kh¸c. 2.4.5.2 Dßng hång cÇu a. S¬ l­îc lÞch sö. §Õn nöa cuèi thÕ kû 19 cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ dßng hång cÇu. N¨m 1868, Neimann nhøng mnh r»ng hång cÇu ®­îc h×nh thµnh trong tñy x­¬ng. Vµ nghiªn cøu cña Ehrlich n¨m 1877 vÒ h×nh th¸i häc c¸c tÕ bµo m¸u, viÕt s¾c tè chøa trong hång cÇu vµ c¸c ph­¬ng ph¸p ®o l­êng kÝch th­íc hång cÇu, l­îng huyÕt s¾c tè... Nh÷ng n¨m gÇn ®©y do tiÕn bé cña c¸c ngµnh khoa häc víi kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö ®· cho phÐp nghiªn cøu s©u vÒ cÊu tróc, ®êi sèng, c¸c ho¹t ®éng vµ sinh tr­ëng cña hång cÇu. b. Sù ph¸t sinh ph¸t triÓn cña dßng hång cÇu b×nh th­êng. C¸c tÕ bµo dßng hång cÇu ®­îc biÖt hãa tõ nguyªn bµo m¸u cña tñy x­¬ng vµ ph¸t triÓn kÕ tiÕp nhau lµ kÕt qu¶ cña mét qu¸ tr×nh ph©n bµo phøc t¹p. B»ng ph­¬ng ph¸p ®o l­êng trùc tiÕp phÇn nh©n vµ toµn bé tÕ bµo còng nh­ ®Õm trùc tiÕp nhiÔm s¾c thÓ, ng­êi ta ®· kÕt luËn r»ng c¸c nguyªn hång cÇu cã kh¶ n¨ng t¸i sinh s¶n b»ng c¸ch ph©n bµo ®Ó sinh ra nh÷ng hång cÇu non kh¸c. C¨n cø vµo h×nh th¸i cña c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn cña hång cÇu, ng­êi ta ®· ph©n ®Þnh mét c¸ch râ rµng nh÷ng thay ®æi cña mçi thêi kú, danh ph¸p øng víi nh÷ng thay ®æi mµ c¸c t¸c gi¶ ®· m« t¶. Ehrlich ®· chia hång cÇu non ra 2 lo¹i chÝnh: - Mét lo¹i dßng hång cÇu b×nh th­êng, nã cã ë tÊt c¶ mäi gia sóc vµ ng­êi kháe m¹nh. - Mét lo¹i dßng hång cÇu khæng lå chØ thÊy ë gia sóc, bÖnh nh©n thiÕu m¸u ¸c tÝnh hoÆc ë thêi kú bµo thai. Sabin vµ tr­êng ph¸i cña bµ th× l¹i cho r»ng hång cÇu khæng lå chØ lµ mét d¹ng cña hång cÇu b×nh th­êng vµ cã c¸c giai ®o¹n ph¸t triÓn nh­ sau: TiÒn nguyªn hång cÇu (Proerythroblaste), nguyªn hång cÇu cña baz¬ (Ðrythroblaste basophile), nguyªn hång cÇu ®a s¾c (Ðrythroblaste polychromatophile), nguyªn hång cÇu ­a axit (Ðrythroblaste acidophile), hång cÇu m¹ng l­íi (rÐticulocyte) vµ hång cÇu tr­ëng thµnh (Ðrûthocyte). c. Dßng hång cÇu khæng lå (mÐgaloblaste). Qu¸ tr×nh ph¸t triÓn c¸c tÕ bµo dßng hång cÇu khæng lå qua c¸c giai ®o¹n mµ ng­êi ta ®· quan s¸t ®­îc còng t­¬ng tù nh­ dßng hång cÇu b×nh th­êng. Nguyªn tiÒn hång cÇu khæng lå (promÐgaloblaste) lµ tÕ bµo ®Çu dßng cña dßng hång cÇu khæng lå víi tªn gäi kh¸c nhau: Dameshek – Ðrythrogone, nÕu xuÊt hiÖn trong bÖnh thiÕu m¸u ¸c tÝnh gäi lµ rubriblaste. TÕ bµo cã mét sè ®Æc ®iÓm gÇn gièng nh­ hång cÇu nguyªn thñy ë thêi kú bµo thai, khi cÇu t¹o tÕ bµo nµy cÇn c¸c yÕu tè ë niªm m¹c ruét nh­ c¸c yÕu tè ë B12 cho nªn khi bÞ thiÕu m¸u ®iÒu trÞ b»ng B12 rÊt kÕt qu¶. Nguyªn hång cÇu ­a baz¬ (Ðrythroblaste basophile) tÕ bµo cã nguyªn sinh chÊt ­a baz¬. Tû lÖ gi÷a nh©n vµ bµo t­¬ng kh«ng c©n ®èi, l­íi mµu nh©n th« h¬n hång cÇu non ­a baz¬ b×nh th­êng, kh«ng cã h¹t nh©n. Nguyªn hång cÇu khæng lå ®a s¾c (Ðrythroblaste polychromatophile): nguyªn sinh chÊt ­a nhiªu mµu cã vïng ­a baz¬, cã vïng da cam v× hång cÇu ®· xuÊt hiÖn HST. Nh©n nhá, th«, kh«ng cã h¹t nh©n. Nguyªn hång cÇu ­a axit lµ tÕ bµo cã nhiÒu nh©n nhá h¬n 3 – 4 lÇn so víi hång cÇu khæng lå ®a s¾c. TÕ bµo trßn hoÆc bÇu dôc, bµo t­¬ng chøa ®Çy huyÕt s¾c tè cho nªn bµo t­¬ng cã mµu da cam ®Òu ®Æn. Hång cÇu khæng lå tr­ëng thµnh: Lµ tÕ bµo lín gÊp r­ìi hång cÇu b×nh th­êng. TÕ bµo cã h×nh trßn hoÆc bÇu dôc. Kh«ng cã h×nh ®Üa lâm hai mÆt do ®ã nhuém mµu sÉm h¬n. ThÓ tÝch mçi hång cÇu lín nªn trÞ sè hång cÇu còng lín h¬n. Cã thÓ gÆp thÓ Jolly vµ h¹t ng©m azua. d. Nh÷ng h×nh th¸i bÊt th­êng cña hång cÇu: Trªn tiªu b¶n m¸u ®µn nhuém mµu còng nh­ trªn tiªu b¶n soi t­¬i, b×nh th­êng c¸c hång cÇu ®Òu gièng nhau vÒ kÝch th­íc vµ h×nh d¹ng. Nh­ng thØnh tho¶ng chóng ta còng gÆp nh÷ng tÕ bµo biÕn d¹ng, dËp n¸t do nguyªn nh©n c¬ häc khi dµn tiªu b¶n. Trong nh÷ng tr­êng hîp bÖnh lý hång cÇu hay bÞ thay ®æi kÝch th­íc. e. Sinh lý sinh hãa cña hång cÇu: Hång cÇu lµm nhiÖm vô vËn chuyÓn khÝ oxy tíi tæ chøc vµ mang khÝ CO2 tõ tæ chøc ®i – chøc n¨ng nµy do huyÕt s¾c tè ®¶m nhiÖm. Hång cÇu lµ tÕ bµo ®­îc biÖt hãa ®Õn møc cao ®é, kh«ng cÇn nh©n rÊt Ýt c¸c bµo quan vµ cã h×nh d¸ng ®Æc biÖt. Nhê cã cÊu t¹o ®Æc biÖt nµy gióp cho c¸c ph©n tö huyÕt s¾c tè dï bÊt kú ë chç nµo trong h×nh cÇu còng cã kho¶ng c¸ch gÇn mµng hång cÇu vµ tiÕp xóc dÔ dµng víi oxy. Ng­êi ta tÝnh r»ng cø 1 gi©y cã tíi 10 gam huyÕt s¾c tè qua phæi. Mµng hång cÇu kh«ng cho thÊm qua c¸c chÊt keo nh­ Hemoglobin vµ Lipit. §èi víi c¸c ion vµ muèi kho¸ng tÝnh thÈm thÊu cña mµng còng kh«ng ®ång ®Òu. Mµng cho phÐp trao ®æi khÝ, cã tÝnh ®µn håi vµ dÎo dai do ®ã khi hång cÇu biÕn d¹ng sau l¹i trë l¹i tr¹ng th¸i b×nh th­êng. Chóng cã thÓ kÐo dµi ra ®Ó di chuyÓn trong mao m¹ch nhá. Khi ¸p suÊt thÈm thÊu xung quanh thay ®æi th× kÝch th­íc cña hång cÇu còng thay ®æi. Sù kh¸c biÖt vÒ sè l­îng, kÝch th­íc vµ h×nh thÓ hång cÇu chÝnh lµ biÓu hiÖn cña qu¸ tr×nh tiÕn hãa. Hång cÇu bÞ ph¸ huû mét phÇn nhá ë ngay trong dßng m¸u, ®ã lµ biÓu hiÖn cña qu¸ tr×nh sinh lý b×nh th­êng. PhÇn lín c¸c hång cÇu chÕt trong c¸c ®¹i thùc bµo thuéc hÖ thèng liªn vâng néi m«. C¸c tÕ bµo khæng lå nµy nhËn ra c¸c hång cÇu giµ vµ ¨n chóng, qu¸ tr×nh nµy x¶y ra ë tñy x­¬ng. Trong qu¸ tr×nh bÖnh lý th× hiÖn t­îng thùc bµo x¶y ra ë gan, n¸ch, m¸u tuÇn hoµn vµ ®Æc biÖt ngay c¶ ë c¸c b¹ch cÇu h¹t còng ¨n hång cÇu. Sau khi bÞ c¸c ®¹i thùc bµo ¨n, toµn bé huyÕt s¾c tè bÞ tho¸i hãa. g. C¸c yÕu tè cÇn thiÕt ®Ó t¹o hång cÇu. - YÕu tè ngo¹i chñ yÕu lµ muèi kho¸ng, protein vµ vitamin. - YÕu tè néi chñ yÕu lµ c¸c néi tiÕt tè vµ c¸c t¸c ®éng thÇn kinh, thÓ dÞch. Sè l­îng hång cÇu tïy lo¹i gia sóc, cïng theo løa tuæi vµ giíi tÝnh, dinh d­ìng vµ thÓ träng. B×nh th­êng: Lîn lín 6 - 8 triÖu/ mm3 m¸u Lîn con 4.5 - 5.8 triÖu/ mm3 m¸u Lîn mãng c¸i 5-6 triÖu/ mm3 m¸u Lîn Lang hång 5.2 – 5.8 triÖu/ mm3 m¸u 2.4.5.3. B¹ch cÇu: B¹ch cÇu lµ lo¹i tÕ bµo m¸u kh«ng cã s¾c tè víi sè l­îng th­êng kh«ng æn ®Þnh vµ phô thuéc vµo tr¹ng th¸i sinh lý cña c¬ thÓ, b¹ch cÇu ®­îc t¹o ra trong hÖ thèng néi m« vµ bÞ ph¸ hñy ë gan vµ n¸ch. Chøc n¨ng cña b¹ch cÇu lµ b¶o vÖ c¬ thÓ, chèng nhiÔm trïng vµ ngé ®éc trong hÖ thèng phßng vÖ chung cña c¬ thÓ. Chøc n¨ng nµy ®­îc thùc hiÖn th«ng qua thùc bµo, miÔn dÞch tÕ bµo vµ miÔn dÞch dÞch thÓ. a. Ph©n lo¹i vµ cÊu t¹o b¹ch cÇu. B¹ch cÇu lµ tÕ bµo cã nh©n trong bµo t­¬ng cã h¹t vµ kh«ng cã h¹t. + B¹ch cÇu cã h¹t: cã 3 lo¹i - B¹ch cÇu trung tÝnh: Lµ lo¹i b¹ch cÇu mµ trong bµo t­¬ng cã h¹t nhá, cã mµu hång hoÆc mµu tÝm hoa cµ. Tû lÖ ë lîn lµ 50%. - B¹ch cÇu ¸i toan: Trong bµo t­¬ng cña lo¹i b¹ch cÇu nµy cã h¹t trßn to b¾t mµu ®á. Nh©n ®­îc chia thµnh 2 lo¹i. Tû lÖ ë lîn lµ 46%.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • docLon do Mycoplasma.doc