Thi công mặt đường ô tô

Mặt đường là một kết cấu gồm một hoặc nhiều tầng, lớp vật liệu khác nhau, có cường độ và độ cứng lớn đem đặt trên nền đường để phục vụ cho xe chạy. Mặt đường là một bộ phận rất quan trọng của đ-ờng. Nó cũng là bộ phân đắt tiền nhất. Mặt đường tốt hay xấu sẽ ảnh hường trực tiếp tới chất lượng chạy xe: an toàn, êm thuận, kinh tế. Do vậy ngoài việc tính toàn thiết kế nhằm tìm ra một kết cấu mặt đường có đủ bề dày, đủ cường độ thì về công nghệ thi công, về chất lượng thi công nhằm tạo ra các tầng lớp vật liệu như trong tính toán là hết sức quan trọng.

pdf139 trang | Chia sẻ: banmai | Ngày: 25/03/2013 | Lượt xem: 340 | Lượt tải: 2download
Tóm tắt tài liệu Thi công mặt đường ô tô, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên
thay ®æi tõ 9-12%. Bª t«ng nhùa dÎo cã thÓ lµ lo¹i h¹t trung (dmax = 25mm) vµ bª t«ng nhùa h¹t nhá (dmax = 15mm). Líp bª t«ng nhùa dÎo ®Ó lµm mÆt ®−êng th−êng cã chiÒu dµy tõ 3-4cm. Khi r¶i kh«ng cÇn ph¶i lu lÌn. 111 Bª t«ng nhùa cÇn lu lÌn. Tuú theo nhiÖt ®é khi r¶i mµ cã thÓ ph©n ra: - Bª t«ng nhùa r¶i nãng: Cã ®Æc ®iÓm sau: + NhiÖt ®é khi chÕ t¹o: 140 - 1700C. + NhiÖt ®é lóc r¶i kh«ng ®−îc d−íi 100 - 1200C. + Dïng nhùa ®Æc chÕ t¹o tõ dÇu má cã ®é kim lón 40/60, 60/90 hoÆc 90/130 ®Ó chÕ t¹o. + C−êng ®é cña BTN r¶i nãng h×nh thµnh rÊt nhanh. Sau khi lu lÌn xong, mÆt ®−êng nguéi xuèng b»ng nhiÖt ®é kh«ng khÝ lµ xem nh− c¬ b¶n ®J h×nh thµnh. + Ph¶i khèng chÕ thêi gian vËn chuyÓn, r¶i vµ lu lÌn. - Bª t«ng nhùa r¶i Êm: Cã ®Æc ®iÓm sau: + NhiÖt ®é khi chÕ t¹o: 110 - 1300C. + NhiÖt ®é lóc r¶i kh«ng d−íi 60 - 800C. + Dïng nhùa ®Æc chÕ t¹o tõ dÇu má cã ®é kim lón 200/300, 130/200 hoÆc nhùa láng cã tèc ®é ®«ng ®Æc trung b×nh víi ®é nhít C60 5 lµ 130/200. + Tèc ®é h×nh thµnh c−êng ®é cña BTN Êm cã thÓ thay ®æi tõ vµi giê ®Õn 15-20 ngµy ®ªm, tuú thuéc vµo lo¹i nhùa vµ bét kho¸ng sö dông, ®iÒu kiÖn thêi tiÕt, nhiÖt ®é hçn hîp lóc r¶i vµ thµnh phÇn, mËt ®é xe ch¹y trªn ®−êng. + Tuy nhiªn BTN r¶i Êm cã −u ®iÓm lµ cã thÓ thi c«ng trong lóc thêi tiÕt l¹nh, cù ly chuyªn chë xa h¬n BTN r¶i nãng. - Bª t«ng nhùa r¶i nguéi: Cã ®Æc ®iÓm sau: + NhiÖt ®é chÕ t¹o: 110 - 1200C. + NhiÖt ®é løc r¶i cña lo¹i nµy b»ng nhiÖt ®é kh«ng khÝ, kho¶ng 250C. + Dïng nhùa láng cã tèc ®é tèc ®é ®«ng ®Æc trung b×nh víi ®é nhít C60 5 lµ 70/130 hay nhùa ®Æc pha dÇu. + Cã thÓ cÊt gi÷ BTN nguéi ë kho bJi tõ 4 - 8 th¸ng. + Thêi gian h×nh thµnh c−êng ®é cña mÆt ®−êng BTN r¶i nguéi rÊt chËm, cã thÓ tõ 20 - 40 ngµy ®ªm tuú thuéc vµo lo¹i nhùa vµ bét kho¸ng sö dông, vµo ®iÒu kiÖn thêi tiÕt vµ thµnh phÇn, mËt ®é xe ch¹y trªn ®−êng. Do sö dông nhùa ®Æc, cã ®é kim lón thÊp nªn ®é dÝnh b¸m cña nhùa víi ®¸ lín. Do vËy BTN r¶i nãng cã c−êng ®é cao nhÊt, tiÕp ®Õn lµ BTN r¶i Êm vµ cuèi cïng lµ BTN r¶i nguéi. BTN r¶i nãng ®−îc sö dông lµm líp mÆt trªn hay d−íi cña mÆt ®−êng cÊp cao. BTN r¶i nguéi, Êm chØ ®−îc sö dông lµm líp d−íi trong tÇng mÆt cña c¸c lo¹i mÆt ®−êng cÊp cao hay lµm líp mÆt trªn trong cña mÆt ®−êng ®−êng cÊp thÊp h¬n. BTN nguéi th−êng hay sö dông h¬n c¶ trong viÖc duy tu, söa ch÷a mÆt ®−êng nhùa. b) Theo ®é rçng cßn d− (®é rçng sau khi lu lÌn). + BTN chÆt (BTNC): cã ®é rçng cßn d− tõ 3 - 6% thÓ tÝch. Trong thµnh phÇn døt kho¸t ph¶i cã bét kho¸ng. 112 + BTN rçng (BTNR): cã ®é rçng cßn d− tõ >6% ®Õn 10% thÓ tÝch. Trong thµnh phÇn cña hçn hîp th−êng kh«ng cã bét kho¸ng hoÆc bét kho¸ng chØ chiÕm d−íi 4%. Lo¹i BTN rçng chØ dïng cho líp d−íi cña mÆt ®−êng BTN hai líp hoÆc lµm líp mãng. c) Theo hµm l−îng ®¸ d¨m: (xem 22 TCN 211-06) Theo hµm l−îng ®¸ d¨m (®¸ d¨m lµ nh÷ng viªn ®¸ cã kÝch th−íc > 5 mm) bª t«ng nhùa ®−îc ph©n thµnh c¸c lo¹i sau: + Bª t«ng nhùa nhiÒu ®¸ d¨m (ký hiÖu BTN lo¹i A): khi hµm l−îng ®¸ d¨m chiÕm tõ 50- 65% khèi l−îng ®¸ d¨m. + Bª t«ng nhùa võa ®¸ d¨m (ký hiÖu B): khi hµm l−îng ®¸ d¨m chiÕm tõ 35 - 50% khèi l−îng. + Bª t«ng nhùa Ýt ®¸ d¨m (ký hiÖu C): khi hµm l−îng ®¸ d¨m chiÕm tõ 20 - 35% khèi l−îng + Bª t«ng nhùa c¸t (ký hiÖu D): Kh«ng cã ®¸ d¨m. ë vïng khÝ hËu nãng, Ýt m−a vµ khi cã nhiÒu xe nÆng ch¹y nªn dïng BTN nihÒu ®¸ d¨m. Tr¸i l¹i, ë vïng nhiÒu m−a nªn dïng lo¹i Ýt ®¸ d¨m. Cßn BTN c¸t hoµn toµn cã ®ñ c¸c tÝnh chÊt vµ chØ tiªu c¬ lý cÇn thiÕt tho¶ mJn cho viÖc lµm líp mÆt cña ®−êng cÊp cao ë bÊt kú vïng khÝ hËu nµo, nhÊt lµ khi bét kho¸ng ®−îc gia c«ng tr−íc b»ng c¸c chÊt phô gia ho¹t tÝnh bÒ mÆt. BTN c¸t cã kh¶ n¨ng chÞu hao mßn tèt, nh−ng nh−îc ®iÓm cña nã lµ kh¶ n¨ng tù nÌn chÆt kÐm h¬n c¸c lo¹i kh¸c nªn th−êng ®ùc dïng lµm líp trªn cña mÆt ®−êng BTN hai líp, kh«ng dïng ë nh÷ng chç ®−êng giao, n¬i ®ç xe, bÕn bJi. d) Theo cì h¹t lín nhÊt danh ®Þnh cña cÊp phèi ®¸: - BTN h¹t th«: cì h¹t lín nhÊt danh ®Þnh 40 mm. - BTN h¹t trung: cì h¹t lín nhÊt danh ®Þnh 25 mm, - BTN h¹t mÞn: cì h¹t lín nhÊt danh ®Þnh 15 mm, 10mm - BTN c¸t: cì h¹t lín nhÊt danh ®Þnh 5 mm. BTN h¹t th« th−êng lµ BTN rçng, kh«ng cã hoÆc cã rÊt Ýt bét kho¸ng, dïng Ýt nhùa nªn gi¸ thµnh h¹ vµ bÒ mÆt cã ®ñ ®é gå ghÒ ®Ó dÝnh b¸m víi líp r¶i trªn nã. Cßn BTN h¹t mÞn lµ lo¹i BTN chÆt nªn cã bÒ mÆt kÝn, chÆt chÏ nhÊt, chèng hao mßn tèt h¬n hai lo¹i h¹t th« vµ h¹t trung. Do vËy th−êng dïng BTN mÞn lµm líp mÆt trªn cïng, BTN th« dïng lµm líp d−íi trong mÆt ®−êng BTN hai líp gåm BTN h¹t th« vµ BTN h¹t mÞn. BTN h¹t trung cã thÓ lµ lo¹i BTN chÆt hay BTN rçng. Nã cã tÝnh chÊt trung gian gi÷a hai lo¹i trªn nªn cã thÓ lµm líp mÆt trªn hay líp d−íi cña líp BTN mÞn. 5.8.5. CÊu t¹o mÆt ®−êng BTN. - §é dèc ngang cña mÆt ®−êng BTN lÊy tõ 1.5 - 2%. §é dèc däc kh«ng nªn qu¸ 6%. Tr−êng hîp ®é dèc däc lín h¬n 6%, cÇn lµm lo¹i BTN cã ®é nh¸m cao hay lµm thªm mét líp l¸ng mÆt cã ®é nh¸m cao lªn líp BTN. - TÇng mÆt BTN cã thÓ mét hoÆc hai líp: 113 + NÕu tÇng mÆt BTN chØ cã mét líp th× nªn chän BTN h¹t trung (cã thÓ còng lµ BTN h¹t mÞn) víi chiÒu dÇy 5-7 cm vµ líp mãng trªn ngay s¸t líp BTN lªn lµm b»ng vËt liÖu cã sö dông nhùa. + NÕu tÇng mÆt BTN gåm hai líp BTN th× líp mÆt nªn chän lµ BTN h¹t mÞn dÇy kho¶ng 3-5 cm, líp d−íi lµ BTN h¹t th« dÇy 5 - 7 cm. Nh− vËy tæng chiÒu dÇy cã thÓ tõ 8-12 cm. - Líp BTN trong mÆt ®−êng BTN mét líp hay líp trªn cña mÆt ®−êng hai líp døt kho¸t ph¶i lµ BTN chÆt, lo¹i I. Líp d−íi trong mÆt ®−êng hai líp th−êng chän BTN rçng, lo¹i I hoÆc lo¹i II. - §Ó ®¶m b¶o kh¶ n¨ng cã thÓ lu lÌn chÆt ®−îc th× chiÒu dµy th¶m 1 líp BTN th−êng lµ: 3, 4, 5, 6, 7 cm. Khi mét líp lín h¬n 7 cm th× ph¶i ph©n lµm hai ®Ó thi c«ng. - Líp BTN cã thÓ ®Æt trªn: mãng ®¸ d¨m, CP§D, mÆt ®−êng BTN cò, BTXM, vµ CP§D gia cè xi m¨ng (chiÒu dµy min cña nã ph¶i tõ 12-15cm ®Ó khi tÊm BTXM co giJn v× nhiÖt th× mÆt ®−êng kh«ng bÞ nøt). 5.9. mÆt ®−êng bª t«ng nhùa r¶i nãng. BTN r¶i nãng lµ lo¹i ®−îc sö dông phæ biÕn hiÖn nay ë n−íc ta ®Ó lµm líp mÆt c¸c tuyÕn ®−êng cÊp cao, ®−êng thµnh phè, s©n bay. Do sö dông lo¹i nhùa ®Æc cã ®é nhít lín nªn nã cã c−êng ®é cao, æn ®Þnh tèt víi n−íc, víi nhiÖt ®é vµ phï hîp víi ®iÒu kiÖn thêi tiÕt nãng Èm ë n−íc ta h¬n c¶ so víi c¸c lo¹i mÆt ®−êng r¶i Êm, r¶i. nguéi. 5.9.1. Yªu cÇu vËt liÖu. a) Yªu cÇu víi ®¸ d¨m. - §¸ d¨m dïng chÕ t¹o BTN r¶i nãng ®−îc ph¶i tu©n theo mét thµnh phÇn cÊp phèi nhÊt ®Þnh, lµ lo¹i ®¸ d¨m nghiÒn, ®−îc xay tõ ®¸ t¶ng, ®¸ nói cã c−êng ®é tõ 60-120 MPa. - L−îng ®¸ d¨m mÒm yÕu vµ phong ho¸ kh«ng ®−îc v−ît qu¸ 10% khèi l−îng ®èi víi BTN líp trªn, kh«ng qu¸ 15% víi líp d−íi. - L−îng h¹t dÑt cña ®¸ d¨m kh«ng ®−îc qu¸ 15% khèi l−îng hçn hîp. - Hµm l−îng bôi, bïn, sÐt trong ®¸ d¨m kh«ng ®−îc v−ît qu¸ 2% khèi l−îng, trong ®ã hµm l−îng sÐt kh«ng qu¸ 0.05% khèi l−îng ®¸. b) Yªu cÇu víi c¸t. - §Ó chÕ t¹o BTN nãng cã thÓ dïng c¸t thiªn nhiªn hoÆc c¸t xay. §¸ ®Ó xay ra c¸t ph¶i cã c−êng ®é nÐn kh«ng nhá h¬n cña ®¸ dïng ®Ó s¶n xuÊt ra ®¸ d¨m. - C¸t thiªn nhiªn ph¶i cã m« ®uyn ®é lín Mk > 2, tr−êng hîp Mk < 2 th× ph¶i trén thªm c¸t h¹t lín hoÆc c¸t xay tõ ®¸ ra. - §èi víi BTN c¸t, ph¶i dïng c¸t h¹t lín hoÆc h¹t trung cã Mk > 2 vµ hµm l−îng h¹t tõ 5 - 1.25mm kh«ng d−íi 14%. 100 AAAAA M 14,0315,063,025,15,2k ++++ = Trong ®ã: 114 A2,5; A1,25; A0,63; A0,315; A0,14 lµ l−îng c¸t cßn l¹i toµn bé trªn c¸c sµng cã kÝch th−íc m¾t sµng lµ: 2,5; 1,25; 0,63; 0,315; 0,14mm tÝnh theo phÇn tr¨m khèi l−îng. - HÖ sè ®−¬ng l−îng c¸t (ES) cña phÇn cì h¹t 0 - 4.75mm trong c¸t thiªn nhiªn ph¶i lín h¬n 80, trong c¸t xay ph¶i lín h¬n 50, - C¸t ph¶i s¹ch, l−îng bôi, bïn sÐt trong c¸t kh«ng qu¸ 3% theo khèi l−îng trong c¸t thiªn nhiªn, kh«ng qu¸ 7% trong c¸t xay, trong ®ã l−îng sÐt kh«ng qu¸ 0.5%. C¸t kh«ng ®−îc c¸c lÉn t¹p chÊt h÷u c¬, chÊt g©y ¨n mßn. c) Yªu cÇu víi bét kho¸ng. - Bét kho¸ng ®−îc nghiÒn tõ ®¸ cacbonat (®¸ v«i canxit, ®«l«mÝt, ®¸ dÇu,...) cã c−êng ®é nÐn kh«ng nhá h¬n 20MPa. Tèt nhÊt nªn dïng bét kho¸ng nghiÒn tõ ®¸ cã nguån gèc gièng ®¸ d¨m. - §¸ cacbon¸t s¶n xuÊt bét kho¸ng ph¶i s¹ch, hµm l−îng bôi, bïn, sÐt kh«ng qu¸ 5% theo khèi l−îng. - Bét kho¸ng yªu cÇu ph¶i t¬i, kh«. B¶ng c¸c chØ tiªu kü thuËt cña bét kho¸ng nghiÒn tõ ®¸ cacbonat. C¸c chØ tiªu TrÞ sè Ph−¬ng ph¸p thÝ nghiÖm 1. Thµnh phÇn cì h¹t, % khèi l−îng - Nhá h¬n 1.25 mm - Nhá h¬n 0.315 mm - Nhá h¬n 0.071 mm 100 ≥ 90 ≥ 70 (1) 22TCN 63 - 90 2. §é rçng, % thÓ tÝch ≤ 35 22 TCN 58 - 84 3. §é në cña mÉu chÕ t¹o b»ng hçn hîp bét kho¸ng vµ nhùa, % ≤ 2.5 22 TCN 63 - 90 4. §é Èm, % khèi l−îng ≤ 1.0 22 TCN 63 - 90 5. Kh¶ n¨ng hót nhùa cña bét kho¸ng, KHN (l−îng bét kho¸ng cã thÓ hót hÕt 15g bitum m¸c 60/70) ≥ 40 g NFP 98 - 256 6. Kh¶ n¨ng lµm cøng nhùa cña bét kh¸ng (lµ hiÖu sè gi÷a nhiÖt ®é mÒm cña v÷a nhùa cã tû lÖ 40% theo träng l−îng lµ nhùa m¸c 60/70 vµ 60% lµ bét kho¸ng víi nhiÖt ®é mÒm cña nhùa cïng m¸c 60/70) 100≤∆TNDM ≤ 200C (2) 22 TCN 63 - 84 (ThÝ nghiÖm vßng bi) Ghi chó: (1) NÕu bét kho¸ng xay tõ ®¸ cã Rn ≥ 40 MPa th× cho phÐp gi¶m ®i 5% (2) ThÝ nghiÖm ch−a b¾t buéc d) Yªu cÇu víi nhùa. - Nhùa ®−êng dïng chÕ t¹o hçn hîp BTN r¶i nãng lµ lo¹i nhùa ®−êng ®Æc gèc dÇu má. - Nhùa ®Æc ®Ó chÕ t¹o BTN r¶i nãng ph¶i th−êng dïng lµ lo¹i cã ®é kim lón 40/60, 60/70 víi líp trªn vµ 60/70, 70/100 víi líp d−íi. - Nhùa ph¶i s¹ch, kh«ng lÉn n−íc vµ t¹p chÊt. 115 - Tr−íc khi sö dông nhùa ph¶i cã hå s¬ vÒ c¸c chØ tiªu kü thuËt cña c¸c lo¹i nhùa sÏ dïng vµ ph¶i thÝ nghiÖm l¹i nh− qui ®Þnh. 5.9.2. Thi c«ng c¸c líp mÆt ®−êng Bª t«ng nhùa. a) Phèi hîp c¸c c«ng viÖc ®Ó thi c«ng. Ph¶i ®¶m b¶o nhÞp nhµng ho¹t ®éng cña tr¹m trén, ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn hçn hîp ra hiÖn tr−êng, thiÕt bÞ r¶i vµ ph−¬ng tiÖn lu lÌn. Do vËy tr−íc khi thi c«ng ph¶i thiÕt kÕ s¬ ®å tæ chøc thi c«ng chi tiÕt. b) §iÒu kiÖn thi c«ng. - ChØ ®−îc thi c«ng mÆt ®−êng BTN trong nh÷ng ngµy kh«ng m−a, mãng ®−êng kh« r¸o vµ nhiÖt ®é kh«ng khÝ trªn + 50C. - Trong nh÷ng ngµy ®Çu thi c«ng hoÆc khi sö dông mét lo¹i BTN míi ph¶i tiÕn hµnh thi c«ng thö mét ®o¹n ®Ó kiÓm tra vµ x¸c ®Þnh c«ng nghÖ cña qu¸ tr×nh r¶i, lu lÌn råi míi ¸p dông cho ®¹i trµ. §o¹n thi c«ng thö ph¶i dïng Ýt nhÊt 80 tÊn hçn hîp BTN. NÕu ®o¹n thö ch−a ®¹t yªu cÇu chÊt l−îng, nhÊt lµ vÒ ®é chÆt, ®é b»ng ph¼ng th× ph¶i lµm mét ®o¹n thö kh¸c víi sù ®iÒu chØnh c«ng nghÖ r¶i, lu lÌn cho ®Õn khi ®¹t ®−îc chÊt l−îng yªu cÇu. c) ChuÈn bÞ líp mãng. - Tr−íc khi r¶i BTN ph¶i lµm s¹ch, kh« vµ b»ng ph¼ng bÒ mÆt líp mãng (hoÆc mÆt ®−êng cò), xö lý ®é dèc ngang ®óng yªu cÇu thiÕt kÕ. - C¸c c«ng viÖc söa ch÷a chç låi lâm, v¸ æ gµ, bï vªnh mÆt ®−êng cò nÕu dïng hçn hîp ®¸ nhùa r¶i nguéi hoÆc BTN r¶i nguéi ph¶i ®−îc tiÕn hµnh tr−íc khi r¶i líp BTN nãng kh«ng Ýt h¬n 15 ngµy ®Ó vËt liÖu vµ æ gµ nµy ®−îc lÌn Ðp chÆt. NÕu dïng hçn hîp ®¸ nhùa r¶i nãng hoÆc BTN r¶i nãng th× chØ cÇn ®Çm lÌn chÆt ngay tr−íc khi thi c«ng líp BTN. - ChØ cho phÐp r¶i BTN khi cao ®é mÆt líp mãng, ®é b»ng ph¼ng, ®é dèc ngang, ®é dèc däc cã sai sè n»m trong ph¹m vi nh− b¶ng sau: C¸c ®Æc tr−ng cña líp mãng Sai sè cho phÐp Dông cô vµ ph−¬ng ph¸p kiÓm tra Cao ®é líp mãng + 5mm, - 10mm B»ng m¸y thuû b×nh, mia §é b»ng ph¼ng d−íi th−íc 3 m ≤ 5 mm 22 TCN 016 - 79 §é dèc ngang, sai kh«ng qu¸ ± 0.2% B»ng m¸y thuû b×nh, mia hoÆc th−íc ®« ®é dèc ngang §é dèc däc trªn ®o¹n dµi 25 m, sai kh«ng qu¸ ± 0.1 % B»ng m¸y thuû b×nh, mia - Tr−íc khi r¶i líp BTN lªn trªn líp mãng hoÆc mÆt ®−êng cò ®J ®−îc söa ch÷a, lµm vÖ sinh, ph¶i t−íi mét líp nhùa dÝnh b¸m. Tuú theo lo¹i mãng vµ tr¹ng th¸i mµ l−îng nhùa thÊm b¸m thay ®æi tõ 0.8 - 1.3 lÝt/m2. Dïng nhùa láng ®«ng ®Æc nhanh hoÆc ®«ng ®Æc võa (RC-70, MC-70); dïng nhò t−¬ng ph©n tÝch chËm (nhò t−¬ng cation CSS-1, nhò t−¬ng anion SS-1) hay dïng nhùa ®Æc 60/70 pha víi dÇu ho¶ theo tØ lÖ dÇu/ nhùa ®Æc = 80/ 100 theo träng l−îng, t−íi nhùa pha dÇu ë nhiÖt ®é 450 C ± 100C. 116 - Trªn c¸c líp mãng cã dïng nhùa (thÊm nhËp, l¸ng nhùa,...) võa míi thi c«ng xong hoÆc trªn líp BTN thø nhÊt võa míi r¶i xong cßn s¹ch vµ kh« r¸o th× chØ cÇn t−íi nhùa láng RC-70, MC-70; nhò t−¬ng CSS-1, SS-1 hay nhùa ®Æc 60/70 pha dÇu ho¶ víi tØ lÖ dÇu ho¶/ nhùa ®Æc = 25/ 100, víi hµm l−îng 0.2 - 0.5 l/m2 - Ph¶i t−íi tr−íc ®é 4 – 6h ®Ó nhùa láng ®«ng ®Æc l¹i hay nhò t−¬ng ph©n t¸ch xong míi ®−îc r¶i líp BTN lªn trªn. - Ph¶i ®Þnh vÞ trÝ vµ cao ®é r¶i ë hai mÐp mÆt ®−êng ®óng víi thiÕt kÕ. Khi cã ®¸ vØa 2 bªn cÇn ®¸nh dÊu cao ®é r¶i vµ quÐt líp nhùa láng (hoÆc nhò t−¬ng) ë thµnh ®¸ vØa, kiÓm tra cao ®é b»ng m¸y thuû b×nh. - Khi dïng m¸y r¶i cã bé phËn tù ®éng ®iÒu chØnh cao ®é lóc r¶i, cÇn chuÈn bÞ cÈn thËn c¸c ®−êng chuÈn ®Ó ®Þnh cao ®é lóc r¶i: ®−êng chuÈn cã thÓ dïng d©y c¨ng thËt th¼ng hoÆc ®Æt thanh ray lµ ®−êng chuÈn ®Æt däc theo hai bªn mÐp vÖt r¶i. d) VËn chuyÓn hçn hîp BTN. - Dïng «t« tù ®æ vËn chuyÓn hçn hîp BTN. Chän t¶i träng vµ sè l−îng cña «t« phï hîp víi c«ng suÊt cña tr¹m trén, víi m¸y r¶i vµ cù ly vËn chuyÓn, ®¶m b¶o sù liªn tôc, nhÞp nhµng gi÷a c¸c kh©u. - Cù ly vËn chuyÓn ph¶i chän sao cho nhiÖt ®é cña hçn hîp ®Õn n¬i r¶i kh«ng thÊp h¬n 1200C. - Thïng xe ph¶i kÝn, s¹ch, cã quÐt líp máng dung dÞch xµ phßng vµo ®¸y, thµnh thïng xe hoÆc dÇu chèng dÝnh b¸m. Kh«ng ®−îc dïng dÇu mazut hay c¸c dung m«i hoµ tan ®−îc nhùa. Xe vËn chuyÓn hçn hîp BTN ph¶i cã b¹t che kÝn ®Ó gi÷ nhiÖt, chèng m−a. - Tr−íc khi ®æ hçn hîp vµo m¸y r¶i ph¶i kiÓm ta nhiÖt ®é cña BTN b»ng nhiÖt kÕ, nÕu nhiÖt ®é d−íi 1200C th× ph¶i lo¹i. - Thêi gian vËn chuyÓn cña BTN r¶i nãng trªn ®−êng nãi chung kh«ng nªn qu¸ 1.5 tiÕng. e) R¶i hçn hîp BTN. ChØ ®−îc r¶i BTN nãng b»ng m¸y r¶i chuyªn dông, ë nh÷ng chç hÑp kh«ng r¶i ®−îc b»ng m¸y th× cho phÐp r¶i b»ng thñ c«ng. HÖ sè lu lÌn cña BTN r¶i nãng lÊy b»ng 1.35 - 1.45 R¶i b»ng m¸y r¶i: - Tuú theo bÒ réng mÆt ®−êng, nªn dïng 2 hoÆc 3 m¸y r¶i ho¹t ®éng ®ång thêi trªn 2 hoÆc 3 vÖt r¶i. C¸c m¸y r¶i nµy ®i tr−íc sau c¸ch nhau 10 - 20 m. NÕu chØ dïng mét m¸y nh−ng r¶i hai vÖt ®ång thêi, th× ph¶i r¶i theo ph−¬ng ph¸p so le, bÒ dµi cña mçi ®o¹n tõ 25 - 80 m t−¬ng øng víi nhiÖt ®é kh«ng khÝ lóc r¶i lµ 50C - 300C III I II IV L 117 H×nh 5.4. S¬ ®å r¶i bª t«ng nhùa khi cã mét m¸y r¶i. - Khi b¾t ®Çu ca lµm viÖc, cho m¸y r¶i ho¹t ®éng kh«ng t¶i 10 - 15 phót ®Ó kiÓm tra m¸y, sù ho¹t ®éng cña guång xo¾n, b¨ng chuyÒn, ®èt nãng tÊm lµ. - ¤t« chë hçn hîp ®i lïi tíi phÔu m¸y r¶i, b¸nh xe tiÕp xóc ®Òu vµ nhÑ nhµng víi 2 trôc l¨n cña m¸y r¶i. Sau ®ã ®iÒu khiÓn cho thïng ben «t« ®æ tõ tõ hçn hîp BTN xuèng gi÷a phÔu m¸y r¶i. Xe ®Ó sè 0, m¸y r¶i sÏ ®Èy «t« tõ tõ vÒ phÝa tr−íc cïng m¸y r¶i. - Khi hçn hîp ®J ph©n ®Òu däc theo guång xo¾n cña m¸y r¶i vµ ngËp tíi 2/3 chiÒu cao guång xo¾n th× m¸y b¾t ®Çu tiÕn vÒ phÝa tr−íc theo vÖt qui ®Þnh. Trong suèt qu¸ tr×nh r¶i hçn hîp BTN ph¶i lu«n th−êng xuyªn ngËp 2/3 chiÒu cao guång xo¾n. - Trong suèt thêi gian r¶i hçn hîp BTN nãng, b¾t buéc ph¶i ®Ó thanh ®Çm cña m¸y r¶i lu«n ho¹t ®éng. - Tèc ®é m¸y r¶i thÝch hîp ®−îc chän c¨n cø theo bÒ dÇy líp r¶i, vµo n¨ng suÊt m¸y trén, vµo kh¶ n¨ng chuyªn chë kÞp thêi BTN cña «t«. Khi n¨ng suÊt cña c¸c tr¹m trén thÊp h¬n n¨ng suÊt m¸y r¶i th× chän tèc ®é cña m¸y r¶i nhá ®Ó gi¶m thiÓu sè lÇn dõng ®îi cña m¸y r¶i. Tèc ®é cµng cao khi líp r¶i cµng máng vµ BTN cµng linh ®éng. H×nh 5.5. ¤ t« ®æ trùc tiÕp hçn hîp vµo m¸y r¶i. - Trong c¶ qu¸ tr×nh r¶i, ph¶i gi÷ tèc ®é m¸y r¶i thËt ®Òu. - Trªn nh÷ng ®o¹n cã ®é dèc > 4%, ph¶i tiÕn hµnh r¶i BTN tõ ch©n dèc lªn. - Ph¶i th−êng xuyªn kiÓm tra bÒ dÇy cña líp BTN b»ng que s¾t ®Ó ®iÒu chØnh kÞp thêi bÒ dÇy r¶i. - Khi m¸y r¶i lµm viÖc, bè trÝ c«ng nh©n cÇm dông cô theo m¸y ®Ó phô gióp c¸c c«ng viÖc nh−: + TÐ phñ hçn hîp h¹t nhá lÊy tõ trong phÔu m¸y r¶i, t¹o thµnh líp máng däc theo mèi nèi, san ®Òu c¸c chç låi lâm, rç cña mèi nèi tr−íc khi lu lÌn (nh÷ng ®o¹n mÐp hai bªn sau khi m¸y r¶i ®J ®i qua) 118 + Xóc ®µo bá chç míi r¶i bÞ qu¸ thiÕu hoÆc qu¸ thõa nhùa, san lÊp nh÷ng chç ®ã b»ng hçn hîp ®óng tiªu chuÈn. + Gät bá, bï phô nh÷ng chç lèi lâm côc bé trªn bÒ mÆt líp BTN. - Khi ph¶i r¶i 1 vÖt dµi liªn tôc cã bÒ réng lín h¬n bÒ réng cña m¸y kho¶ng 40-50 cm th× ®−îc phÐp më m¸ thÐp bµn èp ë 2 ®Çu guång xo¾n ®Ó t¨ng chiÒu ngang vÖt r¶i cña m¸y. Lóc nµy cÇn ®Æt thanh ch¾n b»ng gç hoÆc ray cã chiÒu cao b»ng bÒ dµy r¶i däc theo hai bªn mÐp. C¸c thanh nµy ph¶i ®−îc ghim chÆt xuèng mÆt ®−êng. - C¸c vÖt dõng thi c«ng cuèi ngµy: cuèi ngµy lµm viÖc, m¸y r¶i ph¶i ch¹y kh«ng t¶i ra qu¸ vÖt r¶i kho¶ng 5-7 m míi ®−îc dõng l¹i. Dïng bµn trang nãng, cµo s¾t nãng vun vÐt cho mÐp cuèi vÖt r¶i ®ñ chiÒu dÇy vµ thµnh mét ®−êng th¼ng, th¼ng gãc v¬i tim ®−êng. Sau khi lu lÌn xong phÇn nµy, ph¶i x¾n bá mét phÇn hçn hîp theo mét mÆt ph¼ng th¼ng ®øng, vu«ng gãc víi tim ®−êng ®Ó t¹o ra mét vÖt dõng thi c«ng hoµn chØnh. - Truíc khi r¶i tiÕp ph¶i söa sang l¹i mÐp chç nèi tiÕp däc vµ ngang: quÐt mét líp máng nhùa láng ®«ng ®Æc võa hay nhò t−¬ng nhùa ®−êng ph©n tÝch nhanh hay sÊy nãng chç nèi tiÕp b»ng thiÕt bÞ chuyªn dông ®Ó b¶o ®¶m sù dÝnh kÕt tèt gi÷a hai vÖt r¶i cò vµ míi. - Khe nèi däc ë líp trªn vµ líp d−íi ph¶i so le nhau Ýt nhÊt 20 cm. Khe nèi ngang ë líp trªn vµ d−íi c¸ch nhau Ýt nhÊt 1m. NÕu líp trªn lµ BTN, líp d−íi ngay s¸t lµ vËt liÖu ®¸ gia cè xi m¨ng th× vÞ trÝ khe nèi cña hai líp còng tu©n theo nguyªn t¾c trªn. R¶i thñ c«ng: - Dïng xÎng xóc hçn hîp, ®æ thÊp tay. Kh«ng ®−îc hÊt tõ xa ®Ó hçn hîp kh«ng bÞ ph©n tÇng. - Dïng cµo, bµn trang tr¶i ®Òu thµnh mét líp b»ng ph¼ng, ®¹t ®é dèc mui luyÖn vµ chiÒu dµy r¶i h1 = (1.35 - 1.45)h, h: chiÒu dµy thiÕt kÕ. - R¶i thñ c«ng ®ång thêi víi m¸y r¶i bªn ngoµi ®Ó cã thÓ chung vÖt lu lÌn, ®¶m b¶o cho mÆt ®−êng kh«ng cã vÕt nèi. f) Lu lÌn líp BTN. - Tr−íc khi lu lÌn ph¶i thiÕt kÕ s¬ ®å lu lÌn hîp lý. Sè l−ît lu lÌn qua mét ®iÓm ®−îc x¸c ®Þnh trªn ®o¹n thi c«ng thö. - ViÖc lu lÌn BTN r¶i nãng cã thÓ dïng c¸c lo¹i lu: + Lu b¸nh h¬i phèi hîp lu b¸nh cøng. + Lu rung vµ phèi hîp lu b¸nh cøng + Lu rung kÕt hîp lu b¸nh h¬i. - M¸y r¶i hçn hîp BTN xong ®Õn ®©u lµ m¸y lu ph¶i tiÕn hµnh theo s¸t ®Ó lu lÌn ngay ®Õn ®Êy. CÇn tranh thñ lu lÌn xong khi hçn hîp cßn ë nhiÖt ®é lu lÌn cã hiÖu qu¶. NhiÖt ®é lu lÌn cã hiÖu qu¶ nhÊt cña hçn hîp BTN nãng lµ 130 - 1400C, khi nhiÖt ®é cña líp BTN h¹ xuèng d−íi 700C th× viÖc lu lÌn kh«ng cßn hiÖu qu¶ n÷a. - Trong qu¸ tr×nh lu, ®èi víi lu b¸nh s¾t ph¶i th−êng xuyªn lµm Èm b¸nh s¾t b»ng n−íc ®Ó tr¸nh hiÖn t−îng BTN bÞ bãc mÆt dÝnh vµo b¸nh s¾t. §èi víi lu b¸nh h¬i, dïng dÇu chèng dÝnh b¸m b«i vµi l−ît ®Çu, vÒ sau khi nhiÖt ®é lèp xÊp xØ b»ng nhiÖt ®é BTN th× sÏ kh«ng x¶y ra hiÖn 119 t−îng dÝnh b¸m n÷a. Kh«ng ®−îc dïng dÇu mazut b«i vµo b¸nh xe lu (tÊt c¶ c¸c lo¹i lu) ®Ó chèng dÝnh b¸m. - VÖt b¸nh lu ph¶i chång lªn nhau Ýt nhÊt lµ 20 cm. Tr−êng hîp r¶i theo ph−¬ng ph¸p so le, khi lu ë vÖt r¶i thø nhÊt cÇn chõa l¹i mét d¶i réng chõng 10 cm ®Ó sau lu cïng víi vÖt r¶i thø hai, nh»m lµm cho khe nèi däc ®−îc liÒn. - Khi m¸y lu khëi ®éng, ®æi h−íng tiÕn lui th× thao t¸c ph¶i nhÑ nhµng. M¸y lu kh«ng ®ù¬c dõng l¹i trªn líp BTN ch−a lu lÌn chÆt vµ ch−a nguéi h¼n. - Sau mét l−ît lu ®Çu tiªn, ph¶i kiÓm tra ngay ®é b»ng ph¼ng b»ng th−íc 3 m, bæ khuyÕt ngay nh÷ng chç låi lâm. - Trong khi lu lÌn, nÕu thÊy líp BTN bÞ nøt nÎ ph¶i t×m nguyªn nh©n ®Ó söa ch÷a kÞp thêi. Chó ý:- Tr−êng hîp m¸y ®ang r¶i bÞ háng, thêi gian söa ch÷a ph¶i kÐo dµi hµng giê th× ph¶i b¸o ngay vÒ tr¹m trén, t¹m ngõng cung cÊp hçn hîp. Khi nµy cho phÐp dïng m¸y san tù hµnh ®Ó san tiÕp sè vËt liÖu cßn l¹i nÕu chiÒu dÇy líp BTN > 4 cm hoÆc r¶i nèt b»ng thñ c«ng khi hçn hîp vËt liÖu cßn l¹i kh«ng nhiÒu vµ ph¶i lµm vÖt dõng thi c«ng - Tr−êng hîp ®ang r¶i bÞ gÆp m−a: + B¸o ngay vÒ tr¹m trén t¹m ngõng cung cÊp + Khi líp BTN ®J ®−îc lu lÌn ®Õn kho¶ng 2/3 ®é chÆt yªu cÇu th× cho phÐp tiÕp tôc lu trong m−a cho hÕt sè l−ît lu lÌn yªu cÇu. + Khi líp BTN ch−a lu lÌn ®¹t ®−îc 2/3 ®é chÆt yªu cÇu th× ngõng lu, san bá hçn hîp ra khái ph¹m vi mÆt ®−êng. ChØ khi nµo mÆt ®−êng kh« r¸o l¹i th× míi ®−îc thi r¶i tiÕp. + Sau khi thi m−a xong, khi cÇn thiÕt thi c«ng gÊp, cho xe chë c¸t rang nãng ë tr¹m trén (170 - 1800C) ®Õn r¶i mét líp dµy kho¶ng 2 cm lªn mÆt ®−êng ®Ó lµm kh«. Sau ®ã quÐt s¹ch c¸t ra khái mÆt ®−êng, t−íi nhùa dÝnh b¸m råi tiÕp tôc r¶i hçn hîp BTN. Còng cã thÓ dïng m¸y h¬i Ðp vµ ®Ìn khß ®Ó lµm kh« mÆt ®−êng. 5.9.3. Gi¸m s¸t, kiÓm tra vµ nghiÖm thu. a) KiÓm tra, gi¸m s¸t. ViÖc gi¸m s¸t, kiÓm tra ph¶i tiÕn hµnh th−êng xuyªn tiÕn hµnh tr−íc, trong vµ sau khi thi c«ng. KiÓm tra, gi¸m s¸t viÖc chÕ t¹o BTN ë tr¹m trén. - KiÓm tra sù ho¹t ®éng b×nh th−êng cña m¸y mãc thiÕt bÞ tr¹m trén. §Æc biÖt lµ sù chÝnh x¸c cña hÖ thèng c©n ®ong. - KiÓm tra c¸c chØ tiªu kü thuËt cña vËt liÖu ®−a vµo chÕ t¹o hçn hîp. - KiÓm tra chÊt l−îng cña BTN khi rêi tr¹m trén. + KiÓm tra nhiÖt ®é cña hçn hîp sau mçi mÎ trén + KiÓm tra c¸c chØ tiªu c¬ lý cña hçn hîp BTN. + KiÓm tra thµnh phÇn cÊp phèi h¹t vµ hµm l−¬ng nhùa cña hçn hîp sau khi trén víi cÊp phèi h¹t, hµm l−îng nhùa thiÕt kÕ. Dung sai cña hçn hîp thùc tÕ so víi qui ®Þnh trong thiÕt kÕ nh− sau. Dung sai cho phÐp cña cÊp phèi h¹t vµ l−îng nhùa cña hçn hîp thùc tÕ so víi thiÕt kÕ. 120 Cì h¹t Dung sai cho phÐp, % Ph−¬ng ph¸p kiÓm tra Cì h¹t lín h¬n15 mm trë lªn ± 8 B»ng sµng Cì h¹t tõ 10 - 15 mm ± 7 Cì h¹t tõ 2.5 - 1.25 mm ± 6 Cì h¹t tõ 0.63 - 0.315 mm ± 5 Cì h¹t nhá h¬n hoÆc b»ng 0.071mm ± 2 Hµm l−îng nhùa ± 0.1 KiÓm tra hiÖn tr−êng tr−íc khi r¶i BTN: kiÓm tra líp mãng: ®é b»ng ph¼ng, cao ®é... KiÓm tra trong khi r¶i vµ lu lÌn: - KiÓm tra nhiÖt ®é tr−íc khi ®æ vµo m¸y r¶i - KiÓm tra chÊt l−îng vËt liÖu xem cã bÞ ph©n tÇng cña mçi chuyÕn xe chë ®Õn. - Trong khi r¶i ph¶i th−êng xuyªn kiÓm tra bÒ dÇy cña líp BTN r¶i. b) NghiÖm thu mÆt ®−êng Bª t«ng nhùa. NghiÖm thu kÝch th−íc h×nh häc: - BÒ réng mÆt ®−êng: b»ng th−íc thÐp, sai sè cho phÐp ± 5 cm, tæng sè c¸c chç hÑp kh«ng v−ît qu¸ 5% chiÒu dµi ®o¹n ®−êng. - BÒ dÇy: b»ng ph−¬ng ph¸p cao ®¹c hay khoan mÉu. Sai sè chiÒu dÇy kh«ng qu¸ ±10% víi líp d−íi, ± 8% víi líp trªn vµ ± 5% víi líp mÆt r¶i b»ng m¸y cã ®iÒu chØnh tù ®éng, ®iÒu nµy ¸p dông cho 95% trong tæng sè ®iÓm ®o, cßn l¹i 5% cho phÐp kh«ng v−ît qu¸ 10 mm. - §é dèc ngang cu¶ mÆt ®−êng BTN: ®èi víi líp d−íi kh«ng qu¸ ± 0.005, kh«ng qu¸ ±0.0025 víi líp trªn. §iÒu nµy ¸p dông cho 95% ®iÓm ®o. - §é dèc däc: cao ®¹c däc tim ®−êng: kh«ng qu¸ -10 mm víi líp d−íi, kh«ng qu¸ ± 5 mm víi líp trªn. ¸p dông cho 95% ®iÓm ®o. KiÓm tra ®é b»ng ph¼ng: dïng th−íc gç dµi 3 m. Nªn dïng m¸y ®o hiÖn ®¹i ®Ó kiÓm tra ®é b»ng ph¼ng: nh− m¸y ph©n tÝch tr¾c däc (APL), m¸y ®o xãc (Bl),.... §é b»ng ph¼ng tÝnh theo chØ sè b»ng ph¼ng quèc tÕ IRI ph¶i ≤ 2. §é nh¸m: B»ng ph−¬ng ph¸p r¾c c¸t. Yªu cÇu chiÒu cao (Htb) ≥ 0.4 mm Nªn dïng c¸c thiÕt bÞ hiÖn ®¹i nh− xe ®o lùc, thiÕt bÞ con l¾c Anh, chôp ¶nh...®Ó x¸c ®Þnh ®é nh¸m cña mÆt ®−êng. §é chÆt lu lÌn: HÖ sè ®é ch¨t lu lÌn K cña líp mÆt ®−êng sau khi lu lÌn kh«ng ®−îc nhë h¬n 0.98 K = γtn/ γo Trong ®ã: γtn: dung träng trung b×nh cña BTN sau khi thi c«ng ngoµi hiÖn tr−êng. Th−êng khoan lÊy 3 mÉu ngoµi hiÖn tr−êng ®em vÒ x¸c ®inh dung träng råi lÊy gi¸ trÞ trung b×nh 121 γo: dung träng trung b×nh cña BTN trong phßng thÝ nghiÖm. LÊy mÉu BTN tõ tr¹m trén t−¬ng øng víi lý tr×nh, cã ®Çy ®ñ c¸c chØ tiªu: cÊp phèi h¹t, hµm l−îng nhùa, chØ tiªu c¬ lý,,,nh− trong thiÕt kÕ ®em vÒ phßng thÝ nghiÖm chÕ t¹o mÉu råi thÝ nghiÖm x¸c ®Þnh dung trong cña BTN. - Cø 200 m ®−êng hai lµn xe hoÆc 1500 m2 mÆt ®−êng BTN khoan lÊy 1 tæ gåm 3 mÉu ®−êng kÝnh 101.6 mm ®Ó x¸c ®Þnh dung träng γtn C−êng ®é mÆt ®−êng BTN EttÕ ≥ EtkÕ 122 Ch−¬ng 6 mÆt ®−êng Bª t«ng xi m¨ng 6.1. kh¸i niÖm chung. 6.1.1. Kh¸i niÖm. MÆt ®−êng Bª t«ng xi m¨ng lµ lo¹i mÆt ®−êng cøng chÞu uèn. Hçn hîp bª t«ng xi m¨ng cã cèt liÖu lµ ®¸ (theo mét thµnh phÇn cÊp phèi nhÊt ®Þnh), c¸t vµng, xi m¨ng, n−íc vµ phô gia ®−îc phèi hîp theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh. 6.1.2. −u nh−îc ®iÓm. ¦u ®iÓm: - C−êng ®é cao, thÝch hîp víi tÊt c¶ c¸c lo¹i ph−¬ng tiÖn vËn t¶i, kÓ c¶ xe b¸nh xÝch, b¸nh s¾t. - C−êng ®é mÆt ®−êng BTXM kh«ng thay ®æi theo nhiÖt ®é nh− mÆt ®−êng BTN. - RÊt æn ®Þnh víi t¸c dông ph¸ ho¹i cña n−íc. Do vËy th−êng hay ®−îc sö dông trong nh÷ng ®o¹n ®−êng hay ngËp n−íc, chÕ ®é thuû nhiÖt cña nÒn ®−êng kh«ng tèt. - §iÒu kiÖn thi c«ng kh«ng kh¾t khe nh− khi thi c«ng mÆt ®−êng BTN. - Hao mßn Ýt, ®é hao mßn th−êng kh«ng qu¸ 0.1 ÷ 0.2 mm/n¨m. HÖ sè b¸m gi÷a b¸nh xe vµ mÆt ®−êng cao vµ kh«ng thay ®æi khi mÆt ®−êng bÞ Èm −ít. - Tuæi thä lín. (20 - 40 n¨m). - MÇu mÆt ®−êng s¸ng, dÔ ph©n biÖt víi lÒ ®−êng mÇu sÉm nªn t¨ng ®é an toµn ch¹y xe vÒ ban ®ªm rÊt nhiÒu. - TËn dông vËt liÖu ®Þa ph−¬ng. Cã thÓ c¬ giíi ho¸ hoµn toµn trong c«ng t¸c thi c«ng, do ®ã ®Èy ®−îc tèc ®é thi c«ng, t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng, h¹ gi¸ thµnh,... - C«ng t¸c duy tu, b¶o d−ìng Ýt vµ ®¬n gi¶n. Do vËy mÆt ®−êng BTXM rÊt thÝch hîp lµm ë nh÷ng khu vùc Ýt cã ®iÒu kiÖn duy tu, b¶o d−ìng th−êng xuyªn. - Víi c¸c ®−êng giao th«ng n«ng th«n, cã thÓ thi c«ng mÆt ®−êng BTXM b»ng c¸c c«ng cô ®¬n gi¶n, ph−¬ng tiÖn ®ßi hái kh«ng mÊy phøc t¹p, kü thuËt thi c«ng bª t«ng xi m¨ng t−¬ng ®èi phæ cËp trong toµn d©n. MÆt kh¸c, xi m¨ng, ®¸, sái, c¸t ®Òu cã thÓ lµ vËt liÖu ®Þa ph−¬ng. Do vËy mÆt ®−êng BTXM rÊt thÝch hîp víi ®−êng giao th«ng n«ng th«n, bëi v× khèi l−îng BTXM trong ®−êng giao th«ng n«ng th«n kh«ng nhiÒu, nªn gi¸ ®Çu t− còng võa ph¶i. * Nh−îc ®iÓm: - Kh«ng th«ng xe ®−îc ngay sau khi x©y dùng mµ ph¶i mÊt mét thêi gian b¶o d−ìng. - Do ph¶i x©y dùng c¸c khe co dJn nªn ®é b»ng ph¼ng cña mÆt ®−êng bÞ gi¶m m¹nh: xe ch¹y bÞ xãc m¹nh mçi khi qua c¸c khe nèi nªn chÊt l−îng ch¹y xe, tèc ®é ch¹y xe gi¶m ®i rÊt nhiÒu. 123 Khe nèi lµ vÊn ®Ò yÕu ®iÓm nhÊt cña mÆt ®−êng BTXM, cÇn tËp trung chó ý ®Ó kh¾c phôc nh−îc ®iÓm nµy. Muèn vËy, cÇn ph¶i chó ý ®Õn vÇn ®Ò vËt liÖu, kü thuËt xö lý c¸c khe nèi nµy sao cho ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt. Còng cã thÓ t¨ng ®é b»ng ph¼ng, triÖt tiªu t¸c dông cña khe nèi b»ng c¸ch th¶m lªn trªn mÆt ®−êng BTXM mét líp BTN t¹o ph¼ng. - §Çu t− ban ®Çu rÊt cao (®¾t gÊp 2-2.5 lÇn mÆt ®−êng bª t«ng nhùa). - TiÕng ån khi khai th¸c lín. Trong thùc tÕ, cÇn ph¶i so s¸nh gi÷a hai kÕt cÊu BTN vµ BTXM theo c¸c chØ tiªu kinh tÕ kü thuËt chñ yÕu ®Ó chän mét ph−¬ng kÕt cÊu hîp lý nhÊt. 6.1.3. Ph¹m vi ¸p dông. - Dïng cho c¸c ®−êng cÊp cao A1 nh− mÆt s©n bay, mÆt ®−êng cao tèc, ®−êng d©n dông cÊp cao, cã nhiÒu xe nÆng ch¹y (t¶i träng trôc trªn 10T/trôc), ¸p suÊt b¸nh xe lªn mÆt ®−êng tõ 0.5 – 0.7 MPa, l−u l−îng xe ch¹y lín víi vËn tèc cao. - Dïng cho nh÷ng ®−êng hay bÞ ngËp n−íc, dèc cao, nh÷ng ®−êng kh«ng cã ®iÒu kiÖn duy tu b¶o d−ìng th−êng xuyªn. - §−êng vµo khu c«ng nghiÖp, nhµ m¸y. - Qu¶ng tr−êng. 6.2. Ph©n lo¹i mÆt ®−êng Bª T«ng Xi M¨ng. 6.2.1. Theo ph−¬ng ph¸p thi c«ng. - MÆt ®−êng BTXM ®æ t¹i chç: ph¶i mÊt mét thêi gian b¶o d−ìng míi th«ng xe ®−îc. - MÆt ®−êng BTXM l¾p ghÐp. 6.2.2. Theo c−êng ®é. - MÆt ®−êng BTXM th−êng (#20-35MPa). - MÆt ®−êng BTXM c−êng ®é cao (#500\-60 MPa). - BTXM nghÌo (#10-15 MPa) (ChØ dïng cho mãng). 6.2.3. Theo ®é sôt. - MÆt ®−êng BTXM th−êng. - MÆt ®−êng BTXM kh« (®é sôt <1.5cm). SN = 6.2.4. Theo tÝnh chÊt. - MÆt ®−êng BTXM th−êng. - MÆt ®−êng BTXM dïng phô gia (phô gia t¨ng dÎo, phô gia ®«ng cøng nhanh...). - MÆt ®−êng BTXM Polime. 6.2.5. Theo hµm l−îng cèt thÐp. - MÆt ®−êng BTXM th−êng (kh«ng cèt thÐp). 124 H×nh 6.1. MÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng kh«ng cèt thÐp - MÆt ®−êng BTXM cã cèt thÐp, lo¹i nµy gåm: + MÆt ®−êng bª t«ng cèt thÐp dù øng lùc: Do bª t«ng lµm ®−êng cã kh¶ n¨ng chÞu nÐn rÊt tèt, c−êng ®é chÞu nÐn th−êng b»ng 8 - 10 lÇn c−êng ®é chÞu kÐo, cho nªn nÕu t¹o nªn mét sù nÐn tr−íc trong bª t«ng th× øng suÊt kÐo xuÊt hiÖn trong mÆt ®−êng chØ b»ng hiÖu cña øng suÊt kÐo ban ®Çu víi øng suÊt nÐn tr−íc. + MÆt ®−êng bª t«ng cèt thÐp cã mèi nèi t¨ng c−êng: C¸c tÊm bª t«ng cã chiÒu dµi tèi thiÓu 15m, ®−îc bè trÝ cèt thÐp. D−íi ¶nh h−ëng cña c¸c nh©n tè bªn ngoµi ((m−a, n¾ng, nhiÖt ®é, ®é Èm,...) sÏ sinh ra ®−êng nøt ngang c¸ch nhau kho¶ng 4.6m, réng 0.2-0.4m, do chiÒu réng vÕt nøt nhá vµ nhê cã cèt thÐp mµ vÕt nøt nµy kh«ng më réng ®−îc do vËy ®¶m b¶o sù lµm viÖc b×nh th−êng cña tÊm bª t«ng (®¶m b¶o ®−îc sù truyÒn lùc ngang gi÷a c¸c tÊm vµ h¹n chÕ n−íc thÊm qua mÆt ®−êng). H×nh 6.2. MÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng cèt thÐp cã mèi nèi t¨ng c−êng. + MÆt ®−êng bª t«ng cèt thÐp liªn tôc: MÆt ®−êng BTCT liªn tôc chØ bè trÝ khe thi c«ng, khe t¹i vÞ trÝ nót giao, hoÆc t¹i vÞ trÝ c«ng tr×nh tho¸t n−íc. Còng nh− mÆt ®−êng bª t«ng 125 cèt thÐp cã mèi nèi, trªn mÆt ®−êng còng xu¸t hiÖn c¸c ®−êng nøt ngang, réng tõ 0.2 - 0.4 mm, nh−ng víi kho¶ng c¸ch mau h¬n (1.1-2.4 m). H×nh 6.3. MÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng cèt thÐp liªn tôc. H×nh 6.4. MÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng cèt thÐp ®ang lµm. Lo¹i mÆt ®−êng nµy ®−îc xem lµ kinh tÕ, phÝ tæn cèt thÐp sÏ ®−îc bï l¹i nhê tiÕt kiÖm bª t«ng vµ chÊt l−îng khai th¸c th× tèt h¬n nhiÒu (do gi¶m ®−îc sè l−îng cña khe nèi ngang). 6.2.6. Theo sè líp. - MÆt ®−êng BTXM mét líp: Lµm b»ng hçn hîp bª t«ng cïng mét thµnh phÇn cÊp phèi vµ ®æ mét lÇn trªn toµn bé chiÒu dµy. - MÆt ®−êng BTXM hai líp: ®æ bª t«ng thµnh hai líp víi chiÒu dµy líp d−íi lín h¬n chiÒu dµy líp trªn. So víi mÆt ®−êng hai líp, mÆt ®−êng mét líp cã nh÷ng −u ®iÓm sau: - Gi¸ thµnh x©y dùng thÊp h¬n do cã thÓ gi¶m m¸c bª t«ng vµ yªu cÇu cña c−êng ®é vËt liÖu ®¸ líp d−íi. - Cã thÓ tæ chøc ®Çm nÐn thµnh tõng líp riªng rÏ khi chiÒu dµy mÆt ®−êng v−ît qu¸ kh¶ n¨ng cña m¸y ®Çm nÐn. 6.3. cÊu t¹o mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng. 126 6.3.1. CÊu t¹o mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng. a. TÊm bª t«ng. Lµ bé phËn chñ yÕu cña mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng. TÊm bª t«ng cã thÓ lµ BT kh«ng cèt thÐp, BTCT, BTCT dù øng lùc.... - ChiÒu dÇy cña tÊm bª t«ng xi m¨ng do tÝnh to¸n thiÕt kÕ quyÕt ®Þnh. Th«ng th−êng nã biÕn ®æi kho¶ng 18 - 24 cm. Víi ®−êng s©n bay 24-36cm. - §é dèc ngang cña mÆt ®−êng BTXM th−êng kho¶ng 1.5 - 2%. - TÊm bª t«ng th−êng cã cÊu t¹o chiÒu dÇy kh«ng ®æi. Còng cã khi chiÒu dµy tÊm thay ®æi, hai bªn mÐp ®−îc t¨ng c−êng lµm dµy h¬n ë gi÷a, tuy nhiªn ®iÒu nµy g©y khã kh¨n cho thi c«ng v× vËy kh«ng nªn dïng. - T¹i vÞ trÝ gãc tÊm, lµ vÞ trÝ yÕu nhÊt. Cã thÓ t¨ng c−êng b»ng c¸ch bè trÝ c¸c thanh thÐp ë gãc tÊm. c). Líp gi·n c¸ch. Líp giJn c¸ch cã thÓ lµm b»ng c¸c vËt liÖu sau: - Lµm b»ng giÊy dÇu: th−êng dïng khi líp mãng hë, cã kh¶ n¨ng thÊm n−íc (c¸t, ®¸ d¨m, cÊp phèi...). T¸c dông chñ yÕu cña líp giÊy dÇu lµ ng¨n kh«ng cho mãng c¸t hót n−íc cña tÊm bª t«ng khi bª t«ng míi ®æ vµ lµm gi¶m ma s¸t cña tÊm bª t«ng víi ®¸y mãng, lµm cho tÊm bª t«ng cã thÓ di chuyÓn khi nhiÖt ®é thay ®æi mµ kh«ng g©y nøt bÒ mÆt. - Lµm b»ng c¸t trén nhùa dµy 2-5cm (th−êng dïng nhùa láng tõ 2-4% theo khèi l−îng hoÆc nhò t−¬ng tõ 4-8% theo khèi l−îng). Líp c¸t trén nhùa ®−îc lµm khi c¸c líp mãng lµ ®¸ d¨m, ®¸ d¨m gia cè xi m¨ng, ®Êt gia cè…. Nã cã t¸c dông t¹o ph¼ng vµ lµm gi¶m ma s¸t cña tÊm bª t«ng víi ®¸y mãng. NÕu kh«ng cã c¸t trén nhùa cã thÓ lµm b»ng c¸t thiªn nhiªn (tèt nhÊt lµ c¸t mÞn) ®Ó t¹o ph¼ng sau ®ã tr¶i giÊy dÇu lªn. c) Líp mãng. Th−êng b»ng ®Êt gia cè, c¸t gia cè xi m¨ng, cÊp phèi ®¸ d¨m, cÊp phèi ®¸ d¨m gia cè xi m¨ng, bª t«ng nghÌo hoÆc ®¸ d¨m. HiÖn chØ lµm líp mãng c¸t trªn c¸c ®−êng cã Ýt xe ch¹y vµ xe t¶i träng nhÑ. ChiÒu dµy líp mãng do tÝnh to¸n quyÕt ®Þnh. 6.3.2. CÊu t¹o khe nèi mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng. a) T¸c dung khe nèi. Khi cã sù thay ®æi nhiÖt ®é, trong tÊm bª t«ng sÏ xuÊt hiÖn øng suÊt nhiÖt do tÇm bª t«ng co, giJn. §Ó gi¶m bít øng suÊt nµy, kh«ng cho bª t«ng xuÊt hiÖn c¸c ®−êng nøt, cÇn ph¶i chia tÊm bª t«ng thµnh tõng tÊm riªng rÏ b»ng c¸c khe nèi däc vµ ngang. C¸c khe nèi nµy cã môc ®Ých cô thÓ nh− sau: - B¶o ®¶m kh¶ n¨ng biÕn d¹ng b×nh th−êng cña tÊm bª t«ng (co, dJn, uèn vång) do sù thay ®æi nhiÖt ®é, ®é Èm. - Gi¶m bít c¸c vÕt nøt xuÊt hiÖn trong tÊm bª t«ng do sù bÊt lîi vÒ chÕ ®é thuû nhiÖt cña nÒn ®−êng g©y ra. 127 - B¶o ®¶m sù tiÕp xóc b×nh th−êng gi÷a c¸c tÊm bª t«ng khi kh«ng thÓ thi c«ng cïng thêi ®iÓm. Cã 3 lo¹i khe nèi trong mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng: khe co, khe dJn vµ khe nèi däc. H×nh 6.5. S¬ ®å bè trÝ khe co, giJn, vµ khe däc. (1- Khe dJn, 2- Khe co, 3- Khe däc, 4- Thanh truyÒn lùc) Chó ý: §Ó truyÒn lùc gi÷a c¸c tÊm, tr¸nh vì c¹nh vµ mÐp tÊm, ph¶i bè trÝ thanh truyÒn lùc b»ng thÐp tr¬n, ®−êng kÝnh Φ = 18-24mm, chiÒu dµi 40-60cm, mét ®Çu quÐt nhùa láng hoÆc nhò t−¬ng ®Ó cã thÓ chuyÓn vÞ tù do. a) Kh«ng cã thanh truyÒn lùc. b) Cã thanh truyÒn lùc. H×nh 6.6. T¸c dông cña thanh truyÒn lùc ®Ó truyÒn lùc. H×nh 6.7. Bè trÝ thanh truyÒn lùc ®Ó truyÒn lùc gi÷a c¸c tÊm. b) Khe d·n. - Môc ®Ých: khe dJn lµm cho tÊm bª t«ng cã thÓ dJn ra khi nhiÖt ®é t¨ng. - Khi ®æ bª t«ng theo tõng vÖt liªn tôc th× bè trÝ khe dJn cã thanh truyÒn lùc. Khi ®æ bª t«ng tõng tÊm mét theo ph−¬ng ph¸p thñ c«ng th× th−êng lµm khe dJn kiÓu ngµm. 128 - §Ó ®¶m b¶o cho tÊm bª t«ng cã thÓ dJn dµi vµ gi¶m bít lùc nÐn ë hai ®Çu tÊm, cÇn ph¶i bè trÝ tÊm ®Öm ®µn håi b»ng gç mÒm trong khe dJn. TÊm ®Öm nµy th−êng lµm thÊp h¬n mÆt tÊm bª t«ng 3 cm, trªn chÌn ma tÝt vµo. - BÒ réng khe dJn kho¶ng 20 - 25 mm khi kho¶ng c¸ch gi÷a hai khe dJn tõ 25 - 40 m. - C¸c thanh truyÒn lùc bè trÝ song song víi mÆt tÊm bª t«ng, c¸ch nhau kho¶ng 30 - 40 cm bè trÝ mét thanh, gÇn hai mÐp ngoµi tÊm gi¶m xuèng cßn 15 - 20 cm. - ChiÒu dµi, ®−êng kÝnh thanh truyÒn lùc chän phô thuéc vµo chiÒu dÇy tÊm bª t«ng. ChiÒu dÇy tÊm, cm 22 - 24 20 - 22 18 - 20 §−êng kÝnh thanh, mm 24 - 26 20 - 22 18 - 20 ChiÒu dµi thanh, mm 60 - 70 50 - 60 40 - 50 - Khe dJn cã thÓ cã c¸c lo¹i sau: H×nh 6.8. Khe dJn cã thanh truyÒn lùc. 1- Thanh truyÒn lùc. 2- Ma tÝt nhùa. 3- èng t«n hoÆc c¸t t«ng. 4-TÊm gç ®Öm dµy 1.5 ÷2cm. 5- M¹t c−a tÈm nhùa. 6- ThÐp cÊu t¹o φ6. 7- QuÐt nhùa. ` H×nh 6.9. Khe dJn cã tÊm ®ì bª t«ng. 1-Ma tÝt nhùa. 2-TÊm ®ì bª t«ng. H×nh 6.10. Khe dJn kiÓu ngµm. 1-Ma tÝt nhùa. 2-TÊm gç ®Öm dµy 1.5 ÷2cm. c) Khe co. - Môc ®Ých: lµm cho tÊm bª t«ng cã thÓ co vµo khi nhiÖt ®é gi¶m. 129 - Khi ®æ bª t«ng liªn tôc theo tõng vÖt, th−êng lµm khe co gi¶, khi ®æ bª t«ng tõng tÊm theo ph−¬ng ph¸p thñ c«ng th−êng dïng khe co kiÓu ngµm. H×nh 6.11. Khe co kiÓu ngµm. 2-Ma tÝt nhùa. 3-QuÐt nhùa bi tum. KÝch th−íc a, b, c cña khe co kiÓu ngµm cã thÓ lÊy nh− sau: ChiÒu dÇy tÊm bª t«ng C¸c kÝch th−íc cña ngµm, cm (cm) a b c l (chiÒu dµi ®ua ra) 18 20 22 24 26 28 30 35 40 6 7 7.5 8 9 9.5 10 12 13.5 6 6 7 8 8 9 10 11 13 6 7 7.5 8 9 9.5 10 12 13.5 3.5 4.0 4.0 4.0 4.5 4.5 5.0 5.0 5.0 - Khe co gi¶: lµm gi¶m yÕu tiÕt diÖn ngang cña tÊm bª t«ng ®i Ýt nhÊt lµ 1/3 chiÒu dµy tÊm. Khi bª t«ng chÞu kÐo do co ngãt th× mÆt ®−êng bÞ nøt t¹i vÞ trÝ khe vµ t¸ch ra thµnh tõng tÊm riªng rÏ. Cã thÓ dïng m¸y xÎ khe hoÆc ®Æt tr−íc mét thanh gç xuèng d−íi tr−íc khi ®æ bª t«ng, t¹i vÞ trÝ nµy tiÕt diÖn mÆt ®−êng sÏ bÞ thu hÑp l¹i. NÕu dïng thanh gç ®Ó t¹o khe th× nªn dïng mét thanh thÐp máng r¹ch lªn bÒ mÆt bª t«ng t¹i vÞ trÝ cã khe co ®Ó vÕt nøt thµnh mét ®−êng th¼ng. Trong khe co, cã thÓ bè trÝ hoÆc kh«ng bè trÝ c¸c thanh truyÒn lùc. NÕu ®Æt thanh truyÒn lùc th× kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c thanh truyÒn lùc kho¶ng 1 m. H×nh 6.12. Khe co cã thanh gç gi¶m yÕu tiÕt diÖn. 1-Thanh truyÒn lùc. 2-Ma tÝt nhùa. 3-QuÐt nhùa bi tum. 4- Thanh gç ®Ó gi¶n yÕu tiÕt diÖn 130 H×nh 6.13. Khe co xÎ trong bª t«ng ®J ®«ng cøng. 1-Thanh truyÒn lùc. 2-Ma tÝt nhùa. 3-QuÐt nhùa bi tum. H×nh 6.14. M¸y xÎ trong bª t«ng ®J ®«ng cøng. H×nh 6.15. Khe sau khi c¾t. d) Khe däc. Khe däc lµ mét d¹ng cña khe co vµ cã thÓ bè trÝ theo kiÓu khe co gi¶ khi ®æ tÊm bª t«ng liªn tôc theo d¶i hoÆc kiÓu ngµm khi ®æ thñ c«ng tõng tÊm mét. §Ó tr¸nh cho cho khe däc kh«ng më réng miÖng, c¸c thanh truyÒn lùc trong khe däc ®−îc ®Æt cè ®Þnh trong bª t«ng (kh«ng quÐt nhùa ®−êng), t¹o nÒn nh÷ng khíp mÒm trong mÆt ®−êng. Bè trÝ cù ly khe däc: c¨n cø vµo ®iÒu kiÖn thi c«ng, bÒ réng mÆt ®−êng mµ ta chia tÊm cho phï hîp. Th−êng, kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c khe däc kh«ng ®−îc qu¸ 4.5m vµ th−êng b»ng bÒ réng mét lµn xe. e) Khe thi c«ng. Th−êng tån t¹i cuèi ca thi c«ng vµ nªn bè trÝ trïng khe dJn hoÆc co. 6.4. yªu cÇu vËt liÖu mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng. 6.4.1. Yªu cÇu ®èi víi Bª t«ng lµm ®−êng. 131 Thµnh phÇn, tÝnh chÊt vµ yªu cÇu ®èi víi bª t«ng lµm mÆt ®−êng kh¸c nhiÒu so víi c¸c lo¹i bª t«ng dïng trong x©y dùng d©n dông, thuû lîi,... - Bª t«ng lµm ®−êng trùc tiÕp chÞu t¸c dông cña t¶i träng xe ch¹y, t¸c dông cña ®iÒu kiÖn khÝ hËu thêi tiÕt, cña ®iÒu kiÖn ®Þa h×nh, ®Þa chÊt vµ chÕ ®é thuû nhiÖt cña khu vùc x©y dùng. - §Ó cho bª t«ng chÞu ®−îc c¸c t¸c dông trªn ®©y mµ kh«ng bÞ ph¸ háng th× bª t«ng xi m¨ng ph¶i cã ®ñ c−êng ®é cÇn thiÕt, cã kh¶ n¨ng chèng bµo mßn lín vµ ®ñ ®é nh¸m. KÕt qu¶ nghiªm cøu cho thÊy, dïng bª t«ng cã c−êng ®é chÞu nÐn trªn 30 MPa sÏ ®¶m b¶o ®−îc ®iÒu kiÖn æn ®Þnh chèng mµi mßn trong ®iÒu kiÖn khai th¸c b×nh th−êng. Tû sè gi÷a c−êng ®é kÐo uèn vµ c−êng ®é nÐn (Rku/Rn) cã thÓ ®Æc tr−ng cho kh¶ n¨ng biÕn d¹ng cña bª t«ng lµm ®−êng. Khi tû sè nµy cµng cao th× kh¶ n¨ng chèng biÕn d¹ng, dù tr÷ c−êng ®é cµng lín, tøc kh¶ n¨ng chÞu mái cña bª t«ng cµng cao. 6.4.2. Yªu cÇu ®èi víi vËt liÖu trén Bª t«ng. a) Yªu cÇu víi xi m¨ng. - Xi m¨ng dïng lµm mÆt ®−êng ph¶i lµ lo¹i xi m¨ng poãcl¨ng m¸c30, 40 MPa (PC40, PC30), riªng lµm líp mãng cã thÓ dïng xi m¨ng pooclang xØ lß cao m¸c kh«ng d−íi 30 MPa. M¸c xi m¨ng ®−îc chän theo m¸c bª t«ng, th«ng th−êng m¸c xi m¨ng ph¶i cao h¬n. NÕu kh«ng ®¶m b¶o yªu cÇu nµy th× ph¶i t¨ng l−îng xi m¨ng, ®iÒu nµy sÏ kh«ng kinh tÕ. - Kh«ng cho phÐp trén c¸c chÊt phô gia tr¬ nh− c¸t nghiÒn bét ®¸ hoÆc chÊt ho¹t tÝnh (tro bay, xØ nghiÒn,...) vµo xi m¨ng, bëi v× c¸c chÊt nµy sÏ lµm kÐm phÈm chÊt cña hçn hîp vµ ¶nh h−ëng ®Õn sù ®«ng cøng b×nh th−êng cña bª t«ng. V× vËy chØ dïng xi m¨ng poãcl¨ng cã sñ dông chÊt phô gia kho¸ng vËt ®Ó lµm líp mãng. - Thêi gian b¾t ®Çu ninh kÕt cña xi m¨ng ph¶i ®ñ ®Ó cã thÓ thi c«ng hçn hîp (tèi thiÓu 120’). b) Yªu cÇu víi c¸t. - C¸t dïng trong bª t«ng lµm ®−êng lµ c¸t thiªn nhiªn, c¸t nghiÒn vµ c¸t c¶i thiÖn (c¸t thiªn nhiÖn trén thªm víi c¸t xay). - Thµnh phÇn h¹t: ®Æc tr−ng b»ng m« ®uyn ®é lín Mk vµ l−îng c¸t cßn sãt l¹i trªn sµng 0.63 mm - Kh«ng cho phÐp dïng c¸t h¹t mÞn (Mk < 1.5) ®Ó lµm líp mÆt, nÕu lµm th× ph¶i trén thªm c¸t h¹t lín hay c¸t xay. Cho phÐp dïng c¸t h¹t nhá trong x©y dùng líp mãng. - Víi c¸t dïng lµm líp mÆt, ph¶i dïng c¸t h¹t lín (Mk ≥ 2.5) víi l−îng sãt l¹i trªn sµng 0.63 mm kh«ng d−íi 30%, cã thÓ dïng c¸t h¹t nhá víi l−îng sãt trªn sµng 0.63 mm kh«ng d−íi 10%. - Hµm l−îng bôi, sÐt kh«ng qu¸ 2% víi c¸t thiªn nhiªn, kh«ng qu¸ 5% víi c¸t nghiÒn. - Hµm l−îng h¹t > 5 mm trong c¸t kh«ng ®−îc qu¸ 5%, hµm l−îng c¸c h¹t nhá h¬n 0.14 mm kh«ng qu¸ 10% - C¸t nghiÒn dïng trong bª t«ng líp mÆt ph¶i ®−îc nghiÒn tõ ®¸ phón xuÊt cã c−êng ®é nÐn kh«ng d−íi 80 MPa. NÕu dïng lµm líp d−íi th× cã thÓ nghiÒn tõ ®¸ v«i cã c−êng ®é kh«ng d−íi 80 MPa hay ®¸ trÇm tÝch cã c−êng ®é kh«ng d−íi 40 MPa. 132 c) Yªu cÇu víi ®¸. - Thµnh phÇn cÊp phèi cña ®¸ d¨m, ®¸ sái dïng lµm mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng ph¶i tu©n theo mét cÊp phèi nhÊt ®Þnh. - Cèt liÖu h¹t lín cña bª t«ng xi m¨ng lµ ®¸ d¨m nghiÒn tõ ®¸ gèc, tõ cuéi sái hoÆc tõ xØ lß cao víi Dmax = 40 mm khi lµm líp mÆt, Dmax = 70 mm khi lµm líp mãng. - NÕu dïng ®¸ d¨m nghiÒn tõ sái cuéi hoÆc sái s¹n th× yªu cÇu ph¶i röa s¹ch, hµm l−îng bïn sÐt kh«ng qu¸ 2%. - §¸ d¨m ph¶i cã d¹ng h×nh khèi, hµm l−îng h¹t dÑt kh«ng qu¸ 25% theo khèi l−îng. - Hµm l−îng c¸c h¹t cã c−êng ®é thÊp trong cèt liÖu h¹t lín kh«ng ®−îc qu¸ 7% theo khèi l−îng víi líp trªn, kh«ng qu¸ 10% víi líp d−íi. - Yªu cÇu ®èi víi ®¸ gèc ®Ó s¶n xuÊt cèt liÖu lín cña bª t«ng lµm mÆt ®−êng nh− sau: Lo¹i cèt liÖu lín C−êng ®é chÞu nÐn giíi h¹n cña ®¸ gèc b·o hoµ n−íc, MPa §é mµi mong Los-Angeles Líp mÆt Líp mãng Líp mÆt Líp mãng + §¸ d¨m s¶n xuÊt tõ ®¸ phón xuÊt + §¸ d¨m sx tõ ®¸ trÇm tÝch vµ biÕn chÊt + §¸ d¨m vµ ®¸ sái sx tõ xØ lß cao 120 80 - 80 30 - 25 40 30 45 50 50 - Còng cã thÓ dïng sái suèi ®Ó lµm cèt liÖu s¶n xuÊt bª t«ng xi m¨ng. Nh−ng c−êng ®é kÐo uèn cña BTXM sái kh«ng b»ng BTXM ®¸ d¨m. Nh−ng dïng sái sÏ tËn dông ®−îc vËt liÖu ®Þa ph−îng, ®ì tèn c«ng ®Çm nÌn. - §Ó b¶o ®¶m thµnh phÇn h¹t cña cèt liÖu h¹t kh«ng thay ®æi trong qu¸ trr×nh thi c«ng th× ph¶i ph©n cèt liÖu lín ra lµm hai nhãm: Víi Dmax = 70 mm, chia lµm hai nhãm: 5 - 40 mm vµ 40 - 70 mm. Víi Dmax = 40 mm, chia lµm hai nhãm: 5 - 20 mm vµ 20 - 40 mm. - Thµnh phÇn cÊp phèi cña ®¸ d¨m, ®¸ sái dïng lµm mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng ph¶i tu©n theo qui luËt cÊp phèi. Tû sè giíi h¹n cña tõng nhãm h¹t tÝnh theo l−îng ®¸ cßn sãt l¹i trªn sµng, b¶o ®¶m cho ®¸ cã thµnh phÇn h¹t tèt nhÊt, víi ®é rçng kh«ng qu¸ 45% nh− sau: Dmin = 100-50%; 0,5(Dmax + Dmin) = 40-70%; Dmax = 5-0%; 1,25Dmax = 0% NÕu biÓu diÔn trªn ®å thÞ, ta sÏ ®−îc ph¹m vi cã thµnh phÇn h¹t tèt nhÊt cña vËt liÖu ®¸ lµ phÇn cã g¹ch chÐo. C¸c lo¹i ®¸ d¨m, ®¸ sái cã thµnh phÇn n»m ngoµi ph¹m vi g¹ch chÐo nµy ®Òu kh«ng ®¹t yªu cÇu. L −î ng s ãt tÝ ch lu ü tr ªn s µn g % L −î ng lä t q ua s µn g % Dmin 0,5(Dmax + Dmin) Dmax 1,25Dmax 133 H×nh 6.16. §å thÞ biÓu diÔn thµnh phÇn h¹t tèt nhÊt cña vËt liÖu (“cñ khoai tiªu chuÈn”). d) Yªu cÇu ®èi víi n−íc. - N−íc lµ thµnh phÇn quan träng ®Ó t¹o thµnh hçn hîp bª t«ng xi m¨ng. N−íc thùc hiÖn ph¶n øng ho¸ häc víi víi c¸c kho¸ng vËt cña xi m¨ng ®Ó t¹o thµnh ®¸ xi m¨ng lµ chÊt kÕt dÝnh cña bª t«ng. Ph¶i dïng n−íc kh«ng chøa c¸c chÊt cã h¹i cho xi m¨ng vµ cèt thÐp. - Kh«ng dïng n−íc cã hµm l−îng muèi hoµ tan trªn 5000 mg/lÝt, trong ®ã l−îng m−íi SO4 2- kh«ng qu¸ 2700 mg/l, bëi v× nÕu cao h¬n sÏ g©y ra hiÖn t−îng ¨n mßn ®¸ xi m¨ng. - §é pH cña n−íc kh«ng ®−îc nhá h¬n 4 vµ tèt nhÊt nªn dïng n−íc uèng ®−îc. - Hµm l−îng n−íc trong bª t«ng rÊt quan träng. V× ®Æc tÝnh cña bª t«ng mÆt ®−êng lµ thi c«ng trªn mét diÖn réng, l¹i ®Æt trùc tiÕp trªn nÒn ®Êt. Do vËy hµm l−îng n−íc th−êng lín h¬n trong bª t«ng cÊu kiÖn. Tuy nhiÖn chon hµm l−îng n−íc bao nhiªu ph¶i ®−îc tÝnh to¸n c¨n cø c¶ vµo ®iÒu kiÖn thi c«ng, ®iÒu kiÖn thêi tiÕt. e) ChÊt phô gia: - ChÊt phô gia ®«ng cøng nhanh th−êng lµ muèi CaCl2 vµ NaCl. Kh«ng dïng lo¹i nµy cho mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng cã bè trÝ cèt thÐp v× g©y ¨n mßn. - ChÊt phô gia t¨ng dÎo th−êng ®−îc chÕ biÕn tõ bJ giÊy, ë n−íc ta ®J chÕ t¹o ®−îc gäi lµ dung dÞch ®en. Trén chÊt phô gia nµy víi hµm l−îng 0.15 - 0.2% khèi l−îng xi m¨ng th× ®é sÖt cña hçn hîp bª t«ng cã thÓ thay ®æi trong ph¹m vÞ réng, do ®ã cã thÓ gi¶m nhá tû lÖ N/X, tuy nhiªn khi t¨ng tû lÖ phô gia nµy qu¸ 1% th× ®é sÖt cña bª t«ng kh«ng t¨ng lªn n÷a. - ChÊt phô gia hót khÝ cã t¸c dông n©ng cao ®é æn ®Þnh nhiÖt cña bª t«ng ®J ®«ng cøng, v× vËy nã ®−îc sö dông khi ®æ bª t«ng ë nhiÖt ®é thÊp. 6.4.3. §èi víi vËt liÖu chÌn khe. §Ó cho n−íc kh«ng thÊm qua c¸c khe nèi, lµm háng mãng vµ nÒn ®−êng, ph¶i chÌn kÝn ma tÝt nhùa vµo c¸c khe co dJn cña mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng. Ma tÝt nhùa ph¶i tho¶ mJn c¸c yªu cÇu sau: - DÝnh b¸m ch¾c víi bª t«ng trong bÊt kú ®iÒu kiÖn thêi tiÕt nµo. - Ph¶i ®ñ ®é ®µn håi, cã ®ñ kh¶ n¨ng biÕn d¹ng ë nhiÖt ®é thÊp (kh«ng bÞ nøt), ®ßng thêi kh«ng bÞ ch¶y vµ phïi lªn mÆt ®−êng khi nhiÖt ®é cao. - Kh«ng thÊm n−íc. - Kh«ng ho¸ cøng theo thêi gian. - Cã mµu s¾c gÇn gièng mµu cña bª t«ng. HiÖn nay vÉn ch−a t×m ®−îc lo¹i matÝt nhùa tho¶ mJn hoµn toµn c¸c yªu cÇu trªn nªn trong qu¸ tr×nh sö dông, sau mçi lÇn matit nhùa bÞ háng cÇn ph¶i röa s¹ch vµ chÌn khe l¹i. Thµnh phÇn cña matit nhùa cã thÓ gåm: bitum, bét cao su t¸i sinh, bét ami¨ng, bét ®¸ v«i. 6.5. Tr×nh tù thi c«ng mÆt ®−êng bª t«ng xi m¨ng ®æ t¹i chç. 6.5.1. ChuÈn bÞ mãng. 134 Thi c«ng c¸c líp mãng bªn d−íi. Sau khi thi c«ng xong ph¶i kiÓm tra ®é chÆt cao ®é, ®é b»ng ph¼ng, bÒ réng, ®é dèc ngang cña mãng...theo c¸c quy tr×nh hiÖn hµnh. Chó ý: + NÕu lµ mÆt ®−êng cò th× ph¶i bï phô, v¸ æ gµ vµ vÖ sinh. + NÕu lµ mãng b»ng chÊt liªn kÕt v« c¬ th× tèi thiÓu sau 7 ngµy míi ®−îc thi c«ng. - Thi c«ng líp giJn c¸ch: tuú theo lo¹i vËt liÖu lµm líp giJn c¸ch mµ cã c¸ch thi c«ng kh¸c nhau: + NÕu lµ c¸t, c¸t trén nhùa th× dïng m¸y san kÕt hîp víi nh©n lùc. + NÕu b»ng giÊy dÇu dïng thñ c«ng. 6.5.2. §Æt v¸n khu«n. - Cã thÓ dïng v¸n khu«n thÐp hoÆc v¸n khu«n gç. - §Þnh vÞ v¸n khu«n b»ng c¸ch dïng m¸y kinh vÜ ®Ó ®ãng c¸c cäc c¸ch nhau kho¶ng 50m vµ c¸c chç thay ®æi ®Þa h×nh sau ®ã c¨ng d©y ®Ó ®Æt v¸n khu«n. - KiÓm tra cao ®é ®Ønh v¸n khu«n b»ng m¸y thuû b×nh. - QuÐt dÇu chèng dÝnh cho v¸n khu«n (cã thÓ dïng v÷a v«i vµ ®Êt sÐt). Yªu cÇu: - Sai sè vÒ cao ®é ®Ønh v¸n khu«n lµ ± 3mm. - Sai sè vÞ trÝ v¸n khu«n lµ ± 5mm. - V¸n khu«n ph¶i th¼ng ®øng, gãc lÖch nhá h¬n 10o. - V¸n khu«n ph¶i v÷ng ch¾c vµ kh«ng xª dÞch khi thi c«ng. H×nh 6.17. V¸n khu«n thÐp. 6.5.3 Gia c«ng vµ l¾p ®Æt cèt thÐp, bè trÝ c¸c khe nèi. - Gia c«ng vµ l¾p ®Æt cèt thÐp (nÕu cã). - Lµm gi¸ ®ì cèt thÐp truyÒn lùc vµ c¸c tÊm gç ®Öm gi¶n yÕu tiÕt diÖn. - §Þnh vÞ vµ bè trÝ cèt thÐp khe nèi vµ tÊm gç ®Öm. 135 H×nh 6.18. C«ng t¸c l¾p ®Æt cèt thÐp. H×nh 6.19. Gi¸ dì thanh truyÒn lùc vµ c¸c vÞ trÝ khe ®· bè trÝ. 6.5.4. Trén vµ vËn chuyÓn. - Hçn hîp bª t«ng xi m¨ng cã thÓ trén theo hai ph−¬ng ph¸p: + Trén trong xÝ nghiÖp, dïng xe «t« chuyªn dông chë ra mÆt ®−êng ®Ó r¶i. + Trén trong c¸c tr¹m trén di ®éng ngay t¹i mÆt ®−êng. H×nh 6.20. ¤ t« chuyªn dông vËn chuyÓn hçn hîp bª t«ng nhùa. - Trén trong c¸c tr¹m trén di ®éng t¹i ®−êng: sö dung c¸c m¸y trén tù do hay c−ìng bøc. Sai sè cho phÐp ®èi víi n−íc, xi m¨ng kh«ng qu¸ 1%, cèt liÖu: 3%, phô gia: 2%. 136 Thêi gian trén tèi thiÓu víi m¸y trén r¬i tù do lµ 90s, m¸y trén c−ìng bøc lµ 60s. Thêi gian trén kh«ng ®−îc v−ît qu¸ thêi gian qui ®Þnh 3 lÇn, v× trén qu¸ l©u sÏ lµm n¸t vì cèt liÖu. - Trén t¹i tr¹m: cho phÐp ®¶m b¶o chÊt l−îng cao, c¬ giíi ho¸ trong thi c«ng mÆt ®−êng. - Khi trén hçn hîp ph¶i lÊy mÉu ®Ó x¸c ®Þnh thµnh phÇn h¹t, vÒ l−îng xi m¨ng, vÒ c−êng ®é cña hçn hîp, vÒ ®é sôt cña bª t«ng. 6.5.5. R¶i vµ ®Çm nÐn hçn hîp BTXM. - Tèt nhÊt lµ r¶i b»ng m¸y r¶i chuyªn dông, nÕu kh«ng cã m¸y r¶i chuyªn dông cã thÓ r¶i vµ ®Çm nÐn b¸n thñ c«ng. ChiÒu dÇy r¶i cña BTXM : h1 = K . h víi K = 1.15 - 1.3. HÖ sè nµy ®−îc x¸c ®Þnh th«ng qua r¶i thö hoÆc thÝ nghiÖm. - R¶i b»ng m¸y r¶i chuyªn dông: m¸y r¶i võa tiÕn hµnh r¶i, võa tiÕn hµnh ®Çm lÌn vµ hoµn thiÖn líp bª t«ng. Ngoµi ra, mét sè lo¹i m¸y r¶i cßn cã thÓ tù ®éng bè trÝ cèt thÐp truyÒn lùc khi bª t«ng ch−a ®«ng cøng: H×nh 6.21. M¸y r¶i chuyªn dông cña CIENCO4. H×nh 6.22. M¸y r¶i chuyªn dông cã bé phËn c¾m thanh truyÒn lùc. - R¶i vµ ®Çm nÐn b»ng b¸n thñ c«ng: + Dïng bµn san san g¹t ph¼ng bª t«ng. + Dïng c¸c lo¹i ®Çm sau ®Ó ®Çm: ./ Dïng ®Çm dïi: ë mét vÞ trÝ ®Çm 45s, sau ®ã di chuyÓn ®Õn vÞ trÝ míi. 137 ./ §Çm bµn: mét vÞ trÝ ®Çm 45-60s, chång lªn nhau 10cm. ./ §Çm ngùa: ®Çm cuèi cïng, tèc ®é kho¶ng 0.5-1m/phót. + Nguyªn t¾c: ®Çm c¹nh gãc tr−íc, gi÷a ®Çm sau. H×nh 6.23. §Çm dïi. 1- Dïi chÊn ®éng. 2- §éng c¬ ®iÖn. 3- D©y c¸p ®iÖn mÒm. H×nh 6.24. C¸c lo¹i ®Çm bµn. H×nh 6.25. §Çm ngùa. a) §Çm ngùa b»ng thÐp ch÷ I cã l¾p m« t¬ chÊn ®éng. b) §Çm ngùa lµm b»ng ®o¹n ray. Chó ý: KÓ tõ lóc ®æ n−íc vµo hçn hîp ®Õn lóc thi c«ng ®Çm nÐn xong, thêi gian kh«ng ®−îc qu¸ thêi gian b¾t ®Çu ninh kÕt cña xi m¨ng. 6.5.6. Hoµn thiÖn bÒ mÆt. - Môc ®Ých lµ lµm cho mÆt ®−êng b»ng ph¼ng, ®ñ ®é nh¸m. - Dïng bµn trang vµ èng l¨n hoÆc tÊm lµ l¾p sau m¸y r¶i ®Ó lµm ph¼ng bÒ mÆt. - T¹o nh¸m b»ng c¸ch dïng bµn ch¶i chÊt dÎo, bµn ch¶i s¾t quÐt ngang mÆt ®−êng t¹o thµnh c¸c rJnh nhá ngang. 138 a) Bµn trang. b) èng l¨n c) TÊm lµ. H×nh 6.26. C¸c thiÕt bÞ lµm ph¼ng bÒ mÆt bª t«ng. H×nh 6.27. T¹o nh¸m cho mÆt ®−êng bª t«ng. 6.5.7. Lµm khe. Sau khi bª t«ng ®«ng cøng tiÕn hµnh t¹o khe vµ hoµn thiÖn khe. - ViÖc lµm khe ®èi víi khe nèi kiÓu ngµm rÊt ®¬n gi¶n, chØ viÖc th¸o nÑp gç con trªn cïng sau ®ã ®æ matÝt. - Víi c¸c khe kh¸c tiÕn hµnh ®Þnh vÞ vµ c¾t khe nèi b»ng m¸y xÎ khe vµ rãt ma tÝt. 6.5.8. B¶o d−ìng. B¶o d−ìng bª t«ng lµ mét kh©u quan träng ®Ó ®¶m b¶o chÊt l−îng cña mÆt ®−êng bªt«ng xi m¨ng. Trong qu¸ tr×nh bªt«ng xi m¨ng ®«ng cøng cÇn b¶o ®¶m c¸c vÊn ®Ò sau: - Kh«ng cho xe cé vµ ng−êi ®i l¹i lµm h− háng mÆt ®−êng. - Kh«ng cho bª t«ng co rót ®ét ngét d−íi t¸c dông cña n¾ng vµ giã. - Kh«ng cho m−a xãi háng bª t«ng. - Kh«ng cho n−íc trong hçn hîp bª t«ng bèc h¬i lµm thiÕu mÊt l−îng n−íc cÇn thiÕt ®Ó t¹o thµnh ®¸ xi m¨ng. 139 Trong ®ã viÖc quan träng nhÊt lµ gi÷ kh«ng cho n−íc trong bªt«ng bèc h¬i ®¶m b¶o cho bª t«ng lu«n cã l−îng n−íc cÇn thiÕt ®Ó ®«ng cøng. C¸c biÖn ph¸p b¶o d−ìng bªt«ng: - T−íi n−íc hµng ngµy, cã thÓ t−íi b»ng thñ c«ng hoÆc dïng xe phun. - TÐ c¸t ®Ó gi÷ Èm vµ t−íi n−íc. - Lµm nhµ, lÒu di ®éng. - HiÖn nay, ng−êi ta cßn dïng mét ph−¬ng ph¸p kh¸c ®Ó b¶o d−ìng lµ phun mét líp mµng máng vËt liÖu kh«ng thÊm n−íc lªn bÒ mÆt tÊm bª t«ng. (Líp nµy cã thÓ lµ nhò t−¬ng, nhùa láng hoÆc s¬n rÎ tiÒn). 6.5.9. KiÓm tra, nghiÖm thu. - Ph¶i th−êng xuyªn gi¸m s¸t, kiÓm tra chÊt l−îng vËt liÖu trong khi trén, r¶i, ®Çm nÌn - KiÓm tra kÝch th−íc h×nh häc: bÒ réng, chiÒu dÇy tÊm - KiÓm tra ®é b»ng ph¼ng - KiÓm tra chÊt l−îng khe nèi. - KiÓm tra c−êng ®é bª t«ng: khoan lÊy mÉu ®em vÒ thÝ nghiÖm - KiÓm tra thµnh phÇn cÊp phèi, hµm l−îng xi m¨ng: lÊy mÉu ®em vÒ ph©n tÝch.

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdfThi_cong_mat_duong.pdf
Tài liệu liên quan